Z recenzji książki Sposób na migotanie przedsionków

W tej książce znajdziesz jasne, dokładne wytyczne, które pacjenci z migotaniem przedsionków mogą wykorzystać do leczenia. Książka zawiera cenne informacje na temat przyczyn migotania przedsionków, czynników wyzwalających, leków, suplementów, diety, biomarkerów i zmiany stylu życia, z którymi może nie spotkałeś się nigdzie indziej i których prawdopodobnie nie przekazał ci żaden lekarz. Szczególnie wartościowe jest narzędzie, za pomocą którego można określić moment krytyczny, kiedy należy poddać się ablacji, oraz lista dwunastu pytań, które należy zadać swojemu lekarzowi. Książka zawiera kompleksowe kompendium wiedzy, którą powinni przyswoić pacjenci z migotaniem przedsionków. Może po prostu pomóc ci zatrzymać rozwój choroby, a nawet się wyleczyć.

- Mellanie True Hills, założycielka i dyrektorka generalna StopAFib.org oraz autorka książki A Woman's Guide to Saving Her Own Life

Sposób na migotanie przedsionków to znakomity i aktualny przewodnik dla pacjentów, który pomoże skutecznie poradzić sobie - a nawet się wyleczyć - z koszmarem, jakim jest migotanie przedsionków, napisany przez światowej sławy elektrofizjologów, dr. Johna Daya i dr. T. Jareda Buncha. Jako redaktor AFibbers.org, najstarszego internetowego portalu informacyjnego poświęconego migotaniu przedsionków, z entuzjazmem powitałam Sposób na migotanie przedsionków jako książkę, która wyznacza nowy standard! Dzięki szczegółowym, ale przystępnym i łatwym do przyswojenia spostrzeżeniom na ten często złożony temat, autorzy oferują kompleksowy plan leczenia, który łączy w sobie najlepsze zasady optymalizacji stylu życia z najnowocześniejszymi odkryciami pionierów elektrofizjologii. Gorąco polecam z pięcioma gwiazdkami!

- Shannon W. Dickson, redaktorka "The AFib Report" na stronie AFibbers.org

Sposób na migotanie przedsionków to dokładny, oparty na nauce przewodnik, który ma pomóc pacjentom z migotaniem przedsionków. Każdy pacjent z migotaniem przedsionków znajdzie w tej książce inspirację do własnego leczenia. To książka niezbędna dla każdego pacjenta!

- Percy F. Morales, lekarz, autor książki Your Complete Guide to AFib

Dr John Day, dr T. Jared Bunch i Matthew D. LaPlante przedstawiają wiarygodne, łatwe w odbiorze i interesujące źródło informacji, dostępne dla każdego pacjenta z migotaniem przedsionków. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu, wiedzy i badaniom autorzy opracowali naprawdę kompleksowy i szczegółowy plan, który prezentują z wykorzystaniem odkryć naukowych, historii pacjentów i praktycznych informacji. Sposób na migotanie przedsionków to obowiązkowa lektura dla każdego, kto musi zmierzyć się z tym poważnym wyzwaniem.

- Aseem Desai, lekarz, FHRS, współdyrektor Mission Heritage Heart Rhythm Specialists i autor Restart Your Heart: The Playbook for Thriving with AFib

Oto książka dla pacjentów z migotaniem przedsionków, która jest adresowana do wszystkich, a zwłaszcza odpowiada na obawy i wyzwania wyrażane przez młode kobiety, które często są pomijane. Lekarze Day i Bunch zapoznali się z aktualnymi badaniami i objaśniają je prostym językiem. Dzięki tej książce poznasz szczegółowe możliwości, a podsumowania na końcu rozdziałów ułatwią ci zadanie.

- Debbe McCall, BS, MBA, opiekunka pacjentów z chorobami układu krążenia, DSMB, naukowczyni i moderatorka Atrial Fibrillation Support Forum

REDAKCJA: Natalia Paszko

SKŁAD: Krzysztof Remiszewski

PROJEKT OKŁADKI: Krzysztof Remiszewski

TŁUMACZENIE: Dorota Morawska

Wydanie I

Białystok 2024

ISBN 978-83-8272-702-9

Tytuł oryginału: The AFib Cure: Get Off Your Medications, Take Control of Your Health, and Add Years to Your Life

Copyright ? 2021 by John Day Published by arrangement with BenBella Books, Inc., Folio Literary Management, LLC, and Graal Literary Agency, Inc.

? Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2023

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego - w inny sposób niż "dozwolony użytek" obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 - redakcja

85 654 78 06 - sekretariat

85 653 13 03 - dział handlowy - hurt

85 654 78 35 - www.vitalni24.pl - detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

WstępOBIETNICAWiele z tego, co słyszałeś o migotaniu przedsionków, to prawda. Ale dużo nie. Oto prawdziwa historia.

Pierwszy epizod migotania przedsionków może być najstraszniejszym wydarzeniem w twoim życiu.

Wszystko jest w porządku. A potem, tak po prostu, nie jest. Nagle czujesz, że serce zaczyna bić ci szybciej.

Sto czterdzieści uderzeń na minutę.

Potem sto sześćdziesiąt.

Sto osiemdziesiąt.

To dwa lub trzy razy szybciej niż powinno. Coś, co uważałeś przez całe życie za pewnik, błyskawicznie staje się jedyną sprawą, która ma znaczenie. W szyi odczuwasz pulsowanie. Słyszysz w uszach dudnienie. Czujesz ból w klatce piersiowej. Jesteś oszołomiony.

Jeśli stałeś, usiadłeś. Jeśli siedziałeś, położyłeś się. Myślisz, że umierasz.

Co się dzieje?

O nie, mam zawał serca! - myślisz, i wydaje ci się, że słyszysz krzyk w swojej głowie.

Sięgasz po telefon. Ręce ci się trzęsą, ale udaje ci się zadzwonić.

- 112. Co się stało?

- Nie wiem... Nie wiem. To serce. Nie wiem, co się z nim dzieje.

- Proszę zachować spokój - mówi dyspozytor pogotowia. Pomoc jest już w drodze.

Dyspozytor jest na linii i chce zebrać dodatkowe informacje. Twoje imię. Adres. Miejsce, w którym znajdujesz się w domu. Ale masz problem z odpowiadaniem na podstawowe pytania. Myślisz o swoich bliskich.

Czy jeszcze kiedyś ich zobaczę?

Jeśli jesteś wierzący, właśnie wtedy zaczynasz się modlić. A czasami, nawet jeśli nie wierzysz, właśnie wtedy o tym myślisz.

Operator pyta, czy możesz dojść do drzwi wejściowych. Mówisz, że się postarasz. Wszystko wydaje się dziać w zwolnionym tempie. Wszystko, z wyjątkiem twojego serca. Wydaje się, że teraz bije jeszcze szybciej.

Jak to w ogóle możliwe?!

Docierasz do drzwi. Odsuwasz zamek. Z jakiegoś powodu ta prosta czynność wydaje się sukcesem. Osuwasz się na podłogę. Nie pozostaje nic innego jak czekać.

Jeśli przeżyłeś coś podobnego lub znasz kogoś, kto tak miał, jesteś w doborowym towarzystwie. Migotanie przedsionków (AF1) to schorzenie cechujące się nieprzewidywalnymi epizodami chaotycznej aktywności elektrycznej w górnych przedsionkach, która powoduje szybkie i nieregularne bicie serca. W przypadku braku leczenia stan pacjenta z czasem się pogarsza. To najczęściej na świecie diagnozowana arytmia (schorzenie, gdy serce bije nieprawidłowo). Byli prezydenci George H. W. Bush i Richard Nixon chorowali na AF. Podobnie byli wiceprezydenci Joe Biden i Dick Cheney. Piosenkarze Barry Manilow i Elton John. Komicy Ellen DeGeneres i Howie Mandel. Koszykarze Hall of Earners Larry Bird i Bill Bradley. Lista jest długa.

Jeden na czterech dorosłych Amerykanów będzie cierpieć na migotanie przedsionków w którymś okresie swojego życia1, a w niektórych badaniach sugeruje się, że w pewnych grupach w Stanach Zjednoczonych ryzyko wystąpienia AF może sięgać nawet jednej trzeciej2. Podsumowując, ponad 60 milionów dorosłych Amerykanów prawdopodobnie przeżyje przynajmniej jeden epizod AF w swoim życiu. I dotyczy to tylko Stanów Zjednoczonych. Populacja na świecie również się starzeje, a częstość występowania AF wydaje się rosnąć. Na całym świecie migotanie przedsionków zdiagnozowano już u 65 milionów ludzi w wieku powyżej 35. roku życia3. O wiele, wiele więcej po prostu nie otrzymało jeszcze diagnozy.

Nie tylko te osoby cierpią przez to schorzenie. Cierpią też ich partnerzy. Podobnie ich rodzice, rodzeństwo, dzieci i przyjaciele. Jako że średni koszt leczenia migotania przedsionków wynosi około 20 000 dolarów, a często znacznie więcej4, więc nawet na osoby, które nie miały kontaktu z migotaniem przedsionków, mają pośredni wpływ wyższe stawki ubezpieczeniowe. Służą one innym w puli, tak samo jak wyższe podatki, które mają wspierać te osoby, które nie są ubezpieczone w części lub w całości albo ubezpieczone tylko w ramach programów rządowych. Nie wspominając już o kosztach związanych z utratą produktywności5.

Jeśli jednak czytasz tę książkę, to znaczy, że przeżyłeś coś takiego, jak doświadczenie opisane wcześniej, lub znasz kogoś, kto je przeżył.

Ta książka jest dla ciebie.

Rozdział pierwszyPRAWDOPODOBNE PRZYCZYNYU każdego migotanie przedsionków rozpoczyna się inaczej. Ale sposoby leczenia są podobne.

DLACZEGO MAM AF?

Dlaczego zachorowałeś na migotanie przedsionków? Istnieje wiele możliwych przyczyn, z których niektóre można kontrolować, a innych nie.

Odziedziczyłeś zły gen

Podobnie jak przedstawiony we wstępie Gavrilo, niektóre osoby dziedziczą genetyczną predyspozycję, która sprawia, że zachorowanie na migotanie przedsionków staje się bardziej prawdopodobne. Nawet u jednej trzeciej wszystkich osób z migotaniem przedsionków bez innej zidentyfikowanej przyczyny to schorzenie pojawia się w wywiadzie rodzinnym1.

Często ma związek z genem o nazwie KCNQ1, który działa jak swego rodzaju instrukcja do budowy ważnych składników komórek mięśnia sercowego do transportu jonów potasu. Co najmniej piętnaście różnych mutacji kanałów potasowych wiąże się z AF.

Inny gen, na którym coraz bardziej skupiają się badacze serca, SCNA5, wpływa na zdolność organizmu do przemieszczania jonów sodu. Co najmniej siedem mutacji kanałów sodowych jest powiązanych z AF.

Jony potasu i sodu to atomy, które przenoszą ładunki elektryczne, a zatem są niezbędne dla systemu sygnalizacji, który nakazuje częściom serca kurczyć się zgodnie z rytmem. Ale z AF wiąże się również wiele mutacji niezwiązanych z kanałami jonowymi. Należą do nich mutacje w genie kodującym białko o nazwie NUP155, w genie LMNA, który jest powiązany z wieloma zaburzeniami serca, w genie NPPA, który koduje ważny hormon wytwarzany w sercu oraz w zestawie genów GATA4, GATA5 i GATA6, które są kluczowe dla budowy nowej tkanki serca.

Nie są to jednak jedyne geny powiązane z AF, w rzeczywistości jest ich ponad sto. Nawet gdybyśmy mieli stworzyć wyczerpującą listę, wkrótce straciłaby ona aktualność. Nowe badania informują o nowych genach, które mogą mieć związek z AF. Na razie nie ma badań, podczas których można by skanować wszystkie znane i potencjalne geny na AF. Co prawda dostępne bez recepty komercyjne testy DNA mogą skanować niektóre geny, ale tak naprawdę są to stosunkowo powierzchowne badania.

Należy zauważyć, że chociaż wiedza o tym, czy odziedziczyłeś genetyczną predyspozycję do AF, może być bardzo pomocna, z genami, które masz, niczego nie możesz zrobić.

Równie ważne jest zrozumienie, że badania prowadzone w ciągu ostatnich kilku dekad w dziedzinie epigenetyki w niezbity sposób potwierdzają, że za pomocą setek i tysięcy pozornie nieistotnych decyzji, które codziennie podejmujemy, mamy moc wpływu na to, które geny ulegają ekspresji, a które są wyciszane. Wyniki badań osób, które odziedziczyły którykolwiek z tych genów, różnią się znacznie w zależności od czynników, które wykraczają daleko poza samo dziedziczenie.

Masz inny problem z sercem

Gdyby podsumować wszystkich pacjentów z migotaniem przedsionków na świecie, okazałoby się, że u blisko połowy z nich zdiagnozowano również inną chorobę sercowo-naczyniową. Spośród nich trzema najczęstszymi winowajcami są niewydolność serca, problemy z zastawkami serca i choroba wieńcowa.

Mark, gdy do nas przyszedł, był w bardzo trudnej sytuacji. Nie tylko z powodu migotania przedsionków, które prawdopodobnie miał od wielu miesięcy, ale też ze względu na chorobę wieńcową i niewydolność serca. Wiele lat temu wstawiono mu stent z powodu blokady tętnicy. Ale ostatnio pojawiło się u niego bardzo szybkie migotanie przedsionków, co spowodowało, że jego serce zatrzymało się na 130 uderzeniach na minutę, co zazwyczaj jest tempem normalnym dla zdrowej osoby, która wykonuje bardzo forsowne ćwiczenia.

- Wiedziałem, że sytuacja wygląda dość ponuro - powiedział Mark. - Miałem cały komplet. Ból w klatce piersiowej. Duszności. Kołatania serca. Nazwij to jak chcesz.

Fakt, że Mark walczył z wieloma problemami, sprawił, że tym ważniejsze było dla niego unikanie brania przez długi okres leków na migotanie przedsionków, w przypadku których zgłaszane działania niepożądane mogą potencjalnie zwiększać ryzyko wystąpienia innych chorób serca.

W tamtym czasie Mark niewiele mógł zrobić z powodu szkód, jakie inne schorzenia wyrządziły jego sercu. Dobrą wiadomością było jednak to, że zaangażowanie w remisję migotania przedsionków przy użyciu strategii, o których przeczytasz w tej książce, może zdziałać cuda również w przypadku innych problemów z sercem.

Wiek ma znaczenie

Margaret przez większość życia była okazem zdrowia. Przestrzegała diety opartej głównie na roślinach, bez smażonych i przetworzonych potraw oraz fast foodów. Zrezygnowała z cukru. Nigdy nie miała nadwagi. Codziennie ćwiczyła aerobik i trzy razy w tygodniu uczęszczała na zajęcia z jogi. Gdy poziom stresu stawał się zbyt wysoki, ćwiczyła głębokie oddychanie. W nocy się wysypiała. Zgłosiła się nawet na ochotnika, aby pilnować przejścia dla pieszych przy szkole podstawowej po drugiej stronie ulicy.

A ponieważ u nikogo w jej rodzinie nigdy nie zdiagnozowano migotania przedsionków, była bardziej niż zirytowana, gdy lekarz powiedział jej, że ma tę arytmię.

Ale o co chodzi: Margaret miała 94 lata. A prawda jest taka, że nawet jeśli twoje geny są doskonałe i robisz prawie wszystko dobrze, nadal możesz zachorować na AF ze względu na wiek. Tak jak skóra marszczy się z upływem lat, tak samo życie powoduje z czasem zużycie komórek serca.

Ale istnieje duża różnica między 94 a 54 latami, czyli między migotaniem przedsionków, które wynika z naturalnych procesów starzenia, a migotaniem przedsionków, które wynika z przedwczesnego starzenia. Większość przypadków migotania przedsionków, które obserwujemy, wynika z tego drugiego rodzaju starzenia2. I chociaż nie możemy nic zrobić, aby mieć coraz mniej świeczek na torcie urodzinowym, bo to nasz wiek chronologiczny, to możemy zrobić dużo, aby spowolnić proces starzenia biologicznego.

Zasady przedstawione w książce nie tylko pomogą ci w walce z migotaniem przedsionków. To, jak postępujesz, aby zmienić swoje życie, może faktycznie spowolnić, a nawet cofnąć starzenie biologiczne.

Rozdział drugiNA ODWRÓTDlaczego zrozumienie tego, co dzieje się w twoim organizmie, jest niezbędne, aby przygotować się do bitwy, która jest przed tobą.

WYZNACZANIE CELÓW ZGODNYCH Z SENSEM ŻYCIA

Migotanie przedsionków to sprytny wróg.

Osłabia cię. Kradnie oddech. Atakuje prawie każdy układ organizmu. Konspiruje z innymi wrogami, od stanu zapalnego po demencję, aby zniszczyć ciało, komórka po komórce i część po części. W jakiś sposób udało mu się przekonać wiele osób, że nie da się go pokonać. Wydaje się, że udało mu się nawet skłonić nas do walki nieskuteczną bronią, czyli lekami, które nie mają leczyć, ale sprawić, że sytuacja będzie trochę bardziej znośna w drodze na cmentarz, i które często sprawiają, że ludzie czują jeszcze większe zmęczenie, nawet mają depresję, przez co poddanie się wydaje się jedynym ruchem, jaki nam pozostał.

W związku z tym każdy, kto chce walczyć, musi być zdecydowany. A najlepszą bronią w tej walce jest cel.

Czy to brzmi jak pseudopsychologiczny bełkot? To nie jest prawda. Istnieją dowody naukowe, mnóstwo, które pokazują, że umiejętność określenia własnego celu życiowego jest bardzo skuteczna, jeśli chodzi o leczenie wielu chorób.

Jedno z badań przeprowadzonych przez Rush University Medical Center w Chicago wykazało, że osoby, które potrafią określić cel swojego życia, są mniej narażone na pogorszenie zdolności poznawczych, w tym na chorobę Alzheimera25. Inne badania potwierdziły, że silne poczucie celu może zapobiegać gromadzeniu się blaszki miażdżycowej w sercu i mózgu oraz może zapobiegać tworzeniu się skrzepów26. Okazało się też, że posiadanie celu zmniejsza poziom stresu27. Inne badania informują o korelacji między celem życia a lepszymi wynikami badań niezależnie od wieku, płci, wykształcenia czy rasy28. Połącz to wszystko ze sobą, a wynik to średnio dodatkowe cztery lata życia29.

Dlaczego? Cóż, poza złoczyńcami, których widuje się w filmach o superbohaterach, rzadko można znaleźć kogoś, kto powie ci, że celem jego życia jest coś negatywnego. Nawet ci złoczyńcy często przedstawiają swoje nikczemne działania jako coś pozytywnego30.

Wiele można powiedzieć o sile pozytywnego myślenia. Ale samo pozytywne myślenie prawdopodobnie nie wystarczy, aby naprawić klinicznie istotne zmiany wynikające z choroby. Co tak naprawdę odpowiada za moc celu? Wpływ sensu życia na nasze cele.

Weźmy na przykład Laurę. Kiedy poproszono ją o podanie sensu życia, nie miała z tym problemu. Sensem była dla niej silna relacja z dwójką dzieci. Miały 21 i 23 lata, gdy u Laury zdiagnozowano migotanie przedsionków. - Właśnie przeżyli ten okres swojego życia, gdy nie byłam wystarczająco fajna, by spędzać z nimi czas - wspomina Laura. - Teraz wydawało się, że naprawdę ponownie cieszy ich przebywanie ze mną, a ja pragnęłam tego bardziej niż czegokolwiek innego.

Dzieci Laury, odkąd były niemowlętami aż do lat nastoletnich, spędzały z matką na nartach prawie każdy weekend w zimie. Teraz, po kilku latach, które wydawały się bolesną wiecznością, "chcieli znów razem ze mną jeździć na nartach", ubolewała Laura. - Ale ja nie mogłam.

Właśnie o tym myślała Laura, gdy wyruszała w drogę, która miała doprowadzić ją do remisji AF. Jej celem było być przy swoich dzieciach. I ten cel miał wpływ na jej decyzje, gdy wyruszała do walki z tą chorobą. Ilekroć musiała zrobić coś niezbędnego w walce z arytmią, wyobrażała sobie dzień, w którym znów założy narty ze swoimi dziećmi. Gdy w dni poprzedzające zabieg medyczny, który miał przywrócić jej serce do prawidłowego rytmu, bardzo się bała, przypomniała sobie radość, jaką odczuwała, gdy przejeżdżała z dziećmi przez zaśnieżony las.

Znalezienie sensu w życiu sprawia, że jesteśmy bardziej odporni. Wykorzystanie tego sensu do tworzenia celów zapewnia nam dodatkową siłę woli. To nie magia. To nie idealny świat. Migotanie przedsionków to potężny wróg, więc aby z nim walczyć, potrzebujemy wszelkiej możliwej pomocy.

Sens jest potężny. Dlatego najważniejszy proces, który toczy się w kimś, kto decyduje, że nadszedł czas, aby walczyć z AF, nie ma nic wspólnego z przepływem krwi, impulsami elektrycznymi przepływającymi przez organizm ani biochemikaliami, które mają równoważyć to wszystko. Ma to raczej związek z tym, co ta osoba myśli o swoim życiu.

Pomyśl więc:

- Jaki jest twój sens życia?

- Jak twoim zdaniem wyglądałoby życie zgodnie z tym sensem?

- Czy więcej lat życia w zdrowiu pomogłoby ci jeszcze bardziej wypełnić ten sens?

- Czy życie bez leków może dać ci więcej energii i witalności do osiągnięcia życiowych celów?

Zamiast polegać na pamięci, zapisz swoje odpowiedzi na powyższe pytania i umieść je w widocznym miejscu. Albo lepiej, umieść te odpowiedzi w kilku miejscach. Na lustrze w łazience. Na lodówce. Na desce rozdzielczej samochodu. Na biurku w pracy.

To nie jest to tylko ćwiczenie. To pierwszy krok w schemacie leczenia opartym na badaniach. W teście leku na migotanie przedsionków codzienne przypomnienie o zastanowieniu się nad sensem życia było częścią procedury, która pomogła ponad 92% uczestników w przestrzeganiu programu i osiągnięciu istotnych pozytywnych dla zdrowia efektów31.

Masz z tym problem? W porządku. Nie jesteś sam. Dotyczy to zwłaszcza tych, którzy zostali pokonani przez przebiegłego wroga, jakim jest migotanie przedsionków. Jeśli tak jest w twoim przypadku, seria rozmów z członkami rodziny, bliskimi przyjaciółmi, współpracownikami, przewodnikiem duchowym lub terapeutą może pomóc ci albo przypomnieć sobie o twoim sensie życia albo określić nowy cel na nadchodzące lata. Jeśli nie jest to coś, co możesz teraz zrobić, nie oznacza to, że powinieneś się zatrzymać. Nawet jeśli posuniesz się naprzód, mimo że nie jesteś w stanie odpowiedzieć na te pytania, powinieneś wracać do nich raz po raz, aż będziesz mógł udzielić na nie odpowiedź.

Gdy już zrozumiesz, jaki jest twój cel, będziesz w znacznie lepszym punkcie, aby rozważyć różne drogi jego realizacji.

Rozdział trzeciPRZETARTY SZLAKDlaczego każdy pacjent z migotaniem przedsionków powinien szczegółowo poznać leki i suplementy.

LEKI NA NIEWYDOLNOŚĆ SERCA

Związek między migotaniem przedsionków a niewydolnością serca jest tak szeroki, że kiedyś naukowcy w czasopiśmie "Circulation" nazwali dwie choroby "podwójną epidemią", podczas gdy badacze w "Korean Circulation Journal" nazwali te współistniejące choroby "wyzwaniem naszych czasów"35. Duńscy naukowcy zajmujący się zdrowiem odkryli, że prawie 10% pacjentów z niewydolnością serca ma lub zachoruje na migotanie przedsionków w ciągu trzech i pół roku36.

Niewydolność serca nie oznacza, że serce przestało pracować. Gdyby tak było, nie byłoby już potrzeby stosowania leków. Serca osób cierpiących na tę chorobę mają komory, które nie mogą kurczyć się tak energicznie ani wypełniać tak skutecznie, jak powinny. Podobnie jak w przypadku migotania przedsionków, jeśli choroba nie jest leczona, prawdopodobnie stan pacjenta z czasem się pogorszy. Zatem zbyt często niewydolność serca może ostatecznie doprowadzić do tego, że serce faktycznie przestanie pracować.

Nawet kilka dni bicia serca w rytmie AF może przerodzić się w niewydolność serca. Jeśli niewydolność serca jest spowodowana wyłącznie migotaniem przedsionków, to kilka miesięcy normalnego rytmu zatokowego zwykle wystarcza, aby doprowadzić do remisji niewydolności serca. Tak czy inaczej, jeśli zdiagnozowano u ciebie migotanie przedsionków i niewydolność serca z niską frakcją wyrzutową, możesz spodziewać się, że twój lekarz będzie chciał, abyś wziął przynajmniej kilka dodatkowych leków, w tym inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE), które rozszerzają naczynia krwionośne, a tym samym obniżają ciśnienie krwi, blokery receptora angiotensyny II (ARB), które pomagają rozluźnić żyły i tętnice w tym samym celu, inhibitory neprylizyny receptora angiotensyny (ARNI), połączenie dwóch peptydów obniżających ciśnienie krwi, które zmniejszają objętość krwi, beta-blokery, które zmniejszają częstość akcji serca i siłę pompowania, oraz leki moczopędne, aby pozbyć się dodatkowego płynu, który zatrzymuje się z powodu niewydolności serca.

Leki na niewydolność serca z niską frakcją wyrzutową

Beta-blokery, inhibitory ACE, ARB, diuretyki i inhibitory neprylizyny.

- Przepisywane tylko wtedy, gdy oprócz AF występuje niewydolność serca.

Wystarczy powiedzieć, że istnieje ogrom leków, z których każdy ma potencjalne korzyści. Nie wszystkie działają w ten sam sposób lub z taką samą skutecznością u wszystkich pacjentów. Większość ma skutki uboczne, które sprawiają, że przyjmowanie ich przez resztę życia jest raczej niepożądane.

Nic dziwnego, że tak wiele osób chce wiedzieć, czy istnieją jakieś alternatywy w postaci suplementów. I tak, istnieją.

Rozdział czwartyMONITOROWANIE BIOMARKERÓWJak zrozumieć, co mówi ci twoje ciało.

Monitorowanie

Jako dowód na to, że naprawdę można stać się mistrzem swoich biomarkerów, Theresa wylicza liczby jak fan baseballu, wymieniający statystyki graczy w swojej ulubionej drużynie.

- Moja HbA1c wynosiła 6,5, zmniejszyłam ją do 5,8 - powiedziała. - Mój cholesterol całkowity spadł do 141. LDL wynosi 74. Trójglicerydy spadły ze 127 do 96. CRP wynosi tylko 0,1, a witamina D jest co najmniej w normalnym zakresie, czyli 39. Homocysteina jest w normie i wynosi 9.

A co najważniejsze epizody migotania przedsionków zniknęły prawie całkowicie.

Nie oznacza to jednak, że skończyła pracę. Theresa zaangażowała się w monitorowanie biomarkerów. Kiedy któraś z liczb się zmienia, zwraca na nią szczególną uwagę, a kiedy liczby nadal zmieniają się w sposób, który ją martwi, zaczyna działać (omówimy to bardziej szczegółowo w rozdziale ósmym).

I tak, będzie tak postępować do końca życia.

Ale prawdopodobnie będzie to bardzo długie i zdrowe życie.

Rozdział szóstyABLACJADlaczego procedura jest bezpieczniejsza, łatwiejsza i bardziej skuteczna niż przypuszczasz.

CO SIĘ DZIEJE PODCZAS ABLACJI

Pacjenci przygotowywani do ablacji są zwykle instruowani, aby nic nie jeść i nie pić na noc przed zabiegiem. Zwykle odstawia się leki antyarytmiczne i kontrolujące częstość rytmu serca, czasami nawet na kilka dni przed ablacją, ale powinno to być wykonywane wyłącznie pod nadzorem lekarza. Większość elektrofizjologów zaleca kontynuację rozrzedzania krwi, aby zminimalizować ryzyko udaru mózgu, jako część strategii antykoagulacyjnej, którą omówiliśmy w rozdziale trzecim.

Po przyjęciu do szpitala pacjenci poddawani ablacji spotykają się z personelem szpitala oraz personelem medycznym, który będzie obecny przy zabiegu, w tym elektrofizjologiem i anestezjologiem.

Niektóre ablacje są wykonywane w znieczuleniu miejscowym i sedacji, co oznacza, że pacjent jest przytomny, ale senny (znane również jako świadoma sedacja). Inne są wykonywane w znieczuleniu ogólnym, co oznacza, że śpisz i podczas zabiegu potrzebujesz rurki do oddychania i respiratora. W Stanach Zjednoczonych częściej stosuje się znieczulenie ogólne, podczas gdy w Europie i Azji, gdzie może być trudno o anestezjologa, zwykle stosuje się świadomą sedację. Są oczywiście plusy i minusy obu podejść. W znieczuleniu ogólnym jesteś całkowicie uśpiony i nieruchomy, więc mapy 3D stworzone w celu identyfikacji obszarów serca wymagających leczenia są zwykle dokładniejsze. Jest to również bardziej komfortowe środowisko pracy dla twojego elektrofizjologa, ponieważ może skupić się na sercu i nie musi się martwić, że pacjent obudzi się w trakcie zabiegu z powodu zbyt małej sedacji lub przestanie oddychać z powodu zbyt dużej sedacji. Wadą znieczulenia ogólnego jest jednak to, że pierwsze 24 godziny powrotu do zdrowia mogą być trudniejsze.

Przed rozpoczęciem zabiegu każdy cewnik, czyli kilka w wewnętrznej części uda i jeden w szyi, musi zostać wprowadzony do żyły przez małą osłonkę, która jest większa i dłuższa oraz utrzymuje żyłę otwartą, dzięki czemu cewnik może się łatwo poruszać, także poza żyłą.

Gdy wszystkie cewniki dotrą do serca, elektrofizjolog zabiera się do pracy. Elementy wyzwalające migotanie przedsionków znajdują się najczęściej po lewej stronie serca, a cewniki wprowadza się przez żyły do prawej strony serca. Po dostaniu się do prawego przedsionka cewniki przechodzą przez cienką błonę (przegrodę) do lewego przedsionka. Otwór, który się tworzy, zwykle zamyka się od trzech do czterech tygodni po zakończeniu procedury. Elektrofizjolog zazwyczaj mapuje obszary serca, które wymagają leczenia, i stosuje punkt po punkcie energię o częstotliwości radiowej, aby wyizolować żyły płucne, a także leczyć wszystkie problematyczne obszary. Jeśli elektrofizjolog używa kriobalonu, wówczas część mapowania prawdopodobnie zostanie pominięta i po prostu izoluje elektrycznie żyły płucne za pomocą kriobalonu. Jednak ze względu na duży rozmiar kriobalonu trudno leczyć dodatkowe arytmie, a jeśli są one obecne, często stosuje się dodatkowe cewniki do mapowania i ablacji tych obszarów.

Masz problem z wyobrażeniem sobie tego wszystkiego? Powyższy rysunek to mapa "przed" napięcia u 42-letniego mężczyzny z genetycznie uwarunkowanym napadowym migotaniem przedsionków, które omówiliśmy w rozdziale drugim.

To tylny widok lewego przedsionka, gdzie cztery żyły płucne wchodzą do serca. Mapa pokazuje wysokie napięcia elektryczne równomiernie rozłożone w lewym przedsionku i kilka centymetrów w górę każdej żyły płucnej.

Teraz porównaj tę mapę z następującą:

Na tej mapie "po" napięcia okręgi pokazują, gdzie wykonano ablacje, które spowodowały przebarwienia, wskazujące na brak jakiegokolwiek napięcia, w elektrycznie izolowanych czterech problematycznych obszarach żył płucnych. Jakiekolwiek przedwczesne skurcze przedsionków z żył płucnych tego pacjenta nie będą już w stanie wprowadzić jego serca w stan AF.

Jeśli wszystko to brzmi jak wymagający proces, to dlatego, że tak jest. Nawet przy najlepszej dostępnej technologii skuteczne przeprowadzenie ablacji wymaga wyjątkowej cierpliwości i skrupulatnej pracy. W końcu zdrowe i niezdrowe obszary tkanki są często pomieszane w bardzo małych obszarach, przemieszczane w tę i we w tę przez przepływ krwi i normalne skurcze serca. Wyobraź sobie, że próbujesz raz po raz trafić do kosza w środku burzy w tropikach; tak to wygląda. W związku z tym wymaga to czasu. Ablacja przezcewnikowa zwykle trwa co najmniej dwie godziny, a czasem aż cztery godziny lub więcej, w zależności od stanu serca danej osoby, złożoności wymaganego leczenia i poziomu doświadczenia elektrofizjologa.

Po zakończeniu procedury i usunięciu cewników w trakcie wychodzenia ze znieczulenia pacjenci są monitorowani. Obecnie w wielu przypadkach zdrowsi i młodsi pacjenci mogą wrócić do domu tego samego dnia, a pozostali następnego dnia po zabiegu. Szpitale mają różne podejście do opieki nad pacjentami poddanymi ablacji bezpośrednio po zabiegu.

Ogólnie rzecz ujmując, tego można się spodziewać, jeśli chodzi o jeden z najczęstszych rodzajów ablacji. Jednak istnieją pewne różnice w podejściach, które omówimy dalej.

Rozdział siódmyZaprzestań zażywania niepotrzebnych lekówDlaczego w przypadku większości leków na migotanie przedsionków można ograniczyć ich dawkowanie, a z wielu można zrezygnować, i dlaczego niektórzy pacjenci mogą żyć bez leków.

ODSTAWIANIE LEKÓW ANTYARYTMICZNYCH

Teraz wiesz już, że chociaż leki antyarytmiczne pomagają utrzymać prawidłowy rytm serca, nie sprawią, że będziesz dłużej żyć. Co więcej, po postawieniu pierwszej diagnozy leki antyarytmiczne mają tylko 50% szans na utrzymanie idealnego rytmu serca przez rok.

Zatem dlaczego miałbyś zażywać lek antyarytmiczny? Aby kupić sobie czas. Trochę czasu to okazja, by zrzucić wagę, kontrolować ciśnienie krwi, prawidłowo się odżywiać, codziennie ćwiczyć, optymalizować sen i redukować stres, co może diametralnie zmienić wyniki badań w perspektywie długoterminowej, jeśli mądrze wykorzystasz ten okres. Im szybciej to wszystko się zadzieje, tym lepiej. Pacjenci, którzy mogą wykazać znaczną poprawę, jeśli chodzi o czas, gdy serce bije w prawidłowym rytmie, mierzoną za pomocą urządzeń (które omówimy w następnym rozdziale), to ci, którzy mają podstawy do rozmowy z lekarzem o ograniczeniu lub wycofaniu leków antyarytmicznych, czasami nawet w ciągu kilku miesięcy.

I tak jak w przypadku większości spraw, im więcej danych, tym lepiej. Pacjent, który może udowodnić (a nie tylko tak twierdzić), że serce od kilku miesięcy bije w normalnym rytmie, ma większą szansę na wsparcie lekarza przy zmniejszaniu lub eliminowaniu przepisanego leku antyarytmicznego.

Jednak nawet przy takich dowodach lekarze mogą być ostrożni przy całkowitej rezygnacji z leków antyarytmicznych. Niektórzy mogą sugerować strategię, którą nieformalnie nazywa się "tabletka w kieszeni". Nie musisz codziennie brać leków antyarytmicznych, ale musisz mieć do nich natychmiastowy dostęp na wypadek, gdyby serce pracowało nieprawidłowo.

W przypadku wielu pacjentów, którzy tak optymalizują życie, aby znacznie zmniejszyć liczbę epizodów AF, taki epizod może zdarzać się raz lub dwa razy w roku. Inni, po udanej ablacji, nie mają w ogóle epizodów migotania przedsionków, z wyjątkiem pechowych okresów, na przykład jeśli zmagają się z infekcją oskrzeli oraz jednocześnie z większym stresem w pracy. W obu tych sytuacjach lepszym rozwiązaniem niż stosowanie leku antyarytmicznego przez 365 dni w roku będzie stosowanie go tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne.

Jeżeli zażywasz leki antyarytmiczne i nie masz już epizodów AF lub epizody były dość rzadkie, nawet zanim zacząłeś brać leki, warto porozmawiać z lekarzem na temat odstawienia leku antyarytmicznego i przejścia do "tabletki w kieszeni". Nie będziesz codziennie przyjmować leku antyarytmicznego, ale zawsze będziesz go mieć pod ręką: w kieszeni, portfelu, torebce lub w innym zawsze dostępnym miejscu, na wypadek, gdybyś naprawdę go potrzebował.

Nie wszystkie leki antyarytmiczne zostały dobrze przebadane pod kątem metody "tabletka w kieszeni". Najlepiej przebadane są flekainid i propafenon5, ale do pełnego obrazu wpływu tej strategii dawkowania w różnych populacjach jest jeszcze daleko. Trzeba zachować ostrożność, podobnie jak wybiórczość co do tego, kto może przyjąć taką strategię. Pacjenci, którzy ją wybierają, są zazwyczaj młodsi i bardziej zmotywowani do ograniczenia ilości leków. Umieją też korzystać z technologii do prawidłowego diagnozowania i leczenia epizodów migotania przedsionków (zajmiemy się tym w następnym rozdziale). W końcu nie ma sensu mieć tabletki na epizod migotania przedsionków, jeśli nie wiesz, że właśnie go masz, a jak zdajesz sobie sprawę, nierzadko zdarza się, że ktoś choruje na migotanie przedsionków i o tym nie wie.

Niektórzy pacjenci, którzy przyjmują tę strategię, w końcu stwierdzają, że nie potrzebują leku antyarytmicznego. Inni uznają, że często zażywają lek, więc muszą albo wrócić do codziennego schematu dawkowania, albo sprawdzić inną opcję leczenia AF. Jednak jeżeli taka praktyka okazuje się skuteczna, nawet jeśli od czasu do czasu potrzebujesz tabletki, to prawdziwe błogosławieństwo. Przede wszystkim przyjmowanie leków antyarytmicznych tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne, może wiązać się z dodatkowymi korzyściami w zakresie bezpieczeństwa, ponieważ niepożądane skutki nasilają się wraz z codziennym stosowaniem i przy wyższych dawkach. Im mniej leków wprowadzasz z czasem do organizmu, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo kumulacji ich negatywnego wpływu. Ponadto sporadyczne stosowanie leku jest tańsze niż regularne, chociaż zdecydowanie należy to postrzegać jako dodatkową korzyść, a nie czynnik decyzyjny. Koszt nie powinien być czynnikiem, który wpływa na stosowane leki i sposób ich zażywania, chociaż niestety byłoby nieszczere udawać, że tak nie bywa.

