Wstęp
Filozofia jest umiłowaniem mądrości.
A czym jest mądrość? Czy mądrość można w ogóle zdefiniować, czy jest ona czymś nieokreślonym? Jak mądrze postępować w życiu?
Powszechnie panuje pogląd, że mądrość jest wiedzą nabytą przez naukę i doświadczenie oraz umiejętnością jej wykorzystania. Wiedzę czerpiemy z zewnątrz, z ksiąg i z nauki przekazywanej przez innych. Doświadczenie życiowe zdobywamy sami. Paul Baltes[1] i Jacqui Smith[2] z kolei uważają, że mądrość nie jest tożsama z wiedzą, ale stanowi ważną jej część.
Do elementów składowych mądrości zalicza się także refleksyjność, która pojmowana jest nie tylko jako zdolność do zadumy, lecz także umiejętność tworzenia nowych rozróżnień w otaczającej rzeczywistości i unikanie bezmyślnego akceptowania prawd na pozór oczywistych. Mądrość jest wieloaspektowa. Trudno ją jednoznacznie zdefiniować, bo zawsze można coś przeoczyć. Niemniej jest potrzebna po to, wiedzieć jak żyć i jakie podejmować decyzje.
Dla wielu myślicieli mądrość to nie tylko sposób myślenia i radzenia sobie z problemami, ale również cnota. Można ją doskonalić i osiągać w wyniku pracy nad sobą, ponieważ nie jest nikomu dana. Dzięki niej człowiek jest w stanie poznać ostateczne konsekwencje podejmowanych przez siebie działań. Jest dobrem najwyższym, które wiąże się również z moralnością i odpowiedzialnością.
Taki niekwestionowany w historii mędrzec, jakim był Sokrates, który sam siebie nazywał niemądrym, który wie, że nic nie wie, prosto ujmował to tak, że mądrość jest wiedzą o tym, co jest dobre i o tym, co jest złe. Innymi słowy-"Mądrość [wiedza], jest dobrem, a głupota [ignorancja] - złem".
Większość filozofów wypowiadających się na temat mądrości łączyła ją z nauką, wartościami, stanem umysłu, z właściwym rozpoznaniem praw natury oraz spraw boskich i ludzkich.
Mamy do dyspozycji całą mądrość przeszłych pokoleń, wystarczy tylko chcieć z tego korzystać i nauczyć się właściwie rozpoznawać to, co jest mądre i dobre, by zacząć odczuwać życie jako dobre i piękne.
Mądrość polega na osiąganiu wyższego poziomu samoświadomości, samodoskonaleniu się. To głęboki namysł prowadzący do rozumienia i zrozumienia a także poznawania dostępnej wiedzy. To rozsądek, kontemplacja.
Istotą mądrości jest dążenie do zmiany życia tak, by człowiek mógł być wolny, by mógłby być sobą, żyć w harmonii ze sobą i światem, a tym samym był szczęśliwym.
Mimo świadomości, że doskonała mądrość jest nieosiągalna dla człowieka, filozofowie antyczni byli przekonani, że ćwiczenie się do mądrości jest konieczne do doskonalenia duchowego. Mądrość była normą transcendentną kierującą działaniem. Filozoficzna mądrość stanowiła i stanowi życiowy drogowskaz, który pozwala prowadzić myśli w odpowiednim kierunku.
Mądrość to stan człowieka, który daje mu pełnię swoistego szczęścia. Potrzebne do osiągnięcia tego stanu jest ciągłe doskonalenie swojej wiedzy, a co za tym idzie, podejmowanie dobrych decyzji. Dlatego w dobie sztucznej inteligencji należy prawdziwej mądrości przywrócić właściwą jej rangę.
Ujmując problem mądrości praktycznie, chodzi o to, by wyjść poza ramy i myślą uwznioślać swoje życie, a tym samym uwznioślać świat.
Być może dziewiąty tomik wierszy pod tytułem Sekret mądrości będzie przyczynkiem do tegoż uwznioślenia.
Być może czytelnikom rozświetli myśli jak pochodnia.
A może będzie poetyckimi drzwiami na świat.
Tomik zawiera 98 wierszy i podzielony został na cztery rozdziały. Pierwszy z nich traktuje o mądrości w filozoficzno-poetycki sposób. Rozdział drugi stanowi dotarcie do punktu, w którym słuszność przemyśleń dochodzi do głosu. Rozdział trzeci zawiera wiersze, które w trafny sposób określają proces zmian zachodzących w naszym życiu. Rozdział czwarty odnosi się do mojego postrzegania mądrości.
Pisząc wiersze nie raz odnosiłam się do mądrości filozofów czy myślicieli, czerpiąc z nich inspirację do wierzy. Dla przykładu:
- Życie, które nie jest poddawane refleksji, nie jest warte życia, Sokrates ( 469- 399 p.n.e.),
- Cierpliwość jest towarzyszem mądrości, św. Augustyn (354- 430 p.n.e.),
- Wszystkich nas pociąga pragnienie poznania i wiedzy, Cyceron (106- 43 p.n.e.),
- Z wszystkich rzeczy ludzkich tylko wiedza jest nieśmiertelna, Plutarch ( 50- 125 n.e.),
- Mądry człowiek nie czeka na okazje-sam je stwarza, Francis Bacon ( 1561- 1626 n.e.).
Każdy z nas przeżywa w sobie pewne życiowe epoki. Raz kierujemy się rozumem na podstawie ideałów oświeceniowych, za chwilę liczy się dla nas romantyczne piękno duszy, by następnie dotrzeć do pozytywistycznego kultu rozumu i wiedzy... Pamiętajcie jednak Drodzy Czytelnicy, wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Podziękowania tradycyjnie kieruję do osób najbliższych mojemu sercu, do przyjaciół i znajomych, do tych, którzy wiernie mi w życiu towarzyszą i wspierają, do wszystkich czytających moje wiersze.
Zamiast cytatu tym razem Czytanie z Księgi Mądrości.
Tuż za nim wiersz tytułowy.
Agnieszka Lipska
Sekret mądrości
Gdzie szukać mądrości strumienia
W szkatułce czasu czy w serca milczeniu
Każdy dzień spowity tajemnicą istnienia
Wypełnia myśli w cichym skupieniu
W małym kamyczku, w jutra obietnicy,
Co przychodzi bezgłośnie z nocy drżeniem
W porannej mgle, w pięknie błyskawicy
We wstawaniu z kolan wbijanych w ziemię
Na życia drogach
Przeciwległych brzegów tęsknotą zakurzonych
W przekroczonych progach
Tykaniem zegara poruszonych
Skrywany pod gwieździstym niebem
W spojrzeniach szeptu pomiędzy słowami
Zapisany w pamięci spokojnym śpiewem
Sekret mądrości ukryty jest w nas samych
05.11.2023 r.
W przestrzeni bez granic
Zrodzona razem z początkiem świata
Skrywa się w płaszczu poszarzałym
Wszystko przenika i wszystko splata
Filarem życia jest wiecznotrwałym
W sennej świtania bladej godzinie
Odziana jedynie w księżyca blask
W przestrzeni bez granic z czasem wciąż płynie
Rozkwita, dojrzewa i zmienia się w nas
Nim drzewa staną się znów zielone
A myśli jak ptaki pochwyci wiatr
Ze wschodem słońca na nowo zapłonie
W nurcie codziennych przyziemnych spraw
W odbiciach oczu zachwyci się światem
Na chwilę ulotną zatrzyma czas
Obdarzy uśmiechem, odurzy zapachem
I pod swój szary nas schroni płaszcz
05.03.2023 r.
