Jak korzystać z tej książki
"Nie szukaj gotowych odpowiedzi.
Szukaj odwagi, by zadawać pytania."
- Projekt MY
To nie jest podręcznik ani złota recepta.
To nie jest zbiór zasad, które musisz wdrożyć, żeby "być lepszym".
To zaproszenie.
Zaproszenie do tego, żeby być bardziej sobą.
Żeby spotkać się z drugim człowiekiem bez masek, bez uprzedzeń, bez konieczności "naprawiania" siebie czy innych.
Żeby być ciekawym. Naprawdę ciekawym - tak, jak sam chciałbyś, żeby ktoś był ciekawy ciebie.
Ta książka ma być twoja. W każdym znaczeniu tego słowa.
Możesz po niej pisać.
Możesz rysować na jej marginesach, zakreślać fragmenty, które cię poruszają, dodawać własne komentarze i myśli.
To nie jest święta księga. To narzędzie. To przestrzeń. To forma rozmowy.
Sięgaj po nią wtedy, gdy czujesz, że tego potrzebujesz.
Nie musisz czytać jej od początku do końca.
Możesz otworzyć ją na losowej stronie i zobaczyć, co się odezwie.
Możesz ją zamknąć i wrócić za tydzień. Albo za rok.
Nie traktuj jej jak dogmatu.
Nie chodzi tu o "właściwe" odpowiedzi.
Chodzi o ciebie. O twoje życie. O twoją prawdę.
"Projekt MY" to nie plan doskonałej relacji.
To nie schemat, który trzeba wdrożyć, żeby było "jak trzeba".
To raczej propozycja.
Żeby inaczej patrzeć.
Żeby inaczej słuchać.
Żeby być - trochę bardziej razem. I trochę bardziej w sobie.
Manifest Projektu MY
Relacja jako świadomy wybór i postawa życia.
Projekt MY to przestrzeń, w której relacje budowane są nie na strachu, nie na przymusie, nie na grze pozorów - ale na odwadze bycia sobą i spotkania drugiego człowieka takim, jakim naprawdę jest.
To nie jest metoda tylko dla par. To jest postawa, którą można wprowadzić do każdej relacji: przyjacielskiej, rodzinnej, zawodowej i - co najważniejsze - do relacji z samym sobą. Projekt MY zaczyna się od świadomej decyzji dwóch stron, ale nawet jeśli druga osoba nie podejmuje tej drogi, to i tak można z niego czerpać: ucząc się, jak reagujemy, co czujemy, co naprawdę jest dla nas ważne.
To propozycja dla tych, którzy chcą budować więzi oparte na wolności, szczerości i uważności, bez gry i bez udawania.
Projekt MY nie jest tylko dla par
To sposób myślenia i bycia, który można stosować w każdej relacji - i w relacji z samym sobą. Nawet jeśli druga strona nie podąża tą drogą, Ty możesz zacząć - dla siebie. Projekt MY to postawa życiowa, która zaczyna się od wewnętrznej decyzji: chcę być uważny, chcę być szczery, chcę być obecny.
Projekt MY zaczyna się od decyzji obu stron
Prawdziwe MY powstaje tam, gdzie dwie osoby świadomie decydują się budować relację na tych zasadach. Bez tej zgody nie ma MY - jest iluzja lub jednostronna walka. Obie strony muszą tego chcieć.
Obie strony muszą być gotowe. To nie jest coś, co można wymusić.
Relacje mogą zmieniać kształt - z szacunkiem do siebie i do drugiego człowieka
Nie każda relacja jest na zawsze. Nie każda relacja musi mieć ten sam kształt przez całe życie. W Projekcie MY uczymy się, że relacje mogą ewoluować: mogą się zbliżać, oddalać, przyjmować nowe formy.
Czasem przyjaźń przeradza się w partnerstwo, czasem partnerstwo wraca do przyjaźni. Ale czasami - kiedy relacja staje się krzywdząca, destrukcyjna albo niemożliwa do przekształcenia - jedyną drogą jest rozstanie.
Nie chodzi tu o odrzucenie. Chodzi o świadome domknięcie. O rozmowę, w której mamy odwagę powiedzieć:
- co przestało działać,
- co było dla nas trudne,
- dlaczego nie możemy iść dalej.
Domykamy relacje z szacunkiem do siebie i do drugiego człowieka. Nie uciekamy bez słowa. Nie zostawiamy pustych historii za plecami. To jest dojrzałość. To jest godność. To jest Projekt MY.
Każdy człowiek to cud, nie projekt do naprawy
Nie widzimy ludzi jako listy błędów do poprawienia. Widzimy w nich świat, historię, złożoność. Nie naprawiamy. Nie ulepszamy na siłę. Patrzymy z ciekawością i szacunkiem - albo odchodzimy z godnością.
Filary Projektu MY
- Szczerość bez wstydu i tabu
Mówimy prawdę, nawet jeśli jest trudna. Pracujemy nad tym, by między nami nie było wstydu. Bo wstyd zamyka, a prawda otwiera. Chcemy tworzyć relacje, w których żaden temat nie musi zostać przemilczany, a żadna emocja nie musi być ukrywana.
- Brak oceny i ciekawość zamiast etykiet
Zamiast oceniać - pytamy. Zamiast wyrokować - słuchamy. Zamiast zamykać - jesteśmy ciekawi drugiego człowieka.
- Wsparcie oparte na obecności, nie na zrozumieniu
Nie zawsze musimy rozumieć. Ale możemy być. Bycie obok ma czasem większą moc niż jakiekolwiek słowa.
- Uważność - tu i teraz
Jesteśmy obecni. Naprawdę. Nie w przeszłości, nie w projekcjach - w tej chwili.
- Nieposiadanie siebie nawzajem - wolność
Nikt nie należy do nikogo. Relacja to codzienny wybór, nie obowiązek.
- Praca nad relacją - rozmowa zamiast milczenia
W Projekcie MY rozmawiamy o tym, co trudne. Bo to rozmowa buduje - nie milczenie.
Autentyczność nie zwalnia z pracy nad sobą
Autentyczność nie oznacza: "Taki jestem, zaakceptuj to albo nie." Prawdziwa autentyczność to pokazanie siebie tu i teraz i gotowość do zmiany tam, gdzie coś rani, zamyka, niszczy. To wymaga odwagi i odpowiedzialności.
Projekt MY to przestrzeń dla ludzi, którzy chcą się rozwijać - nie tylko istnieć obok siebie bez refleksji.
Cień - uznanie słabości, żeby nie przejęły kontroli
Każdy z nas ma w sobie cień. W Projekcie MY uczymy się go widzieć i przyjmować - żeby nie rządził nami z ukrycia. Tylko uznany cień daje wolność. Tylko zaakceptowana niedoskonałość daje siłę.
Praca nad sobą i transformacja wzorców
Nie jesteśmy skazani na powtarzanie tego, co nam wgrano. Możemy tworzyć nowe schematy, nowe reakcje, nową jakość relacji. To jest praca, która nie kończy się nigdy. Ale ona daje życie.
Akceptacja niepewności i niewiedzy
Nie musimy zawsze wiedzieć. Nie musimy mieć gotowych odpowiedzi. Projekt MY uczy, że cisza, niewiedza i niepewność mogą być początkiem nowego - jeśli tylko damy sobie na nie miejsce.
Relacja jako przestrzeń do wzrostu
Relacja nie jest celem samym w sobie. To przestrzeń, w której możemy się uczyć, zmieniać, rozwijać - razem lub osobno. Nawet relacja, która się kończy, może być drogą do głębszego poznania siebie.
Projekt MY to:
- szczerość,
- uważność,
- wolność,
- szacunek dla siebie i drugiego człowieka,
- odwaga mówienia o tym, co trudne.
To wybór. Codziennie. Na nowo
WSTĘP
Kim jestem, gdy patrzę na relację
Nie jestem terapeutą.
Nie chcę dawać ci gotowych odpowiedzi. Piszę tę książkę jako ktoś, kto nie raz zgubił się w swoich emocjach, a jednak postanowił nie uciekać. Jako ktoś, kto nauczył się słuchać - nie tylko drugiego człowieka, ale także siebie.
Przez lata byłem jak kameleon. Przyjmowałem barwy wszystkich, których chciałem zatrzymać przy sobie. Starałem się pasować, nie pytać, nie odstawać. Wydawało się, że dzięki temu tworzę relacje. W rzeczywistości w każdej z nich trochę mnie ubywało.
Z zewnątrz wyglądałem na "obecnego". W środku byłem pusty, choć trudno było to nazwać. Nie dlatego, że ktoś mnie zdradził. Po prostu sam siebie opuszczałem.
Dopiero gdy uświadomiłem sobie tę prawdę, zaczęły padać pytania:
Gdzie kończę się ja, a gdzie zaczynasz ty?
Czy moje "kocham" jest wyznaniem, czy próbą zakrycia lęku przed samotnością?
Czy w ogóle potrafię być blisko, nie tracąc siebie?
Cień i prawda o mnie
Carl Gustav Jung pisał, że cień - to, co wypieramy - rządzi nami, dopóki nie znajdziemy odwagi, by go zobaczyć.[1] Mój cień był obecny w każdej relacji. Pojawiał się, gdy wycofywałem się tam, gdzie powinienem zostać. Gdy złościłem się, choć w głębi potrzebowałem bliskości. Gdy uciekałem, by nie musieć mówić, co czuję naprawdę.
To nie brak uczuć niszczył moje relacje, ale brak świadomości.
Dziś wiem, że nie da się kochać, jeśli nie umiesz być obecny przy sobie. A obecność zaczyna się od zaakceptowania swojego chaosu i niedoskonałości. Relacja to nie nagroda za idealną wersję ciebie. Relacja to przestrzeń, która pokazuje, gdzie jeszcze nie dorosłeś do prawdy o sobie.
Relacja jako droga
Długo wierzyłem, że miłość to coś, co "się zdobywa" - jak medal po dobrze zdanym egzaminie z życia. To był mit. Relacja nie jest celem. Relacja jest drogą.
W relacji uczysz się mówić i słuchać, nawet gdy każde słowo ciąży jak kamień. To ona uczy cię odwagi, której nie znajdziesz w samotności. To ona odbija w lustrze wszystko, czego w sobie nie chcesz widzieć.
Był taki dzień, w którym każde moje słowo ginęło w murze milczenia drugiej osoby. To był moment, kiedy dotarło do mnie, że może nie chodzi o to, by "nas ratować". Może chodzi o to, by wreszcie usłyszeć, co naprawdę woła we mnie.
Zacząłem wtedy pisać. Nie jako pisarz. Jako człowiek, który chciał zrozumieć samego siebie. Każda zapisana nocą myśl była jak mapa - prowadziła mnie głębiej, do miejsc, których wcześniej się bałem.
Skąd wziął się Projekt MY
Projekt MY narodził się z porażki. Nie z planu, nie z wielkiej idei, ale z momentu, w którym musiałem spojrzeć w lustro i zobaczyć, że nie wiem, kim jestem w relacji.
W tamtej relacji bałem się wszystkiego: mówić prawdę, przestać się starać, okazać słabość. Każdy mój wysiłek, by ją utrzymać, oddalał mnie od siebie.
Wtedy pojawiły się pytania, które stały się fundamentem tego projektu:
"Czy mogę być z tobą, nie rezygnując z siebie?"
"Czy mogę mówić prawdę, nawet gdy się boję?"
Projekt MY to odpowiedź na te pytania. To próba życia w relacji, która nie jest grą, ale spotkaniem.
Język obecności
Wiele moich rozmów nie było dialogiem. To były pojedynki - walka o przetrwanie obrazu siebie. "Nie czuję się ważny" brzmiało jak oskarżenie. "Potrzebuję przestrzeni" słyszałem jak odrzucenie.
Dopiero gdy trafiłem na książkę Orena Jay Sofera, poczułem, że jest inna droga. "Komunikacja to nie technika, ale praktyka obecności" - pisał.[2] To nie o wygraną chodzi. To o bycie naprawdę.
Marshall Rosenberg mówił, że zanim powiesz coś drugiemu, zapytaj, czy mówisz z lęku, czy z serca.[3] Daniel Goleman przypominał, że emocje, których nie rozpoznajemy, i tak rządzą nami z cienia.[4]
Zrozumiałem, że mój język bywał murem. A chciałem, by był mostem. Most buduje się wtedy, gdy odważysz się usłyszeć samego siebie, zanim odezwiesz się do kogoś.
Autentyczność i odwaga bez maski
Autentyczność to nie brutalna szczerość. To gotowość, by pokazać, kim jestem - ze strachem, z wrażliwością, z całym tym chaosem, którego nikt nas nie uczył kochać.
Brené Brown pisze, że prawdziwa więź jest możliwa tylko wtedy, gdy odważymy się być niedoskonali.[5] Ja przez lata bałem się pokazać, że się boję. Wydawało mi się, że jeśli się odsłonię, będę mniej wart. Dziś wiem, że wrażliwość jest siłą.
Szczerość nie gwarantuje, że druga osoba zostanie. Ale brak szczerości gwarantuje, że w relacji nigdy nie będziesz w pełni obecny.
Zaproszenie do Projektu MY
Projekt MY nie jest poradnikiem ani instrukcją. To droga. Opowieść o tym, że bliskość zaczyna się tam, gdzie rezygnujesz z gry.
Nie znajdziesz tu gotowych rozwiązań. Znajdziesz pytania. Być może takie, które cię zatrzymają i każą spojrzeć głębiej:
"Kim jestem w relacji?"
"Czy mogę powiedzieć 'jestem', nie udając kogoś innego?"
Piszę, bo wiem, że nie jesteśmy w tym sami. Każdy z nas tęskni za spotkaniem, w którym może być sobą. I każdy z nas może powiedzieć: "To ja. Cały. Prawdziwy."
[1] Fromm, E. (2000). O sztuce miłości. Dom Wydawniczy Rebis.
[2] Mitchell, S. A. (2002). Relationality: From Attachment to Intersubjectivity. Routledge.
[3] Jung, C. G. (1964). Man and His Symbols. Doubleday.
[4] Fromm, E. (2000). O sztuce miłości. Dom Wydawniczy Rebis.
[5] Mitchell, S. A. (2002). Can Love Last? The Fate of Romance over Time. W. W. Norton & Company.
[6] Sofer, O. J. (2018). Say What You Mean: A Mindful Approach to Nonviolent Communication. Shambhala Publications.
[7] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[8] Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Harmony Books.
[9] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[10] Maté, G. (2008). When the Body Says No: Exploring the Stress-Disease Connection. Vintage Canada.
[11] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[12] Sofer, O. J. (2018). Say What You Mean: A Mindful Approach to Nonviolent Communication. Shambhala Publications.
[13] Sofer, O. J. (2018). Say What You Mean: A Mindful Approach to Nonviolent Communication. Shambhala Publications.
[14] Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Harmony Books.
[15] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[16] Sofer, O. J. (2018). Say What You Mean: A Mindful Approach to Nonviolent Communication. Shambhala Publications.
[17] Maté, G. (2008). When the Body Says No: Exploring the Stress-Disease Connection. Vintage Canada.
[18] Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam Books.
[1] Sofer, O. J. (2018). Say What You Mean: A Mindful Approach to Nonviolent Communication. Shambhala Publications.
[2] Meyer, I. H. (2003). Prejudice, Social Stress, and Mental Health in Lesbian, Gay, and Bisexual Populations: Conceptual Issues and Research Evidence. Psychological Bulletin.
[3] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[4] Brown, B. (2012). Daring Greatly. Gotham Books.
[5] Lerner, H. (2001). The Dance of Connection. HarperCollins.
[6] Real, T. (2002). How Can I Get Through to You? Closing the Intimacy Gap Between Men and Women. Scribner.
[7] Rogers, C. (1961). On Becoming a Person. Houghton Mifflin.
[8] Siegel, D. J. (2010). The Mindful Therapist. W. W. Norton & Company.
[9] Schnarch, D. (2009). Intimacy & Desire. Beaufort Books.
[10] Chödrön, P. (2001). The Places That Scare You. Shambhala.
[11] Fromm, E. (1956). The Art of Loving. Harper & Row.
[12] Fromm, E. (2000). O sztuce miłości. Dom Wydawniczy Rebis.
[13] Perel, E. (2017). The State of Affairs: Rethinking Infidelity. Harper.
[14] Miller, A. (1998). Dramat udanego dziecka. Media Rodzina.
[15] Dana, D. (2018). The Polyvagal Theory in Therapy. W. W. Norton & Company.
[16] Fisher, J. (2017). Healing the Fragmented Selves of Trauma Survivors: Overcoming Internal Self-Alienation. Routledge.
[17] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[18] Perel, E. (2006). Mating in Captivity: Unlocking Erotic Intelligence. Harper.
[19] Brach, T. (2003). Radical Acceptance: Embracing Your Life With the Heart of a Buddha. Bantam.
[20] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[21] Maté, G. (2003). When the Body Says No: The Cost of Hidden Stress. Knopf Canada.
[22] Herman, J. L. (1992). Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence. Basic Books.
[23] Jung, C. G. (1968). The Archetypes and the Collective Unconscious. Princeton University Press.
[1] Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux.
[2] Jung, C. G. (1953). Psychological Aspects of the Persona. In Two Essays on Analytical Psychology. Princeton University Press.
[3] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[4] Neff, K. (2011). Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself. William Morrow.
[5] Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person: A Therapist's View of Psychotherapy. Houghton Mifflin.
[6] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[7] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[8] Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown.
[9] Brach, T. (2019). Radical Compassion: Learning to Love Yourself and Your World with the Practice of RAIN. Viking.
[10] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[11] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[12] Siegel, D. J. (2010). The Mindful Therapist: A Clinician's Guide to Mindsight and Neural Integration. W. W. Norton & Company.
[13] Pettigrew, T. F., & Tropp, L. R. (2006). A meta-analytic test of intergroup contact theory. Journal of Personality and Social Psychology, 90(5), 751-783.
[14] Leary, M. R., & Kowalski, R. M. (1990). Impression management: A literature review and two-component model. Psychological Bulletin, 107(1), 34-47.
[15] Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
[16] Lerner, H. (1997). The Dance of Connection: How to Talk to Someone When You're Mad, Hurt, Scared, Frustrated, Insulted, Betrayed, or Desperate. HarperCollins.
[17] Zaki, J. (2014). Empathy: A motivated account. Psychological Bulletin, 140(6), 1608-1647.
[18] Perls, F. S., Hefferline, R. F., & Goodman, P. (1951). Gestalt Therapy: Excitement and Growth in the Human Personality. Julian Press.
[19] McLaren, K. (2013). The Art of Empathy: A Complete Guide to Life's Most Essential Skill. Sounds True.
[1] Nouwen, H. J. M. (1994). The Wounded Healer: Ministry in Contemporary Society. Image.
[2] Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books.
[3] Karpman, S. B. (1968). Fairy tale therapy: The drama triangle of victim, persecutor and rescuer. Transactional Analysis Bulletin.
[4] Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person: A Therapist's View of Psychotherapy. Houghton Mifflin.
[5] Remen, R. N. (2000). My Grandfather's Blessings: Stories of Strength, Refuge, and Belonging. Riverhead Books.
[6] Gergen, K. J. (2009). Relational Being: Beyond Self and Community. Oxford University Press.
[7] Gopnik, A. (2009). The Philosophical Baby: What Children's Minds Tell Us About Truth, Love, and the Meaning of Life. Farrar, Straus and Giroux.
[8] Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2012). The Whole-Brain Child: 12 Revolutionary Strategies to Nurture Your Child's Developing Mind. Bantam.
[9] Fiske, A. P. (1992). The Four Elementary Forms of Sociality: Framework for a Unified Theory of Social Relations. Psychological Review, 99(4), 689-723.
[10] Brown, B. (2021). Atlas of the Heart: Mapping Meaningful Connection and the Language of Human Experience. Random House.
[11] Nhat Hanh, T. (2002). No Mud, No Lotus: The Art of Transforming Suffering. Parallax Press.
