Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie - Adam Mickiewicz

Kup ebooka

43.00 zł
35.69 zł (36,55 zł najniższa cena z 30 dni)

-
Proszę czekać
?

PRZYPISY

PAN TADEUSZ

[1] Tytuł: zajazd - zob. Objaśnienia poety, s. 459.

KSIĘGA I.GOSPODARSTWO

[1] w. 1 Litwo! Ojczyzno moja! - Litwa w apostrofie Mickiewicza jest utożsamiona z Wielkim Księstwem Litewskim. Powstało ono w XIII w., a od czasu unii polsko-litewskiej w 1569 r. do trzeciego rozbioru Polski w 1795 r. wchodziło w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Sercu Mickiewicza, który nie znał Krakowa, Warszawy ani nie widział Wisły, który wychował się na Nowogródczyźnie, następnie studiował w Wilnie, szczególnie bliskie były tamte litewsko-polskie strony.
[2] w. 1-3 ty jesteś jak zdrowie... - porównanie nawiązujące do fraszki Na zdrowie Jana Kochanowskiego: "Szlachetne zdrowie, / Nikt się nie dowie, / Jako smakujesz, / Aż się zepsujesz".
[3] w. 4 tęsknię po tobie - tęsknię za tobą; forma składniowa używana w rodzinnych stronach poety.
[4] w. 5-7 Mickiewicz przywołuje tu zapamiętane z dzieciństwa cudowne obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej, Matki Boskiej Ostrobramskiej z Wilna oraz Panny Świętej, co ochrania "gród zamkowy" (czyli Nowogródek) z obrazem Matki Boskiej w nieistniejącej już cerkwi unickiej na Górze Zamkowej; zob. też Objaśnienia poety, s. 460.
[5] w. 8 O swym cudownym uzdrowieniu poeta pisał do Antoniego Odyńca, że "wypadłszy z okna, był jakiś czas bez życia" (A.E. Odyniec, Listy z podróży, oprac. H. Życzyński, Wrocław 1961, BN I 341).
[6] w. 19 świerzop - chwast bujnie rosnący w zbożu; u Mickiewicza także rzepak uprawny; gryka - tatarka, ma drobne białe kwiaty.
[7] w. 20 dzięcielina (daw., reg.) - koniczyna o białych, w głębi różowawych kwiatach; stąd "panieński rumieniec".
[8] w. 22 Grusze na miedzach sadzono, aby zaznaczyć granice pomiędzy polami.
?
Seria Biblioteka Narodowa ukazuje się pod patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Rada Naukowa "Biblioteki Narodowej": Józef Bachórz, Tomasz Chachulski, Jerzy Jarzębski, Alina Kowalczykowa, Ryszard Nycz
Redaktor "Biblioteki Narodowej": Stanisław Bereś
Recenzenci tomu: Jerzy Fiećko, Jarosław Ławski
Redaktor prowadząca: Anna Krzywania
Redakcja Wstępu i opracowania: Anna Poinc-Chrabąszcz / CHAT BLANC
Korekta: Alicja Stępniak, Anna Gądek
Redakcja techniczna: Agata Kempczyńska
Ilustracja na frontyspisie: Adam Mickiewicz, staloryt Antoniego Oleszczyńskiego z lat 1833-1834 według medalionu Davida d'Angers z roku 1829. Muzeum Książąt Lubomirskich w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich
Skład wersji papierowej: Robert Oleś
Konwersja: eLitera s.c.
Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Ossolineum 50-139 Wrocław, ul. Szewska 37 e-mail: wydawnictwo@ossolineum.pl www.ossolineum.pl
? Copyright by Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2016
Wydanie I elektroniczne, na podstawie wydania XV (2022), Wrocław 2023
Poprzednie wydania (I-XIV) Pana Tadeusza ukazały się w "Bibliotece Narodowej" w opracowaniu Stanisława Pigonia. Od wydania X z roku 1994 publikację uzupełniał Aneks Juliana Maślanki.
Nieupoważnione powielanie lub inne wykorzystywanie utworu stanowi naruszenie praw autorskich.
ISSN 0208-4104
ISBN 978-83-66267-98-5
?

KSIĘGA PIERWSZA

GOSPODARSTWO

TREŚĆ

Powrót panicza - Spotkanie się najpierwsze w pokoiku, drugie u stołu - Ważna Sędziego nauka o grzeczności - Podkomorzego uwagi polityczne nad modami - Początek sporu o Kusego i Sokoła - Żale Wojskiego - Ostatni Woźny Trybunału - Rzut oka na ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.

1

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.[1][2]

2

Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,

3

Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie

4

Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.[3]

5

Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy[4]

6

I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy

7

Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

8

Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem[5]

9

(Gdy od płaczącej matki pod Twoję opiekę

10

Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę

11

I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu

12

Iść za wrócone życie podziękować Bogu),

13

Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.

14

Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną

15

Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,

16

Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;

17

Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,

18

Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;

19

Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,[6]

20

Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,[7]

21

A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą

22

Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.[8]

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki