Wstęp
Ta książka nie jest zbiorem legend ani kroniką w tradycyjnym znaczeniu. Nie opowiada historii oczami ludzi - opowiada ją oczami miejsca.
Dolina Wieprza istnieje dłużej niż pamięć pokoleń. Zanim powstały wsie, zanim wytyczono granice pól i ulic, zanim zapisano pierwsze nazwiska w księgach, ziemia już przyjmowała kroki, krew, modlitwy i ciszę. Każde wydarzenie, które człowiek nazwał historią, było dla niej jedynie kolejną warstwą: jak osad po wylewie rzeki, jak rdza po żelazie, jak popiół po ogniu. Dlatego opowieść w tej książce nie płynie od daty do daty. Płynie jak rzeka - przez czas.
Pierwsza część dotyka sfery wierzeń i odczuć: tego, co ludzie widzieli w mgle, wodzie i ruinach, próbując zrozumieć miejsce, w którym żyją. To język wyobraźni, który pozwalał oswoić krajobraz silniejszy od człowieka.
Druga część przechodzi w historię - już nazwaną i zapisaną. Pojawiają się postacie, bitwy, religie, koleje, wysiedlenia i praca. Jednak nawet tu centrum opowieści pozostaje niezmienne: nie bohater, lecz teren. Człowiek przychodzi, działa i odchodzi, a przestrzeń przechowuje ślad jego obecności w sposób spokojniejszy i trwalszy niż ludzka pamięć.
Nie jest to więc poezja o przeszłości. To próba usłyszenia, jak przeszłość brzmi w teraźniejszości.
Każdy wiersz został osadzony w konkretnym miejscu powiatu krasnostawskiego. Miejsca te nie zostały opisane jako zabytki ani atrakcje - zostały potraktowane jak świadkowie. Mury, pola, cmentarze, rzeki i nasypy kolejowe nie są tłem wydarzeń. To one są nośnikami opowieści.
Celem tej książki nie jest rekonstrukcja historii ani interpretacja wydarzeń. Jest nim zatrzymanie chwili, w której czytelnik może zobaczyć własne otoczenie inaczej: nie jako codzienną przestrzeń, lecz jako ciągłość trwania. Bo ziemia nie pamięta dat. Pamięta ciężar.
Jeśli po lekturze spojrzenie na znane miejsca stanie się choć odrobinę wolniejsze - książka spełniła swoje zadanie.
