Wstęp
Kwestia ochrony zabytków pojawiła się na obszarze dzisiejszych ziem polskich jeszcze
w czasie zaborów. Pierwotnie na terenie Cesarstwa Niemieckiego powołano do istnienia pierwszy urząd konserwatorski w Europie. Ta inicjatywa została przyjęta również w innych krajach ówczesnej Europy tworząc szereg systemów ochrony zabytków i opieki nad nimi, by z czasem wypracować wspólne stanowiska odnośnie rekonstrukcji, restauracji czy opieki w czasie zagrożeń. W odrodzonej Rzeczpospolitej stanowisko konserwatora zabytków pojawiło się już w 1918 roku na mocy dekretu Rady Regencyjnej i od tamtej pory ze zmiennym zakresem uprawnień funkcjonuje do dnia dzisiejszego.
Jednak żeby zrozumieć czym jest opieka nad zabytkami i jakie organy za nią odpowiadają jesteśmy zobligowani do przyjrzenia się samej definicji słowa zabytek. Jej pochodzeniu i znaczeniu, a także porównania go z określeniami używanymi w innych państwach europejskich dla określenia obiektów dziedzictwa kulturowego i historycznego. Temu zagadnieniu został poświęcony pierwszy rozdział niniejszej pracy.
W rodziale drugim została zaprezentowana ewolucja polskiego ustawodawstwa dotyczącego ochrony i opieki nad zabytkami. Ewolucja zakresu uprawnień i organizacji aparatu ochrony zabytków została tutaj przedstawiona od czasu wydania przez Radę Regencyjną dekretu powołującego instytucję Generalnego Konserwatora Zabytków, przez zmiany okresu międzywojennego, ustawy wydane w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, ze szczególnym uwzględnieniem jak dotąd najlepszej ustawy z roku 1962, po obowiązującą dzisiaj ustawę z roku 2003. Dalej zaprezentowane zostały obowiązujące w Rzeczpospolitej formy ochrony zabytków do których należy wpis do gminnej ewidencji zabytków oraz do rejestru zabytków, Lista Skarbów Dziedzictwa czy też nadanie statusu Pomnika Historii.
Kolejny rozdział został poświęcony organom ochrony zabytków, wraz z omówieniem zakresu ich kompetencji i podziałem na organy centralne i organy terenowe. Dla celów lepszego zrozumienia struktur organów ochrony zabytków zostały tutaj zaznaczone również zależności pomiędzy nimi. Tak też zapoznamy się z zakresem kompetencji w sprawach ochrony i opieki nad zabytkami przynależnymi Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, funkcjonującej u jego boku Rady Ochrony Zabytków, czy wypełniającego w jego imieniu obowiązki Generalnego Konserwatora Zabytków, a także peniącej rolę doradczą Głównej Komisji Konserwatorskiej.
Z kolei wśród organów terenowych przedstawiony został zakres kompetencji Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków i samorządowych konserwatorów zabytków.
Rola Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków będąc na potrzeby pracy pominiętą w opisie organów terenowych, została dokładnie przedstawiona w rozdziale czwartym. Zostały w nim omówione zarówno wymogi stawiane przed kandydatami na Wojewódzkich Konserwatorów, sposób ich powolania na stanowisko, jak też przypisany im zakres obowiązków. Ponadto
w rozdziale zwrócono uwagę na podstawę prawną i sposób funkcjonowania Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, wraz z podziałem stanowisk i możliwością rozdziału kompetencji konserwatora i Urzędu pomiędzy wspierające go delegatury.
Ostatni rozdział zawiera przykłady funkcjonowania jednego z bardziej zróżnicowanych Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytków w Polsce, czyli Urzędu w Katowicach. Została w nim przedstawiona struktura organizacyjna katowickiej placówki i jej delegatur, jako tych ośrodków, które ilością stanowisk i zakresem obowiązków wypełniając delegację ustawową wychodzą daleko poza regulamin organizacyjny ogłoszony przez Ministra. W tym też rozdziale zostały przedstawione najpowszechniejsze typy postępowań administracyjnych inicjowanych i prowadzonych przez Wojewódzkiego Konserwatora wraz w kilkoma przykładami pozwalającymi zrozumieć specyfikę funkcjonowania urzędów i konserwatorów.
Praca ma na celu wykazać złożoność i problematykę aparatu państwa odpowiedzialnego za ochronę i opiekę nad zabytkami, który to jest zmuszony funkcjonować w oparciu o nie tyle niedoskonały, ale pełen wad i ustawowych błędów stan prawny.
Niniejsza praca jest uzupełnieniem wydanej w 2023 roku pracy dotyczącej problemów interpretacyjnych i wykonawczych wynikających z obowiązującej ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami.
dr Łukasz Nowok
[1] Jak w przypadku dewastacji fasady kamienicy w Krakowie: https://krknews.pl/glupota-to-malo-powiedziane-bezmyslna-dewastacja-zabytku/ - dostęp na dzień 24 grudnia 2023
[2] Czego przykładem może być najsłynniejsza kradzież ostatniego ćwierćwiecza: https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/skradziono-napis-arbeit-macht-frei-100-tys-zl-nagrody,1003.html - dostęp na dzień 24 grudnia 2024
[3] Zabyć, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/zabyc;5523871.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[4] Pomnieć, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/pomniec;5476870.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[5] Internationar Red Cross, https://www.icrc.org/fr/doc/resources/documents/misc/5x8f8n.htm - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[6] Usuwanie z przestrzeni publicznej pomników, https://ipn.gov.pl/pl/upamietnianie/dekomunizacja/dekomunizacja-pomnikow/45390,Komunikat-w-sprawie-usuwania-z-przestrzeni-publicznej-pomnikow-propagujacych-kom.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023; https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/56,114944,22260695,w-usa-stracaja-pomniki-z-cokolow-ludzie-maja-dosc-symboli-dyskryminacji.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[7] Zabytek, https://sjp.pwn.pl/slowniki/zabytek.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[8] Wielorodzinne budynki mieszkaniowe przeznaczone dla pracowników przemysłu ciężkiego budowane na przełomie XIX i XX wieku na terenach zajmowanych przez administrację niemiecką.
[9] Zabytek, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/zabytek;5523872.html - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[10] Sullivan A. M., Cultural heritage & new media: a future for the past, [w:] The John Marshall review of intellectual property law, T. 15, Chicago 2016, s 605-606.
[11] Богуславский М. М, Культурные ценности в международном обороте: правовые аспекты, Норма 2012, s.12.
[12] Stowarzyszenie Ochrony Budowli Starożytnych.
[13] Building conservation, https://www.buildingconservation.com/articles/time/time1.htm - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[14] Protection of ancient buildings, https://spitalfieldslife.com/2011/06/01/philip-venning-the-society-for-the-protection-of-ancient-buildings/ - dostęp na dzień 29 stycznia 2023.
[15] Hunt R., Suhr M., Old House Handbook: A Practical Guide to Care and Repair, Lincoln 2008, s 14.
[16] Conservative repair, https://www.buildingconservation.com/articles/conservative-repair/conservative-repair.htm - dostęp na dzień 31 stycznia 2023.
[17] The manifesto, https://web.archive.org/web/20100410014327/http://www.spab.org.uk/what-is-spab-/the-manifesto/ - dostęp na dzień 1 lutego 2023.
[18] Dettloff P., Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918-1930. Teoria i praktyka, Kraków 2006, s. 400.
[19] Dettloff P., Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918-1930. Teoria i praktyka, Kraków 2006, s. 400.
[20] Dettloff P., Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918-1930. Teoria i praktyka, Kraków 2006, s. 400.
[21] Reconstruction, https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/research_resources/charters/charter02.html - dostęp na dzień 8 kwietnia 2023.
[22] The history of the Venice Charter, ICOMOS 2004.
[23] Erdem C., The Venice Charter under Review, Ankara 1977.
[24] Amoroso G.G., Trattato di scienza della conservazione dei monumenti, Alinea 2002, s. 35.
[25] Reconstruction changing attitudes, https://en.unesco.org/courier/july-september-2017/reconstruction-changing-attitudes - dostęp na dzień 9 kwietnia 2023.
[26] Comprehensive report by the director-general on Unesco's standard-setting instruments, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000378425_eng/PDF/378425eng.pdf.multi.page=11 - dostęp na dzień 11 kwietnia 2023.
[27] Armed conflict and heritage, http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/armed-conflict-and-heritage/convention-and-protocols/1954-hague-convention/text/ - dostęp na dzień 9 kwietnia 2023.
[28] Convention for the protection cultural property, https://www.unesco.org/en/legal-affairs/convention-protection-cultural-property-event-armed-conflict-regulations-execution-convention - dostęp na dzień 13 kwietnia 2023.
[29] Convention for the protection of cultural property in the event of armed conflict with regulations for the execution of the convention, https://www.unesco.org/en/legal-affairs/convention-protection-cultural-property-event-armed-conflict-regulations-execution-convention#item-5 - dostęp na dzień 13 kwietnia 2023.
[30] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[31] Szerzej o problemie w: Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 58-59.
[1] Gosztyla M., Pasztor P., Konserwacja i ochrona zabytków architektury, Rzeszów 2013, s. 45.
[2] Szymgin B., Vademecuum konserwatora zabytków. Międzynarodowe normy ochrony dziedzictwa kultury, Warszawa 2015, s. 11.
[3] Orędzie Rady Regencyjnej do Narodu Polskiego, Dz.Praw Kr. Pol.1918.12.23 z dnia 21 października 1918.
[4] Dekret Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami sztuki i kultury, Dz.Praw. P. Pol.1918.16.36 z dnia 8 listopada 1918
[5] Dokładne postanowienia i regulacje wynikające z dekretu zostały opisane w: Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 29-34
[6] O opiece nad zabytkami, Dz. U.1928.29.265 z dnia 14 marca 1928
[7] Dokładne postanowienia i regulacje wynikające z rozporządzenia zostały opisane w: Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 35-43.
[8] Ochrona dóbr kultury, Dz. U,1999.98.1150 t.j. z dnia 10 grudnia 1999
[9] Dokładne postanowienia i regulacje wynikające z ustawy zostały opisane w: Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 44-55.
[10] Zamki na nowo, https://www.bryla.pl/bryla/1,85301,13729550,_Zamki_na_nowo___Moda-_na__od_budowe_starych_ruin__WYWIAD_.html - dostęp na dzień 13 maja 2023.
[11] Jako krajobraz kulturowy rozumie się przestrzeń historyczną, która została ukształtowana w wyniku działalności człowieka i zawiera w sobie zarówno wytwory cywilizacji jak i elementy przyrodnicze.
[12] Symbol błękitnej tarczy czy też haskiej koperty, został zatwierdzony w czasie konwencji haskiej w 1954 roku jako znak wyróżniający zabytki wymagające opieki nie tylko w czasie konfliktu zbrojnego. Autorem symbolu był ówczesny Generalny Konserwator Zabytków Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, profesor Jan Zachwatowicz.
[13] Umowa, która zobowiązała sygnatariuszy do identyfikacji, ochrony i konserwacji dziedzictwa kulturowego i naturalnego. Na jej podstawie dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze o wyjątkowej wartości może otrzymać międzynarodowy status ochrony przez wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
II Ochrona zabytków w Polsce
Znając definicję i etymologię określenia zabytek, należy przyjrzeć się formom jakie przybiera ochrona obiektów zabytkowych w Rzeczpospolitej, a także prześledzić jak ta ochrona kształtowała się w polskim prawodawstwie.
