Trylogia "Wybieram siebie"
Ta książka jest drugim tomem trylogii "Wybieram siebie" autorstwa Anastasii Kolendo-Smirnovej.
Każdy tom stanowi odrębną całość i można czytać go niezależnie. Wszystkie trzy książki tworzą jednak wspólną drogę - od przeżycia rozstania i odzyskiwania równowagi, przez budowanie zdrowej relacji z samą sobą, aż po tworzenie bliskości, w której nie trzeba rezygnować z własnych potrzeb, granic i poczucia własnej wartości.
Trylogię tworzą:
Tom 1 - "Po rozstaniu wybieram siebie"
Jak przejść przez rozstanie i otworzyć się na nową relację
Tom 2 - "W związku nie tracę siebie"
Jak budować poczucie własnej wartości i nie uzależniać szczęścia od relacji
Tom 3 - "W miłości wybieram siebie"
Jak rozumieć swoje potrzeby, stawiać granice i tworzyć relację po swojemu
Pierwszy tom koncentruje się na doświadczeniu rozstania - bólu, tęsknocie, utracie wspólnych planów oraz stopniowym odzyskiwaniu zainteresowania własnym życiem.
Ten, drugi tom, zaczyna się w innym miejscu.
Można już nie tęsknić za byłym partnerem. Można nawet wejść w nową relację. A mimo to odkrywać, że własne samopoczucie zbyt mocno zależy od drugiego człowieka.
Czy mnie kocha?
Czy się odezwie?
Czy nadal jestem dla niego ważna?
Dlaczego zachowuje się inaczej niż wcześniej?
Czy zrobiłam coś nie tak?
Czy powinnam bardziej się postarać?
Czy jeśli postawię granicę, odejdzie?
W takich momentach problemem nie musi być brak miłości.
Czasami trudność polega na tym, że w relacji zaczynamy stopniowo tracić kontakt ze sobą.
Z własnymi potrzebami.
Z granicami.
Z poczuciem wartości.
Z życiem, które istniało również poza związkiem.
Dlatego ta książka nie będzie opowiadała o tym, jak sprawić, żeby druga osoba bardziej nas kochała, jak zatrzymać partnera ani jak stać się kimś, kogo nie można porzucić.
Będzie dotyczyła czegoś innego:
jak być blisko drugiego człowieka i jednocześnie pozostać blisko siebie.
Nie musisz wcześniej czytać pierwszego tomu, żeby pracować z tą książką. Jeżeli jednak jesteś właśnie po rozstaniu i ból jest nadal bardzo intensywny, pierwszy tom trylogii - "Po rozstaniu wybieram siebie" - może być dla Ciebie naturalnym początkiem tej drogi.
Tutaj idziemy krok dalej.
Nie będziemy pytać wyłącznie:
"Jak stworzyć dobry związek?"
Będziemy również pytać:
"Kim jestem w związku?"
"Co dzieje się ze mną, kiedy zaczynam się bać, że stracę drugiego człowieka?"
"Czy potrafię kochać, nie rezygnując z siebie?"
Bo bliskość nie powinna wymagać znikania.
I właśnie od tego zaczyna się drugi tom trylogii "Wybieram siebie".
Dzień trzeci
Dzisiaj przyjrzymy się relacjom z osobami, które były dla nas ważne w dzieciństwie.
W pierwotnej wersji książki zakładałam, że relacja z rodzicem płci przeciwnej stanowi podstawowy konflikt prowadzący do współuzależnienia.
Takiego założenia nie chcę zachować.
Nasze późniejsze relacje mogą pozostawać pod wpływem doświadczeń z dzieciństwa, ale nie istnieje prosta zasada:
ojciec ? partner
albo:
matka ? partnerka.
Znaczenie mogą mieć relacje z obojgiem rodziców, dziadkami, rodzeństwem, opiekunami i innymi osobami, z którymi tworzyliśmy ważne więzi.
Wpływ mają również późniejsze doświadczenia.
Przyjaźnie.
Pierwsze miłości.
Rozstania.
Dobre związki.
Trudne związki.
To, czego nauczyliśmy się już jako dorośli.
