Od Wisły do Odry
Wojska radzieckie, na podstawie doświadczeń zdobytych we wcześniejszych walkach, z powodzeniem stosowały szybkie uderzenia wojsk pancernych, wzmocnionych innymi rodzajami wojsk. Prowadzenie tego typo działań narzucało dowództwo wydając odpowiednie instrukcje i dyrektywy. Fragment przykładowego dokumentu, wskazujący jak walczyć o miasta zamieszczam poniżej:
"...Opierając się na doświadczeniach działań bojowych o duże miasta, kierować się następującymi zasadami:
1. Działania czołgów i dział samobieżnych w dużym mieście posiada szereg wad, wynikających z ograniczonej możliwości manewru oraz ograniczonego pola widzenia i obstrzału a także trudności w kierowania nimi.
2. Czołgi i działa samobieżne przydadzą się głównie w składzie grup operacyjnych (wzmocniony pluton lub kompania piechoty) oraz w natarciu oddziałów (do wzmocnionego batalionu piechoty). W skład grupy operacyjnej /szturmowej/ wyznacza się 2-3 czołgi lub działa samobieżne. W skład natarcia oddziałów wyznacza się kompanię czołgów lub bateria dział samobieżnych.
3. Działające w składzie grup operacyjnych i oddziałów, czołgi i działa samobieżne posuwają się za szykami bojowymi grupy (oddziału), wspierając je ogniem wzdłuż ulic i prowadząc ogień w okna budynków, ukrycia i pojedynczym punktom ogniowym przeciwnika. Szczególną uwaga zwrócić na zastosowanie zmasowanego ognia karabinów maszynowych. Odległości pomiędzy czołgami i działami samobieżnymi, poruszającymi się wzdłuż ulic miasta, muszą gwarantować pomoc ogniową maszynie jadącej na czele jadącej w celu zabezpieczenia jej przed zarzucaniem z górnych kondygnacji granatów, butelek z mieszankami łatwopalnymi i przed rażeniem granatami "faust". Maksymalny dystans nie może być większy niż 75-100 m. Czołgi i działa samobieżne w żadnym razie nie powinny posuwać się "gęsiego". Jeżeli jeden czołg porusza się wzdłuż prawej strony ulicy, trzymając pod ogniem prawy rząd budynków, to drugi - wzdłuż lewej strony. Wszystkie włazy czołgów powinny być zamknięte.
4. Przy poruszeniu się czołgów po ulicach, skwerach, placach należy uwzględnić ewentualność obecności zamaskowanych jam, podziemi i piwnic. Czołgi i działa samobieżne powinny poruszać się ostrożnie, zapewniając bezpieczeństwo, maszynom jadącym z przodu. Czołgi, które utkwiły w jamie lub w pułapce, powinny zostać osłonięte ogniem piechoty i innych czołgów, działających łącznie z nimi, i uwalniane nocą lub w dzień pod osłoną dymów. Uwalnianie czołgów z jam powinny wspierać inne czołgi, saperzy i piechota. ..."[1] @media print {.ms-editor-squiggler { display: none! important; } }.ms-editor-squiggler { all: initial; display: block! important; height: 0px! important; width: 0px! important; }
Według opinii autora, Rosjanie wykorzystali Niemieckie doświadczenia z pierwszych lat wojny.
W listopadzie 1944 roku Radziecki Sztab Generalny[2] podjął decyzję o rozpoczęciu "operacji berlińskiej" na początku stycznia 1945 roku. Operację tą planowano przeprowadzić siłami czterech frontów. Do walk planowano zaangażować 1, 2 i 3 Front Białoruski oraz 1 Front Ukraiński.
W skład 1 Frontu Białoruskiego włączony został 9 Korpus Pancerny[3], walczący później w okolicach Sulechowa. Od 12 listopada 1944 roku korpusem dowodził generał porucznik KIRICZENKO Iwan Fiodorowicz.
