Sobota, 24 grudnia 1932 roku
Rozdział pierwszy, w którym ktoś wywołuje wilka z lasu, a ktoś nosi owczą skórę
Pociąg relacji Warszawa-Kraków z piskiem potężnych kół zatrzymał się na
końcowej stacji. Sypnęły złotem iskry, przez moment odbierając
pierwszeństwo spadającym z nieba koronkowym płatkom śniegu.
- Kraaakóóów, Kraaakóóów, prosi się wysiaaadać. Już Kraaakóóów! -
Zmarznięty mężczyzna w granatowym kolejarskim płaszczu krzyczał z całych
sił.
Mimo to jego głos ledwie przebijał się przez gwar oczekujących na
peronie ludzi, gazeciarzy rozpaczliwie próbujących sprzedać ostatnie
egzemplarze "Kuryera", bagażowych oferujących swoje usługi i okutanych w wełniane chusty przekupek zachwalających nienajświeższe już o tej porze
obwarzanki.
Konstancja Tatarewiczówna poprawiła futrzany kołnierz płaszcza i z cichym westchnieniem opuściła ciepły wagon. Grudniowe powietrze aż
zaparło jej dech. Lekkie skórkowe trzewiki nie zapewniały praktycznie
żadnej ochrony przed zimnem i śniegiem, za to doskonale komponowały się
z jasnoszarym tweedowym płaszczem. Z żalem pomyślała o wygodnych,
ciepłych butach narciarskich leżących na dnie walizki - nie nadawały się
wszak do chodzenia po mieście, a ona obiecała rodzicom, że tym razem nie
wywoła żadnego skandalu.
Na szczęście szofer wujostwa wypatrzył ją niemal natychmiast i już po
chwili siedziała na wygodnej kanapie Chevroleta.
- Panienka się okryje kocem, co tam obok leży - zaproponował Maciej. W owczym kożuchu i wielkiej czapie, wciąż obsypanej śniegiem, przypominał
bałwana. - W tych warunkach do Młynnika będziemy jechać ze dwie godziny
albo dłużej. Jak tak dalej będzie śnieżyć, to całkiem nas zasypie,
wspomni panienka moje słowa. Całe szczęście, że jedzenia jest w bród,
jak to na Wiliję i święta, to i z głodu nie pomrzem. Zresztą, będzie,
jak Bóg da... Ale co ma nie dać - dorzucił filozoficznie po chwili - swoim
wiernym.
- Istotnie, zobaczymy, co nam los przyniesie. - W głosie Konstancji nie
było większej ekscytacji.
Beznamiętnie wpatrywała się w obsypane śniegiem miasto. Przybrane białym
puchem kamienice wkrótce zaczęły znikać, a w ich miejsce pojawiły się
niewysokie, nowoczesne wille ustawione równo wzdłuż ulicy. "Osiedle
oficerskie" - przeczytała napis na tabliczce. Na sekundę zamknęła oczy.
Gdy ponownie je otworzyła, miejskie zabudowania zniknęły; teraz, jak
okiem sięgnąć, rozciągały się śnieżne pola, od czasu do czasu
poprzecinane rosochatymi strzechami wiejskich chat skupionych ciasno
jedna przy drugiej, jakby próbowały się nawzajem ogrzać.
- Oby tylko nie znowu jakiegosi nieboszczyka... - Kierowca, który nie
poprzestawał mówić, zaśmiał się naraz tubalnie, ale natychmiast, nie
zważając na oblodzoną drogę, uniósł prawą rękę, by nabożnie wykonać znak
krzyża. Na szczęście zdążył jeszcze odbić samochód kierujący się ku
pobliskiej zaspie. - My to w Żubrynówce się śmiejemy, że jak się tylko
panienka pojawi w okolicy, to zaraz jakiesi zagadki i mordy. Ale niech
się panienka nie gniewa, my tylko tak, z sympatii, żartujemy - zapewnił.
- Przecie wszyscy wiemy, że gdyby nie pomoc panienki, to na zamku w Pieskowej Skale ani chybi doszłoby do kolejnych zbrodni, a i mordercy
udałoby się uciec. Służba z cianowickiego pałacu też panienkę wychwala
pod niebiosa, choć - spróbował odwrócić się w jej stronę, ale gruby
kołnierz okazał się przeszkodą nie do sforsowania dla jego krótkiej szyi
- co się tam dokładnie stało, pary z gęby nie puszcza. Tyle tylko, że
gdyby nie panina pomoc, mogłoby dojść do jeszcze większej tragedii.
Przed oczami stanęły jej wydarzenia minionego lata.
Ciało nieznajomej w saloniku myśliwskim, odkryte przez nią przypadkiem,
gdy upojona atmosferą balu i wolności zakradała się nocą do swojego
pokoju w Żubrynówce. Tajemnicza śmierć hrabiny Marii Wacławy, przystojny
panicz Zbigniew Pierzchowski i przerażona twarz Zofii...
Minęło zaledwie pół roku, a wydaje się, jakby całe życie, jakby inna
epoka.
Z zadumy wyrwało ją natarczywe pytanie.
- No i ten policjant, jak mu tam...? - Szofer najwyraźniej kontynuował
opowieść.
- Komisarz Ewaryst Grzebinoga - odpowiedziała mechanicznie.
Poczuła, że pieką ją policzki. Była pewna, że wtedy, tamtego lipcowego
wieczoru, gdy widzieli się po raz ostatni, chciał powiedzieć jej coś
ważnego. Dotąd na samo wspomnienie jego spojrzenia serce biło jej
szybciej. A jednak, nim zdążył się odezwać, przerwał im przejęty wuj
Żubrzyński z informacją, że właśnie dzwoniono z Krakowa. "Kolejne
morderstwo" - oznajmił wówczas, a Ewaryst tylko zbladł, zgrzytnął
zębami, skłonił się przed nią i natychmiast się pożegnał. Następnego
dnia z kolei to ona musiała wracać do Warszawy...
Westchnęła ciężko.
Dobrze, że Maciej zdawał się tego nie zauważać, skupiony po równo na
coraz bardziej zaśnieżonej drodze i własnej historii.
- O, właśnie! To miałem rzec: komisarz Grzebinoga też okazał się
niezgorszym śledczym. I ten cały doktór...
- Porckolanko. - Tym razem głos Tatarewiczówny zabrzmiał naturalnie. -
Dionizy Porckolanko.
- O, właśnie! - ucieszył się. - Doktór Porckolanko też się
niejednokrotnie przydał. Dotąd pani profesorowa nie może się go
nachwalić, bo dzięki jego medykamentom przeszła jej ta cała migrena.
Nawet teraz, przed samymi świętami, kiedy przecie pracy jest co niemiara
i nerwowo, jak, nie przymierzając, przed imieninami hrabiny Marii
Józefy, bóle jej nie wróciły. A mówię panience - na samo wspomnienie
sierpniowego balu westchnął głęboko i dwa razy pokręcił głową w baraniej
czapie - że tym razem było wyjątkowo ciężko.
Oczywiście - przypomniało się Konstancji - skoro Maria Wacława nie
żyła, sierpniowe imieniny hrabiny wdowy musiały mieć wyjątkowy
charakter.
- Panienki już tu u nas, w Żubrynówce, nie było i mówię panience, że to
łaska boska, bo cośmy się narychtowali, to nasze! Władziowa co i raz ze
służby chciała się zwalniać, że to nie na jej nerwy. Ciągle ino szła po
odprawę, aż pani Jadwiga ze łzami w oczach ją ubłagała, by ich w potrzebie nie opuszczała. Profesor wcale nie wychodził z gabinetu,
Franciszka we spazmach... Ech, szkoda gadać! Nawet ja ino w tę i we w tę
jeździłem, a to po ostrygi, a to po wina, a to papeteryję zamówić, bo
się onegdaj skończyła, a to znów zaproszenia rozwieźć. Drogę do Krakowa
mógłbym już chyba z zamkniętymi oczami przejechać! Z tego wszystkiego
państwo profesorostwo dali nam nawet po dwa złote podwyżki, cobyśmy
tylko nie poszli gdzie indziej.
- Wiem jednak z "Kuryera", że wszystko udało się pierwszorzędnie. Ciocia
Jadwiga przesłała mi nawet wycinek. A na zdjęciu - Tatarewiczówna
uśmiechnęła się na samo wspomnienie fotografii dołączonej do artykułu -
hrabina wdowa trzymała na ręku Prince'a Charlesa.
Nie zważając na zaspy i oblodzenia, kierowca podniósł obie ręce i kolejny raz wykonał znak krzyża. Zapewne tylko dzięki boskiej
interwencji w ostatniej sekundzie zdążył naprostować automobil sunący
wprost na sterczącą groźnie zaspę. Chevrolet zabuksował niebezpiecznie,
ale poddał się wprawnym manewrom Macieja i po chwili znów gładko sunął
przez zasypane śniegiem wioski.
- A co to za moda jakaś, co by psa w domu trzymać!? Skaranie boskie i tyle! Ale że to pies samej pani hrabiny, to nikt nie ma czelności
zaprotestować. A to diabeł wcielony, nie pies, proszę panienki! Ciągle
by tylko gryzł i gryzł, buty roznosi po domu, Władziowa nieraz w kuchni
mięso miała naszykowane, a tu szast-prast i ni ma. Ale hrabina mówi, że
skoro sam marszałek ma psa, to i ona może, wszak jest...
- ...de domo Mączyńska, primo voto Hawryniewicz, secundo voto
Kulwiec - zaśmiała się Konstancja.
Nagle wrócił jej dobry humor. Oczywiście, że wolałaby spędzić te święta
z rodzicami, zwłaszcza że matka podupadła na zdrowiu tak nagle. Ale w gruncie rzeczy była wdzięczna ojcu, że pozwolił jej kontynuować studia w Warszawie, zamiast jechać z nimi do Szwajcarii. Dołączy do nich wiosną,
gdy tylko pozdaje wszystkie egzaminy, a zresztą może do tego czasu
rodzice wrócą już do domu? W końcu rokowania nie były takie złe... Boże
Narodzenie w Żubrynówce na pewno będzie przyjemne. Helena Żubrzyńska z siostrami bez wątpienia o to zadbają.
Szkoda tylko, że nie spotkam już Ewarysta... Ale może to i lepiej?
Śnieg sypał miarowo, coraz szczelniej okrywając okoliczne pola grubą
warstwą puchu. Wyrzeźbione przez wiatr zaspy przywodziły na myśl skute
lodem fale: miejscami spiętrzone tak wysoko, że skrywały w swych
czeluściach całe krzewy i połowy brzóz, miejscami zaś niskie, niemal
wypłaszczone, przykrywające co najwyżej niskie kępy zaschniętych traw. W promieniach słońca skrzyły się srebrne drobinki, jakby ktoś rozsypał na
całej połaci garście diamentów. Tę przemożną biel od czasu do czasu
przecinały ciemne konary nagich drzew i dymy unoszące się z ukrytych pod
śnieżnymi czapami kominów. Skuty lodem i schowany pod szczelną pokrywą
Prądnik pozostawał niewidoczny; tylko jurajskie skały - pionowy hymn
doliny - podpowiadały, że Młynnik jest coraz bliżej.
*
Matko Boska, Jezusie Przenajświentszy i wszystkie Święte, ratujcie!
Upał panujący w kuchni był nie do zniesienia. Niskie pomieszczenie,
usytuowane w suterenie pensjonatu Maciejówka, po równo wypełniały dym,
para i zapach potu. Jednak ze względu na grzejące się w dzieży drożdżowe
ciasto nie można było uchylić niewielkiego okienka ani nawet odemknąć
drzwi prowadzących do piwnicznej sieni.
Pochylona nad obsypanym mąką blatem siedemnastoletnia Halina Bronówna z wysiłkiem wałkowała kolejny kawał ciasta na cieniuchny arkusz. Od
wilgoci unoszącej się w powietrzu jej włosy skręciły się jeszcze
bardziej, przypominając teraz owcze runo splecione w niedługi warkocz.
Plamy potu na rozchełstanej lnianej koszuli powoli się powiększały,
tworząc wraz z resztkami grzybowego nadzienia i startej na puch pszenicy
niezwykłą mapę kulinarnych zmagań.
Obok zasapanej dziewczyny, w wielkim saganie stojącym na rozpalonym
piecu, gotowała się już woda na pierogi, a ona nie zdążyła jeszcze nawet
wyciąć nożem kwadratów, na których miała układać farsz z kapusty i grzybów. Dobrze, że chociaż barszcz, podobnie jak postny żur, był już
gotowy i nabierał mocy w spiżarce, a na sosnowej ławie ustawionej pod
niewielkim oknem studziły się w wiadrze z zimną wodą uszka z borowikami.
Przed nią wciąż jeszcze było ciasto drożdżowe z makiem i sprawianie ryb.
No i przygotowanie stołu, a potem usługiwanie państwu, później jeszcze
pasterka i dopiero koło drugiej będzie mogła się położyć, żeby wcześnie
rano zerwać się i wyrychtować dla wszystkich świąteczne śniadanie.
Na samą myśl o czekających ją obowiązkach chciało jej się płakać.
W tym roku po raz pierwszy gospodarze zdecydowali się przyjąć gości na
same święta. Zaczęło się niewinnie, od tego pana Teofila Gładkowskiego,
pisarza, co jeszcze we wrześniu wynajął u nich numer, a potem, na
początku listopada, kiedy cały Ojców opustoszał z najbardziej nawet
opieszałych letników, jął przebąkiwać, że w tak znakomitych warunkach
pisze mu się pierwszorzędnie i że grzechem byłoby zaprzepaścić ten
wysiłek i wracać do Kielc. Właściciel Maciejówki, Maciej Kozioł, długo z żoną deliberował, ale że grosz nie śmierdzi i zawsze się przyda - tym
bardziej gdy się ma jeszcze jedną córkę za mąż niewydaną, a dobijającą
już dwudziestego roku, więc i czasu na zebranie odpowiedniego posagu
coraz mniej - zgodził się na jednego gościa podczas Wiliji.
Tyle tylko, że wieść po okolicy rozeszła się z prędkością błyskawicy i nie dalej jak z początkiem listopada do drzwi Maciejówki zapukał kolejny
mężczyzna. Od razu było widać, że to nie byle kto: wysoki, elegancki, w wyglancowanych trzewikach i okularach, z równo przystrzyżonym wąsem a
la marszałek i włosami na pomadzie, poprosił o możliwość rozmowy z gospodarzem. Nie minął tydzień, jak pod pensjonatem zjawiła się furmanka
wypełniona walizami i sakwami podróżnymi, a za nią, w osobnych saniach
prowadzonych przez umyślnego wysłanego z Ojcowa aż na krakowski dworzec,
przybył ów jegomość w towarzystwie małżonki i latorośli. Państwo Maurycy
i Maria Kłosowscy z córką Krystyną zajęli dwa pokoje na poddaszu, po
drugiej stronie korytarza, by odgłosy maszyny do pisania dobiegające z numeru Gładkowskiego nie były dla nich nadmierną niedogodnością.
Czworo gości po sierpniowym nawale letników nie stanowiło większego
kłopotu, a wręcz było miłym urozmaiceniem. Choć z biegiem dni pan Teofil
coraz częściej zamykał się na długie godziny i nieraz trzeba mu było
donosić posiłki na górę, a Kłosowscy, zadeklarowani amatorzy ojcowskiej
przyrody, coraz rzadziej wybierali się na okoliczne szlaki, ograniczając
się do kontemplacji rdzawo-złotych jesiennych pejzaży jedynie zza swego
okna.
Ledwie tydzień temu, wraz z nasilającymi się opadami śniegu, w Maciejówce pojawiła się nowa postać. Odziana w żałobną czerń milcząca
trzydziestolatka zajęła niewielki pokoik nad wejściem - ten pośrodku
korytarza - mając rodzinę Kłosowskich po lewej, Gładkowskiego zaś po
prawej stronie. Tyle tylko, że pani Hortensja Barańska, bo tak wpisała
się do księgi gości, często nie zjawiała się na wspólnym śniadaniu, a kolacji w ogóle nie opłaciła, wymawiając się nerwami żołądka. Poza
obiadami nie wchodziła więc z pozostałymi lokatorami w żadne bliższe
interakcje.
Myślałby kto - Halina Bronówna zawzięcie lepiła pierogi, sprawnie
zaginając brzegi cieniuchnego ciasta bogato wypełnionego
kapuściano-grzybowym farszem - że pieńcioro gości oznacza jakonś
rozrywke w ponure wieczory i ciemne grudniowe dni. Że se człowiek
chociaż posłucha historii z wielkiego świata, że sie choć napatrzy!
Niedoczekanie!
Kłosowscy porozumiewali się głównie między sobą, a i to szeptem, tak że
nawet ze szklanką przy ścianie niewiele dało się usłyszeć. Pani
Hortensja do porannej toalety nie chciała pomocy, sama układała sobie
fryzurę i tylko przy rannym rozpalaniu pieca i popołudniowym dokładaniu
drew można było się jej przyjrzeć. Jedynie pan Teofil czasem do
człowieka zagadał, choć mówił tak dziwnie, że nawet ona, przywykła
przecie do eleganckich letników, ni w ząb go nie rozumiała.
Może przynajmniej ten młody doktór, co to wczoraj przyjechał i na całe
święta wynajął pokój - niewielką izbę między Gładkowskim a Barańską -
okaże się gawędziarzem. Włosy co prawda miał takie, że trudno go było
traktować poważnie, ale kilka razy się do niej uśmiechnął, sam wniósł na
górę niewielką walizkę i skórzaną medyczną torbę, a gdy przyniosła mu do
numeru dzban gorącej wody, żeby się mógł po podróży obmyć, wcisnął jej
do ręki całą złotówkę. No i na wieczerzę szykował się do znajomych,
którym, jak tłumaczył się gospodarzowi Maciejówki, nie chciał robić
kłopotu, więc dla niej oznaczało to mniej roboty.
Zresztom, im wiencej ludzi, tym lepiej. Wiadomo, najłatwiej zgubić igłe
w stogu siana...
Nagle poczuła, że oblewa ją zimny pot.
A co, jak sie wyda?
*
Nie zdążyła krzyknąć. Ledwie Flora otworzyła drzwi Żubrynówki,
Konstancja poczuła nagłe uderzenie w brzuch. Zaskoczona próbowała
przytrzymać się ściany, ale nie mogąc złapać tchu, upadła jak długa. Coś
niemal zmiażdżyło jej wnętrzności, by natychmiast doskoczyć do twarzy.
Ciepły, szorstki język kilkakrotnie polizał ją po czole i włosach.
- Już, już, kochanie. - Głos hrabiny Marii Józefy Kulwiec brzmiał
inaczej, niż zapamiętała, choć nestorka nadal nosiła niemodny od ponad
dekady gorset i żałobną (acz twarzową) czerń. - Chodź tu do mnie
prędziutko! Śliczny piesek! Dobry! A ty, droga Konstancjo - tym razem
zwróciła się do leżącej na podłodze gościni - nie rób scen. Doprawdy,
nie uchodzi... Kto to widział, od progu tak się zachowywać. Przecie nie
możesz bać się pieska.
- Raczej psa. - Tatarewiczównie udało się wreszcie podnieść i z pomocą
Florentyny odsunąć na bezpieczną odległość od merdającego Prince'a Charlesa. - Przez te pół roku bardzo urósł.
- Prawda? - ucieszyła się hrabina, a na jej twarzy zagościł szczery
uśmiech. Zdobne po równo plamami wątrobowymi i rodowym sygnetem palce
delikatnie gładziły rudy łeb przytulającego się do jej sukni psa. - Nie
przypomina już tej kulki, którą to ty nam tutaj, do Żubrynówki,
przyniosłaś - przypomniała ostrzegawczo, choć zwyczajowa nagana w jej
głosie była nazbyt wyraźnie podszyta radością, by zachować dawną moc.
Rzeczywiście, siedzący teraz u stóp swej pani pies nie miał już nic
wspólnego z uratowanym przez Tatarewiczównę szczeniaczkiem: na oko ważył
ze trzydzieści kilo, masywny tułów wydłużył się znacząco i tylko uszy
sterczały nadal równie pociesznie.
- Już jesteś, moja droga! - W hallu pojawiła się zaaferowana ciotka
Jadwiga. - Jak podróż?
I nie czekając na odpowiedź, poprowadziła gościnię w głąb korytarza,
nakazując Florze, by niezwłocznie zaniosła walizki panienki do pokoju na
piętrze.
- Jakże się cieszę, Konstancjo - zwabiony hałasami profesor Henryk
Żubrzyński wyjrzał ze swojego gabinetu - że spędzimy razem święta.
Oczywiście to wielka szkoda, że twoja mama się rozchorowała, ale
szwajcarska klinika ma doskonałe wyniki i jestem pewien, że lada moment
wróci, biedaczka, do zdrowia. Nie dalej jak wczoraj rozmawiałem z twoim
ojcem, który jest dobrej myśli. Tymczasem postaramy się wszyscy, żebyś,
na ile to możliwe w tej sytuacji, zapomniała o smutkach.
- Tata obiecał, że jutro będzie kulig! - Jedenastoletnia Wanda
Żubrynówna wybiegła z salonu i wtuliła się w nowo przybyłą niemal z takim samym impetem jak wcześniej Prince Charles.
Po chwili dołączyły do niej siostry Helena i Marianna.
- To się doprawdy nie godzi... - mruczała hrabina Maria Józefa,
nieprzerwanie głaszcząc aksamitne uszy towarzyszącego jej wiernie
czworonoga. - Panienki z dobrego domu nie powinny tak mocno ulegać
emocjom, moja Jadwigo. - Tym razem jej ton nabrał zwyczajowej surowości.
- W końcu jaka Wilija, taki cały rok.
- W takim razie - Tatarewiczówna nie mogła oprzeć się pokusie - czeka
nas rok pełen przyjemnych zdarzeń i spotkań z przyjaciółmi.
Żubrzyńscy spojrzeli na siebie porozumiewawczo.
- W rzeczy samej... - zaczął Henryk, ale Jadwiga mu przerwała.
- Pewnie jesteś zdrożona, droga Konstancjo. Jeśli chcesz się przebrać i chwilę odpocząć, to może być dobry moment. Z racji postu na razie
niczego ci nie zaproponuję do przekąszenia, ale Flora zaraz zaparzy
herbaty.
- Bardzo chętnie, ciociu - zgodziła się. - Najdalej za kwadrans będę
gotowa.
*
Przebierała się niechętnie. Nadal trzęsły jej się ręce i zapięcie tych
kilku guzików bluzki zajęło jej dłuższą chwilę. Bolała ją głowa, a serce
wciąż niebezpiecznie kołatało. Nie miała sił na odgrywanie scen, ale w wigilijny wieczór niepodobna było zostać w numerze. I tak dobrze, że
właściciel Maciejówki zgodził się gościć ją w tym terminie.
Znane na całą Polskę podkrakowskie uzdrowisko wraz z nadejściem jesieni
cichło i pustoszało. Jedynie tutejsi gospodarze oraz najbardziej
zagorzali wielbiciele pieszej turystyki mogli podziwiać fascynujący
spektakl: piętrzące się po obu stronach Ojcowa zielone ściany lasów z dnia na dzień przeobrażały się w czerwone i rdzawe fale, tylko
gdzieniegdzie poprzetykane żółtymi plamami. Z nadejściem słoty drzewa
stopniowo gubiły liście, odkrywając na krótko - nim przykryły je śniegi
- pofałdowane skaliste zbocza.
Wraz z bielą zmieniał się również charakter wsi. Ostatni turyści znikali
niby ptaki odlatujące do ciepłych krajów, gospodarze zamykali pokoje i całe pensjonaty bielmami okiennic i tylko dymy unoszące się z rozrzuconych po okolicy kominów dowodziły, że w tym cichym zakątku
świata wciąż tli się życie.
Jest tu tak cicho, jakby wszyscy pomarli - pomyślała i z ciężkim
westchnieniem wygładziła fałdy spódnicy.
A może śmierć jest najlepszym rozwiązaniem?
*
Teofil Gładkowski z zadowoleniem wyciągnął z maszyny do pisania kolejną
kartkę.
Na dzisiaj koniec!
Spojrzał przez niewielkie okno wychodzące na tyły Maciejówki. Piętrząca
się naprzeciw ściana lasu powoli zlewała się w jedno ciemne pasmo.
Szarzało. Choć lampa naftowa stała w gotowości na stole, nie lubił pisać
przy jej świetle. Zresztą powinien zrobić sobie przerwę: czuł
niepokojące pulsowanie w skroniach i przyspieszone bicie serca.
Czas przygotować się do wieczerzy. A od jutra - kolejny rozdział!
Rozdział drugi, w którym ktoś śpiewa czysto, a ktoś nie może już serniczka
Dochodziła szesnasta. Za oknami wszechobecna biel podbijała zimne
grudniowe światło, które o tej porze dnia nabierało sinoszarej barwy i stopniowo ciemniało, by następnie, już za godzinę przeobrazić się w granat.
W salonie wyraźnie czuło się nadchodzące święta. Przy wyjściu na
zasypany śniegiem taras stała wielka, niedawno ścięta choinka. Ozdobione
bombkami z dmuchanego szkła i papierowymi łańcuchami drzewko pachniało
lasem, laskami cynamonu i rajskimi jabłuszkami. Woskowe świece
przyczepiono na krańcach gałęzi, by - gdy po uroczystej Wiliji zostaną
wreszcie zapalone - nie spowodowały pożaru.
Ze stojącego na stoliku za sofą patefonu sączyła się kolęda. Męskie
głosy Chóru Dana w lirycznym unisono oznajmiały światu:
"Gdy się Chrystus rooodzi
I na świat przychooodzi,
Ciemna noc w jasnooości
Promienistej brooodzi".
Wpatrzona w ogień tańczący na kominku, z filiżanką aromatycznej herbaty
w dłoniach, Konstancja czuła się niemal dobrze. Przeszkadzało jej tylko
natarczywe burczenie w brzuchu i głód, który odbierał siły. Cóż jednak
zrobić, skoro do uroczystej wieczerzy pozostawało jeszcze trochę czasu,
a jak Polska długa i szeroka, należało pościć do samej Wiliji.
Całe szczęście - pomyślała - że w Żubrynówce kuchnia znajduje się w suterenie. Gdyby towarzyszyły nam zapachy tych wszystkich potraw, jakie
Władziowa od rana niewątpliwie dla nas czaruje, oczekiwanie na kolację
byłoby istną torturą.
Po siedzącej naprzeciw hrabinie Kulwiec nie było jednak widać
najmniejszych oznak niedogodności. Zapewne dlatego - domyśliła się
Tatarewiczówna - że u jej stóp spoczywał merdający od czasu do czasu
Prince Charles.
- Dobrze cię widzieć, moje dziecko. - Wyprostowana niczym struna Maria
Józefa sięgnęła do wiszącego na piersi aksamitnego woreczka po
lorgnon. - Niech no ci się przyjrzę, moja droga.
Przez moment lustrowała gościnię od stóp do głów. Przebrana w zieloną
jedwabną bluzkę i brązową spódnicę dwudziestolatka zachwycała urodą.
- Nie jest najgorzej - zawyrokowała hrabina łaskawie. - Może nieco
zbladłaś, ale w tej sytuacji to całkiem zrozumiałe... Doprawdy, ślęczenie
nad książkami nikomu nie służy, a już na pewno nie dziewczęciu, które
powinno raczej rozglądać się za kandydatem na męża niż za jakimiś
filozoficznymi teoriami... W poczet cnót niewieścich - pouczyła z wyraźną
satysfakcją zarówno Tatarewiczównę, jak i siedzące nieopodal Żubrynówny
- bez wątpienia zaliczyć należy pokorę oraz umiejętność sprawnego
zarządzania domowem ogniskiem, nie zaś naukowe rozprawy czy biegłość w samodzielnym myśleniu. Choć z drugiej strony - przyznała po chwili -
panie z Cianowic nadal bardzo cię chwalą. Nie dalej jak wczoraj wysłały
do nas z pałacu umyślnego ze świątecznym podarkiem, a na dołączonej
kartce znalazł się dopisek o szczególnych pozdrowieniach dla panienki
Konstancji.
- Jakże mi miło - ucieszyła się Tatarewiczówna. - A właśnie, co słychać
u pani Teodory Pierzchowskiej? A pani Zofia? Czy już wróciła?
- Jak sama wiesz, panią Teodorą bardzo wstrząsnęły lipcowe wydarzenia -
wtrąciła przejęta Jadwiga Żubrzyńska - ale cieszy się, że syn jest
zdrów, a i Zofia niedługo zamierza wrócić do kraju. Podobno nawet - tu
ściszyła głos, by siedzące na sofie córki, zwłaszcza najmłodsza Wanda,
nie usłyszały - spotkała kogoś...
Hrabina Kulwiec nie bez zadowolenia przewróciła oczami i teatralnie
westchnęła.
- Ledwie pół roku minęło... Maria Wacława, biedactwo, zapewne przewraca
się w grobie, lecz cóż począć, skoro tak wychowała wnuczkę...
- Maria Wacława niewątpliwie cieszy się, że Zofia ułożyła sobie życie. -
Konstancja uśmiechnęła się cierpko. Już zapomniała, jak to jest w Żubrynówce.
Gdyby nie głos Mieczysława Fogga, oznajmujący wszem wobec, że:
"Aniooołowie się raaadują,
Pod nieeebiosy wyśpieeewują:
Gloooriaaa, gloooriaaa, gloooriaaa,
In excelsis Deeeooo",
zapadłaby niezręczna cisza.
- Dzisiaj na wieczerzy - ze swojego fotela ustawionego najbliżej
kominka, odezwał się znienacka wuj Henryk, zabijający całodniowy głód
kolejnym cygarem - dołączy do nas, droga Konstancjo, także twój znajomy.
Tatarewiczówna poczuła, że pieką ją policzki. Serce zaczęło bić
szybciej. Czyżby...
Na szczęście zapanowała nad głosem.
- Znajomy? - spytała, sięgając jak gdyby nigdy nic po filiżankę. -
Doprawdy nie wiem, o kim wuj...
- Nasz cudowny doktór Dionizy Porckolanko - odezwała się niebacznie
Helena, ściągając na siebie karcące spojrzenie hrabiny Kulwiec -
przybędzie na Wiliję.
- To prawda - potwierdził profesor. - Uznaliśmy z Jadwigą, że skoro jest
wdowcem...
- Wdowcem? - zdziwiła się Tatarewiczówna.
Była przekonana, że dwie kryminalne sprawy, które razem rozwiązywali z Dionizym, zbliżyły ich do siebie, jednak nie miała pojęcia o tym, że
Porckolanko był kiedyś żonaty.
Ciocia Żubrzyńska spojrzała na nią szczerze zaskoczona.
- Nie wiedziałaś? Owszem, był żonaty. Biedactwo, zmarła onegdaj, bodajże
na grypę. To dlatego doktór przebywał tego lata w Pieskowej Skale.
Chciał dojść do siebie.
Hrabina Maria Józefa de domo Mączyńska, primo voto Hawryniewicz,
secundo voto Kulwiec, mająca doświadczenie zarówno we wdowieństwie,
jak i innych życiowych sprawach, pokiwała głową ze znawstwem.
- Tak to już bywa, że szewc bez butów chodzi, a żona lekarza... - wtrąciła
filozoficznie.
- Ależ ciociu! - Profesorowa, nie bacząc na konsekwencje tak śmiałego
wystąpienia, stanęła w obronie młodego medyka. - Gdyby nie cudowny pan
Dionizy i jego Aspiryna, na pewno, jak niemal przed każdymi świętami,
leżałabym od rana obolała, z kompresem na oczach! Bo to przed Wigilią
zawsze tyle roboty...
Rzeczywiście - pomyślała Konstancja. - Flora była dzisiaj dziwnie
blada i apatyczna. Pewnie ze zmęczenia ledwie stoi na nogach.
- Święta to święta - odezwała się sentencjonalnie Kulwiec.
- Tak czy inaczej, rozmawiałem niedawno z Dionizym. - Henryk Żubrzyński,
jak przystało na mężczyznę i głowę rodziny, wziął na swe barki ciężar
nieco kulejącej konwersacji i wrócił do głównego wątku. - I gdy tylko
dowiedziałem się, że zamierza spędzać święta samotnie, zaprosiłem go do
nas. Lada moment powinien się zjawić.
Marianna podeszła do stojącego w kącie gramofonu i włączyła kolejną
płytę. Męskie głosy Chóru Dana wypełniły salon tkliwą kolędą:
- "Luuulaaajżeee, Jeeezuuuniu, moja pereeełko,
Luuulaaaj, uluuubiooone me pieeeścidełko".
Za oknem miarowo padał śnieg, jak okiem sięgnąć, zakrywając świat coraz
grubszą białą kołdrą.
- Już niebawem - Wanda z tęsknotą wyjrzała przez okno - zabłyśnie
pierwsza gwiazdka i będzie można rozpocząć wieczerzę.
*
Samochód z trudem przebijał się przez zwały śniegu.
Na szczęście już bliżej niż dalej - pomyślał zrezygnowany. - Zaraz po
lewej powinien być skręt na Ojców.
Sięgnął po leżącą na siedzeniu pasażera srebrną papierośnicę i zapalił
Nila. Z przyjemnością zaciągnął się dymem.
Nie było go w Żubrynówce od pół roku. Ostatnio gościł u profesorostwa na
kolacji wyprawionej po tamtych szalonych wydarzeniach w cianowickim
pałacu. Na samo wspomnienie lipcowego wieczoru poczuł, jak zaciskają mu
się szczęki.
Weźże się, chłopie, w garść! Najwyraźniej nie było ci pisane!
Tak, powtarzał to sobie codziennie od tamtego spotkania. Starał się
skupiać na pracy, byle tylko zapomnieć o zielonych oczach i blond
włosach tak doskonale falujących nad linią obojczyków. Daremnie! Mógł do
znudzenia powtarzać sobie, że jest za stary, że piętnaście lat różnicy
to za dużo, że Warszawa, że Kraków... Że tak właśnie miało być...
Nic, psiakrew, nie zadziałało!
Pogrążony w myślach w ostatniej chwili zdążył zahamować. Samochód przez
chwilę buksował na oblodzonej drodze, zatrzymał się jednak szczęśliwie
kilka centymetrów przed ledwie odcinającą się od mroku ludzką sylwetką.
Otworzył okno i wyrzucił niedopałek prosto w zaspę.
- Nic się panu nie stało? - krzyknął do przechodnia stojącego przed
maską Fiata.
Obsypany od stóp do głów białym puchem, okutany oblodzonym szalikiem, z kapeluszem naciśniętym na uszy i ze skórzaną torbą przy piersi,
nieznajomy wyglądał jak bałwan.
- Może gdzieś podwieźć? Na takim odludziu i w taką pogodę aż strach iść
samemu.
- W rzeczy samej, jeśli pan z łaski swojej... - szczęknął zębami tamten,
skłonił się i skostniałymi rękami ukrytymi w cienkich skórkowych
rękawiczkach otworzył drzwi automobilu. - Czekają na mnie w Młynniku, w Żubrynówce, to jest w willi profesorostwa Żubrzyńskich.
Nie na darmo był wybitnym śledczym, znanym w całym Krakowie, a nawet w Małopolsce!
- Dionizy! - Bardziej wydedukował, niż rozpoznał. - Przyjacielu!
*
Konstancja na paluszkach weszła do opustoszałego salonu i ostrożnie
położyła pod drzewkiem kolorowe pakunki. Za namową reklam z "Bluszczu"
kupiła paczkę cygar dla wuja, dla cioci Jadwigi kompozycję papierosów
dla pań w eleganckim pudełku, a dla hrabiny pomadki od Bliklego. Helenie
wybrała rękawiczki z domu towarowego braci Jabłkowskich, Mariannie
Pannę z mokrą głową Makuszyńskiego, a Wandzi szmacianą lalkę z porcelanową twarzyczką.
Szkoda tylko - pomyślała ze smutkiem - że nie mam nic dla Dionizego.
Zamknęła za sobą drzwi i na moment zajrzała do sąsiedniej jadalni. Tak
jak przypuszczała, ustawiony pośrodku stół był już nakryty śnieżnobiałym
obrusem, a przy każdym talerzu położono gałązkę jedliny.
Dziwne... Dziesięć talerzy? - zauważyła zaskoczona. - Ze mną i doktorem
Porckolanką będzie nas wszak ośmioro. Czyżby wujostwo nakazali zostawić
nie jeden talerz dla niespodziewanego wędrowca - pomyślała wzruszona -
ale dwa, dla uczczenia moich rodziców?
Poczuła, że po policzku spływa jej łza.
- Panienka lepiej tutaj nie wchodzi - usłyszała nagle gdzieś z boku.
W półmroku panującym w jadalni Tatarewiczówna nie dostrzegła
bezszelestnie krzątającej się przy bufecie pokojówki, tym bardziej że
Flora, ubrana w tradycyjną czarną sukienkę, niemal stapiała się z ciemnością.
- Jeszcze niegotowe.
- Oczywiście.
Bez słowa protestu opuściła stołowy. W tym właśnie momencie do drzwi
Żubrynówki ktoś załomotał.
To z pewnością Dionizy!
- Otworzę! - Konstancja ruszyła w stronę wejścia.
Dokładnie tak jak tamtego dnia - przemknęło jej przez głowę. - Na
szczęście tym razem nie mam na sobie li tylko pidżamy.
I rzeczywiście, było niemal jak w tamtą niedzielę, dziesiątego czerwca.
Tyle tylko, że obok Dionizego Porckolanki, którego raczej się domyśliła,
niż rozpoznała w okutanej i ośnieżonej postaci, jak gdyby nigdy nic stał
Ewaryst Grzebinoga.
- Konstancja?! - wychrypiał zdumiony.
Wyglądał dokładnie tak, jak go zapamiętała. Wysoki, przystojny blondyn o wyraźnie zarysowanych kościach policzkowych, prostym nosie i przenikliwych stalowych oczach. Pachniał jak zawsze zabójczą mieszanką
owoców cytrusowych, lawendy i ziół - jednym słowem Przemysławką.
- Ewaryście? Co ty tu...
Wpatrywał się w nią oniemiały. Wyglądała jeszcze piękniej niż tamtego
wieczora. Zielona bluzka podkreślała barwę jej oczu, a światło wiszącej
nad nimi lampy nadawało włosom niemal nieziemski blask. Pachniała
tuberozą i jaśminem.
Czy to naprawdę? Czy mi się to śni?
Nagle zbladła.
- Jezus Maria! Coś się stało! - przeraziła się. - Ktoś umarł!
W odpowiedzi uśmiechnął się szeroko.
- Ależ skąd! - uspokoił ją. Skłonił się przed nią i z galanterią
ucałował podaną mu dłoń. - Zostałem onegdaj zaproszony na wieczerzę.
Zaprzyjaźniliśmy się z Henrykiem i...
- No, moi drodzy, nareszcie jesteście!
Profesor Żubrzyński wyszedł ze swojego gabinetu. Na widok gości
uśmiechnął się szeroko i rozłożył ręce w geście powitania.
- Jak dobrze was widzieć! Martwiłem się nieco, że opady śniegu mogą
pokrzyżować nasze plany. Ale zaraz... Dionizy - zwrócił się do
Porckolanki, który właśnie z ulgą rozpiął guziki wciąż oblodzonego
płaszcza - gdzie twój bagaż? Bo chyba nie masz, drogi przyjacielu,
zapasu bielizny w swojej medycznej torbie?
Doktór daremnie próbował przygładzić przemarznięty loczek.
- Nie chciałem robić kłopotu - wyjaśnił, ściskając zziębniętą dłonią
ciepłą rękę Henryka. - Wynająłem więc pokój w Ojcowie. Zamek w Pieskowej
Skale zamknął się wszak na zimę. Imaginujcie sobie, drodzy państwo, że w całym uzdrowisku działa jedynie Maciejówka.
Schodząca właśnie ze schodów Jadwiga Żubrzyńska, ubrana w elegancką
bawełnianą suknię z niewielką kameą przypiętą do kołnierzyka, spojrzała
na gościa wyraźnie dotknięta.
- Ależ, drogi Dionizy, przecież przygotowaliśmy dla ciebie pokój!
- Dla ciebie też, Ewaryście - dorzucił jej małżonek. - Zakładam jednak,
że twoje bagaże znajdują się w bagażniku automobilu. Zaraz każę je
przynieść, bo przecie na takim mrozie nawet koszule mogą zamarznąć na
amen.
Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki