[1] Roczniki krakowskie zebrane [w:], Roczniki Rzeszy, przekł. Grzegorz Kazimierz Walkowski, Bydgoszcz 2014, s. 447.
[2] Władysław Szumowski, Historia medycyny filozoficznie ujęta, Kęty 2017 (2005), s. 370.
[3] Vademecum lekarza ogólnego, red. Włodzimierz Brühl i Ryszard Brzozowski, Warszawa 1990, s. 209.
[4] Mistrz Wincenty Kadłubek, Kronika polska, przekł. Brygida Kürbis, Wrocław 2003 (1996), ks. IV, rozdz. 19, s. 232.
[5] Kronika wielkopolska, przekł. Kazimierz Abgarowicz, Kraków 2010 (1965), rozdz. 44.
[6] Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Poznań 1983, s. 53.
[7] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przekł. Roman Grodecki, Wrocław 1975, ks. I, rozdz. 28, s. 59.
[8] Tamże.
[9] Tamże.
[10] Tamże.
[11] Krzysztof Benyskiewicz, Władysław Herman książę Polski 1079-1102, s. 112-113.
[12] Krzysztof Benyskiewicz, W kręgu Bolesława Szczodrego i Władysława Hermana. Piastowie w małżeństwie, polityce i intrydze, Wrocław 2010, s. 84-85.
[13] Krzysztof Benyskiewicz, Władysław Herman..., dz. cyt., s. 111; Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego do Bolesława Rogatki, Wrocław 1994, s. 36.
[14] Jerzy Mularczyk, Jak zginął król Bolesław II Szczodry, "Kwartalnik Opolski", 1993, z. 3, s. 98.
[15] Krzysztof Benyskiewicz, Władysław Herman..., dz. cyt., s. 114-115.
[16] Władysław Szumowski, Historia medycyny, Warszawa 1961, s. 202; Amy Steward, Zbrodnie roślin, przekł. Dariusz Wójtowicz, Warszawa 2012, s. 11, 99, 157, 187, 191.
[17] Amy Steward, Zbrodnie roślin, przekł. Dariusz Wójtowicz, Warszawa 2012, s. 11, 99, 157, 187, 191.
[18] Vademecum lekarza ogólnego, pod red. Włodzimierza Brühla, Ryszarda Brzozowskiego, Warszawa 1990, s. 25.
[19] Władysław Szumowski, Historia medycyny, dz. cyt., s. 203.
[20] Tamże, s. 204
[21] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 28, s.
[22] Tadeusz Grudziński, Bolesław Śmiały-Szczodry i biskup Stanisław. Dzieje konfliktu, Warszawa 1982, s. 120-123, 180; Marian Plezia, Dookoła sprawy św. Stanisława, "Analecta Cracoviensia" nr XI 1979, s. 320, 385.
[23] Witold Sawicki, Na marginesie kanonizacji średniowiecznych XIII wieku, "Nasza Przeszłość", t. 10, Kraków 1959, s. 452.
[24] Henryk Łowmiański, Król Bolesław II i biskup krakowski Stanisław. Dwie tendencje ustrojowe: jedynowładcza i patrymonialna, "Studia Historyczne. Kwartalnik", rok XXII, 1979, zeszyt 2 (850), Kraków 1979, s. 173.
[25] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 22, s. 51.
[26] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, ks. I, rozdz. 25, s. 54.
[27] Tamże, rozdz. 26, s. 55-56.
[28] Tamże, rozdz. 23, s. 53.
[29] Tamże, rozdz. 28, s. 58.
[30] Tamże, s. 59.
[31] Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 45.
[32] Mistrz Wincenty Kadłubek, Kronika polska..., dz. cyt., ks. II, rozdz. 20, s. 79.
[33] Tamże, przypis 135, s. 79.
[34] Tamże, rozdz. 21, s. 80.
[35] Biblia, 1 ks. Samuela, 16. 14.
[36] Biblia, 1 ks. Samuela, 16. 23.
[37] Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 14, s.
[38] Jan Widacki, Detektywi na tropach historii, Katowice 1988, s. 25-26; Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne XI wieku, Warszawa 1970, s. 255.
[39] Jerzy Mularczyk, Jak zginął król Bolesław II Szczodry, "Kwartalnik Opolski", 1993, z. 3, s. 101-102.
[40] Małgorzata Delimata-Proch, Rycheza królowa Polski (ok. 995 - 21 marca 1063). Studium historiograficzne, Kraków 2019, s. 36-37.
[41] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 29.
[42] Tamże.
[43] Jerzy Mularczyk, Jak zginął król..., dz. cyt., s. 98, 102; Jan Długosz, Roczniki, dz. cyt., ks. IV, s. 199; Norbert Delestowicz, Zbigniew. Książę Polski, Poznań 2017, s. 86; Agnieszka Teterycz-Puzio, Zamachy na Piastów, Poznań 2019, s. 82-84; Krzysztof Benyskiewicz, Władysław Herman, książę Polski 1079-1102, Kraków 2014, s. 135, Karol Maleczyński, Bolesław III Krzywousty, Wrocław 1975, s. 17, 30; Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 291.
[44] Anonim tzw. Gall, Kronika..., dz. cyt., ks. I, rozdz. 29, s.
[45] Tadeusz Grudziński, Bolesław Śmiały-Szczodry..., dz. cyt., s. 200.
[46] Adam Krawiec, Król bez korony. Władysław Herman, książę Polski, Warszawa 2014, s. 143, 145.
[47] Jan Długosz, Roczniki, dz. cyt., ks. IV, s. 198.
[48] Alicja Kurnatowska, Rezerwuary chorobotwórczych czynników biotycznych w areosferze, hydrosferze i litosferze (wybrane fragmenty), [w:] Ekologia. Jej związki z różnymi dziedzinami wiedzy, red. A. Kurnatowska, PWN, 2002, s. 9.
[49] Anonim tzw. Gall, Kronika, dz. cyt., ks. III, list, s. 134.
[50] Adam Krawiec, Król bez..., dz. cyt., s. 145.
[51] Władysław Abraham, Organizacja kościoła w Polsce do połowy wielu XII, Poznań 1962, s. 296-297; Gerard Labuda, O godności króla i instytucji królestwa [w:] Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, red. J. Krzyżaniakowa, Poznań 1997, s. 44, 46-47.
[52] Piotr Guzowski, Konflikt biskupa Stanisława z królem Bolesławem Śmiałym. Stanowisko Kościoła wobec zamachów we wczesnośredniowiecznej Polsce [w:] Zamach stanu w dawnych społecznościach, red. A. Sołtysiak, Warszawa 2004, s. 261.
[53] Tamże, s. 263, 268.
[54] Tamże, s. 271.
[55] Ks. Szczepan Włodarski, Historia chrześcijaństwa, tom III, Warszawa 1966, s. 188.
[56] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 395.
[57] K. Lanckorońska, W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem, "Teki Historyczne" nr 9 1958, s. 8-9.
[58] Tatiana Wyderko, Pateryk Kijowsko-Pieczerski i kontakty polsko-wschoniosłowiańskie, "Acta Polono-Ruthenica" XIV, 2009, s. 309.
[59] Krzysztof Benyskiewicz, Władysław Herman..., dz. cyt., s. 396; Mariusz Dworsatschek, Władysław II Wygnaniec, Kraków 2009, s. 75; Ludwik Stomma, Antropologia wojny, Iskry 2014, s. 17, 22.
[60] Anonim tzw. Gall, Kronika..., dz. cyt., ks. I, rozdz. 25, s. 54.
[61] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 389-390.
[62] Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 13; Powieść minionych lat, przekł. Franciszek Sielicki, Wrocław 1968, s. 336; Krzysztof Benyskiewicz, W kręgu..., dz. cyt., s. 68.
[63] Mistrz Wincenty, Kronika polska, dz. cyt., ks. II, rozdz. 18, s. 73, rozdz. 19, 20, s. 74-75.
[64] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 344, 351.
[65] Mistrz Wincenty, Kronika polska, dz. cyt., ks. II, rozdz. 20, s. 75; Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 353; ks. Włodzimierz Bielak, Jeszcze w sprawie factum biskupa krakowskiego Stanisława ze Szczepanowa, "Nasza Przeszłość", t. 115-116, 2011, s. 146.
[66] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 319-320, 345.
[67] Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 247-248.
[68] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 384, 391.
[69] Władysław Abraham, Organizacja kościoła..., dz. cyt., s. 299.
[70] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 385.
[71] Roman Grodecki, Sprawa św. Stanisława, Kraków 1979, s. 21.
[72] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 306-307.
[73] Adam Krawiec, Król bez korony..., dz. cyt., s. 89, 91; Krzysztof Benyskiewicz, Mieszko Bolesławowic..., dz. cyt., s. 61, 63, 66.
[74] Jacek Osiński, Bolesław Rogatka, książę legnicki, dziedzic monarchii Henryków śląskich (1220/1225 - 1278), Kraków 2018, s. 147-148; Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 26.
[75] Henryk Łowmiański, Król Bolesław II..., dz. cyt., s. 172-173.
[76] Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 229, 232.
[77] Piotr Guzowski, Konflikt biskupa Stanisława..., dz. cyt., s. 266.
[78] Władysław Abraham, Organizacja kościoła..., dz. cyt., s. 299-300.
[79] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 28.
[80] Roman Grodecki, Sprawa św. Stanisława, dz. cyt., s. 18-19; Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 230.
[81] Tamże, s. 232.
[82] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 18, przypis 3, s. 44.
[83] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 313.
[84] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., List Trzeciej Księgi, s. 133.
[85] Henryk Łowmiański, Król Bolesław II..., dz. cyt., s. 172.
[86] Zdzisław Kaczmarczyk i Stefan Weyman, Reformy wojskowe i organizacja siły zbrojnej za Kazimierza Wielkiego, Warszawa 1958, s. 52.
[87] Tadeusz Grabarczyk, Kalendarz wojenny pospolitego ruszenia w czasach Władysława Jagiełły [w:] Oblicza wojny, red. Witold Jarno i Jarosław Kitz, t. 1, Armia kontra natura, Łódź 2020, s. 64-65, 71-73, 76.
[88] Roman Grodecki, Polityka pieniężna Piastów, Kraków 2009, s. 71-72.
[89] Tamże, s. 74-75.
[90] Mistrz Wincenty, Kronika..., dz. cyt., ks. IV, rozdz. 2, s. 178.
[91] Adam Krawiec, Król bez..., dz. cyt., s. 61-62, 73.
[92] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 24, s. 54.
[93] Jan Szymczak, Produkcja i koszty uzbrojenia rycerskiego w Polsce XIII-XV w., Łódź 1989, s. 68, 71, 75-76, 108-109.
[94] Jan Szymczak, Uzbrojenie w świetle źródeł pisanych w Polsce do połowy XIII w., "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica" nr 23 2001, s. 95.
[95] Kosmas, Kronika Czechów, przekł. Maria Wojciechowska, Warszawa 1968, ks. 1, rozdz. XL, s. 191.
[96] Andrzej F. Grabski, Bolesław Chrobry. Zarys dziejów politycznych i wojskowych, Warszawa 1964, s. 282.
[97] Stanisław Szczur, Historia Polski. Średniowiecze, Kraków 2002, s. 64-73.
[98] Jan Szymczak, Uzbrojenie w świetle źródeł..., dz. cyt., s. 98-100.
[99] Tatiana Wyderko, Pateryk Kijowsko-Pieczerski..., dz. cyt., s. 310, 314.
[100] Andrzej F. Grabski, Bolesław Chrobry..., dz. cyt., s. 283.
[101] Adam Krawiec, Król bez korony..., dz. cyt., s. 71, 92, 102.
[102] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. I, rozdz. 28, s. 58-59.
[103] Mistrz Wincenty Kadłubek, Kronika..., dz. cyt., ks. IV, rozdz. 11, s. 205.
[104] Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 233.
[105] Tamże, s. 247-248.
[106] Kultura Polski średniowiecznej X-XIII w., red. J. Dowiat, Warszawa 1985, s. 140-141.
[107] Gerard Labuda, Św. Stanisław biskup krakowski, patron polski, Poznań 2000, s. 101-103.
[108] Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 398.
[109] Ks. Włodzimierz Bielak, Jeszcze w sprawie..., dz. cyt., s. 159.
[110] Marian Plezia, Palatyn Piotr Włostowic, Warszawa 1947, s. 66, 74; Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 5, s. 23-24.
[111] Tadeusz Wojciechowski, Szkice historyczne..., dz. cyt., s. 273.
[112] Erazm Baran, Opinia - profesora Jana Olbrychta i dr med. Mariana Kusiaka - po badaniach czaszki św. Stanisława w interpretacji kryminalistyka i medyków sądowych, "Przegląd Lekarski", 2010, t. 67, nr 3, s. 232.
[113] Tamże, s. 231, 234.
[114] Włodzimierz Bielak, Jeszcze w sprawie..., dz. cyt., s. 152-153; Marian Plezia, Dookoła sprawy..., dz. cyt., s. 302.
[115] Gerard Labuda, Św. Stanisław..., dz. cyt., s. 121; Henryk Łowmiański, Król Bolesława II..., dz. cyt., s. 173.
[116] Roman Grodecki, Polska piastowska..., dz. cyt., s. 96; Gerard Labuda, Św. Stanisław..., dz. cyt., s. 109, 117.
[117] Gerard Labuda, Św. Stanisław..., dz. cyt., s. 117.
[118] Tamże, s. 117.
[119] Tamże, s. 118.
[120] Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 36, 44.
[121] Anonim tzw. Gall, Kronika polska, dz. cyt., ks. II, rozdz. 5, s. 77, przypis 5, s. 77.
[122] Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 36, 44.
[123] Anonim tzw. Gall, Kronika polska ... ks. I, rozdz. 28, s. 59
[124] Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 39-40, 59.
[125] Tamże, s. 63-66.
[1] Agnieszka Teterycz-Puzio, Zamachy na Piastów, Poznań 2019, s. 159.
[2] Kalendarz katedry krakowskiej, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, "MPH SN", t. 5, s. 188.
[3] Rocznik kapituły krakowskiej, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, "MPH SN", t. 5, s. 75; Rocznik krótki, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, "MPH SN", t. 5, s. 240.
[4] Rocznik kapituły poznańskiej, wyd. B. Kürbis, "MPH NS", t. 6, s. 24.
[5] Rocznik krakowski, wyd. A. Bielowski, "MPH", t. 2, s. 840.
[6] Rocznik Sędziwoja z Czechła, "MPH", t. 2, s. 877.
[7] Kronika polska, wyd. L. Ćwikliński, "MPH", t. 3, s. 640-648.
[8] KDM, t. 2, nr 403; Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 6, s. 311.
[9] Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 60, s. 145-146.
[10] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego, "Roczniki Historyczne", rocznik LXI 1995, Poznań 1995, s. 7; Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, Poznań 2016, s. 146.
[11] Norbert Mika, Udział książąt śląskich w wydarzeniach w Gąsawie 1227 roku [w:] Polskie Towarzystwo Historyczne, Gąsawa w pamięci historycznej, red. Dariusz Karczewski, Inowrocław 2009, s. 87.
[12] Sławomir Pelczar, Władysław Odonic, Książę wielkopolski, wygnaniec i protektor Kościoła (ok. 1190-1239), Kraków 2018, s. 222.
[13] Krzysztof Witkowski, Władysław Odonic. Książę wielkopolski (ok. 1190-1239), Kraków 2012, s. 83.
[14] Dariusz Karczewski, Lokacja miejska Gąsawy i jej rozwój do połowy XVI wieku [w:] Gąsawa w pamięci historycznej. W związku z 620 rocznicą lokacji miasta, red. D. Karczewski, Inowrocław 2009, s. 17.
[15] Joanna Karczewska, Dzieje przedlokacyjnej Gąsawy [w:] Gąsawa w pamięci historycznej. W związku z 620 rocznicą lokacji miasta, dz. cyt., s. 15.
[16] Krzysztof Witkowski, Władysław Odonic..., dz. cyt., s. 81.
[17] Janusz Bieniak, Polityczne okoliczności śmierci księcia Leszka Białego [w:] Gąsawa w pamięci historycznej. W związku z 620 rocznicą lokacji miasta, dz. cyt., s. 55.
[18] Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 56, s. 143.
[19] Marek Chrzanowski, Leszek Biały. Książę krakowski i sandomierski. Princeps Poloniae (ok. 1184 - 23/24 listopada 1227), Kraków 2013, s. 138.
[20] Tomasz Jurek, Gąsawa - w obronie zdrajcy, "Roczniki Historyczne", rocznik LXII, 1996, Poznań 1996, s. 165, 167; Sławomir Pelczar, Władysław Odonic..., dz. cyt., s. 228.
[21] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt, ks. VI, s. 308; Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 142.
[22] Sławomir Pelczar, Władysław Odonic..., dz. cyt., s. 225.
[23] Bronisław Włodarski, Rzekomy dokument Świętopełka pomorskiego z 1180 r., "Roczniki Historyczne", nr V 1929 wyd. w Poznaniu, s. 15.
[24] Benedykt Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1975, s. 235.
[25] Hans Delbrück, Średniowieczna sztuka wojenna. Wczesne średniowiecze, t. 1, przekł. Marcin Skrobek, Oświęcim 2018, s. 30-31.
[26] Tadeusz Grabarczyk, Zbieranie informacji o przeciwniku przez wojska Królestwa Polskiego od schyłku XIV do początku XVI wieku [w:], Przekaz informacji o wojnie i na wojnie. Z dziejów wojskowości Polskiej i powszechnej, red. A. Niwiński, Seria Homo Militans, t. VIII, Oświęcim 2019, s. 85.
[27] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 19, 32-34.
[28] Tamże, s. 32.
[29] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 6, s. 309-310.
[30] Janusz Bieniak, Polityczne okoliczności śmierci..., dz. cyt., s. 55-56.
[31] Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki (1187/88 - 31 VIII 1247), Kraków 2017, s. 73.
[32] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 34.
[33] Tamże, s. 32.
[34] Moja uwaga: Juliusz Cezar w czasie zamachu otrzymał 21 ran zadanych sztyletem i tylko jedna z nich była śmiertelna. Bywało tak, gdy zamachowców zbierało się kilku i w ciżbie trudno było zadać jeden śmiertelny cios. Dlatego legioniści Imperium Romanum wyposażyli się w krótkie miecze, gladius, przystosowane do pchnięć w walce w tłoku. Natomiast miecz średniowieczny do walki potrzebował pewnego dystansu. Był też bardziej przystosowany do rąbania niż zadania sztychu. Stąd uważam, że bezbronny mógł otrzymać dwie rany decydujące o życiu. Pierwszy cios ranił Henryka na przykład w ręce podniesione instynktownie w obronie osłonięcia się. Drugi cios był już śmiertelny. Jeżeli więc książę odniósł liczne rany, to tylko w wyniku walki na miecze przy wymianie ciosów, zadawanych przez jedną i drugą stronę.
[35] Zygmunt Boras, Książęta piastowscy..., dz. cyt., s. 68-69.
[36] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 34, 35.
[37] Sławomir Pelczar, Władysław Odonic..., dz. cyt., s. 229.
[38] Maciej Przybył, Władysław Laskonogi, Poznań 2015, s. 179.
[39] Tamże, s. 189; Jacek Osiński, Bolesław Rogatka..., dz. cyt., s. 43.
[40] Maciej Przybył, Władysław Laskonogi..., dz. cyt., s. 178.
[41] Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 144-145.
[42] Stefan Krzysztof Kuczyński, Pieczęcie książąt mazowieckich, Wrocław 1978, s. 260.
[43] Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 140; Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki Kniaź Wielki Lacki (1187/89 - 31 sierpnia 1247), Kraków 2019, s. 64.
[44] Jan Szymczak, Udział synów Konrada I Mazowieckiego w realizacji jego planów politycznych, "Rocznik Łódzki" nr XXIX 1980, s. 13-14.
[45] Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 143; Jan Szymczak, Udział synów Konrada..., dz. cyt., s. 22.
[46] Marek Chrzanowski, Leszek Biały, dz. cyt. s. 144.
[47] Tamże, s. 144-145, 149; Agnieszka Teterycz-Puzio, Kilka uwag o działalności księżnych krakowskich w okresie rozbicia dzielnicowego, "Res Historica" nr 26 2008, s. 23, 63; Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 49.
[48] Mistrz Wincenty, Kronika polska, dz. cyt., ks. IV, rozdz. 26, s. 264-265.
[49] Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 145.
[50] Agnieszka Teterycz-Puzio, Kilka uwag o działalności..., dz. cyt., s. 23; Henryk Samsonowicz, Konrada Mazowiecki..., dz. cyt., s. 50.
[51] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 60.
[52] Kronika halicko-wołyńska, dz. cyt., s. 120; Bronisław Włodarski, Polska i Ruś 1194-1340, Warszawa 1996, s. 78.
[53] Józef Umiński, Śmierć Leszka Białego, Kraków br., s. 6, 8, 12.
[54] Tamże, s. 10-11.
[55] Tamże, s. 12, 19.
[56] Benedykt Zientara, Henryk Brodaty..., dz. cyt., s. 236.
[57] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 103.
[58] Benedykt Zientara, Henryk Brodaty..., dz. cyt., s. 235.
[59] Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 143.
[60] Marek Chrzanowski, Leszek Biały..., dz. cyt., s. 150; Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 142.
[61] Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 57, 87.
[62] Tamże, s. 89.
[63] Janusz Bieniak, Polityczne okoliczności śmierci księcia Leszka Białego, dz. cyt., s. 46; Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 47.
[64] Józef Umiński, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 30; Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 152.
[65] Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 62, s. 148, rozdz. 74, s. 157, rozdz. 80, s. 159.
[66] Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 90; Bronisław Włodarski, Polska i Ruś..., dz. cyt., s. 82, 91-92.
[67] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska. Najazd mongolski na Polskę 1241 r., Kraków 2006, s. 63.
[68] Jan Szymczak, Łęczyccy Piastowie. Książęta, księżne i księżniczki w Łęczycy w XII-XIV wieku, Płock Łęczyca 2019, s. 40.
[69] Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 140.
[70] Józef Umiński, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 9-10.
[71] Marek Smoliński, Świętopełk Gdański, dz. cyt., s. 151, 153; Józef Umiński, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 25.
[72] Kronika halicko-wołyńska, dz. cyt., s. 135; Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 60, s. 145-146.
[73] Józef Umiński, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 25; Benedykt Zientara, Henryk Brodaty..., dz. cyt., s. 236.
[74] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 6, s. 355-356, ks. 7, s. 48-49, 51; Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 89.
[75] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 33, 102, 105, 116, 121.
[76] Janusz Bieniak, Polityczne okoliczności śmierci księcia Leszka Białego, dz. cyt., s. 60.
[77] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 26-27.
[78] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 102.
[79] Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 88.
[80] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 25.
[81] Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 92.
[82] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 121-122; Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 74; Bronisław Włodarski, Polska i Ruś..., dz. cyt., s. 100.
[83] Jan Szymczak, Udział synów Konrada..., dz. cyt., s. 11.
[84] Jan Szymczak, Łęczyccy Piastowie..., dz. cyt., s. 50-51.
[85] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 102, 106.
[86] Iwona Kienzler, Mroczne karty historii Polski, Warszawa 2013, s. 73; Benedykt Zientara, Henryk Brodaty..., dz. cyt., s. 238.
[87] Bogdan Snoch, Protoplasta książąt śląskich, Katowice 1985, s. 34.
[88] Agnieszka Teterycz-Puzio, Piastowskie księżne Regentki. O utrzymaniu władzy dla synów (koniec XII w. - początek XIV w.), Kraków 2016, s. 67; Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 61, 180; Agnieszka Teterycz-Puzio, Kilka uwag o działalności..., dz. cyt., s. 23.
[89] Kronika wielkopolska... rozdz. 62, s. 148
[90] Gerard Labuda, Śmierć Leszka Białego..., dz. cyt., s. 11-12; Dariusz Dąbrowski, Uczestnicy wydarzeń gąsawskich w 1227 w świetle przekazów Kroniki halicko - wołyńskiej [w:] Gąsawa w pamięci historycznej..., dz. cyt., s. 96-97.
[91] Jan Długosz, Roczniki, dz. cyt., ks. 6, s. 356; Kronika wielkopolska, dz. cyt., rozdz. 69, s. 153; Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 89.
[92] Agnieszka Teterycz-Puzio, Kilka uwag o działalności..., dz. cyt., s. 23.
[93] Krystyna Skarżyńska, Człowiek a polityka. Zarys psychologii politycznej, Warszawa 2005, s. 42; Henryk Samsonowicz, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 90.
[94] William Shakespeare, Makbet, przekł. Jerzy S. Sito, Warszawa 2000, akt 1, scena 5, s. 32.
[1] Agnieszka Teterycz-Puzio, Zamachy..., dz. cyt., s. 170; Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze a królobójstwo w Rogoźnie, Warszawa 2018, s. 181.
[2] Krzysztof Benyskiewicz, Zamach stanu w Rogoźnie [w:] Zamach stanu w dawnych społecznościach, Warszawa 2004, s. 345.
[3] Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 16.
[4] Aleksander Świeżawski, Przemysł król polski, Warszawa 2006, s. 18, 89; Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 181-182.
[5] KDW, t. II, s. 758.
[6] Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 154, 159, 193.
[7] Tamże, s. 12-13, 181, 183.
[8] Tamże, s. 143-145, 200.
[9] Karol Górski, Śmierć Przemysła II, "Roczniki Historyczne", rocznik V 1929, s. 185.
[10] Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 32-33.
[11] Tamże, s. 26.
[12] MPH N.S., t. VI, s. 98.
[13] Kazimierz Jasiński, Tragedia rogozińska 1296 r. na tle rywalizacji wielkopolsko-brandenburskiej o Pomorze Gdańskie, "Zapiski Historyczne", t. XXVI 1961, z. 4, s. 77.
[14] Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 143-144, 147-148, 151, 199.
[15] Bronisław Nowacki, Przemysł II - książę wielkopolski, król Polski 1257-1295, Poznań 1995, s. 143.
[16] Tamże, s. 143-145; Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 145-147, 150.
[17] Tamże, s. 147-148, 200-201.
[18] Bronisław Nowacki, Przemysł II ..., dz. cyt., s. 144.
[19] Jan Szymczak, W kwestii liczebności oddziałów wojskowych w Polsce okresu rozbicia dzielnicowego, "Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica" nr 2 1981, s. 54.
[20] Edmund Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Wrocław 1951, s. 4.
[21] Jan Szymczak, W kwestii liczebności..., dz. cyt., s. 57.
[22] Anonim tzw. Gall, Kronika polska..., dz. cyt., ks. II, rozdz. 33, s. 108.
[23] Jan Szymczak, W kwestii liczebności..., dz. cyt., s. 60.
[24] Paweł Babij, Wojskowość Słowian Połabskich, t. I-II, Wrocław 2021, s. 193.
[25] Herbordi, Vita Ottonis episcopi babenbergensis, wyd. A. Bielowski, MPH, t. 2, s. 85.
[26] Pommerellisches Urkundenbuch, hrsg. von Westpreussischen Geschichtsverein bearb. M. Perlbach, Gdańsk 1882, nr 153; por. tamże, nr 222.
[27] Jan Szymczak, W kwestii liczebności..., dz. cyt., s. 64-67.
[28] Tamże.
[29] Jacek Osiński, Bolesław Rogatka, książę legnicki, dziedzic monarchii Henryków śląskich (1220/1225 - 1278), Kraków 2016, s. 193.
[30] Janusz Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 35, 37.
[31] KDW, t. 2, s. 758
[32] Jan Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 36.
[33] Tamże.
[34] Bronisław Nowacki, Przemysł II..., dz. cyt., s. 152-153.
[35] Tamże, s. 143.
[36] Aleksander Swieżawski, Przemysł..., dz. cyt., s. 177.
[37] Jan Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 152.
[38] Aleksander Swieżawski, Przemysł..., dz. cyt., s. 185.
[39] Kazimierz Jasiński, Tragedia rogozińska..., dz. cyt., s. 77.
[40] Rocznik traski, MPH, wyd. August Bielowski, t. 2, Warszawa 1961 (Lwów 1872), s. 853; Jan Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 148.
[41] Bohdan Snoch, Protoplasta książąt śląskich, Katowice 1985, s. 18.
[42] Kronika oliwska. Źródło do dziejów Pomorza Wschodniego z połowy XIV wieku, przekł. Dominika Pietkiewicz, komentarz Błażej Śliwiński, Malbork 2008; Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej, przekł. Sławomir Wyszomirski, Toruń 2011.
[43] Kazimierz Jasiński, Tragedia rogozińska..., dz. cyt., s. 75.
[44] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., s. 60.
[45] Mistrz Wincenty, Kronika polska..., dz. cyt., ks. III, rozdz. 13, s. 128.
[46] Jan Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 149.
[47] Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, Poznań 1983, s. 188.
[48] Bronisław Nowacki, Przemysł II..., dz. cyt., s. 154; Jan Bieniak, Zarębowie i Nałęcze..., dz. cyt., s. 150.
[49] Karol Górski, Śmierć Przemysła II, dz. cyt., s. 174.
[50] Jan Szymczak, Rycerz i jego konie, Bellerive-sur-Allier 2018, s. 254.
[51] Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej..., dz. cyt., cz. III, rozdz. 266, s. 190.
[52] Tamże, rozdz. 282, s. 198.
[53] Kazimierz Jasiński, Tragedia rogozińska..., dz. cyt., s. 70.
[54] Robert F. Barkowski, Wojny Słowian..., dz. cyt., s. 344.
[55] Tajna historia Mongołów. Anonimowa kronika mongolska z XIII w., przekł. Stanisław Kałużyński, Warszawa 1970, rozdz. X, ust. 240. Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Wielkopolski, dz. cyt., s. 187.
[56] Anonim tzw. Gall, Kronika..., dz. cyt., ks. III, rozdz. 23, s. 164.
[57] Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej, dz. cyt., cz. III, rozdz. 334, s. 222.
[58] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. IV, s. 293.
[59] Aleksander Swieżawski, Przemysł..., dz. cyt., s. 184-185.
[60] Kronika wielkopolska..., dz. cyt., s. 167, rozdz. 95; Widukind, Dzieje Sasów oraz Roczniki korbejskie i Roczniki hildesheimskie, przekł. Grzegorz Kazimierz Walkowski, Bydgoszcz 2013, ks. II, rozdz. III, s. 101.
[61] Kronika wielkopolska..., dz. cyt., rozdz. 146, s. 196.
[62] Agnieszka Teterycz-Puzio, Konrad Mazowiecki..., dz. cyt., s. 55.
[63] Kazimierz Jasiński, Tragedia rogozińska..., dz. cyt., s. 88.
[64] Tamże, s. 103.
[65] Edward Rymar, Stosunki Przemysła II z margrabiami brandenburskimi ze starszej linii askańskiej w latach 1279-1296 [w:], Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, pod red. Jadwigi Krzyżaniakowej, Poznań 1997, s. 143.
[66] Karol Górski, Śmierć Przemysła II..., dz. cyt., s. 198.
[67] Tomasz Jurek, Przygotowania do koronacji Przemysła II [w:] Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, pod red. Jadwigi Krzyżaniakowej, Poznań 1997, s. 178.
[68] Antoni Barciak, Czeskie echa koronacji Przemysła II [w:] Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, pod red. Jadwigi Krzyżaniakowej, Poznań 1997, s. 229.
[1] Tajna historia Mongołów..., dz. cyt., rozdz. VII, cz. 193, s. 117.
[2] Brian Todd Carey, Joshua B. Allfree, Jonh Cairns, Wojny średniowiecznego świata. Techniki walki, przekł. Jan Jackowicz, Warszawa 2008, s. 172.
[3] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 23.
[4] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska. Najazd Mongolski na Polskę 1241 r., Kraków 2006, s. 157.
[5] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego..., dz. cyt., s. 58-59; Stephen O'Shea, Morze wiary, przekł. Radosław Kot, Poznań 2009, s. 130; Nikefor Bryennios, Materiały historyczne, przekł. Oktawiusz Jurewicz, Wrocław 2006, ks. 1, rozdz. 14-17, s. 39-46.
[6] James Waterson, Wojny mameluków. Władcy i rycerze islamu, przekł. Barbara Tkaczow, Warszawa 2007, s. 47.
[7] Jean de Joinville, Czyny Ludwika Świętego króla Francji, przekł. Marzena Głodek, Warszawa 2004, rozdz. XLIX, cz. 241, s. 77.
[8] Tamże, rozdz. LIV, cz. 270, s. 85.
[9] Lo Kuan-czung, Dzieje Trzech Królestw, przekł. Natalia Billi, Warszawa 1972, rozdz. 19, s. 234-235.
[10] Kronika halicko-wołyńska..., dz. cyt., s. 157.
[11] Tamże, s. 161.
[12] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 5, s. 105.
[13] Jerzy Cichowski, Andrzej Szulczyński, Husaria, Warszawa 1977, s. 166.
[14] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 24.
[15] John Man, Kubiłaj-Chan, Władca największego imperium w dziejach, przekł. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Warszawa 2007, s. 60.
[16] Marco Polo, Opisanie świata ... ks. 1, rozdz. LXX, s. 138-139 Timothy May, Najazdy Mongołów, przekł. Jowita Matys, Warszawa 2010, s. 119-123. John France, Sztuka wojenna Europy Zachodniej w epoce krucjat 1000-1300, przekł. Grzegorz Smółka, Oświęcim 2019, s. 32, 47, 243.
[17] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 169.
[18] Jan Szymczak, Rycerz i jego konie, dz. cyt., s. 43; Paweł Babij, Wojskowość Słowian..., dz. cyt., t. II, s.160-161.
[19] James Waterson, Wojny Mameluków..., dz. cyt., s. 137 i przypis 7, s. 137; Roman Jarymowicz, Dzieje kawalerii. Od podków do gąsienic, przekł. Marci Dziuba, Warszawa 2010.
[20] Anna Komnena, Aleksjada, przekł. Oktawiusz Jurewicz, Wrocław 1972, t. II, ks. 15, rozdz. 3.8, s. 236.
[21] Wacław Korta, Najazd Mongołów na Polskę i jego legnicki epilog, Katowice 1983.
[22] Widukind, Dzieje Sasów..., dz. cyt., ks. II, rozdz. XVII, s. 117.
[23] Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 131.
[24] Józef Włodarski, Geneza chińskiego wywiadu i służb specjalnych w świetle Kanonu Wojny (XI wiek p.n.e. - XI wiek n.e.) [w:] Chiny w oczach Polaków, pod red. Józefa Włodarskiego, Kamila Zeidlera, Marcelego Burdelskiego, Gdańsk 2010, s. 15-16.
[25] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 173.
[26] Tai Kung Liu Tao, Okres Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw, Chiny [w:] Stefan H. Verstappen, Trzydzieści sześć strategii starożytnych Chin, przekł. Krzysztof Krzyżanowski, Gliwice 2014, rozdz. 20, s. 126.
[27] Maciej Kuczyński, Dzieje starożytnych Chin. Kroniki pierwszych dynastii, Warszawa 2018, s. 171.
[28] Tamże, s. 224.
[29] Adrienne Mayor, Grecki ogień, zatrute strzały, bomby skorpionów, przekł. Kamil Kuraszkiewicz, Warszawa 2006, s. 180.
[30] O sztuce rządzenia według Mozi, Mengzi, Xunzi, Han Feizi, przekł. Małgorzata Religa, Warszawa 2016, s. 6-49.
[31] Robert Temple, Geniusz Chin, przekł. Jacek Świercz, Warszawa 1994, s. 215-216.
[32] Tamże, s. 217-218; Jerzy Maroń, Legnica 1241, Warszawa 2008 (1996) s. 54-56..
[33] Andrzej Niewiński, Pogodowe uwarunkowania działań wojennych. Wpływ warunków atmosferycznych na przebieg starć i kampanii militarnych w okresie średniowiecza. Wybrane przykłady [w:] Oblicza wojny, pod red. Witolda Jarno i Jarosława Kity, Łódź 2020, t. 1, s. 34-35.
[34] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego..., dz. cyt., s. 173.
[35] Leszek Podhorodecki, Czyngis-chan, Warszawa 1991, s. 46.
[36] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 140; Wacław Zatorski, Wojny Czyngis-chana 1194-1242, Poznań 2015 (1939), s. 293.
[37] Agnieszka Teterycz-Puzio, Dwie bitwy. Mozgawa 13 IX 1195 - Zawichost 19 VI 1205, Zabrze - Tarnowskie Góry 2020, s. 67; Jan Długosz, Roczniki...; dz. cyt., ks. VI, s. 204.
[38] Tomasz Jasiński, Strategia i taktyka wojsk polskich i mongolskich pod Legnicą w świetle nowo odczytanych zapisek Jana Długosza [w:] Bitwa legnicka. Historia i Tradycja, pod red. Wacława Korty, Wrocław -Warszawa 1994, s. 106.
[39] Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer, Historia oręża polskiego 963-1795, Warszawa 1981, s. 88, 96; Roman Jarymowycz, Dzieje kawalerii. Od podków do gąsienic, przekł. Marcin Dziuba, Warszawa 2010, s. 68; Jan Szymczak, W kwestii liczebności oddziałów wojskowych w Polsce okresu rozbicia dzielnicowego, "Acta Universitatis Lodziensis, Folila Historica" nr 2, 1981, s. 60; Stefan Krakowski, Polska w walce z najazdami tatarskimi w XIII wieku, Warszawa 1956, s. 80, 82; David Nicolle, Wojny za wiarę. Chrześcijaństwo i dzihad 1000-1500, przekł. Beata Spieralska, Warszawa 2008, s. 100; Zarys wojskowości polskiej do roku 1864, t. I, pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1965, s. 98.
[40] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., s. 97, 117; Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer, Historia oręża..., dz. cyt., s. 97; E. Razin, Historia sztuki wojennej, przekł. Ignacy Bukowski, Warszawa 1960, s. 160, 165; Szymon Drej, Tajemniczy Grunwald, www.polska-zbrojna.pl/home/articleinmagazineshow/20, s. 4.
[41] Zdzisław Kaczmarczyk i Stefan Weyman, Reformy wojskowe i organizacja siły zbrojnej za Kazimierza Wielkiego, Warszawa 1958, s. 48-49, 64, 70.
[42] Tamże, s. 13-14, 35.
[43] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 204.
[44] Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 108.
[45] Jerzy Cichowski, Andrzej Szulczyński, Husaria, dz. cyt., s. 158-159.
[46] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał, Warszawa 1988. s..58 Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 146; Jan Wimmer, Historia piechoty polskiej do roku 1864, Warszawa 1978, s. 45.
[47] Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 121.
[48] Tamże.
[49] Tajna historia Mongołów, dz. cyt., rozdz. VII, cz. 194, s. 118; Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer, Historia oręża polskiego..., dz. cyt., s. 112; Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 12, 120; Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864 Warszawa 1965, t. 1, s. 144,
[50] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 13; Roman Jarymowicz, Dzieje kawalerii..., dz. cyt., s. 55.
[51] Colmon Sodnomyn, Enchcimag Genoma, Podbój Polski przez wojska Batu-Chana [w:] Bitwa legnicka..., dz. cyt., s. 87-88.
[52] Marco Polo, Opisanie..., dz. cyt., LXX, s. 138-139.
[53] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 168, 171; Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 51; Roman Jarymowicz, Dzieje kawalerii..., dz. cyt., s. 54-55; Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego do Bolesława Rogatki, Wrocław 1994, s. 130; John France, Sztuka wojenna..., dz. cyt., s. 266.
[54] Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 56.
[55] Michael Howard, Wojna w dziejach Europy, przekł. Tadeusz Rybowski, Wrocław 1990, s. 34-36; Ludwik Stomma, Antropologia wojny, Warszawa 2014, s. 25, 28, 37-38.
[56] Ludwik Stomma, Antropologia..., dz. cyt., s. 39-40.
[57] Tamże, s. 40.
[58] Tamże, s. 41.
[59] Jan Szymczak, Z kasztelu do obozu wojennego. Konno, zbrojnie i z dobrze zaopatrzonym wozem, "Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica", nr 99 2017, s. 69.
[60] Andrzej Nadolski, Strategia i taktyka pierwszych Piastów, "Obronność polskiej granicy zachodniej w dobie pierwszych Piastów, Prace Komisji Archeologicznej", nr 1, Wrocław 1984, s. 14.
[61] Zarys dziejów wojskowości polskiej..., dz. cyt., s. 50.
[62] Stanisław W. Wilczyński, Taktyka jazdy, Oświęcim 2010 (1852), s. 28.
[63] Tamże, §31, s. 37
[64] Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 81-82; Leonard Ratajczyk, Historia wojskowości, Warszawa 1975, s. 51.
[65] Medard Cibicki, Taktyka jazdy staropolskiej, Oświęcim 2019 (1927), s. 8-10.
[66] Tamże, s. 10; Marian Kukiel, Zarys historii wojskowości w Polsce, Londyn 1949, s. 19.
[67] Stanisław Kałużyński, Imperium mongolskie, Warszawa 1970, s. 92.
[68] Zarys dziejów wojskowości..., dz. cyt., s. 87.
[69] Por. Stanisław W. Wilczyński, Taktyka jazdy, dz. cyt., s. 24.
[70] Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej..., dz. cyt., cz. III, rozdz. 212, s. 158.
[71] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., s. 111; Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 37; Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 63.
[72] Ferdinand Lot, Historia wojen i wojskowości w średniowieczu, Oświęcim 2018, t. 1, s. 43.
[73] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 139; Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 56; Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 67, 106; Gerard Labuda, Wojna z Tatarami..., dz. cyt., s. 212.
[74] Gerard Labuda, Wojna z Tatarami..., dz. cyt., s. 211.
[75] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 55.
[76] Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 105.
[77] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 138.
[78] Tajna historia Mongołów, dz. cyt., ks. VII, rozdz. 195, s. 119.
[79] Zarys dziejów wojskowości polskiej, dz. cyt., s. 50.
[80] Jan Szymczak, Z kasztelu do obozu..., dz. cyt., s. 57, 61-62, 64; Leszek Kajzer, Uzbrojenie i ubiór rycerski w średniowiecznej Małopolsce w świetle źródeł ikonograficznych, Wrocław 1976, s. 87-88; Zdzisława Wawrzonowska, Uzbrojenie i ubiór rycerski Piastów Śląskich od XII do XIV wieku, "Acta Archaeologica Lodziensia" 1976, s. 16, 44, 77, pkt. 4, 110 pkt. 16; Jean de Joinville, Czyny Ludwika Świętego..., dz. cyt., rozdz. L, rozdz. 243, s. 78.
[81] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 170; Stanisław Kałużyński, Imperium..., dz. cyt., s. 96; Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 58.
[82] Stanisław Kałużyński, Dawni Mongołowie..., dz. cyt., s. 279.
[83] Tamże.
[84] Tamże, s. 262.
[85] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 17; Medard Cibicki, Taktyka..., dz. cyt., s. 11.
[86] Paweł Babij, Wojskowość Słowian..., dz. cyt., s. 319.
[87] Jan Orzechowski, Dowodzenie i sztaby, Warszawa 1974, s. 216; Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 149.
[88] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., mapa nr 8 - s. 144.
[89] Stanisław Kałużyński, Imperium..., dz. cyt., s. 95; Romuald Wojna, Wielki świat Nomadów. Między Chinami i Europą, Warszawa 1983, s. 227.
[90] Tajna historia Mongołów, dz. cyt., rozdz. XII, cz. 270, s. 178.
[91] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 19.
[92] Wacław Korta, Najazd Mongołów... s. 106
[93] Zdzisław Kaczmarczyk i Stefan Weyman, Reformy wojskowe..., dz. cyt., s. 16.
[94] Pawej Babij, Wojskowość Słowian..., dz. cyt., t. II, s. 322.
[95] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 153; Gerard Labuda, Wojna z Tatarami..., dz. cyt., s. 216; Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 102-103; Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 74.
[96] Marinow Kirył, Przez wąwozy i lasy. Armia bizantyńska wobec trudno dostępnych obszarów w świetle IX konstytucji Taktyk Leona VI Mądrego [w:] "Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica" 99 2017; Oblicza wojny. Wojsko w drodze, pod red. Jarosława Kity i Magdaleny Pogońskiej-Pol, Łódź 2017, s. 23; Paweł Babij, Wojskowość Słowian..., dz. cyt., s. 322.
[97] Jan Tarnowski, Cosilivum rationis bellicae, przekł. Janusz Sikorski, Warszawa 1987, s. 103.
[98] Jean de Joinville, Czyny Ludwika Świętego..., dz. cyt., rozdz. L, pkt. 243, s. 78.
[99] Jan Szymczak, Z kasztelu do obozu..., dz. cyt., s. 67.
[100] Wacław Zatorski, Wojny Czyngis-chana..., dz. cyt., s. 292.
[101] Jan Orzechowski, Dowodzenie i..., dz. cyt., s. 89-92.
[102] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 59.
[103] Tamże; Łukasz Różycki, Strach i motywacja na późnoantycznym polu bitwy w świetle rzymskich traktatów wojskowych, Poznań 2018, s. 47.
[104] Jan Orzechowski, Dowodzenie..., dz. cyt., s. 216.
[105] Lech Tyszkiewicz, Sposoby walki nomadów (Hunowie, Awarowie, Madziarowie) w IV-X wieku [w:] Bitwa legnicka..., dz. cyt., s. 90.
[106] Za: Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 59.
[107] Tamże, s. 59.
[108] Colmon Sodnomyn, Enchcimag Cenoma, Podbój Polski przez wojska Batu-Chana [w:] Bitwa legnicka..., dz. cyt., s. 87; Wacław Zatorki, Wojny Czyngis-chana..., dz. cyt., s. 290; Jan Orzechowski, Dowodzenie..., dz. cyt., s. 214; John France, Sztuka wojenna..., dz. cyt., s. 176; Zdzisław Kaczmarczyk i Stefan Weyman, Reformy wojskowe..., dz. cyt., s. 15.
[109] Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., 93-95.
[110] Georg Labuda, Wojna z Tatarami..., dz. cyt., s. 219.
[111] Ferdinand Lot, Historia wojen i wojskowości w średniowieczu, t. 1, Oświęcim 2018, s. 115.
[112] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 37; John France, Sztuka wojenna..., dz. cyt., s. 243.
[113] Tadeusz M. Nowak, Jan Wimmer, Historia oręża polskiego..., dz. cyt., s. 64-67, 114-145.
[114] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 148-149.
[115] Wilhelm z Rubruk, Opis podróży, przekł. Mikołaj Olszewski, Kęty 2007, s. 139 Stanisław Kałużyński, Dawni Mongołowie..., dz. cyt., s. 271; Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego..., dz. cyt., s. 168.
[116] Roman Jarymowicz, Dzieje kawalerii..., dz. cyt., s. 54.
[117] Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 52-53; Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego..., dz. cyt., s. 116-117; Marco Polo, Opisanie świata..., dz. cyt., ks. 4, rozdz. CC, s. 342.
[118] Hans Delbrück, Średniowieczna sztuka wojenna. Wczesne średniowiecze, przekł. Marek Goraj, 2018, t. 1.
[119] Ammianus Marcellinus, Dzieje rzymskie, przekł. Ignacy Lewandowski, Wrocław 2002, t. II, ks. XXXI, rozdz. 2, ust. 9, s. 361.
[120] Owidiusz, Ars amatoria, przekł. Ewa Skwara, Warszawa 2008, ks. I, s. 82, wersy 209-211.
[121] Widukind, Dzieje Sasów oraz Roczniki korbejskie i Roczniki Hildesheimskie, przekł. Grzegorz Kazimierz Walkowski, Bydgoszcz 2013, ks. I, rozdz. XXXVIII, s. 83.
[122] Widukind, Dzieje Sasów..., ks. III, rozdz. XXXXIIII, s. 174-175
[123] Hans Delbrück, Średniowieczna sztuka..., dz. cyt., t. 1, s. 152, 154.
[124] Lech Tyszkiewicz, Sposoby walki nomadów (Hunowie, Awarowie, Madziarowie) w IV-X wieku [w:] Bitwa legnicka..., dz. cyt., s. 92-95.
[125] Hans Delbrück, Średniowieczna sztuka..., dz. cyt., t. 1, s. 131.
[126] Powieść minionych lat, przekł. Franciszek Sielicki, Wrocław 1968, s. 403; Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 4, s. 222.
[127] Roman Jarymowicz, Dzieje kawalerii..., dz. cyt., s. 72-73; Timothy May, Najazd Mongołów, przekł. Jowita Matys, Warszawa 2010, s. 84.
[128] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., s. 41; Wacław Korta, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 30; Timothy May, Najazd Mongołów..., dz. cyt., s. 119-120.
[129] Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 169.
[130] James Waterson, Wojny Mameluków, przekł. Barbara Tkaczow, Warszawa 2008, s. 136-137; David Nicolle, Wojny za wiarę. Chrześcijaństwo i dżihad 1000-1500, przekł. Beata Spieralska, Warszawa 2008, s. 58.
[131] Hans Delbrück, Średniowieczna sztuka..., dz. cyt., t. 1, s. 40; Ferdinand Lot, Historia wojen..., dz. cyt., s. 171.
[132] James Waterson, Wojny Mameluków, dz. cyt., s. 123.
[133] Marian Kukiel, Zarys historii wojskowości..., dz. cyt., s. 19; Brian Todd Carey, Wojny średniowiecznego świata..., dz. cyt., s. 171, 175; Ferdinand Lot, Historia wojen..., dz. cyt., s. 182.
[134] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., s. 1; Aleksander Bołdyrew, Equus Polonus. Koń w wojsku polskim w XVI wieku, Piotrków Trybunalski 2016, s. 103, 107.
[135] Stanisław Kałużyński, Dawni Mongołowie..., dz. cyt., s. 275.
[136] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 23.
[137] Tamże.
[138] Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 106.
[139] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 59; Jan Orzechowski, Dowodzenie..., dz. cyt., s. 216.
[140] Tomasz Jasiński, Przerwany hejnał..., dz. cyt., s. 59.
[141] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 25.
[142] C. De Brida, Historia Tatarów [w:] Gerard Labuda, Jerzy Strzelczyk, Prawda o bitwie z Mongołami pod Legnicą w 1241, Legnica 2002, rodz. 61, s. 79.
[143] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 23.
[144] John France, Sztuka wojenna..., dz. cyt., s. 256.
[145] Homer, Iliada, przekł. Franciszek Ksawery Dmochowski, Warszawa 1990, ks. 11, wersy 378-381, s. 265, wersy 389-390, s. 265; Łukasz Różycki, Strach i motywacja..., dz. cyt., s. 68.
[146] Stefan Krakowski, Polska w walce..., dz. cyt., s. 38.
[147] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 161.
[148] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 7, s. 23.
[149] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 157; Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 107.
[150] C. de Bridia, Historia Tatarów..., dz. cyt., rozdz. 28, s. 62.
[151] Witold Chrzanowski, Wojna tatarska..., dz. cyt., s. 160.
[152] Marek Cetwiński, Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Pochodzenie - Gospodarka - Polityka, Wrocław 1980, s. 220.
[153] Tamże, s. 221; Jerzy Maroń, Legnica..., dz. cyt., s. 112.
[154] Jan Długosz, Roczniki..., ks. VI, s. 301.
[155] Marco Polo, Opisanie świata..., dz. cyt., ks. 4, rozdz. CCX, s. 353, rozdz. CCXXVII, s. 368.
[156] C. de Brida, Historia Tatarów, dz. cyt., rozdz. 58, s. 78.
[157] Edward Potkowski, Crécy-Orlean 1346-1429, Warszawa 1986, s. 52-53, 55.
[158] Andrzej Niewiński, Pogodowe uwarunkowania..., dz. cyt., s. 37.
[159] Jan Długosz, Roczniki..., ks. VII, s. 26.
[160] Tamże, s. 24.
[161] Jan Długosz, Roczniki..., dz. cyt., ks. 11, s. 116.
[162] Jerzy Ciechowski, Andrzej Szulczyński, Husaria..., dz. cyt., s. 162-164; Jan Orzechowski, Dowodzenie i sztaby..., dz. cyt., s. 92.
[163] Aleksander Bałdyrew, Equus Polonus..., dz. cyt., s. 106.
[164] Anonim tzw. Gall, Kronika polska..., dz. cyt., ks. III, rozdz. 2, s. 140; Jerzy Ciechowski, Andrzej Szulczyński, Husaria..., dz. cyt., s. 154-162.
[165] Roman Jarymowycz, Dzieje kawalerii..., dz. cyt., s. 30-31.
[166] Aleksander Bołdyrew, Equus Polonus..., dz. cyt., s. 127.
[167] Andrzej Niewiński, Logistyka zaopatrzenia, przygotowanie militarne i podział łupów na Półwyspie Iberyjskim w XIII wieku (na podstawie regulacji prawnych zawartych w kodeksie Site Partidas oraz przykładów zaczerpniętych z kampanii militarnych, "Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica" 99 2017; Oblicza wojny. Wojsko w drodze, pod red. Jarosława Kity i Magdaleny Pogońskiej-Pol, Łódź 2017; Andrzej Niewiński, Logistyka zaopatrzenia, przygotowanie militarne... s. 37.
[168] Aleksander Bołdyrew, Equus Polonus..., dz. cyt., s. 128.
[169] John France, Sztuka wojenna..., dz. cyt., s. 51.
[170] Zygmunt Boras, Niedoszły król polski Henryk Probus (Prawy) [w:] Książęta piastowscy Śląska, dz. cyt., s. 147.
[171] Jerzy Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego..., dz. cyt., s. 119-121.
[172] Tamże, s. 136-137.
[173] Tamże, s. 134.
[174] Tamże, s. 121-122, 137.
[175] Tamże, s. 141.
[176] Tamże.
[177] Tamże, s. 140.
[178] Tamże, s. 139.