Aby wesprzeć pacjentów w przejściu na strategię "tabletka w kieszeni", elektrofizjolodzy często przepisują też beta-bloker lub bloker kanału wapniowego, aby dopasować je do leku antyarytmicznego, nawet jeśli wcześniej nie stosowałeś tych leków. Innymi słowy, przez jakiś czas możesz zostać poproszony o noszenie przy sobie kilku tabletek zamiast jednej. Tak, to oznacza większą ilość leków, ale jest ważne, aby przyjmować je zgodnie z zaleceniami, aby zapewnić, że podczas epizodu AF serce nie bije zbyt szybko. Musisz też wiedzieć, że jeśli nie stosujesz leków rozrzedzających krew, a migotanie przedsionków nie ustępuje w ciągu 24 do 48 godzin, ryzyko udaru szybko wzrośnie.

Rozdział dziewiątyDIETA PRZY MIGOTANIU PRZEDSIONKÓWDlaczego najlepsza dieta dla twojego serca to taka, gdy nie liczysz kalorii i nigdy nie głodujesz.

JESTEŚMY TACY, JAK JEMY

Kilka lat zajęło Zoey poznanie swoich czynników wyzwalających. - Byłam całkiem dobra w kontrolowaniu tego, co jem - powiedziała. - Ale o bardzo wielu rzeczach nie wiedziałam. Kiedy zdałam sobie sprawę, co przyczynia się u mnie do migotania przedsionków, wszystko wydało mi się oczywiste i poczułam się trochę głupio, że nie wpadłam na to wcześniej.

Jak wiele osób z migotaniem przedsionków, Zoey miała nadaktywny nerw błędny. Jak wspomnieliśmy, nerw błędny jest częścią przywspółczulnego układu nerwowego, który kontroluje częstość akcji serca, aktywność jelit i mięśnie przewodu pokarmowego. Badania wykazują, że nadmierna stymulacja nerwu błędnego, gdy na przykład zjesz zbyt obfity posiłek, może wywołać migotanie przedsionków14. Dzieje się tak, ponieważ przepełniony żołądek powoduje gwałtowne podniesienie poziomu acetylocholiny, co zmusza komórki serca w żyłach płucnych lub w ich pobliżu do nadmiernej pracy.

- Pewnego dnia miałam epizod i przyszło mi do głowy, że właśnie zjadłam naprawdę dużo - opowiedziała Zoey. - Potem zaczęłam o tym myśleć i nagle zdałam sobie sprawę, że bywało tak wcześniej.

Migotanie przedsionków mogą wywołać nie tylko obfite posiłki. Niewielkie porcje mogą sprawić to samo, jeśli są spożywane zbyt szybko. To dlatego, że szybkie jedzenie powoduje większe rozciąganie żołądka i szybki wzrost poziomu glukozy we krwi, co może powodować atak AF.

Kolejny winowajca, który może być silnym czynnikiem wyzwalającym: bardzo zimne jedzenie. Tego właśnie dowiedział się kalifornijski zespół badawczy, kiedy przeanalizował przypadek młodego dorosłego mężczyzny, który wypił jeden z tych słodkich napojów typu "slusted ice", które często można znaleźć w sklepach na stacjach benzynowych. Prawie każdy, kto spróbował jednego z tych napojów, zna uczucie "zamrożenia mózgu", intensywnego, szybkiego bólu głowy, znanego również jako nerwoból klinowo-podniebienny. To uczucie jest spowodowane nagłą zmianą temperatury w tętnicy szyjnej i przedniej tętnicy mózgowej, które znajdują się w pobliżu tylnej części gardła i dostarczają krew do mózgu. Mężczyzna natychmiast zaczął cierpieć na jednoczesne migotanie przedsionków i nerwoból15. Badacze wysunęli teorię, że nerw błędny może być podobnie stymulowany16. Nie oznacza to, że musimy unikać zimnych produktów. Musimy tylko uważać na to, jak je spożywamy. Jeśli chodzi o koktajle, należy je pić powoli.

Przez lata wielu pacjentów zgłaszało nam też, że cukier, fast foody, żywność zawierająca kofeinę, żywność przetworzona, potrawy smażone lub bardzo pikantne również były czynnikami wyzwalającymi migotanie przedsionków. Oznacza to, że nie tylko znacznie przyczyniały się do wzrostu ryzyka wystąpienia AF. Ponownie, wszystkie czynniki wyzwalające prawdopodobnie mają coś wspólnego ze stymulacją nerwu błędnego lub wahaniami poziomu glukozy.

Jeśli sposób, w jaki jemy, może wywołać migotanie przedsionków, czy może nas również przed nim uchronić? Tak. Spowolnienie sposobu, w jaki jemy, może przyspieszyć utratę wagi. Właśnie to odkryli naukowcy z Japonii, badając dokumentację medyczną prawie 60 000 pacjentów, którzy odpowiedzieli na ankietę zdrowotną zawierającą pytanie o to, jak szybko jedzą. Okazało się, że osoby, które deklarowały powolne jedzenie, były znacznie mniej narażone na nadwagę lub kliniczną otyłość, niezależnie od jakichkolwiek innych czynników17. Ponieważ wiemy, że dodatkowe kilogramy są istotnym czynnikiem, który wpływa na zdrowie serca, każdy, kto próbuje leczyć migotanie przedsionków, powinien powoli brać każdy kęs.

To samo badanie zawierało interesujące odkrycie: niezależnie od tego, ile ktoś zjadł, pomijanie raz na jakiś czas obiadu wiązało się z mniejszym ryzykiem otyłości. To kolejny z coraz większej liczby dowodów na korzyści dla zdrowia wynikające z okresowego postu. Poszczenie, na przykład pomijanie jednego lub dwóch następujących po sobie posiłków kilka razy w tygodniu, to nowy, interesujący obszar badań, który zdaniem coraz większej liczby naukowców może pomóc w kontrolowaniu procesu biologicznego starzenia18. Jeśli to prawda, byłoby to z korzyścią dla tych, którzy próbują zmniejszyć ryzyko migotania przedsionków, ponieważ ryzyko migotania przedsionków wzrasta wraz z wiekiem lub przedwczesnym starzeniem, co wykazaliśmy w naszym badaniu telomerów pacjentów z migotaniem przedsionków19. Istnieje jednak istotna różnica między wiekiem a starzeniem. Pierwsze pojęcie można oznaczyć w miesiącach i latach, podczas gdy drugie można zobaczyć tylko w naszym organizmie.

