1Budowa, fizjologia i patofizjologia skóry rąk oraz paznokciEwa Sobolewska

Dłonie stanowią wizytówkę i wiele mówią o osobie, są atrybutem urody lub mogą stać się przyczyną kompleksów. Brak odpowiedniej pielęgnacji objawia się wysuszeniem skóry. Ważnym czynnikiem wpływającym na jej wygląd są czynności wykonywane dłońmi zarówno w pracy zawodowej, jak i w trakcie obowiązków domowych. Długotrwałe moczenie rąk w wodzie z dodatkiem środków powierzchniowo czynnych, używanie preparatów dezynfekcyjnych i ochronnych rękawiczek jednorazowych może powodować różnego rodzaju zmiany skórne, które niekorzystnie oddziałują na wygląd skóry. Osoby pracujące w trudnych warunkach atmosferycznych, w niskiej temperaturze lub podczas długotrwałej ekspozycji na promieniowanie UV (ultraviolet - ultrafioletowe) również mają tego typu problemy. Prace związane z możliwością urazów powodują powstawanie na skórze odcisków, ran i pęcherzy. Na wygląd dłoni wpływa także wiek, z czasem bowiem skóra staje się cienka, mniej sprężysta i jędrna. Czynnikami sprzyjającymi starzeniu się skóry dłoni są brak gruczołów łojowych i cienka warstwa tłuszczowa. Z wiekiem grubość tkanki tłuszczowej na dłoniach ulega zmniejszeniu, co powoduje uwidocznienie się naczyń żylnych, a to z kolei daje wrażenie tzw. żylastych dłoni.

1.1. Fizjologia skóry dłoni

Skóra dorosłego człowieka stanowi około 3,7% całkowitej masy ciała, a jej powierzchnia wynosi 18 000-24 000 cm2, jest to więc największy narząd ciała człowieka. Pełni wiele ważnych funkcji, m.in. oddziela środowisko wewnętrzne organizmu od zewnętrznego, chroniąc organizm przed działaniem promieniowania UV oraz wnikaniem różnego typu patogenów i drobnoustrojów, a jednocześnie umożliwia przekazywanie wielu rodzajów informacji poprzez receptory odpowiedzialne za odczuwanie ciepła, dotyku, bólu, co przedstawiono na rycinie 1.1. Ponadto skóra pełni funkcję termoregulacyjną oraz zabezpiecza organizm przed nadmierną utratą wody. Dłonie, a w szczególności palce i ich opuszki, jako narzędzie służące do wykonywania wielu precyzyjnych czynności, są bogato zaopatrzone w receptory czucia powierzchniowego. Skóra zbudowana jest warstwowo (ryc. 1.2), składa się z: tkanki podskórnej (najgłębiej położonej warstwy skóry), skóry właściwej i naskórka (najbardziej zewnętrznej warstwy).

Rycina 1.1. Skóra jako narząd czucia.

Rycina 1.2. Warstwy skóry.