Słowem wstępu

To nie jest książka naukowa napisana po to, aby leżała na półce w bibliotece akademickiej i mogli z niej korzystać studenci szkół wyższych. To również nie jest kryminał czy romans. To książka dla kobiet, takich jak ja czy ty. Napisana przez kobiety takie jak ja i ty – czterdziesto- i pięćdziesięciolatki, które nie tylko obserwują współczesne polskie społeczeństwo, a szczególnie rynek pracy, ale i – czasem mimowolnie – uczestniczą w zmianach w nim zachodzących, doświadczając przy tym dyskryminacji ze względu na ich wiek. Nie jest to nowe zjawisko, czasami trudno sprecyzować, czy to już dyskryminacja, czy mimo wszystko jednak nieszczęśliwy przypadek, przytrafiający się po raz setny w życiu. My również tak myślałyśmy, doszukując się przyczyny dziwnych zachowań w stosunku do nas. Spotykałyśmy się, wymieniałyśmy poglądy i okazywało się, iż jesteśmy normalne.

Uf.

Co za radość! Tylko to, co się dzieje wokół nas, normalne nie jest. Świat pędzi, a my? Czy na pewno dotrzymujemy mu kroku?

Przypuszczalnie również nigdy nikt ci nie powiedział w oczy, że czegoś nie możesz, bo jesteś kobietą, lub zwyczajnie jesteś na coś za stara. A jednak podświadomie to odczuwałaś. Prawda? Zatem, gdzie tkwi przyczyna problemu? Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie.

Tytuł książki również nie jest przypadkowy. Dokładnie odzwierciedla sytuację, jaka istnieje w naszym społeczeństwie. Chodzi o niechęć do wieku. Ale nie nas – kobiet – tylko pracodawców, którzy z wygody lub niewiedzy wolą tworzyć wciąż młody i dynamiczny zespół niż zaufać doświadczeniu i chęci wykazania się w pracy kobiet po czterdziestym roku życia.

Książka składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym z nich wyjaśniamy postrzeganie kobiet w wieku 40+, 45+ i 50+ na rynku pracy. Opowiadamy, czym jest dyskryminacja, jakie są jej rodzaje, w jaki sposób przejawia się to zjawisko, czy osoba 40+ to już kobieta starsza i czy w związku z tym mamy jakieś szczególne prawa. I rzecz najważniejsza, na którą chcemy zwrócić uwagę: skąd tak naprawdę bierze się ta dyskryminacja?

Rozdział drugi stanowi rzut oka na sytuację na świecie. Lekceważenie potencjału tkwiącego w pracownicach w wieku powyżej 40. roku życia to zjawisko występujące na całym świecie. Kluczem do jego likwidacji jest uświadomienie sobie korzyści płynących z udziału kobiet i dopuszczenia ich punktu widzenia oraz wrażliwości do strategii prowadzenia firmy.

W rozdziale trzecim zaś dzielimy się naszymi doświadczeniami związanymi z dyskryminacją ze względu na wiek. Każda z nas opisuje kawałek swojej historii, swoich doświadczeń, które odczuwa i uznaje za dyskryminujące. Każda z nas w innej sytuacji zetknęła się z dyskryminacją. Być może po przeczytaniu książki narzuci ci się refleksja, iż opisane sytuacje są podobne do twoich.

Pomimo że nasza książka powstała w trakcie trudnej sytuacji (pandemia COVID-19, a później wybuch wojny w Ukrainie), to udało nam się przeprowadzić badanie, wykorzystując przede wszystkim Internet. Rozesłałyśmy kwestionariusze ankiety, a wypełnione formularze przeanalizowałyśmy. Wnioski przedstawiłyśmy w ostatniej części książki.

Zachęcamy do lektury, gdyż wierzymy, że znajdziesz w niej coś dla siebie.

Dyskryminacja – co to jest?

Aby ruszyć z miejsca i móc opisywać interesujące nas, kobiety, zjawisko, musimy poznać definicję dyskryminacji i zrozumieć jej podstawowe rodzaje. Uważam, że nie trzeba tutaj korzystać z trudnych czy niezrozumiałych słów, bo sprawdzając, co oznacza dyskryminacja w książce naukowej, w słowniku czy za pomocą wyszukiwarki internetowej, można uznać, że słowo to ma podobne znaczenie. Rzecz w tym, aby w sposób dość łatwy i prosty dowiedzieć się, czym jest i z czym się wiąże.

Jedna z definicji pochodząca z przewodnika encyklopedycznego mówi, że:

Dyskryminacja jest to:

– ograniczenie lub

– pozbawienie równych praw, a także

– prześladowanie, które może być związane z pochodzeniem społecznym, wiekiem czy płcią1.

Inna definicja zaczerpnięta z Internetu mówi o tym, że jest to:

Nierówne traktowanie osoby bądź grupy osób ze względu na swoją inność, na przykład na:

– płeć,

– wiek,

– wyznanie,

– pochodzenie,

– orientację seksualną,

– przekonania polityczne,

– status społeczny,

– status majątkowy,

– niepełnosprawność,

– sytuację rodzinną,

– czy wygląd zewnętrzny2.

Czyli dyskryminacja to przede wszystkim:

– niesprawiedliwe,

– negatywne,

– i krzywdzące działanie przeciwko osobie lub grupie osób tylko dlatego, że dana osoba do tej grupy należy, oraz traktowanie danej osoby inaczej, w znaczeniu mniej przychylnie, w porównaniu z inną osobą, ze względu na jakąś cechę.

1 A. Mikusińska, Socjologia: przewodnik encyklopedyczny, PWN, Warszawa 2008, s. 46.

2 Dyskryminacja – rodzaje, przyczyny, przejawy, skutki, prawo pracy, praca.pl, 25.10.2020, https://www.praca.pl/poradniki/rynek-pracy/dyskryminacja-rodzaje,przyczyny,przejawy,skutki,prawo-pracy_pr-2027.html [dostęp: 4.04.2022].