Miasto B* znacznie się ożywiło od chwili, gdy zakwaterował
w nim *** kawalerzyski pułk; bo dotychczas: kaducznie było
nudne!... Bywało, gdy je przejedziesz i rzucisz okiem na niziutkie
lepione domki, które wyglądają na ulicę okropnie kwaśno, to...
nieopisać, co się wówczas dzieje w sercu: taka tęsknota, jakby się
człek zgrał do nitki, albo zrobił jakieś nie a propos głupstwo,
jednem słowem - niedobrze! Glina z domów poodpadała od deszczu, i
ściany z białych, stały się ruderami; dachy najczęściej kryte
trzciną, jak to zwykle bywa w południowych naszych miastach.
Drzewka, jakie były, kazał horodniczy poniszczyć, bez nich bowiem o
wiele przyzwoiciej. Na ulicy żywej duszy nie spotkasz, chyba
niekiedy przejdzie kogut po ulicy, miękkiej jak poduszka, od
leżącego na ćwierć łokcia pyłu, który przy najmniejszym deszczu,
zamienia się w błoto, i wówczas ulice miasteczka B* zaludniają się
temi pięknemi zwierzątkami, co to ich tamtejszy horodniczy nazywa
francuzami. Wystawiwszy ze swoich wanien poważne mordy, zaczynają
tak kwiczeć i chrząkać, że przejezdny zmuszonym się widzi, jak
najprędzej uciekać z tych okolic. Zresztą, w miasteczku B* trudno
spotkać przejezdnego. Rzadko, bardzo rzadko, jaki obywatel, mający
jedenaście dusz poddanych, w nankinowym surducie, przetarabani po
bruku półbryczką-półwózkiem, zaledwo pokazując swoją fiziognomję z
poza nawalonych worków z mąką i wymachując batogiem nad gniadą
kobyłą, za którą w ślad biegnie żrebiątko. Nawet rynek sam ma nieco
smutną powierzchowność: dom krawca wygląda nadzwyczaj głupio, nie
całą facjatą, a tylko bokiem; naprzeciw niego, już od lat piętnastu
muruje się jakiś budynek o dwóch oknach; trocha opodal samotnie
stoi modny drewniany dworek, pomalowany szarą farbą, koloru biota,
który pobudował, jako wzór dla reszty budynków, horodniczy w czasie
swojej młodości, kiedy jeszcze nie miał zwyczaju kłaść się zaraz po
obiedzie do łóżka i pić na noc jakiś dekokt, przyprawiony suszonym
agrestem. Reszta - były to wszystko plecione z chrustu chałupki.
Przez środek rynku ciągnęły maleńkie kramiki; w nich zawsze można
było zastać kilka baranich skórek, babę z czerwoną chustką na
głowie, pud mydła, kilka funtów gorzkich migdałów, śrót do
strzelania, kilkanaście łokci półwełnianej materji i dwóch
handlowych subjektów, o każdej porze grających na progu w wózka.
Ale jak tylko zakwaterował w powiatowem miasteczku B* kawalerzyski
pułk, wszystko się zmieniło: ulice wyładniały, ożywiły się, słowem:
przybrały zupełnie inną fiziognomję! Niziutkie domki często
widziały przechodzącego zgrabnego, szykownego oficera z kitką na
głowie, śpieszącego do kolegi na gawędkę: o awansie, o wybornym
tytoniu, a niekiedy w celu postawienia na kartę dorożki, którąby
można było nazwać pułkową, bo nie wychodząc z pułku, przechodziła z
rąk do rąk: dziś paradował w niej major, jutro stała w
porucznikowskiej stajni, a tam, patrz! po tygodniu: znowu
majorowski woźnica smaruje ją sadłem.
Płoty między domami upstrzone były przewietrzającemi się
na słońcu żołnierskiemi kaszkietami; szary płaszcz niewątpliwie
gdzieś sterczał na wrotach; w zaułkach o każdej porze mogłeś
spotkać żołnierzy z takiemi szczeciniastemi wąsami, jak szorstkie
szczotki. Wąsy te zewsząd prześladowały mieszkańców: niech się
zbiorą na rynku mieszczanki z hładuszczykami - z poza ramion każdej
niezawodnie wyzierają wąsy. Znacznie się ożywiło za przybyciem
oficerów miejscowe towarzystwo, dotychczas złożone wyłącznie z
sędziego, mieszkającego w jednym domku z jakąś dyakonową, i
horodniczego, człowieka rozsądnego, ale śpiącego literalnie dzień
cały - od obiadu do wieczora, i od wieczora do obiadu. Z
przeniesieniem tu kwatery jeneralnej brygady, towarzystwo jeszcze
się bardziej powiększyło i urozmaiciło. Okoliczni obywatele, o
istnieniu których niktby przedtem i niedomyślał się, zaczęli co raz
częściej nawidzać powiatowe miasteczko, aby się obaczyć z panami
oficerami, a niekiedy zagrać w sztosika, który już nadzwyczaj nie
jasno tkwił w ich głowach, skłopotanych posiewami, żoninemi
zleceniami i zającami. Wielka szkoda, że nie mogę sobie przypomnieć, co
spowodowało jenerała do wystąpienia z paradnym obiadem;
przygotowania do niego były ogromne: stuk kucharskich nożów w
jeneralskiej kuchni dawał się słyszeć już koło miejskiej rogatki. Z
całego rynku pozabierano produkta dla obiadu, tak, że sędzia, ze
swoją dyakonową zmuszony był jeść tylko hreczane łazanki i
krochmalowy kisiel. Niewielkie podwórze jeneralskiej kwatery całe
było zastawione dorożkami i powozami. Goście byli płci męzkiej:
oficerowie i niektórzy okoliczni obywatele.
CIĄG DALSZY TEKSTU W PEŁNEJ WERSJI
