PRZEDMOWA
Witaj w Psychologii poradnictwa terapeutycznego.
Czytasz tę książkę, ponieważ interesuje Cię terapia. Być może masz zmartwienie lub problem, który sprawia, że czujesz dyskomfort lub stres, i poradzono Ci, żebyś z kimś o tym porozmawiał. W większości przypadków ten ktoś, o kim mowa, to ktoś, kto zawodowo zajmuje się pomaganiem innym. Może być określany mianem psychologa, psychoterapeuty, terapeuty lub, między innymi, psychologa klinicznego. W niniejszej książce znajduje się zwięzły przegląd głównych podejść do terapii, który uczyni je zrozumiałymi dla osób, które ich nie znają lub dla tych, którzy poszukują pomocy psychologa. Poprzez zdobycie wiedzy na temat tego, w czym terapia może pomóc, a w czym nie, zainteresowana osoba będzie mogła sprecyzować swoje oczekiwania w poszukiwaniu profesjonalnej pomocy.
Co więcej, ponieważ książka została zakończona bibliografią zawierającą odniesienia do innych publikacji oraz źródeł online, może wzbudzić zainteresowanie studentów rozpoczynających naukę lub tych rozważających rozpoczęcie kariery psychologa, a odniesienia te będą towarzyszyć czytelnikom podczas zdobywania głębszego zrozumienia i wiedzy dotyczącej tego zagadnienia.
ZARYS ROZDZIAŁÓW
W pierwszym rozdziale niniejszej książki została zaprezentowana zwięzła historia terapii, począwszy od jej korzeni, jakimi są praca księży i wpływ psychologii, na obecnym jej stanie jako dyscypliny zawodowej skończywszy. Rozdział ten zawiera również wyjaśnienie tego, czym jest, a czym nie jest poradnictwo terapeutyczne, w jaki sposób działa i jak może być dla niektórych osób efektywne. Znajduje się tam przegląd literatury dotyczącej przynoszących szkodliwe skutki doświadczeń z dzieciństwa, łagodzącego efektu pozytywnych doświadczeń z wczesnych lat oraz tego, w jaki sposób te doświadczenia wpływają na zdrowie psychiczne dorosłych, a także omówienie działania chatbotów oraz sztucznej inteligencji (AI) w odniesieniu do przyszłości poradnictwa i ich roli w zapewnianiu emocjonalnego wsparcia.
W drugim rozdziale skupiłam się na pracy Zygmunta Freuda, który jest powszechnie uznawany za ojca założyciela metody leczenia za pomocą rozmowy. Pomimo kontrowersyjnej natury jego założeń oraz faktu, że był odrzucany przez kolegów zarówno z wewnątrz, jak i z zewnątrz społeczności psychoanalitycznej, wpływ, jaki Freud wywarł na psychoterapię pozostaje niepodważalny. Przejrzymy więc teorie Freuda dotyczące ludzkiej natury i w skrócie przedstawimy praktykę psychoanalityczną. Na nowo zrewidujemy również tezy Freuda, odnosząc się do prac Marka Solmsa i jego wkładu w neuropsychoanalizę. To kontrowersyjne podejście jest od ostatnich dwóch dekad źródłem żarliwej debaty, a niektórzy krytycy nazywają je antypsychoanalitycznym.
Rozdział trzeci stanowi wprowadzenie do terapii zorientowanej na osobę Carla Rogersa. Opisane zostaną w nim kluczowe cechy podejścia humanistycznego, dokonane zostanie także podsumowanie przeglądu praktycznych zastosowań terapii zorientowanej na pacjenta. Wyjaśnimy również tendencję do aktualizowania, którą Rogers opisał jako wewnętrzną motywację ludzi do wzrostu i rozwoju. Rogers niezachwianie wierzył, że naszą tendencję do wzrostu można udaremniać czy tłumić, ale nigdy zniszczyć. Jego optymistyczne spojrzenie na ludzką naturę będzie w tym rozdziale przedmiotem dyskusji. Zawiera on również opis sześciu koniecznych i wystarczających warunków terapii, a także przedstawienie poglądu Rogersa dotyczącego tego, jak istotne jest odczuwanie miłości i akceptacji w dzieciństwie oraz tego, co oznacza stanie się "w pełni funkcjonującą osobą".
Rozdział czwarty rozpoczyna krótka historia rozwoju terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) oraz wprowadzenie do poglądów Aarona Becka i Alberta Ellisa. W rozdziale tym opisana zostanie teoria i praktyka skupionego na rozwiązywaniu problemów, wysoce ustrukturyzowanego, ograniczonego czasowo podejścia psychoedukacyjnego. Wyjaśniony zostanie również wpływ myśli na odpowiedzi emocjonalne i behawioralne w przypadku dystresu. Rozdział ten zawiera także rozważania na temat rozwoju CBT, wprowadzenie do terapii akceptacji i zaangażowania (ACT), terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) i terapii poznawczej zorientowanej na wyzdrowienie (CT-R).
Psychologia pozytywna, zdefiniowana przez Martina Seligmana, została opisana w rozdziale piątym. W rozdziale tym znajduje się opis modelu dobrego życia PERMA, wraz z kluczowymi cechami psychoterapii pozytywnej oraz użytecznością przyjmowania w terapii podejścia opartego na mocnych stronach, jak również niektórych interwencji psychologii pozytywnej. Rozdział zawiera również rozróżnienie pomiędzy psychoterapią pozytywną opartą na mocnych stronach a tradycyjną terapią zorientowaną na patologię. Psychoterapia pozytywna jest często określana jako odejście od "tego, co złe" w kierunku "tego, co mocne". W rozdziale tym rozważymy przydatność stosowania podejścia opartego na mocnych stronach w kontekście pomocy ludziom w zakresie rozwijania znaczących relacji, życia życiem pełnym sensu oraz poprawy własnego samopoczucia.
W związku z rosnącą popularnością terapii online i zwiększonym koncentrowaniem się w problemach natury psychicznej na "receptach na społeczność", nadszedł dobry moment, by omówić zmieniający się krajobraz przestrzeni terapeutycznej. W rozdziale szóstym pokazuję więc, że przestrzeń uzdrawiająca nie musi być ograniczana do biur. Celem tego rozdziału jest sprawdzenie, w jaki sposób terapię prowadzi się w środowiskach alternatywnych. Przedmiotem dyskusji będzie terapia online oraz ekoterapia; ta druga jest formą terapii, która uznaje i docenia odnawiające oraz uzdrawiające cechy natury i przyrody.
W poradnictwie i psychoterapii ważną rolę odgrywają badania. Celem rozdziału siódmego jest omówienie kluczowych kwestii w tym aspekcie. W rozdziale tym poświęcimy uwagę następującym pytaniom: Czy terapia działa? Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy terapia może wyrządzić pacjentowi szkodę? Które rodzaje terapii są najbardziej dopasowane do konkretnych problemów? Rozdział ten zawiera wyjaśnienie sposobów, w jakie nabywamy wiedzę - skąd wiemy to, co wiemy - oraz opis zasad metody naukowej. Krótko opisana zostanie również różnica pomiędzy badaniami jakościowymi a ilościowymi oraz dziesięć wniosków wysnutych z badań nad terapią obejmującą rozmowy.
W rozdziale ósmym omówione zostaną kwestie profesjonalizmu, w tym sposoby na bycie bezpiecznymi, efektywnymi terapeutami oraz na zastosowanie obowiązku troski wobec klientów w praktyce. Rozdział ten zawiera również omówienie definiowania roli terapeuty, wyjaśniania granic w relacji terapeutycznej oraz kwestii etycznych. W miarę zapoznawania się z tym rozdziałem czytelnicy zgłębią kluczowe kwestie niezbędne do stania się profesjonalnym terapeutą.
STYL PISANIA I ZAKRES KOMPETENCJI
Pisząc tę książkę, moim celem jest zaprezentowanie zwięzłego, opartego na dowodach i bogatego w informacje podsumowania ogromnej liczby publikacji akademickich i badań dotyczących teorii i praktyki terapii. Styl pisania jest nieformalny, potoczny, co sprawia, że będzie łatwy do zrozumienia i przystępny dla każdego.
Zastrzeżenie: niniejsza książka oferuje przegląd głównych podejść i omawia niektóre z kluczowych zagadnień współczesnej terapii rozmowy, nie jest natomiast wyczerpującym przewodnikiem po terapii.
Kilka słów na temat terminologii: profesjonalni terapeuci używają różnych tytułów, a w teorii i praktyce poradnictwa i psychoterapii istnieje wiele obszarów, które nakładają się na siebie. W kolejnych rozdziałach określenia "poradnictwo" i "psychoterapia" będą używane wymiennie, podobnie jak słowa "terapeuta" i "psychoterapeuta"1.