Generał Kiriczenko był postacią kontrowersyjną. Jego ciągoty do mocnych trunków oraz kobiet powodowały niechęć jego zwierzchników. Doszło do tego, że zainteresowały się nim służby NKWD, wysyłając mu pismo z poleceniem zaniechania tej działalności. Powyższe spowodowało udowadnianie swojej przydatności na stanowisku przez Kriczenkę "na siłę" i "po trupach". Wiele jego rozkazów było nieprzemyślanych i powodowało znaczne straty w ludziach.
Operacja wiślańsko-odrzańska. Źródło https://pamyat-naroda.ru
W okresie poprzedzającym operację nazwaną później "Operacją wiślańsko-odrzańską[4]" przeprowadzono szereg czynności przygotowawczych.
Dla przykładu przeanalizuję działania podjęte przez 108 Bpanc walczącą później w okolicach Sulechowa.
Zgrywanie bojowe
Od 7 do 29 listopada 1944 roku brygada otrzymała na wyposażenie nowe czołgi T-34/85 w ilości 65 i przystąpiła do zgrywania bojowego załóg czołgów i zgrywaniu pododdziałów i oddziałów brygady.
Od 1.12.44 roku do 1.1.45 roku zaplanowano i wykonano:
Zgrywanie załóg czołgów - 10 dni
Zgrywanie plutonu czołgów - 6 dni
Zgrywanie kompanii czołgów - 7 dni
Zgrywanie batalionu czołgów - 6 dni
W toku zgrywania bojowego szczególną uwagę zwrócono na umiejętność strzelania, umiejętność korzystania z uzbrojenia czołgowego i współdziałania czołgów z piechotą.
Od 15.12.44 roku do 28.12.44 roku prowadzono strzelania pojedynczych czołgów oraz grup czołgów a także strzelania z broni osobistej. Prowadzono też strzelania artyleryjskie.
Do dnia 14.1.45 roku brygada była przygotowywana do działań bojowych.
Przygotowanie i planowanie bojowej operacji.
W dniu 9.1.45 roku, po nocnym marszu, o godzinie 8.00 brygada skoncentrowała się lesie 500 metrów na zachód od miejscowości JANOWICE /rejon pozycji wyjściowej/.
25 stycznia 1945 Józef Stalin[5] wydał osobisty rozkaz dotyczący zdobycia przyczółków w rejonie rzeki Odra. Przyczółki te miały stać się bazą wyjściową do rozpoczęcia "operacji berlińskiej".
Pododdziały 9 Korpusu Pancernego przegrupowały się w rejon Trzcielskiej pozycji przesłaniania.
Pozycji tej broniły:
- 192 Dywizja Zapasowa - odcinek Babimost-Kargowa-Bojadła,
- 433 Dywizja Zapasowa - odcinek od Międzychodu do Trzciela
- 463 Dywizja Zapasowa - odcinek Trzciel - Babimost
Obronę odcinka wzmocniły wycofujące się pozostałości 9 Armii, 466 batalion oraz oddziały Volkssturmu.
W czasie przemarszu brygadę zaatakowało niemieckie lotnictwo. Stało się to 26 stycznia 45 roku. Jednostką atakującą była 4 eskadra ze składu 3 Dywizji Lotniczej, wyposażona w samoloty Messerschmitt typu Bf 109G/K.
W dniu 28 stycznia, 44 Gwardyjska Brygada Pancerna dowodzona przez I. Gusakowskiego, w okolicach miejscowości Borowy Młyn między jeziorami Chłop i Wędromierz zaatakowała broniących się Niemców. Pierwszy atak nie przyniósł oczekiwanego rezultatu, dopiero następnego ranka udało się przerwać obronę i zorganizować przeprawę w tym rejonie.
[1] 1-й Белорусский фронт
[2] ros. Цвета?ев Вячесла?в Дми?триевич
[3] 9-й танковый корпус
[4] 23-я танковая бригада
[5] 95-я танковая бригада
[6] 108-я танковая бригада
[7] Росляков Алексей Александрович
[8] Филимоненков Василий Васильевич
[9] 8-я мотострелковая бригада
[10] 286-й гвардейский миномётный дивизион
[11] 868-й лёгкий артиллерийский полк
[12] 1455-й самоходно-артиллерийский полк
[13] 696-й отдельный батальон связи
[14] 109-й отдельный саперный батальон
[15] 76-я отдельная рота химзащиты
[16] 9-я отдельная автотранспортная рота подвоза ГСМ
[17] 79-я полевая танкоремонтная база
[18] 102-я полевая авторемонтная база
[19] 31-й полевой автохлебозавод
[20] 1935-я полевая касса Госбанка
[21] 925-я военно-почтовая станция
[22] 16-й стрелковый корпус
[23] Dywizje strzeleckie powstały w sierpniu 1941 roku z przekształcenia dywizji Pospolitego Ruszenia
[24] 339-я стрелковая дивизия
[25] 383-я стрелковая дивизия
[26] 38 стрелковый корпус
[27] 64-я стрелковая дивизия
[28] 89-я стрелковая дивизия
[29] 323-я стрелковая дивизия
[30] 62 стрелковый корпус
[31] 49-я стрелковая дивизия
[32] 222-я стрелковая дивизия
[33] 362-я стрелковая дивизия
[34] ЦАМО, Фонд: 3408, Опись: 1, Дело: 6
[35] Według sprawozdania dowódcy 108 brygady z dnia 10 lutego 1945 do dowódcy 9 korpusu pancernego
[36] rozkaz dowódcy 9 korpusu nr 12 z dnia 26.01.1945 roku
[37] 18 przybyło z zapasów
[1] Cigacice (niem. Tschiercherzig) składały się wcześniej z Tschiercherzig, Waldhäuser i Gipsthal
[2] 3 бригада рецных кораблей, дниепровская военная флотилия
[3] Do kategorii B1 zaliczano obiekty o grubości ścian zewnętrznych 1 metr i stropodachu o grubości 80 cm.
[4] Było to piąte przęsło od południowej strony mostu
[5] 8,8 cm Flak 18 (potocznie osiemdziesiątka ósemka) - niemieckie działo przeciwlotnicze i przeciwpancerne z okresu II wojny światowej.
[6] 3-я ударная армия
[7] Ilość baterii ustalono analizując liczbę stanowisk armatnich, zachowanych do dnia dzisiejszego
[8] Народный комиссариат внутренних дел
[9] Бессмертен подвиг их высокий. 2-е изд., доп. и перераб. Тула, 1983. / стр.242-243
[10] L. Okowiński, K.Motyl - według autora nikt o tym nazwisku nie mieszkał w okolicach Cigacic.
[11] ДОКЛАД О РЕЗУЛЬТАТАХ ВЫПОЛНЕНИЯ ПЛАНА МЕРОПРИЯТИЙ ПО ДЕЗИНФОРМАЦИИ ПРОТИВНИКА В ПОЛОСЕ 1-го БЕЛОРУССКОГО ФРОНТА В ПЕРИОД с 9 по 15.4.45 г.
[12] ROZKAZ BOJOWY Nr 14 23.00 30.1.45 DOWÓDCY 9 KORPUSU
[13] Meldunek operacyjny d-cy 108 brygady do d-cy 9 korpusu pancernego na dzień 5.02.45
[14] Zarządzenie. W sprawie usunięcia wyposażenia z niemieckiego zakładu produkcji części samochodowych w Sulechowie z dnia 21 marca 1945 r. (D. 382 Ll. 194-195) / Постановление. О вывозе оборудования с немецкого завода по производству автомобильных агрегатов в г. Цюллихау z 21 марта 1945 г. (Д. 382 Лл. 194-195)
[15] BA-MA RH 2/2685, Liste 2, fol. 168 ff.