Zatem spowolnienie procesów starzenia prawie na pewno będzie miało wpływ na migotanie przedsionków. Nawet jeśli tak się nie stało, przerywany post wydaje się pomocny w optymalizacji wahań poziomu glukozy we krwi i pobudliwości nerwu błędnego. Chociaż nie ma żadnych opublikowanych badań na ten temat, nasze niepublikowane dane dotyczące ponad 300 pacjentów wykazały statystyczną tendencję w kierunku zmniejszenia migotania przedsionków o 20 do 40% wśród osób, które pościły o różnych porach tygodnia przez zaledwie dwanaście godzin. To ramy czasowe, które prawie każdy może osiągnąć bez większego wysiłku, dzięki jedzeniu wczesnej kolacji, a następnie wyspaniu się, lub jak to robiło wiele osób z japońskiego badania, poprzez pominięcie kolacji i udanie się prosto do łóżka. Inni, szczególnie ci, którzy starają się zoptymalizować metabolizm glukozy i schudnąć, również uważają, że pomijanie kolacji jest korzystne20.

Jednak podobnie jak w przypadku każdej porady żywieniowej, organizm każdego człowieka funkcjonuje trochę inaczej. Na przykład wielu pacjentów zgłaszało nam na przestrzeni lat, że pomijanie posiłków jest niezwykle stresujące lub powoduje u nich potem przejadanie się. To po prostu zamiana jednego potencjalnego czynnika wyzwalającego na inny. Jeszcze inni potrzebują często spożywać małe porcje, i to pomaga im schudnąć lub utrzymać zdrową wagę. Zatem chociaż każdy może spróbować postu, to post może nie być dobry dla wszystkich.

Jest jednak jedna rzecz, z której prawie każdy może skorzystać. Dla większości ludzi jest to nie tylko najłatwiejsza i największa zmiana, ale także zmiana, która ułatwia wiele innych.

PRZYPISY

1. Lloyd-Jones, D., Wang, T., Leip, E. i inni (2004). Lifetime risk for development of atrial fibrillation: The Framingham Heart Study. "Circulation".

2. Mou, L., Norby, F., Chen, L. i inni (2018). Lifetime risk of atrial fibrillation by race and socio-economic status: ARIC Study (Atherosclerosis Risk in Communities). "Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology".

3. Chugh, S., Havmoeller, R., Narayanan, K. i inni (2014). Worldwide epidemiology of atrial fibrillation: A Global burden of Disease 2010 Study. "Circulation".

4. Delaney, J., Yin, X., Fontes, J. i inni (2018). Hospital and clinical care costs associated with atrial fibrillation for Medicare beneficiaries in the Cardiovascular Health Study and the Framingham Heart Study. "SAGE Open Medicine".

5. Stewart, S., Murphy, N., Walker, A. i inni (2004). Cost of an emerging epidemic: An economic analysis of atrial fibrillation in the UK. "Heart".

1. Chen, Y., Xu, S. i Rendahhou, S. (2003). KCNQ1 gain-of-function mutation in familial atrial fibrillation. "Science".

2. Carlquist, J., Knight, S., Cawthon, R. i inni (2016). Shortened telomere length is associated with paroxysmal atrial fibrillation among cardiovascular patients enrolled in the Intermountain Heart Collaborative Study. "Heart Rhythm".

25. Boyle, R., Buchman, A., Wilson, R. i inni (2012). Effect of purpose in life on the relation between Alzheimer disease pathologic changes on cognitive function in advanced age. "Archives of General Psychiatry".

26. Everson, S., Kaplan, G. i Goldberg, D. (1997). Hopelessness and 4-year progression of carotid atherosclerosis. The Kuopio Ischemic Heart Disease Risk Factor Study. "Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology".

27. Shi, M., Wang, X., Bian, Y., Wang, L. (2015). The mediating role of resilience in the relationship between stress and life satisfaction among Chinese medical students: A cross-sectional study. "BMC Medical Education".

28. Boyle, P., Barnes, L., Buchman, A., Bennett, D. A. (2009). Purpose in life is associated with mortality among community-dwelling older persons. "Psychosomatic Medicine".

29. 29. Koizumi, M., Ito, H., Kaneko, Y., Motohashi, Y. (2008). Effect of having a sense of purpose in life on the risk of death from cardiovascular diseases. "Journal of Epidemiology".

30. Lim, A. (2019). Thanos and the population bomb. "IPP Review".

31. Day, J., Day, J., LaPlante, M. (2017). The Longevity Plan: Seven Life-Transforming Lessons from Ancient China. "Harper".

35. Anter, E., Jessup, M., Callans, D. (2009). Atrial fibrillation and heart failure: Treatment considerations for a dual epidemic. "Circulation".

36. Schmiegelow, M., Pedersen, O., Kober, L. i inni (2011). Incidence of atrial fibrillation in patients with either heart failure or acute myocardial infarction and left ventricular dysfunction: A cohort study. "BMC Cardiovascular Disorders".

5. Allot, E., Capucci, A., Crijns, H. i inni (2011). Twenty-five years in the making: Flecainideis safe and effective for the management of atrial fibrillation. "Europace".

14. Carpenter, A., Frontera, A., Bond, R. i inni (2015). Vagal atrial fibrillation: What is it and should we treat it? "International Journal of Cardiology".

15. Lugovskaya, N., Vinson, D. (2016). Paroxysmal atrial fibrillation and brain freeze: A case of recurrent co-incident precipitation from a frozen beverage. "American Journal of Case Reports".

16. Robinson, J., Snyder, C. (2016). Cold-induced, swallow-related atrial fibrillation in an adolescent. "Journal of Innovations in Cardiac Rhythm Management".

17. Hurst, Y., Fukuda, H. (2018). Effects of changes in eating speed on obesity in patients with diabetes: A secondary analysis of longitudinal health check-up. "BMJ Open".

18. Weir, H., Yao, Huynh, F. i inni (2017). Dietary restriction and AMPK increase lifespan via mitochondrial network and peroxisome remodeling. "Cell Metabolism".

19. Carlquist, J., Knight, S., Cawthon, R., Bunch, T. i inni (2016). Shortened telomere length is associated with paroxysmal atrial fibrillation among cardiovascular patients enrolled in the Intermountain Heart Collaborative Study. "Heart Rhythm".

20. Takahashi, M., Ozaki, M., Kang, M. i inni (2018). Effects of meal timing on postprandial glucose metabolism and blood metabolites in healthy adults. "Nutrients".