Dlatego wybierz osobę z dzieciństwa, której relacji chcesz się dzisiaj przyjrzeć.
Może to być ojciec.
Matka.
Dziadek.
Babcia.
Opiekun.
Albo ktoś inny.
Jeżeli któraś z tych relacji wiąże się z traumą, przemocą lub bardzo silnymi emocjami, nie musisz wykonywać ćwiczenia samodzielnie. Możesz je pominąć albo wrócić do tego tematu przy wsparciu specjalisty.
Jeżeli podczas ćwiczenia poczujesz, że emocje stają się zbyt intensywne, zatrzymaj się.
Otwórz oczy.
Rozejrzyj się po pomieszczeniu.
Poczuj stopy na podłodze.
Wróć do tego, co dzieje się tutaj i teraz.
Nie musimy "przepracować" całej relacji jednego dnia.
Metafora relacji
Pomyśl o wybranej osobie.
Nie analizuj jeszcze historii.
Spróbuj znaleźć metaforę, która opisuje Twoje dzisiejsze odczucia związane z tą relacją.
Nie musi być logiczna.
Nie musi również wyjaśniać, dlaczego relacja wyglądała właśnie tak.
W mojej autorskiej pracy wykorzystuję między innymi elementy terapii kognitywno-obrazowej - pracę z myślami, emocjami, wyobrażeniami i metaforami. Obrazy, które pojawiają się podczas takich ćwiczeń, traktuję jako materiał do refleksji, a nie jako obiektywne komunikaty "nieświadomości".
W moim przypadku pojawia się obraz:
mała dziewczynka staje na palcach i wyciąga ręce do ojca.
Chce go przytulić.
Ojciec pochyla się i odpowiada na jej gest.
Ten obraz jest dla mnie ciepły.
Patrzę na niego i pytam:
"Co czuję, kiedy go widzę?"
Nie:
"Co naprawdę oznacza?"
Tylko:
"Co czuję?"
Pojawia się jeszcze jedna myśl.
Chciałabym, żeby tata wziął dziewczynkę na ręce.
Pozwalam więc obrazowi się zmienić.
Ojciec bierze dziecko na ręce i przytula.
Sprawdzam swoją reakcję.
Jest mi przyjemnie.
I tutaj kończę.
Nie muszę jutro obowiązkowo zmieniać kolejnego elementu.
Nie muszę również doprowadzać obrazu do stanu "czysto pozytywnego".
Jeżeli metafora zawiera smutek, może go zawierać.
Jeżeli jest w niej tęsknota, nie muszę jej usuwać.
Celem nie jest stworzenie idealnego dzieciństwa w wyobraźni.
Przeszłości nie zmienimy.
Możemy natomiast zobaczyć, jakie emocje wywołuje w nas dzisiaj.
Myślę również o dziadku, który był bardzo ważną osobą w moim dzieciństwie.
Nie żyje.
Pojawia się inna metafora.
Mała dziewczynka puszcza na morze papierową łódkę.
Łódka odpływa.
Jest dobra pogoda.
Morze jest spokojne.
Dziewczynka patrzy za nią.
Ten obraz wywołuje we mnie ciepłe uczucia.
Nie zmieniam go.
Nie dlatego, że relacja została dzięki temu "przepracowana".
Po prostu dzisiaj właśnie tak ją czuję.
Dzień czwarty
Pojawia się pierwsze wyzwanie.
Jestem chora.
Mój partner kilka razy proponował, że przyjdzie i mi pomoże, ale odmówiłam.
A jednocześnie od kilku dni mam poczucie, że zbyt rzadko dzwoni i pisze.
Czuję się samotna.
Trochę opuszczona.
Kiedy patrzę na tę sytuację z boku, zauważam pewną sprzeczność.
Z jednej strony odrzucam konkretną propozycję pomocy.
Z drugiej - chciałabym otrzymywać więcej kontaktu w innej formie.
I tutaj bardzo łatwo byłoby powiedzieć:
"Skoro mnie kocha, powinien sam wiedzieć, czego potrzebuję".
Ale drugi człowiek nie musi tego wiedzieć.
Nawet bliski partner nie czyta w naszych myślach.
Dlatego zanim uznam jego zachowanie za dowód braku zainteresowania, mogę zrobić coś znacznie prostszego:
powiedzieć, czego potrzebuję.
Nie:
"W ogóle się mną nie interesujesz".
Nie:
"Gdyby ci zależało, częściej byś dzwonił".
Tylko możliwie konkretnie:
"Kiedy przez dłuższy czas nie dzwonisz ani nie piszesz, czuję się samotna. Teraz, kiedy jestem chora, szczególnie potrzebuję kontaktu. Chciałabym, żebyśmy częściej rozmawiali".
To nie jest żądanie.
To informacja o moich uczuciach i potrzebach oraz prośba skierowana do partnera.
W pierwotnej wersji tej historii dzieliłam reakcje na dwie kategorie: "zdrowy człowiek" miał zakomunikować niezadowolenie i zakończyć związek, jeżeli partner nie zmieni zachowania, natomiast "neurotyk" miał pozostawać w relacji mimo niezaspokojonych potrzeb.
Dzisiaj nie postawiłabym sprawy tak kategorycznie.
Partner może nie spełnić każdej naszej prośby.
My również nie będziemy spełniać wszystkich jego próśb.
W związku spotykają się dwie osoby z własnymi potrzebami, możliwościami i granicami.
Dlatego ważne są nie tylko pytania:
"Czy powiedziałam, czego potrzebuję?"
i:
"Czy partner zrobił dokładnie to, o co poprosiłam?"
Warto zapytać również:
"Czy potraktował moją potrzebę poważnie?"
"Czy możemy o niej rozmawiać?"
"Czy próbujemy znaleźć rozwiązanie dobre dla nas obojga?"
"Czy jest to pojedyncza różnica, czy powtarzający się wzorzec ignorowania moich potrzeb?"
To duża różnica.
Nie chcę kończyć związku za każdym razem, kiedy partner zachowa się inaczej, niż oczekiwałam.
Ale nie chcę również milczeć tylko dlatego, że boję się konsekwencji rozmowy.
Wybrać siebie nie znaczy odejść przy pierwszym dyskomforcie.
Czasami oznacza to po prostu mieć odwagę powiedzieć:
"To jest dla mnie ważne".
Obraz przekonania
Teraz możemy wykorzystać element terapii kognitywno-obrazowej.
Niech zdanie, które przed chwilą zapisałaś lub zapisałeś, przybierze formę obrazu.
Moje zdanie brzmi:
"Nie udało mi się".
Widzę pamiętnik.
Pismo przypomina charakter pisma nastolatki.
Na innych stronach są wiersze, dziecięce naklejki i ślady bardzo silnych emocji z tamtego okresu.
Patrzę na ten pamiętnik.
Nie chcę niszczyć jego zawartości.
Nie chcę również udawać, że wszystko, co się wydarzyło, było dobre.
Przychodzi mi natomiast do głowy:
muzeum.
Wyobrażam sobie, że pamiętnik znajduje się za szybą jako eksponat.
Nie znika.
Nadal należy do mojej historii.
Ale nie leży już otwarty na biurku, jakby każda zapisana w nim ocena nadal obowiązywała.
Sprawdzam swoje odczucia.
Jest trochę spokojniej.
Na tym kończę.
Nie będę codziennie zmieniać kolejnego elementu aż do uzyskania "czysto pozytywnego" obrazu.
Być może jutro nadal będę czuła smutek.
Być może pojawi się inne skojarzenie.
To nie oznacza, że ćwiczenie się nie udało.
Celem jest stworzenie odrobiny dystansu wobec przekonania, a nie zmuszenie siebie do pozytywnego myślenia.
I jeszcze jedno.
Nie musisz wracać każdego dnia do obrazu relacji z ojcem tylko dlatego, że wcześniej rozpoczęliśmy takie ćwiczenie.
Nie istnieje obowiązkowa sekwencja, od której zależy "ogólny efekt".
Wracaj do niego tylko wtedy, kiedy widzisz w tym dla siebie sens.