II.1 Podstawy prawne ochrony zabytków w Polsce
Od powrotu Rzeczpospolitej na mapy Europy za sprawą Rady Regencyjnej 7 października 1918 roku do dnia dzisiejszego obowiązywały w kraju cztery dokumenty regulujące przepisy dotyczące ochrony zabytków oraz konstytuujące odpowiadające za to organy. W tej części jedynie z kronikarskiego obowiązku przywołane zostaną trzy pierwsze dokumenty, natomiast ostatni, jako nadal obowiązujący, będzie w interesującej nas części dokładniej omawiany w dalszych rozdziałach. Nie były to jednak pierwsze dokumenty traktujące o ochronie zabytków obowiązujące na ziemiach polskich. Pierwszą poświęconą temu zagadnieniu była ustawa wprowadzona w Królestwie Prus w 1843 roku, na mocy której powołano pierwszy w Europie Urząd Konserwatorski, a także dokonano pierwszego spisu zabytków na terenie Królestwa Prus, w tym również ziem wcielonych.[1] Trzynaście lat później, pierwszych konserwatorów zabytków powołano na terenie Cesarstwa Austro-Węgierskiego, którzy dokonali spisu zabytków na polecenie wiedeńskiej Komisji Centralnej. Poskutkowało to powołaniem w 1873 roku Komisji Historii Sztuki z siedzibą w Krakowie, której powierzono prace naukowo badawcze na terenie Galicji. Ostatnim urzędem mającym skatalogować i zadbać o ostan zabytków na terenach pod zaborami było utworzone w 1909 roku w Warszawie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości.[2]
II.1.1 Dekret Rady Regencyjnej z 1918 roku
Po powrocie Rzeczpospolitej na mapy, w ramach ujednolicania systemu prawnego na terenie państwa,[3] już 31 października 1918 roku Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ogłosiła Dekret Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami i dziełami sztuki,[4] którego realizację powierzono Ministerstwu wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Ciekawe wydaje się, ze dekret już we wstępie gwarantował pełną opiekę prawą wszystkim obiektom wpisanym do inwentarza zabytków, natomiast sam inwentarz powstał wskutek przejęcia spisów wykonanych przez zaborców. Należy też nadmienić, że Rada Regencyjna zagwarantowała opiekę również zabytkom, które w wyniku niekorzystnego splotu dziejów znalazły się poza granicami Królestwa. Z ramienia Ministerstwa wykonawcami postanowień dekretu zostali konserwatorzy zabytków sztuki i kultury. Rzeczeni konserwatorzy nie byli jednak przypisani do określonego terytorium, a mogli prowadzić swoje działania na terenie całego kraju.[5]
II.1.2 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 1928 roku
Dokumentem, który po dekadzie obowiązywania zastąpił dekret stało się Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej o opiece nad zabytkami z dnia 6 marca 1928 roku. Pewną nowością była próba stworzenia w rozporządzeniu pierwszej polskiej prawnej definicji zabytku, która przyjęła brzmienie: zabytkiem w rozumieniu niniejszego rozporządzenia jest każdy przedmiot tak nieruchomy, jak ruchomy, charakterystyczny da pewnej epoki, posiadający wartość artystyczną, kulturalną, historyczną, archeologiczną lub paleontologiczną stwierdzoną orzeczeniem władzy państwowej, i zasługujący wskutek tego na zachowanie.[6] Kolejnym novum wprowadzonym przez rozporządzenie stał się przepis zezwalający władzom państwowym na umieszczanie na obiektach uznanych za zabytki wyraźnych oznaczeń - w tym momencie były to zielone prostokątne tabliczki z napisem obiekt zabytkowy. Z kolei w przypadku władz konserwatorskich dokonano rozróżnienia na władze konserwatorskie I i II instancji. Tutaj jako władze niższego szczebla uznano Wojewódzkich Konserwatorów zabytków - od tej chwili również związanych z obszarem swojego urzędowania, natomiast władzą wyższego szczebla stał się Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pewną pozostałością po dekrecie pozostał brak ograniczenia ilości województw przypadających na jednego konserwatora, co oznacza, że w praktyce konserwator operujący na terytorium całego kraju do roku 1928, po wejściu w życie rozporządzenia mógł dalej prowadzić działania na obszarze całego kraju po wcześniejszym uzyskaniu zgody właściwych organów. Zastosowano również dość ciekawe rozwiązanie mające dotyczyć obiektów sakralnych. Otóż w ich przypadku miała decydować mieszana komisja świecko-duchowna składająca się z przedstawicieli wyznaczonych przez lokalnego biskupa oraz Ministra. Konserwatorzy zaczęli również podlegać Ministrowi Spraw Wewnętrznych, ale jedynie w zakresie uzyskanych uprawnień zezwalających na wstrzymywanie działań budowlanych i nakładanie kar administracyjnych.[7]
II.1.3 Ustawa o ochronie dóbr kultury z 1962 roku
Na kolejny dokument regulujący kwestię opieki nad zabytkami musiano czekać do 15 lutego 1962 roku, kiedy sejm Rzeczpospolitej Ludowej uchwalił ustawę o ochronie dóbr kultury i muzeach.[8] Z rzeczonej ustawy szybko usunięto jednak część poświęconą muzeom, których funkcjonowanie podporządkowano innym przepisom. Również i w tej ustawie podjęto próbę zdefiniowania tego czym jest zabytek. W przypadku tego dokumentu określenia dobro kultur i zabytek zaczęto stosować wymiennie tworząc definicję następującej treści: każdy przedmiot ruchomy lub nieruchomy, dawny lub współczesny, mający znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną.
