Pierwsza Kobieca Olimpiada Szachowa - Emmen 1957 - Krzysztof Puszczewicz

Bookmark Settings Fullscreen

Od Autora

"Emmen 1957"

Olimpiady Kobiece - niedocenione widowisko

Po publikacji trzech pierwszych książek, poświęconych męskim rozgrywkom, postanowiłem - dla odmiany i wzbogacenia tematyki - zainteresować Czytelników również Olimpiadami Kobiecymi. Mają one swój niepowtarzalny urok i od olimpiad męskich odróżnia je znacznie większa dawka emocji, którą odczuwa się zarówno na szachownicy, jak i poza nią!

Olimpiady kobiece zasługują na swoją osobną historię, której poświęciłem równie dużo czasu i energii, jak w przypadku turniejów męskich! Muszę przyznać, iż są nie mniej ciekawe.

Rywalizacja Pań w pierwszych turniejach o drużynowe mistrzostwo świata charakteryzowała się widowiskową zmiennością. W partiach zauważalna była brawura, improwizacja i przypadkowość. Różnica pomiędzy poziomem siły gry zawodniczek była niekiedy kolosalna. Zdarzało się, że naprzeciw siebie siadały: utytułowana mistrzyni międzynarodowa i nieznana "amatorka", ledwie znająca ruchy; odkrywano również wyjątkowe talenty. Wyniki meczów były wobec tego trudno przewidywalne i nie poddawały się łatwej statystyce, szczególnie wtedy gdy grały ze sobą, mało znane szachistki. Specyficzne było również to, że drużyny żeńskie grały na dwóch szachownicach, zatem niesłychanie łatwo było nie wygrać meczu - wystarczyło przegrać tylko jedną partię, by zmagać się już tylko z remisem lub porażką.

Kronika Emmen 1957

Holenderskie Emmen było gospodarzem pierwszej oficjalnej Kobiecej Olimpiady Szachowej. Choć z perspektywy publikacji książki, minęło "zaledwie" ponad 50 lat od daty rozgrywek... czyli było to relatywnie niedawno, nie posiadamy dzisiaj kompletu zapisów partii. Przyczyną była znacznie mniejsza uwaga organizatorów, komentatorów i historyków szachowych, przykładana do sprawozdawczości olimpijskiej. W obliczu różnej siły gry pań, przebieg partii mógł prezentować walory sportowe ale... często był ich pozbawiony, ponieważ stosunkowo wiele partii kończyło się z powodu prostych pomyłek i podstawiania bierek. Domyślam się, że z tych powodów nie gromadzono tak skrupulatnie dokumentacji.

Przy zbieraniu informacji i materiałów korzystałem z wszelkich dostępnych mi kiedyś i teraz źródeł papierowych oraz Internetu. Poczyniłem również próby kontaktu z osobami biorącymi udział w bojach olimpijskich lub przy ich organizacji. Tym sposobem udało mi się pozyskać kilka nowych, ciekawych faktów. Książka zawiera unikalne, rzadko prezentowane współcześnie materiały - szczególnie partie!

Jak zwykle, życzę Wszystkim przyjemnej lektury.

Krzysztof Puszczewicz,Wrocław 2013

Pierwsza Kobieca Olimpiada Szachowa

Emmen, 2 - 21 września 1957 r.

Olimpiady Szachowe Kobiet miały być w swoim założeniu oficjalnymi mistrzostwami świata i traktowane jako najważniejsza impreza FIDE w kategorii kobiet. Ponieważ gra w szachy była wówczas zdecydowanie mniej popularna wśród pań, niż panów, Kongres FIDE, zorganizowany w Moskwie w 1956 roku zadecydował, że te zmagania będą miały miejsce nie na czterech, lecz zaledwie na dwóch szachownicach. Natomiast jako główną nagrodę przewidziano puchar przechodni imienia wielokrotnej mistrzyni świata, która zginęła tragicznie w 1944 roku w czasie bombardowania Londynu przez Niemców, Very Menchik.

Niespodziewanie do Holandii przybyło aż 21 ekip zarówno z Europy jak i Ameryki, a wśród nich zespół z Polski w składzie:

- mistrzyni Polski Krystyna Hołuj (w turnieju w Polanie w 1957 r. uzyskała wynik 13,5 p. z 15 partii i wyprzedziła następną w tabeli Litmanowicz aż o 3 punkty!) oraz

- wicemistrzyni Mirosława Litmanowicz.

Były to w owym czasie rzeczywiście najsilniejsze polskie szachistki! Władysław Litmanowicz - mąż Mirosławy Litmanowicz, pełnił funkcję kapitana drużyny.

Zdjęcie: Mirosława Litmanowicz

Wśród przybyłych na I Olimpiadę zawodniczek można było zobaczyć ówczesną mistrzynię świata Olgę Rubcową oraz uczestniczki II turnieju pretendentek do tytułu mistrzyni świata: Keller-Herrmann, Zworykinę, Iwanową, Heemskerk, Gresser, de Silans i Kertesz. Jednakże bardzo osłabiona przyjechała ekipa jugosłowiańska, bowiem nie zagrały dwie najsilniejsze zawodniczki tego kraju, a mianowicie Nedeljković i Lazarević.

Liczba wszystkich uczestniczek nie była specjalnie imponująca - tylko 43 zawodniczki. Organizatorzy nie życzyli sobie (ze względu na koszty!) udziału zawodniczek rezerwowych!

Rubcowa posiadała tytuł mistrza międzynarodowego męskiego (za zdobycie mistrzostwa świata kobiet), zaś 15 szachistek nosiło tytuł mistrzyni międzynarodowej (WIM - Woman International Master). Nie było arcymistrzyń, gdyż tytuł ten wprowadzono dopiero w 1975 roku. Łącznie w eliminacjach i finałach rozegrano 258 partii.

(fragment demo ograniczony).

Zestawienia drużyn

"21 kobiecych zespołów"

Zestawienia drużyn wraz zawodniczkamiw kolejności grup 1, 2, 3:

Kraj

Skład drużynowy

Finlandia

Vuorenpää

Jägerhorn

Rumunia

Pogorevici

Teodorescu

Irlandia

Chater

Cassidy

Francja

Chaude de Silans

Choko

ZSRR

Rubcowa O.

Zworykina

Holandia

Heemskerk

Van der Veen

Roodzant

Czechosłowacja (CSR)

Hruškova-Belška

Eretova

USA

Gresser

Piatigorski

Szkocja

Steedman

Foggie

Węgry

Hönsch

Kertesz

Austria

Hausner

Zebinger

Niemiecka RepublikaDemokratyczna (NRD)

Keller-Hermann

Altrichter

Bułgaria

Asenowa

Iwanowa

Luksemburg

Tresch

Welter

Polska

Hołuj

Litmanowicz

Jugosławia

Timofiejewa

Štadler

Anglia

Pritchard

Tranmer

Dania

Larsen

Haahr

Niemiecka RepublikaFederalna (NRF)

Rinder

Landmesser

Norwegia

Mölmann

Skjönsberg

Belgia

Cuijpers

Bollekens

Półfinały - 1957.09.03

"Bez kompromisów, bez remisów!"

Grupa 1Wyniki rundy I:

Francja

0,0 : 2,0

ZSRR

Rumunia

1,0 : 1,0

Czechosłowacja

Irlandia

0,0 : 2,0

Holandia

Finlandia

Pauza

Zawodniczki grały bardzo bojowo i wszystkie partie rundy były rozstrzygnięte! Bardzo ważny mecz Rumunia - Czechosłowacja dał wyniki: Pogorevici - Hruškova-Belška 0:1 i Eretova - Teodorescu 0:1. Najwięcej uwagi kibiców przykuła partia Chaude de Silans - Olga Rubcowa...

Zdjęcie: Chaude de Silans, znana także z udziału w Olimpiadzie męskiej w Dubrowniku (1950 r.)

Stan po I rundzie (Grupa 1):

Miejsce

Kraj

Punkty

1 - 2

Holandia (p) i ZSRR (p)

2,0

3 - 4

Czechosłowacja (p) i Rumunia (p)

1,0

5 - 7

Finlandia, Francja (p) i Irlandia (p)

0,0

1. Gambit hetmański [D56]Roodzant (Holandia) - Cassidy (Irlandia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.Sf3 0-0 6.e3 h6 7.Gh4 Se4 8.Ge7

8...Sc3?? 9.Gd8 Sd1 10.Ge7 Sb2 11.Gf8 Kf8 12.c5 Sc6 13.Wb1 Sa4 14.Kd2 a6 15.Gd3 b6 16.Gc2 b5 17.Whc1 Sa5 18.Ga4 ba4 19.c6 Sc4 20.Kc3 a5 21.Se5 Ga6 22.Sc4 Gc4 23.Wb7 Wa6 24.Wc7 Gb5 25.Kb2 Wb6 26.Ka3 Ke8 27.Wc8 Ke7 28.c7 i czarne poddały się.

2. Obrona sycylijska [B34]WIM Chaude de Silans (Francja) - IM Rubcowa (ZSRR)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.g3 Gg7 6.Se2 Sf6 7.Gg2 d6 8.0-0 0-0 9.Sbc3 Gg4 10.h3 Gd7 11.Kh2 Wc8 12.f4 a6 13.g4 b5 14.a3 Sa5 15.Wb1? (decydująca strata tempa; należało grać konsekwentnie 15.g5 Sh5 16.Gf3 itd.) 15...Sc4 16.Hd3 Gc6 17.Sg3 Sd7! 18.g5 Sc5 19.He2 Sa3! 20.ba3 Gc3 21.Hf3 Gg7 22.f5 Ge5 23.Gf4 Sd7 24.Hg4 Gf4 25.Wf4 Se5 26.Hh4 f6 27.Wbf1 fg5 28.Hg5 e6 29.f6 Sf7 30.Hh4 Gd7 31.W4f2 Wc3 32.Se2 Wc2 33.Sf4 Wf2 34.Wf2 Se5

35.Sh5? gh5 36.Hg5 Sg6 i białe poddały się. Partia ta skupiała na sobie największą uwagę publiczności!

Grupa 2Wyniki rundy I:

Węgry

0,5 : 1,5

Bułgaria

Austria

0,0 : 2,0

NRD

Szkocja

1,5 : 0,5

Luksemburg

USA

Pauza

Spośród sześciu partii tylko dwie (Hönsch - Asenowa i Steedman - Tresch) zakończyły się remisami. Ponieważ Iwanowa pokonała Kertesz, najważniejszy mecz rundy, Węgry - Bułgaria, zakończył się sukcesem Bułgarek! Większość kibiców śledzących tę grupę skupiło się na partii Hausner - Keller-Herrmann.

Stan po I rundzie (Grupa 2):

Miejsce

Kraj

Punkty

NRD (p)

2,0

2 - 3

Szkocja (p) i Bułgaria (p)

1,5

4 - 5

Luksemburg (p) i Węgry (p)

0,5

6 - 7

USA i Austria (p)

0,0

3. Obrona słowiańska [D10]Hönsch (Węgry) - Asenowa (Bułgaria)

1.d4 d5 2.c4 c6 3.cd5 cd5 4.Hc2 Sf6 5.Gf4 Sc6 6.e3 Sh5 7.Gg3 Sg3 8.hg3 h6 9.Sc3 e6 10.a3 Gd7 11.Sf3 Wc8 12.Gd3 Ha5 13.0-0 Ge7 14.He2 h5 15.e4 de4 16.He4

16...Kf8 17.d5 ed5 18.Hd5 Hd5 19.Sd5 Gd6 20.Wfe1 Ge6 21.Sc3 Wd8 22.Ge4 Wc8 23.Wad1 Ge7 24.Sd5 Gd5 25.Wd5 Wd8 26.Wed1 Wh6 27.Wd8 Sd8 28.Kf1 Wb6 29.b4 Gf6 30.Wd5 g6 31.Sd4 Ke7 32.Ke2 Gd4 33.Wd4 Wa6 34.Wd3 We6 35.We3 Kd6 36.Kd3 Kc7 37.Kc4 Sc6 38.Gc6 Wc6 39.Kb3 Kd7 40.We2 i remis

Zdjęcie: Irene Hönsch - Emmen 1957 r.

4. Partia angielska [A17]Hausner (Austria) - WIM Keller-Herrmann (NRD)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e6 3.g3 d5 4.cd5 ed5 5.Gg2 c6 6.d3 Gd6 7.Sf3 0-0 8.0-0 Gg4 9.Hb3 Hc7 10.Gg5 Sbd7 11.e4 de4 12.de4 Wfe8 13.Wfe1 Wad8 14.Wac1 Hb8 15.Sd2 h6 16.Ge3 Ge6! 17.Hc2 Sg4 18.Gd4 c5 19.Ge3 Se3 20.We3 b5 21.a3 c4 22.Wce1 Gc5 23.W3e2 Se5 24.Kh1 Sd3 25.Wf1 Hb6 26.Sf3 a5 27.Sd1 b4 28.ab4 ab4 29.Se3? (29.Se1!) 29...Sf2 30.Wff2 Ge3 31.Wf1 Gc5 32.Se5 Hb5 33.Gf3 Wd4 34.Gh5 We7 35.Wef2 f6 36.Sg6 Wed7 37.e5 Wd3 38.Wf4 Ge3 39.ef6 Gf4 40.Se7 We7 41.fe7 Hh5 42.Wf4 Hd5 43.Hg2 Wd1 i białe poddały się.

Grupa 3Wyniki rundy I:

Dania

0,0 : 2,0

NRF

Anglia

2,0 : 0,0

Norwegia

Jugosławia

2,0 : 0,0

Belgia

Polska

Pauza

W jedynym pojedynku mistrzyń międzynarodowych Rinder (NRF) pokonała doświadczoną Larsen (Dania). Polskie szachistki pauzowały i z wielkim zdenerwowaniem śledziły przebieg rundy. Były przekonane, że już na tym etapie rozgrywek natrafiły na główne konkurentki (Anglię i Jugosławię).

Stan po I rundzie (Grupa 3):

Miejsce

Kraj

Punkty

1 - 3

Anglia (p), NRF (p) i Jugosławia (p)

2,0

4 - 7

Polska, Belgia (p), Norwegia (p) i Dania (p)

0,0