Wprowadzenie

1 gromadziliśmy za mało obserwacji: znaliśmy książkę krytykującą psychologów za prowadzenie badań na małych próbach - Jacob Cohen, Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (Hillsdale, NJ: Erlbaum, 1969), jednak brakowało w niej uzasadnienia sugerowanych wyborów. ?

2 W terminologii Daniela Kahnemana i Amosa Tversky'ego heurystyka to uproszczona reguła wnioskowania, którą posługujemy się w sposób nieświadomy (przyp. tłum.). ?

3 dotyczące wyrazów: nieco zmieniłem oryginalne sformułowanie, w którym chodziło o pierwsze i trzecie litery wyrazów. ?

4 negatywne wyobrażenie o ludzkim umyśle: naszym najzagorzalszym krytykiem jest znany psycholog niemiecki, Gerd Gigerenzer (por. Gerd Gigerenzer, How to Make Cognitive Illusions Disappear, "European Review of Social Psychology" 2 (1991), s. 83-115; Personal Reflections on Theory and Psychology, "Theory & Psychology" 20 (2010), s. 733-43. Daniel Kahneman i Amos Tversky, On the Reality of Cognitive Illusions, "Psychological Review" 103 (1996), s. 582-91. ?

5 przedstawili wiarygodne alternatywy: można przytoczyć wiele przykładów, w tym Valerie F. Reyna i Farrell J. Lloyd, Physician Decision-Making and Cardiac Risk: Effects of Knowledge, Risk Perception, Risk Tolerance and Fuzzy-Processing, "Journal of Experimental Psychology: Applied" 12 (2006), s. 179-95; Nicholas Epley i Thomas Gilovich, The Anchoring-and-Adjustment Heuristic, "Psychological Science" 17 (2006), s. 311-18; Norbert Schwarz i in., Ease of Retrieval of Information: Another Look at the Availability Heuristic, "Journal of Personality and Social Psychology" 61 (1991), s. 195-202; Elke U. Weber i in., Asymmetric Discounting in Intertemporal Choice, "Psychological Science" 18 (2007), s. 516-23; George F. Loewenstein i in., Risk as Feelings, "Psychological Bulletin" 127 (2001), s. 267-86. ?

6 zdobyłem w 2002 roku Nagrodę Nobla: nagroda z ekonomii nosi nazwę "Nagroda Banku Szwecji im. A. Nobla w dziedzinie ekonomii" i została przyznana po raz pierwszy w 1969 roku. Niektórzy naukowcy zajmujący się naukami przyrodniczymi nie byli zachwyceni uzupełnieniem Nagrody Nobla o nauki społeczne, dlatego dla nagrody z dziedziny ekonomii kompromisowo przyjęto odrębną nazwę. ?

7 długoletniej praktyki: fundament pod zrozumienie zjawiska wiedzy fachowej położyli w latach osiemdziesiątych XX w. Herbert Simon i jego doktoranci w Carnegie Mellon. Istnieje doskonałe popularnonaukowe wprowadzenie do tematu: Joshua Foer, Moonwalking with Einstein: The Art and Science of Remembering (Nowy Jork: Penguin Press, 2011) [Wyd. polskie: Tańczący z Einsteinem. O sztuce i technice zapamiętywania, tłum. Krzysztof Puławski, Media Rodzina 2012]. Prace przedstawiane przez Foera są również omówione w bardziej szczegółowy i techniczny sposób w książce pod redakcją K. Andersa Ericssona i in., The Cambridge Handbook of Expertise and Expert Performance (Nowy Jork: Cambridge University Press, 2006). ?

8 płonęła kuchnia: Gary A. Klein, Sources of Power (Cambridge, MA: MIT Press, 1999). ?

9 przyglądając się mistrzom szachowym: Herbert Simon był jednym z wielkich uczonych XX w. Był autorem odkryć i wynalazków z tak różnych dziedzin jak nauki polityczne (od których zaczynał karierę), ekonomia (z której zdobył Nagrodę Nobla), informatyka (której był pionierem) i psychologia. ?

10 "Sytuacja [...] akt rozpoznania": Herbert A. Simon, What Is an Explanation of Behavior?, "Psychological Science" 3 (1992), s. 150-61. ?

11 heurystyki afektu: Pojęcie heurystyki afektu stworzył Paul Slovic, przyjaciel Amosa i jego kolega z roku w Michigan. ?

12 nawet sobie nie uświadamiając, że doszło do podmiany pytania: Patrz rozdział 9. ?