[1] Powołanie Państwowej Służby Ochrony Zabytków i określenie jej struktury, M.P.1990.35.285 z dnia 22 września 1990.
[2] Lipiec 2024.
[3] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 90, u.1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022
[4] Kodeks Postępowania Cywilnego, art. 55-60, Dz. U.2023.1550 t.j. z dnia 8 sierpnia 2023; Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 95, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[5] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 10, u.2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[6] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 14a, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[7] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 13, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[8] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 15, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[9] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 24a, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[10] Krajowy rejestr utraconych dóbr kultury, Dz. U.2015.1275 z dnia 1 września 2015.
[11] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 36, u. 1a, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[12] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 37, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[13] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 52 i art. 56, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[14] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 53, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[15] Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2023-2026, M.P.2023.1470 z dnia 18 grudnia 2023.
[16] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 82-88, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[17] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 97, u. 1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[18] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 97, u. 3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[19] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[20] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 97, u. 2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[21] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 97, u. 5, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[22] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, §2, u. 1-2, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[23] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, §2, u. 3, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[24] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, §3, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[25] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, §5, u. 1-2, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[26] Nadanie regulaminu Radzie Ochrony Zabytków, §4, u. 1-2, Dz.Urz.Mkul.2004.2.4 z dnia 29 lutego 2004.
[27] Sposób tworzenia Urzędu Generalnego Konserwatora Zabytków, Dz. U.1998.166.1206 z dnia 31 grudnia 1998.
[28] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 90, u. 1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[29] Płaszowska R., Organizacja organów ochrony zabytków, https://sip.lex.pl/#/publication/151289235/plaszowska-renata-organizacja-organow-ochrony-zabytkow?cm=URELATIONS - dostęp na dzień 19 lipca 2024
[30] Podział czynności pomiędzy ministra, sekretarza stanu i podsekretarzy stanu w Ministerstwie Kultury, Dz.Urz.Mkul.2001.18.63 z dnia 21 grudnia 2001,
[31] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 90, u. 2, p. 1-7b, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[32] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 90, u. 2, p. 8-14, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[33] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 98, u. 1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022; Powołanie Głównej Komisji Konserwatorskiej, określenie zakresu jej zadań i trybu działania, §1, u. 2, Dz.Urz.MKul.2002.4.58 z dnia 30 sierpnia 2002.
[34] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 98, u. 2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[35] Powołanie Głównej Komisji Konserwatorskiej, określenie zakresu jej zadań i trybu działania, §3, Dz.Urz.MKul.2002.4.58 z dnia 30 sierpnia 2002.
[36] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 98, u. 3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[37] Nadanie regulaminu Głównej Komisji Konserwatorskiej, §2, Dz.Urz.MKul.2004.2.3 z dnia 29 lutego 2004.
[38] Powołanie Głównej Komisji Konserwatorskiej, określenie zakresu jej zadań i trybu działania, §5, Dz.Urz.MKul.2002.4.58 z dnia 30 sierpnia 2002
[39] Nadanie regulaminu Głównej Komisji Konserwatorskiej, §5-6, Dz.Urz.MKul.2004.2.3 z dnia 29 lutego 2004.
[40] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 99, u. 1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[41] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 99, u. 2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[42] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 96, u. 2-2b, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[43] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[44] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 83.
[1] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 80.
[2] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[3] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 1, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[4] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[5] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 1a, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[6] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[7] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 81.
[8] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 4, p. 2-3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[9] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 4, p. 5-6, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[10] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 91, u. 4, p. 7-9, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022; Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 81.
[11] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 93-94.
[12] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 25-37i, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[13] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 25, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[14] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 94.
[15] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 27, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[16] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 28, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[17] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 98-99.
[18] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 92, p.1-2, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[19] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 92, p.3, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[20] Nowok Ł., Problemy interpretacyjne i wykonawcze wynikające z ustawy o ochronie zabytków z 23 lipca 2003 r., Kraków 2023, s. 81.
[21] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 92, p.5-6, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[22] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, art. 92, p.7, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[23] Organizacja wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, Dz. U.2004.75.706 z dnia 23 kwietnia 2004.
[24] Organizacja wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, §2, Dz. U.2004.75.706 z dnia 23 kwietnia 2004.
[25] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §7, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[1] Organizacja wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, Dz. U.2004.75.706 z dnia 23 kwietnia 2004.
[2] Statut Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §2, p. 2, Zarządzenie nr 216/23 z dnia 27 czerwca 2023.
[3] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2022-roku,7,19.html - dostęp na dzień 24 lipca 2024
[4] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §2, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[5] Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, Dz. U.2022.840 t.j. z dnia 19 kwietnia 2022.
[6] Organizacja wojewódzkich urzędów ochrony zabytków, Dz. U.2004.75.706 z dnia 23 kwietnia 2004.
[7] Wojewoda i administracja rządowa w województwie, Dz. U.2023.190 t.j. z dnia 27 stycznia 2023.
[8] Służba cywilna, Dz. U.2024.409 t.j. z dnia 19 marca 2024
[9] Finanse publiczne, Dz. U.2023.1270 t.j. z dnia 4 lipca 2023
[10] Zasady zarządzania mieniem państwowym, Dz. U.2024.125 t.j. z dnia 1 lutego 2024
[11] Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U.2024.572 t.j. z dnia 15 kwietnia 2024
[12] Dostępność cyfrowa stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, Dz. U.2023.1440 t.j. z dnia 27 lipca 2023
[13] Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, Dz. U.2022.2240 t.j. z dnia 3 listopada 2022
[14] Ochrona danych osobowych, Dz. U.2019.1781 t.j. z dnia 19 września 2019
[15] Ochrona informacji niejawnych, Dz. U.2024.632 t.j. z dnia 25 kwietnia 2024
[16] Dostęp do informacji publicznej, Dz. U.2022.902 t.j. z dnia 27 kwietnia 2022
[17] Otwarte dane i ponowne wykorzystanie informacji sektora publicznego, Dz. U.2023.1524 t.j. z dnia 4 sierpnia 2023
[18] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §4, p.4, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[19] Statut Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §5, p. 1, Zarządzenie nr 216/23 z dnia 27 czerwca 2023.
[20] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §6, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[21] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §8, p.1, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[22] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §8, p.2, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[23] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §8, p.3, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[24] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §10, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[25] Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach, §11, p.4, zarządzenie nr 199/24 z dnia 10 czerwca 2024.
[26] Porozumienie zawarte przez Wojewodę Śląskiego z Gminą Ruda Śląska w sprawie powierzenia przez Wojewodę Śląskiego Gminie Ruda Śląska prowadzenia niektórych zadań z zakresu sprawowanej ochrony zabytków, Śląsk.2004.83.2400 z dnia 30 sierpnia 2004 roku.
[27] Prowadzenie prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytów a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków, Dz. U.2021.81 t.j. z dnia 14 stycznia 2021 roku.
[28] Kodeks postępowania administracyjnego, art. 104 i 108, Dz. U.2024.572 t.j. z dnia 15 kwietnia 2024 roku.
[29] Pozwolenie nr K/1280/2019 na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, L.Dz.2932, Kancelaria MZGK Mysłowice
[30] Decyzja w sprawie wpisania obiektu do rejestru zabytków "A", K-RD-KL/4160/6847/121/07, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków
