I. Opisz położenie Międzyzdrojów na mapie Polski.
II. Jak wygląda herb Międzyzdrojów? Co symbolizują jego poszczególne elementy?
III. Wyszukaj w poniższym tekście podane słowa i określ ich znaczenie.
bursztyn, deptak, dobrodziejstwo, kuracjusz, leniuchowanie, molo, morenowy, opalenizna, pofałdowany, stromo, szlak, torfowisko, zawitać
IV. Wyszukaj w poniższym tekście podane wyrażenia i połącz je z poprawnymi definicjami.
a. pękać w szwach 1. szczególnie wyróżniający się element
b. popadać w ruinę 2. często się zmieniać
c. skakać jak na trampolinie 3. z uzasadnionej przyczyny
d. przy wtórze 4. niszczeć, ulegać psuciu, unicestwieniu
e. mocny akcent 5. być nadmiernie wypełnionym, zatłoczonym
f. nie bez racji 6. z towarzyszeniem jakichś dźwięków
OTO POLSKA
Kurort na wyspie
Już od 150 lat zjeżdżają tu kuracjusze i wczasowicze. Stolica Pomorza Zachodniego słynie bowiem z pięknej piaszczystej plaży i stromo urywających się nad morzem klifów. A czyste wody zatoki i unikalny mikroklimat sprzyjają udanemu wypoczynkowi.
Uzdrowisko leży w najstarszej geologicznie części wyspy Wolin, na pofałdowanym terenie, wśród morenowych wzgórz i jeziorek polodowcowych. Powietrze jest tu wilgotne, pogoda zmienna, nawet kapryśna, bo w ciągu doby wiosną i latem temperatura skacze jak na trampolinie. Ale to urokliwe miasto i jego okolice nie mogą narzekać na brak zainteresowania. Zwłaszcza w upalne dni międzyzdrojska plaża pęka w szwach, a na ponad 300-metrowym molo aż gęsto od spacerowiczów.
Wizytówką turystycznej bazy miasta jest luksusowy hotel Amber Baltic, kształtem przypominający duży statek. Czy to w komfortowych apartamentach, czy w skromniejszych warunkach - wakacje w Międzyzdrojach to dobry pomysł.
Od rybackiej wioski do Perły Bałtyku
Do XVIII wieku Międzyzdroje były małą ubogą rybacką wioską, zaledwie z 60 mieszkańcami. Z czasem, gdy Europa przekonała się, jakim dobrodziejstwem dla zdrowia jest morski klimat, także i na Wolin zaczęli zjeżdżać kuracjusze. Nad brzegiem morza wyrastały okazałe wille. W 1860 roku zbudowano Dom Zdrojowy i założono park. W tym czasie powstało też drewniane molo, które po przebudowie na początku XX wieku miało długość 360 m - z kawiarnią na głowicy - oraz przystań dla statków spacerowych. By ułatwić dojazd do miasta, w 1899 roku uruchomiono połączenie kolejowe ze Szczecinem i Świnoujściem.
Tuż przed II wojną światową Międzyzdroje miały już ok. 4 tys. mieszkańców. I mimo że w czasie działań wojennych nie było tu większych zniszczeń, z latami, w czasach socjalistycznych rządów okazałe wille i pensjonaty popadały w ruinę. Dziś odzyskują dawną świetność, stając się ozdobą miasta. Ciągle rozwija się też baza turystyczna, sportowa i kulturalna miasta u wrót Wolińskiego Parku Narodowego. Nie bez racji zasługuje więc ono na miano Perły Bałtyku.
Nie tylko słońce i plaża
Leniuchowanie przy wtórze nadmorskich fal to duża pokusa, ale z Międzyzdrojów można wywieźć nie tylko wspaniałą opaleniznę. Jest tu bowiem wiele wartych zwiedzenia miejsc, np. gdy słoneczna aura się zbuntuje.
Tylko tu można zobaczyć ekspozycję tajnej niemieckiej broni V-3 - w bunkrze, gdzie w czasie wojny składowano pociski.
Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego prezentuje natomiast bogate zbiory, m.in. fauny i flory, a także piękny bałtycki bursztyn.
Ciekawym obiektem jest kościół pw. Piotra Apostoła z 1862 roku, w którym odbywają się koncerty Międzynarodowego Festiwalu Pieśni Chóralnej. Miłośnicy spacerów dla zdrowia powinni zaś udać się na Kawczą Górę. Z tarasu na jej szczycie rozciąga się fantastyczny widok aż po plaże Albecku.
Amatorzy świeżej morskiej ryby niechaj zawitają do portu rybackiego we wschodniej części miasta. Może uda się im "złowić" smakowity okaz wprost z kutra? Nudzić też nie będą się ci, którzy np. w sierpniu skorzystają z kulturalno-rozrywkowych propozycji miasta, m.in. koncertów i imprez promocyjnych czy koncertów muzyki organowej. Mocnym akcentem miesiąca będzie z pewnością Mityng Lekkoatletyczny im. W. Komara i T. Ślusarskiego na miejskim stadionie.
Przez dziesięć lat w Międzyzdrojach odbywał się Wakacyjny Festiwal Gwiazd. Na słynnym już deptaku, u stóp hotelu Amber Baltic, zwanym Promenadą Gwiazd, artyści polskiego filmu i sceny teatralnej pozostawili odciski swoich dłoni odlanych w brązie. To kolejna atrakcja tego nadmorskiego uzdrowiska.
Szlakiem orła bielika
Wędrówka po Wolińskim Parku Narodowym - jednym z trzech jego szlaków - to niemal turystyczny obowiązek. Warto wyjść naprzeciw borom sosnowym, bukowo-dębowym oraz rozległym torfowiskom i łąkom. W parku mieszkają też dostojne żubry - w specjalnie wydzielonej pokazowej zagrodzie, dziki, sarny, borsuki oraz wydry, a także żurawie, czaple i wiele innych ciekawych gatunków.
Z licznych punktów widokowych można podziwiać okazały krajobraz WPN i ujrzeć orła bielika - symbol parku - którego aż sześć par ma tam swoje gniazda.
"Dobre Rady" 8/2006
Małgorzata Jasińska
Źródła informacji w sieci
www.miedzyzdroje.pl www.miedzyzdroje.hg.pl www.miedzyzdroje.net.pl
W skrócie
Międzyzdroje
Województwo
zachodniopomorskie
Powiat
kamieński
Gmina
Międzyzdroje
Prawa miejskie
1947
Powierzchnia
4,5 km2
Liczba ludności
5417
Kod pocztowy
72-500
Strefa telefoniczna
(0048) 91
Tablice rejestracyjne
ZKA
Źródło danych statystycznych: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2020 r., GUS, Warszawa, 2020.
GŁÓWNE ATRAKCJE TURYSTYCZNE
҉ Promenada Gwiazd ҉ Molo o długości 395 m ҉ Gabinet Gwiazd - gabinet figur woskowych ҉ Planetarium ҉ Obiekty Wolińskiego Parku Narodowego ҉ Punkty widokowe: Kawcza Góra i Gosań ҉ Kościół św. Piotra Apostoła ҉ Kaplica Stella Matutina
Promenada Gwiazd, nazywana też Aleją Gwiazd, jest uważana za najpopularniejsze miejsce w Międzyzdrojach. Można tutaj porównać swoją dłoń z dłońmi popularnych aktorów czy piosenkarzy. Od 2016 roku odbywa się internetowy plebiscyt Idol Publiczności i to właśnie internauci decydują, który artysta zostanie wyróżniony tablicą z odciskiem swojej dłoni. Te "autografy" są potem kopiowane i umieszczane na tzw. Bursztynowej Promenadzie Gwiazd w Gdańsku.
Źródło: www.miedzyzdroje.com/atrakcje/promenada-gwiazd
V. Zaznacz właściwą odpowiedź zgodnie z treścią tekstu.
1. Klimat w Międzyzdrojach można określić jako
a) niestały. b) nieokreślony. c) niezdrowy.
2. Molo w Międzyzdrojach powstało,
a) ponieważ nad brzegiem morza wznoszono okazałe drewniane budowle.
b) aby kuracjusze mogli łatwo dotrzeć do miasta ze Szczecina i Świnoujścia.
c) gdy odkryto zbawienny wpływ miejscowego klimatu dla zdrowia.
3. Zwolennicy pieśni chóralnej powinni udać się
a) na Kawczą Górę. b) na Promenadę Gwiazd. c) do zabytkowej świątyni.
4. W porcie rybackim miłośnicy świeżych ryb mogą
a) łowić ryby wspólnie z rybakami.
b) kupić świeżo złowione ryby.
c) podziwiać eksponaty smakowitych ryb.
5. Znakiem rozpoznawczym Wolińskiego Parku Narodowego jest
a) żubr. b) orzeł bielik. c) czapla.
VI. Dokończ podane zdania zgodnie z informacjami zawartymi w tekście.
1. Międzyzdroje są położone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2. Dzięki specyficznej architekturze najbardziej reprezentacyjny hotel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3. Do XVIII wieku Międzyzdroje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4. W czasie II wojny światowej w Międzyzdrojach nie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5. Na byłym poligonie doświadczalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6. W Muzeum Przyrodniczym Wolińskiego Parku Narodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7. Z punktu widokowego Kawcza Góra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
8. We wschodniej części miasta znajduje się . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
9. Na Promenadzie Gwiazd artyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
10. Woliński Park Narodowy zamieszkują . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
WARTO WIEDZIEĆ
Jezioro Turkusowe. To piękne jezioro położone w Wapnicy (5 km od Międzyzdrojów) jest jedną z największych atrakcji Wolińskiego Parku Narodowego. Jego niecodzienna, turkusowa barwa pochodzi od zalegających na dnie złóż kredy - jezioro to jest bowiem zatopioną kopalnią tego surowca. W najgłębszym miejscu ma ono 21 metrów głębokości; kąpanie i wędkowanie jest zabronione. Warto jednak wejść na znajdującą się nad jeziorem Górę Piaskową (punkt widokowy na jeziorko, Wapnicę i Pagórki Lubińsko-Wapnickie) i dalej udać się do Lubina (Wzgórze Zielonka, Grodzisko w Lubinie).
www.miedzyzdroje.hg.pl
VII. Dopasuj podane definicje do podkreślonych w tekście słów.
1. o złożach mineralnych, pokładach czegoś, występujących na jakimś obszarze
2. biała wapienna skała osadowa służąca do wyrobu farb, proszków czyszczących i narzędzi do pisania na tablicy
3. łowienie ryb na wędkę
4. rzadko spotykany, niezwykły, nieprzeciętny, niepospolity
5. materiał pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub mineralnego, z którego tworzy się produkty
6. mający barwę niebieskawą lub niebieskawozieloną
VIII. Napisz do kolegi/koleżanki krótką kartkę, w której przedstawisz swoje wrażenia po zobaczeniu Jeziora Turkusowego. Wyjaśnij, co najbardziej Ci się podobało i dlaczego warto tutaj przyjechać.
NAZWY WŁASNE
ETYMOLOGIA
Nazwa Międzyzdroje jest w liczbie mnogiej w rodzaju niemęskoosobowym i wskazuje, że miejscowość leży między zdrojami. Słowo zdrój podobnie jak krynica oznaczało dawniej "tryskające źródło".
Źródło: www.obcyjezykpolski.pl/dlaczego-te-miedzyzdroje/
IX. Uzupełnij brakujące formy nazw własnych.
Mianownik
Międzyzdroje
Szczecin
Świnoujście
Wolin
Dopełniacz
Wolina
Celownik
Międzyzdrojom
Świnoujściu
Biernik
Szczecin
Wolin
Narzędnik
Świnoujściem
Miejscownik
Międzyzdrojach
Szczecinie
Wołacz
Międzyzdroje!
Świnoujście!
X. Podaj rzeczowniki zamieszczone w nawiasach we właściwej formie.
1. Tłumy (spacerowicz) . . . . . . . . . . . . . przechadzały się po ulicach w Międzyzdrojach.
2. Do (przystań) . . . . . . . . . . . . . w Jastarni zawinęliśmy tylko na krótki postój.
3. Wczoraj wody małej (zatoka) . . . . . . . . . . . . . były bardzo niespokojne.
4. W czasie ładnej pogody codziennie chodziliśmy na pobliską (plaża) . . . . . . . . . . . . . .
5. W (port) . . . . . . . . . . . . . handlowym czekały na rozładunek wielkie statki transportowe.
6. Śniadanie jedliśmy na pięknym (taras) . . . . . . . . . . . . . w promieniach wschodzącego słońca.
7. Nie musisz już tracić czasu na długie (dojazd) . . . . . . . . . . . . . do pracy.
8. Załoga sprawnie rozmieściła towar na małym (kuter) . . . . . . . . . . . . . .
9. Wszystkie stoliki w naszej ulubionej (kawiarnia) . . . . . . . . . . . . . były zajęte.
10. Na wielkiej choince nie było żadnych (ozdoba) . . . . . . . . . . . . . .
XI. Podaj czasowniki zamieszczone w nawiasach w odpowiedniej formie w czasie przeszłym.
1. W czasie urlopu pogoda, niestety, wcale nam nie (sprzyjać) . . . . . . . . . . . . . .
2. Ta niewielka miejscowość (słynąć) . . . . . . . . . . . . . ze szczególnej gościnności.
3. Słuchanie opowieści twojego stryja strasznie mnie (nudzić) . . . . . . . . . . . . . .
4. Na święta zawsze (zjeżdżać się) . . . . . . . . . . . . . cała nasza rodzina.
5. Z pobytu w tym uzdrowisku dzieci (wywieźć) . . . . . . . . . . . . . bardzo dobre wspomnienia.
6. Po kilku latach spędzonych w stolicy jego rodzina (udać się) . . . . . . . . . . . . . na prowincję.
7. Ministerstwo (uruchomić) . . . . . . . . . . . . . dodatkowe połączenia kolejowe w okresie wakacyjnym.
8. Turyści (podziwiać) . . . . . . . . . . . . . panoramę miasta z tarasu widokowego.
9. W ostatniej dekadzie spółka (rozwijać się) . . . . . . . . . . . . . bardzo szybko.
10. W nowych strojach zawodniczki (prezentować się) . . . . . . . . . . . . . znakomicie.
Z KART HISTORII
Powstanie letniska
W znacznej liczbie letnicy pojawili się w Międzyzdrojach w połowie XIX stulecia. Urządzono dla nich pierwsze publiczne obiekty kąpieliskowe, uwzględniając ówczesną moralność - osobno dla kobiet i mężczyzn. Kolejno powstawały wille i restauracje gotowe na przyjęcie gości złaknionych wypoczynku oraz nadmorskiego jedzenia. By u letników zaspokoić potrzebę rozrywki, wybudowano także kasyno. Około 1860 roku stanął w miejscowości najbardziej okazały budynek wczasowy, w którego otoczeniu urządzono park z egzotycznymi drzewami. Pierwszy pociąg zajechał do Międzyzdrojów w 1902 roku. Dzięki niemu dla letników ze Szczecina czy Berlina droga tutaj stała się fraszką. Żeby jeszcze przyjemniejszym uczynić ich pobyt, w 1895 roku wzniesiono nad morzem piękne molo. Swoją przystań znalazły przy nim łodzie spacerowe oraz statki pasażerskie skomunikowane ze Świnoujściem. I tak, nad Bałtykiem powstało niezwykle popularne i nowoczesne letnisko. Rozwinęło się w miejscu, gdzie w XII wieku funkcjonowały przypuszczalnie dwie osady: Żelazo i Kępieńce. Na trakcie handlowym wzdłuż morskiego wybrzeża mieściła się tutaj karczma, pełniąca m.in. funkcje handlowe i sądowe. Do 1637 roku ziemia ta znajdowała się w posiadaniu książąt pomorskich, potem Szwecji, a od 1720 roku Prus. Do Polski została przyłączona w 1945 roku.
www.międzyzdroje.net.pl
fraszka - sprawa małej wagi; drobnostka, błahostka
kasyno - lokal rozrywkowy przeznaczony do gier hazardowych
letnik - mieszkaniec miasta przebywający na letnisku
letnisko - miejscowość wypoczynkowa; letni pobyt poza miastem w celach wypoczynkowych, mieszkanie w miejscowości wypoczynkowej
moralność - zespół uznanych norm i wzorców życia i zasad postępowania
skomunikowany - połączony, mający połączenie z czymś/kimś
trakt - droga bita, szlak komunikacyjny
złakniony - odczuwający głód lub pragnienie; bardzo czegoś pragnący
XII. Podaj przykłady udogodnień, jakie tworzono dla letników w Międzyzdrojach.
XIII. Zastanów się nad znaczeniem podkreślonych w tekście słów. Zastąp je synonimami.
LEGENDY POLSKIE
Pochodzenie soli w Bałtyku
Dawno, dawno temu żył w okolicach Rowów pewien człowiek, który słynął z posiadania czarodziejskiego młynka produkującego sól. Ilekroć pokręcił ów człowiek korbką, z młynka zaczynała lecieć sól. Kiedy chciał zakończyć pracę, wypowiadał specjalne zaklęcie. Sól w ówczesnym czasie była niezwykle poszukiwanym towarem. Z tego właśnie względu człowiek ten był bardzo bogaty, a o jego zasobności krążyły po okolicy legendy.
Pewnego razu okoliczny złodziejaszek pozazdrościł mu wielkiego bogactwa i zaplanował kradzież. Nocą włamał się do jego domu i ukradł czarodziejski młynek. Po występku, aby nie zostać złapanym, postanowił uciec z tych okolic jak najdalej, w miejsce, gdzie nikt nie będzie go znał i nie zechce odebrać mu źródła bogactwa. Wsiadł na statek i chciał skryć się po drugiej stronie Bałtyku.
W drugim dniu rejsu, nie mogąc opanować zaciekawienia, zakręcił korbką. Młynek zaczął produkować sól, co bardzo ucieszyło złodzieja. W pewnym momencie zorientował się, że soli jest trochę za dużo, a on nie wie, jak zatrzymać jej powstawanie. Niestety, złodziej nie znał zaklęcia zatrzymującego pracę młynka. Próbował wstrzymać pracę młynka na różne sposoby. Sól zasypała cały pokład, a gdy było jej już naprawdę dużo, okręt wraz ze złodziejem zatonął. A młynek spoczywający na dnie do dziś produkuje tam sól.
Źródło: www.astra28.eu
XIV. Opowiedz własnymi słowami legendę o pochodzeniu soli w Bałtyku.
Bałtyk jest słonym morzem śródlądowym i jednym z największych zbiorników słonych wód na świecie. To także najmłodsze morze na naszej planecie, które powstało zaledwie około 10 000-5000 lat temu. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, na przykład: śledź, dorsz, morszczuk, ciernik, stornia, okoń czy szczupak. Na dnie Bałtyku znajduje się ponad sto wraków, między innymi tankowiec Franken, okręt Boelcke, holownik Abile oraz lotniskowiec Graf Zeppelin.
Źródło: www.przymorzu.pl/blog/15-ciekawostek-o-morzu-baltyckim-znasz-wszystkie/
OTO POLACY
XV. Omów wyniki badań z 2019 roku dotyczące wakacyjnych wyjazdów Polaków. Zastanów się, dlaczego Polacy dokonali takiego wyboru. Czy jest on nadal aktualny?
XVI. Jakie miejsca chcieliby odwiedzić w trakcie urlopu Twoi rodacy? Jakie kryteria wyboru ważne byłyby w Twoim kraju?
Z PIOSENKĄ PRZEZ POLSKĘ
XVII. Zapoznaj się z piosenką Morze z repertuaru Ireny Santor i przygotuj się do rozmowy na podane tematy.
1. W jaki sposób przedstawiono w tym utworze królestwo Neptuna?
2. Jak morze wpływa na nastrój i emocje człowieka?
3. Co oznacza przysłowie: Muru głową nie przebije, a morza nikt nie wypije?
4. Jaką wartość dla Polski i Polaków ma Morze Bałtyckie? Czy Twój kraj również leży nad morzem i jakie ma to znaczenie dla jego mieszkańców?
MORZE
Z operetki Panna wodna
Wykonanie: Irena Santor
Słowa: Jerzy Lawina Świętochowski
Muzyka: Jerzy Lawina Świętochowski
Czasami w życiu coś się wydarzy
Dłoń rozpalona drży
Serce wyrusza w krainę marzeń
Cudowne roi sny
Najlepiej w takich chwilach nad brzegiem morza iść
Niechaj z falami biegnie zmęczona myśl
Morze szumiące, kołyszące szumem fal
Cudne jak bajka w blaskach wieczornej zorzy
Morze, ty budzisz w sercu jakiś dziwny żal
Gdy mgły na falach się położą
Gdy wiatr obudzi cię zuchwały
Tyś jest w tym gniewie rozszalałe, wspaniałe
Morze, ojczyzną twoją niezmierzona dal
A twoją pieśnią cicha melodia fal
Czy wielki smutek, czy wielkie szczęście
Ono zrozumie mnie
Wszystko zapomnę w jego objęciach
Niby w cudownym śnie
I czy to ból rozstania, czy też miłości cud
Wszystko nieważne nad brzegiem wielkich wód
Morze szumiące, kołyszące szumem fal
Cudne jak bajka w blaskach wieczornej zorzy
Morze, ty budzisz w sercu jakiś dziwny żal
Gdy mgły na falach się położą
Gdy wiatr obudzi cię zuchwały
Tyś jest w tym gniewie rozszalałe, wspaniałe
Morze, ojczyzną twoją niezmierzona dal
A twoją pieśnią cicha melodia fal
Gdy wiatr obudzi cię zuchwały
Tyś jest w tym gniewie rozszalałe, wspaniałe
Morze, ojczyzną twoją niezmierzona dal
A twoją pieśnią cicha melodia fal
blask - jaskrawe, mocne światło; świetność, wspaniałość
dal - przestrzeń ciągnąca się daleko
drżeć - trząść się; bać się; o głosie: brzmieć nierówno, załamywać się
niby - przyimek używany w konstrukcjach porównawczych, wyrażający relację podobieństwa, np. "Drucik cienki niby igła."
niezmierzony - tak duży, że trudno zmierzyć, określić wielkość, ogromny, bezkresny
roić - snuć się po głowie, przedstawiać się w myśli, w wyobraźni
rozszalały - ogarnięty szałem; o zjawiskach atmosferycznych, klęskach żywiołowych, itp.: występujący z wielką siłą, gwałtownością
zorza - zjawisko świetlne polegające na zmianie barw nieba bezpośrednio przed zachodem i po wschodzie słońca oraz w czasie ich trwania
zuchwały - zbyt pewny siebie i lekceważący innych; bardzo odważny i skłonny do ryzykowania
Irena Santor to niekwestionowana pierwsza dama polskiej piosenki, która kolejne pokolenia Polaków zachwyca koloraturowym mezzosopranowym głosem o szerokiej rozpiętości skali, porównywanym do najlepszych skrzypiec Stradivariusa. Wylansowała niezliczone przeboje, między innymi: Embarras, Już nie ma dzikich plaż, Małe mieszkanko na Mariensztacie, Powrócisz tu czy Tych lat nie odda nikt. Jest pierwszą polską piosenkarką uhonorowaną tytułem doctor honoris causa.
Przeczytaj więcej: www.irenasantor.pl
