Wstęp
Jak ktoś nie stąd, to powie: wieś jak wieś.
A ja powiem - niech spróbuje tu chwilę pobyć.
Bo Płonne to nie jest miejsce do oglądania.
To jest miejsce do czucia.
Tu historia nie siedzi w książkach.
Ona chodzi po drodze.
Siedzi na ławce.
Przychodzi z człowiekiem do domu i siada przy stole.
I zaczyna się opowieść.
O tym, kto gdzie mieszkał.
Kto komu był kim.
Gdzie był dwór.
Gdzie karczma.
Gdzie ktoś coś pamięta... a ktoś inny powie: "nie, to było trochę inaczej".
I tak się składa historia.
Nie z wielkich słów.
Tylko z ludzi.
Ja nie jestem żadnym historykiem.
Ja jestem stąd.
I piszę tę książkę tak, jak się u nas mówi.
Po swojemu.
Bo szkoda by było, żeby to wszystko przepadło.
Nazwiska z ksiąg, historie z domów, wspomnienia naszych ludzi -
to nie są żadne "materiały".
To jest nasze życie.
Tu byli Dziewanowscy.
Były majątki, podziały, wielka historia.
Ale było też coś ważniejszego.
Zwykłe życie.
Ludzie, którzy brali ziemię kawałek po kawałku.
Budowali domy.
Zakładali rodziny.
I z tego powstało Płonne.
Nie z jednego rodu.
Tylko z wielu ludzi.
Ta książka nie opowie wszystkiego.
Bo się nie da.
Ale opowie tyle, ile się jeszcze da uratować.
Bo pamięć...
jak się o nią nie zadba - znika.
A ja nie chcę, żeby zniknęła.
A teraz słowo do młodych.
Jak już tu dotarłeś... to nie zamykaj tej książki.
Wiem, jak jest.
Telefon, życie, wszystko ważniejsze niż jakieś stare historie.
Tylko że to nie są "jakieś historie".
To jest Twoje.
To są ludzie, po których chodzisz ziemi.
To są miejsca, które mijasz codziennie - i nawet nie wiesz, co pod nimi jest.
Tu nic nie wzięło się znikąd.
Każdy dom, każda droga, każdy kawałek pola - ktoś kiedyś o to walczył, ktoś to budował, ktoś zostawił kawał swojego życia.
I jeśli tego nie poznasz...
to jakbyś mieszkał u siebie i nie wiedział, gdzie jesteś.
Nie musisz wszystkiego zapamiętać.
Nie musisz znać dat ani nazwisk.
Ale spróbuj przeczytać.
Chociaż trochę.
Bo może się okazać, że w tej historii jest coś o Tobie.
O Twojej rodzinie.
O Twoim miejscu.
A jak już raz to poczujesz...
to Płonne nigdy nie będzie dla Ciebie "po prostu wsią".
Jeśli tu jesteś...
to dziękuję.
Naprawdę.
Bo znaczy, że zatrzymałeś się na chwilę.
Że chciało Ci się przeczytać.
Że dałeś tej historii trochę swojego czasu.
A to już bardzo dużo.
Ta książka nie jest tylko o przeszłości.
Ona jest o ludziach.
O tych, którzy tu żyli przed nami.
Którzy pracowali na tej ziemi - często ciężko, w biedzie, w prawdziwym głodzie.
Którzy przeżyli zabory, powstania, wojny.
I mimo wszystko - zostali.
Uprawiali ziemię.
Budowali domy.
Zakładali rodziny.
Nie dla historii.
Nie dla książek.
Dla życia.
Dla nas.
Dziś chodzimy po tej samej ziemi.
Mijamy te same miejsca.
Czasem nawet nie wiemy, ile w nich jest czyjegoś trudu, czyjegoś bólu, czyjejś nadziei.
Dlatego to jest też taki mały hołd.
Dla tych, którzy za tę ziemię ginęli.
I dla tych, którzy ją dzień po dniu utrzymywali przy życiu.
Jeśli przeczytasz dalej -
to nie będzie już tylko książka.
To będzie spotkanie.
Z nimi.
I trochę... z samym sobą.
