? Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2023
Poprzednie wydanie ukazało się pod tytułem "Terapia zajęciowa".
Wszystkie prawa zastrzeżone.
Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.
Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i metodyka zabiegów fizjoterapeutycznych w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań fizjoterapii, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje producenta sprzętu lub autorów metod, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych metod fizjoterapii.
Recenzent: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Klukowski
Wydawca: Jolanta Jedlińska
Redaktor prowadzący: Beata Bednarczuk
Redaktor merytoryczny: Monika Ślusarska
Korekta: Zespół
Producent: Marta Kubica
Projekt okładki i stron tytułowych: Lidia Michalak-Mirońska
Ilustracja na okładce: Tartila/Adobe Stock
eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2023r. (Wydanie II poprawione i rozszerzone)
Warszawa 2023
PZWL Wydawnictwo Lekarskie
ISBN 978-83-01-23378-5
DOI: https://doi.org/10.53271/2023.132
Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.
ul. G. Daimlera 2
02-460 Warszawa
pwn.pl
Księgarnia wysyłkowa:
tel. 42 680-44-88; infolinia: 801 33 33 88
e-mail: wysylkowa@pzwl.pl
Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.: Michał Latusek
Informacje w sprawie współpracy reklamowej: reklama@pwn.pl
Autorzy
dr Paulina Aleksander-Szymanowicz
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr hab. Aneta Bac, prof. AWF
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Anna Bukowska
Zakład Terapii Zajęciowej Sensorycznej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Urszula Chrabota
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr hab. Katarzyna Filar-Mierzwa, prof. AWF
Zakład Terapii Zajęciowej Sensorycznej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr hab. Edyta Janus, prof. AWF
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Marta Frankiewicz
Zakład Adaptowanej Aktywności Fizycznej i Sportu
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Aleksandra Kulis
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
mgr Dorota Kurbiel
Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki Środowiskowej, Kraków
dr Anna Misiorek
Zakład Terapii Zajęciowej Stosowanej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr hab. Marek Pokutycki, prof. AWF
Zakład Terapii Zajęciowej Sensorycznej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Agnieszka Smrokowska-Reichmann
Zakład Terapii Zajęciowej Sensorycznej, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
dr Paweł Żychowicz
Zakład Adaptowanej Aktywności Fizycznej i Sportu, Instytut Nauk Stosowanych,
Wydział Rehabilitacji Ruchowej, AWF Kraków
Przedmowa do drugiego wydania
Studia I stopnia - licencjackie - kształcące terapeutów zajęciowych, oparte na standardach przyjętych przez World Federation of Occupational Therapy i European Network of Occupational Therapy in Higher Education - organizacji funkcjonujących w ramach Council of Occupational Therapists for the European Countries, zostały utworzone w 2012 roku w Akademiach Wychowania Fizycznego w Krakowie i we Wrocławiu.
Otwarcie w Polsce kierunku terapia zajęciowa, opartego na modelu obowiązującym w rozwiniętych krajach Europy i Ameryki Północnej, było możliwe dzięki uprzednim, kilkuletnim szkoleniom przeprowadzonym w kraju i w wyspecjalizowanych ośrodkach w państwach Unii Europejskiej przez europejskie organizacje terapeutów zajęciowych dla grupy polskich nauczycieli akademickich z kilku wiodących, zainteresowanych szkoleniem ośrodków naukowych. Ukoronowaniem starań w realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia było otwarcie w 2015 roku studiów II stopnia - magisterskich, o profilu ogólnoakademickim, dla kierunku terapia zajęciowa na Wydziale Rehabilitacji Ruchowej w Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie.
Podręcznik "Terapia zajęciowa", pod redakcją naukową Pani Prof. Anety Bac, wydany w 2016 roku przez PZWL, był pierwszą polską pozycją, niezbędną dla studentów nowego na gruncie krajowym kierunku, stworzoną przez zespół nauczycieli akademickich w AWF w Krakowie. Opracowany podręcznik był udaną próbą usystematyzowania podstawowych treści przypisanych do przedmiotowych studiów, przedstawiał teoretyczne podstawy terapii zajęciowej, terapię zajęciową w pracy z pacjentem z dysfunkcjami narządu ruchu, z pacjentem geriatrycznym, terapię zajęciową w pediatrii, psychiatrii, terapię zajęciową osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz opis artystycznych form w terapii zajęciowej realizowanej poprzez sztukę, taniec i muzykę.
W międzyczasie powstały nowe, rozbudowane pozycje podręcznikowe dla studentów kierunku terapia zajęciowa zatytułowane: "Współczesna terapia zajęciowa", "Terapia zajęciowa dzieci" czy "Terapia zajęciowa w geriatrii". Pozycje te wzbogaciły literaturę obowiązkową dla studentów przedmiotowego kierunku.
Obecne, drugie wydanie podręcznika "Terapia zajęciowa. Kompendium" rozszerzone i uzupełnione o nowe treści, będzie stanowiło potężne wsparcie dla rozwoju terapii zajęciowej w Polsce, będzie kompleksowym kompendium wiedzy dla studentów przedmiotowego kierunku, może także stanowić cenne źródło wiedzy dla osób zajmujących się szeroko rozumianą rehabilitacją.
Prof. dr hab. Anna Marchewka
We współczesnym świecie standardem postępowania w pracy z osobą obciążoną różnymi problemami zdrowotnymi, społecznymi czy zajęciowymi jest kompleksowa i wieloaspektowa rehabilitacja. Nowoczesna terapia zajęciowa stanowi doskonałe uzupełnienie tego procesu i jest niezbędnym elementem terapii zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Przedmowa do pierwszego wydania
W XX w. w Polsce, szczególnie w okresie po II wojnie światowej, terapia zajęciowa rozumiana jako forma rehabilitacji zawodowej, społecznej i fizycznej funkcjonowała głównie w środowiskach osób niepełnosprawnych intelektualnie oraz fizycznie, w trzech podstawowych formach: jako ergoterapia, arteterapia i socjoterapia. Zawód "terapeuta zajęciowy" był w tamtym czasie wykonywany przez osoby, które w ramach ukończonych kierunków pedagogicznych bądź kierunku fizjoterapia uzyskiwały dodatkowo specjalność z terapii zajęciowej. Skok jakościowy w rozwoju terapii zajęciowej w Polsce nastąpił w 2012 r., kiedy po raz pierwszy w naszej rzeczywistości edukacyjnej powołano do życia kierunek studiów stacjonarnych, licencjackich - terapia zajęciowa w Akademiach Wychowania Fizycznego w Krakowie i we Wrocławiu. Na tym nowo powołanym kierunku studiów kształci się terapeutów zajęciowych zgodnie ze standardami przyjętymi przez Światową Organizację Terapeutów Zajęciowych (WFOT - World Federation of Occupational Therapy) i Europejską Sieć Terapii Zajęciowej w Szkolnictwie Wyższym (ENOTHE - European Network of Occupational Therapy in Higher Education) - organizacji funkcjonującej w ramach Rady Terapeutów Zajęciowych dla Krajów Europejskich (COTEC - Council of Occupational Therapists for the European Countries). Otwarcie w Polsce kierunku terapia zajęciowa, opartego na modelu obowiązującym w Europie, przede wszystkim w krajach anglosaskich i skandynawskich, oraz w Ameryce Północnej, było możliwe dzięki uprzednim kilkuletnim szkoleniom przeprowadzonym w kraju i w wyspecjalizowanych ośrodkach w państwach Unii Europejskiej przez europejskie organizacje terapeutów zajęciowych dla grupy polskich nauczycieli akademickich z kilku wiodących, zainteresowanych szkoleniem ośrodków naukowych. Ukoronowaniem starań w realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia było otwarcie w 2015 r. studiów II stopnia - magisterskich, o profilu akademickim, dla kierunku terapia zajęciowa, na Wydziale Rehabilitacji Ruchowej w Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie.
Podręcznik "Terapia zajęciowa" został opracowany przez zespół osób tworzących kadrę nauczycieli akademickich kierunku terapia zajęciowa w AWF w Krakowie i jest udaną próbą usystematyzowania podstawowych treści przypisanych do przedmiotowych studiów. Książka skonstruowana została z trzech części. Część I jest przedstawieniem teoretycznych podstaw terapii zajęciowej. W części II opisana została terapia zajęciowa w pracy z pacjentem mającym dysfunkcje narządu ruchu, z pacjentem geriatrycznym, terapia zajęciowa w pediatrii, psychiatrii oraz terapia zajęciowa osób z niepełnosprawnością intelektualną. Część III zawiera opis artystycznych form w terapii zajęciowej realizowanej poprzez sztukę, taniec i muzykę. W mojej opinii podręcznik "Terapia zajęciowa" będzie stanowił bardzo dobry materiał promujący w Polsce współczesny, światowy i europejski model terapii zajęciowej, będzie też aktualnym, użytecznym narzędziem dla każdego studenta i absolwenta kierunku terapia zajęciowa.
Prof. dr hab. Anna Marchewka
