No i gdzie te święta? - Magdalena Buraczewska-Świątek

Kup ebooka

38.90 zł
31.12 zł (38,90 zł najniższa cena z 30 dni)

-
Proszę czekać

 

 

 

 

 

 

O szukaniu światła w śnieżnej kuli

 

 

 

 

Zanim opowiem Wam tę historię, muszę się do czegoś przyznać. Pisząc o Weronice i Łukaszu, o ich podróży przez zaśnieżoną Polskę w poszukiwaniu ducha świąt, sama go szukałam. Siedziałam przy laptopie w sierpniu i we wrześniu - tak, wiem, mało świąteczny to czas, gdy termometr pokazuje dwadzieścia kilka stopni, ale ja pisałam o śniegu - i zastanawiałam się, gdzie się podziała ta magia, którą pamiętam z dzieciństwa.

Wiecie, o czym mówię? O tym uczuciu, gdy budzisz się w grudniowy poranek i świat za oknem jest biały. Gdy choinka pachnie lasem, a nie plastikiem. Gdy prezenty są mniej ważne niż to, że wszyscy są razem przy stole. Gdy oglądasz Kevina samego w domu po raz dwudziesty i wciąż się śmiejesz. Gdy wierzysz, że cuda są możliwe, nawet te małe, prywatne, zapisane na kartkach.

Gdzieś między dorosłością a cynizmem, między karierą a kalendarzem, między pierwszą a setną świąteczną reklamą Coca-Coli ta magia zniknęła. Albo może my zniknęliśmy dla niej - zbyt zajęci scrollowaniem, by zauważyć, że pada śnieg, żeby zachwycić się nim na nowo, żeby odkryć go jak małe dziecko, które po jakimś czasie natrafia na odrzuconą wcześniej zabawkę, która się znudziła, a teraz okazuje się ukochaną.

Dlatego powołałam do literackiego życia Weronikę - dziennikarkę, która jest trochę mną, trochę Tobą, trochę każdym, kto kiedyś przestał wierzyć w święta. I Łukasza - fotografa, który dostrzega piękno tam, gdzie inni widzą tylko rzeczy. Wysłałam ich w podróż, której sama potrzebowałam, żeby znaleźć to, co zgubiliśmy gdzieś między dzieciństwem a dorosłością.

W trakcie pisania stało się coś nieoczekiwanego. Słowa zaczęły układać się w rytm, rytm w melodię, melodia w piosenkę. Może to przez te wszystkie świąteczne filmy, które oglądałam we fragmentach "dla researchu" (tak, wszystkie, nawet te najbardziej kiczowate). Może to przez muzykę, której słuchałam w trakcie pisania - od Franka Sinatry po Mariah Carey, od polskich kolęd po współczesne covery.

Piosenka, którą napisałam (łącznie ze słowami) - Święta to miłość - jest jak ta opowieść: trochę nostalgiczna, trochę magiczna, melancholijna. Ma w sobie coś z musicali Disneya - tę naiwną wiarę, że wszystko się ułoży, że spadająca gwiazda może wrócić, że magia jest tuż za rogiem. Ale ma też coś z polskiej zadumy - tę świadomość, że święta są trudne, rodziny są skomplikowane, a czasem zamiast śniegu pada deszcz.

Gdy komponowałam muzykę (z pomocą AI, co, uwierzcie mi, nie jest prostym zadaniem), wyobrażałam sobie scenę: Weronika stoi na parkingu stacji benzynowej, wokół niej opadają wielkie płatki śniegu, a w radiu gra właśnie ta piosenka. I ona wie - wie, że to ten moment, który będzie pamiętać za dwadzieścia lat. Ten moment, gdy wszystko jest możliwe.

Chór dziecięcy w refrenie to nie przypadek. To głos tej części nas, która wciąż wierzy, wciąż czeka na cud. Która wie, że "spadająca gwiazda" to nie tylko metafora - to obietnica, że nawet gdy coś znika, może wrócić. Zmienione, inne, ale prawdziwsze.

Ta opowieść nie jest o tym, jak Weronika i Łukasz znajdują ducha świąt. Jest o tym, jak duch świąt znajduje ich - w najmniej oczekiwanych momentach, w najbardziej zwyczajnych miejscach. W korku na A8. W zepsutym GPS-ie. W gwiazdce z chleba, która będzie twarda jak kamień, zanim dotrą do domu.

Jest o tym, że czasem musisz przejechać pół Polski z kimś, kogo ledwo znasz, by zrozumieć, że świąt nie ma w dekoracjach ani w tradycjach. Są w ludziach. W tych, którzy przychodzą, jak zbłąkany wędrowiec, pod Twoje drzwi. W tych, którzy otwierają, choć boją się wpuścić. W tych, którzy siedzą przy stole i fałszując, śpiewają kolędy, bo tradycja jest tradycją.

Mam nadzieję, że w tej historii znajdziecie swoje odbicie, swoją zagubioną gwiazdę. Ten moment, gdy przestajecie scrollować i zaczynacie sobie uświadamiać, że może - tylko może - po przeczytaniu zadzwonicie do kogoś, kogo dawno nie słyszeliście. Że pozwolicie sobie na małe święta, nawet jeśli wszystko wskazuje na to, że będą niedoskonałe.

Bo - i może to jest najważniejsza rzecz, jakiej się nauczyłam, pisząc tę książkę - doskonałość jest przereklamowana. To, czego naprawdę szukamy, to nie idealne święta z reklamy. To te prawdziwe, kiedy karp jest za suchy, ktoś pokłóci się o politykę, prezenty są nietrafione, ale - mimo wszystko - jesteśmy razem.

Jak w śnieżnej kuli - może sztuczne, może kiczowate, ale nasze.

Zapraszam Was w tę literacką podróż. Zabierzcie ciepłą herbatę (albo grzane wino, nie osądzam), znajdźcie wygodne miejsce pod miękkim kocem i pozwólcie sobie na chwilę uwierzyć, że magia wciąż istnieje, że Bóg każdego dnia rodzi się na nowo, bez spektakularnych znaków. Że czasem wystarczy się zgubić, żeby się znaleźć.

Że czasem Last Christmas musi zostać zagrane siedem razy, żebyś wygrał zakład. Że czasem duch świąt przychodzi przemoczony, z kilkudniowym zarostem i kartkami w ręku. I że czasem to wystarcza.

PS Jeśli podczas czytania usłyszycie w głowie melodię - tę z dziecięcym chórem, dzwoneczkami i nutą tęsknoty - to znaczy, że magia działa. Że jesteście w śnieżnej kuli razem z bohaterami. Że może Wasza spadająca gwiazda też wróci i poda Wam kubek gorącej czekolady, i będzie patrzeć, jak znowu stajecie się dzieckiem.

PSS A jeśli nie wierzycie w magię, to może uwierzycie w to, że gdzieś w Polsce, w tę Wigilię, ktoś rzeczywiście stanie pod czyimiś drzwiami, z kartkami czy bez nich. Że ktoś otworzy. Że dodatkowe nakrycie w końcu się przyda. Bo cuda się zdarzają. Małe, prywatne, prawdziwe cuda. Trzeba tylko uważnie patrzeć.

 

Święta to miłość - Magdalena Buraczewska-Świątek (piosenki możesz wysłuchać na moim kanale na YouTubie - wystarczy, że zeskanujesz kod QR umieszczony w tej książce lub wpiszesz w wyszukiwarkę YouTube tytuł i moje nazwisko).

 

[Zwrotka 1]

Światła migoczą,

Prawdziwy blask niewielki,

Lekkość tylko w śniegu,

A nasze serca jak z ołowiu,

Jak z ołowiu ciężkie.

Choinka stoi,

Czegoś tak bardzo jej brak.

Czy to magia zniknęła?

Czy to znikam ja?

Czy to tylko ja?

 

[Przedrefren]

Gdzie ten czas,

Szczery dziecka śmiech?

Ciepło dłoni w najmroźniejszy

Grudniowy życia dzień.

 

[Refren z dziecięcym chórem]

Spadająca gwiazdo,

Gdzie jesteś dziś?

Bez ciebie cały magii czas

Odszedł gdzieś,

Cały czar prysł.

Zagubiona gwiazdo,

Co w ciemność mkniesz,

Wróć do mnie,

Gorącej czekolady daj łyk.

Bo bez ciebie zimowy sen

Nie chce dobrze skończyć się.

 

[Zwrotka 2]

Płatki tańczą,

Jakby to był ich ostatni raz.

Prezenty czekają,

A nam wciąż czegoś brak,

Czegoś nam ciągle brak.

Święta to miłość -

Tak mówiłeś mi,

A teraz echo powtarza to

Przez moje pełne sopli

Kryształowe łzy.

 

[Przedrefren]

Gdzie ten czas,

Szczery dziecka śmiech?

Ciepło dłoni w najmroźniejszy

Grudniowy życia dzień?

 

[Refren z dziecięcym chórem]

Spadająca gwiazdo,

Gdzie jesteś dziś?

Bez ciebie cały magii czas

Odszedł gdzieś,

Cały czar prysł.

Zagubiona gwiazdo,

Co w ciemność mkniesz,

Wróć do mnie,

Gorącej czekolady daj łyk,

Bo bez ciebie w zimowy sen

Nie mogę miękko zapaść,

Zapaść się.

 

 

 

 

 

 

Rozdział 1

 

 

 

 

Weronika Kochanowska zawsze uważała, że Charles Dickens wiedział o świętach coś, czego w dwudziestym pierwszym wieku nikt nie rozumiał. Opowieść wigilijna była dla niej nie tylko książką, ale czymś w rodzaju świętego pisma - historią o tym, jak człowiek może się zmienić, jeśli tylko pozwoli sobie spojrzeć na własne życie z perspektywy trzech duchów: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

Problem polegał na tym, że w grudniu 2025 roku, siedząc w redakcji "Warsaw Life" o wpół do dziesiątej wieczorem, czuła się bardziej jak Ebenezer Scrooge przed przemianą niż po niej.

Ekran laptopa świecił jej prosto w twarz, a kursor migał niecierpliwie w połowie zdania o "subtelnej elegancji świątecznych stroików z eukaliptusa". Eukaliptusa! Jakby ktokolwiek w Polsce wybrał go zamiast jodłowych gałązek z lasu dziadka.

- Weroniczka, czy ty w ogóle słuchasz, co do ciebie mówię? - Głos matki brzmiał przez słuchawki iPhone'a jak echo z innego świata, takiego, w którym ludzie mieli czas na rozmowy telefoniczne dłuższe niż trzy minuty.

Weronika przełożyła telefon do drugiej ręki i jednocześnie przewinęła dokument na ekranie - artykuł o dziesięciu sposobach na idealną dekorację świąteczną stołu, który miał być gotowy do jutra rana. Sposób numer siedem: "Złote akcenty dodadzą blasku". Boże, jakie to było puste.

- Mamo, słucham cię, ale...

- Ale nic! - warknęła matka. - Ciocia Basia już kupiła karpia, a nawet dwa! Bo wie, że jak już musisz, to zjesz tego smażonego, a w galarecie nawet byś nie tknęła. Babcia od tygodnia przygotowuje uszka, te z grzybami z Bieszczad, które zbierała jesienią. A ty mi tu opowiadasz o jakichś artykułach! To już nie praca, to pracoholizm! Zapominasz, co ważne!

Za oknem redakcji Warszawa wyglądała jak z pocztówki: Nowy Świat tonął w girlandach światełek, a na rogu ktoś sprzedawał grzane wino z małego drewnianego domku. Zapach cynamonu i goździków zdawał się docierać nawet przez szczelne okna biurowca (wyobraźnia robiła swoje), mieszając się z wonią przepalonej kawy z redakcyjnego ekspresu.

- To ważny projekt, mamo. Całą kampanię sponsoruje Samsung, to duże pieniądze dla magazynu...

- Pieniądze, pieniądze! - Matka westchnęła tak głośno, że Weronika odsunęła telefon od ucha. - A życie? Kiedy ostatnio miałaś wolny weekend? Kiedy spotkałaś się z kimś nie w sprawie pracy?

Weronika spojrzała na swoje odbicie w ciemnym oknie. Dwadzieścia pięć lat, magister dziennikarstwa i kulturoznawstwa z wyróżnieniem, mieszkanie za połowę pensji na Mokotowie - czterdzieści metrów z widokiem na inne bloki - kariera w mediach, która miała być przepustką do lepszego życia. A tymczasem wyglądała jak ktoś, kto od tygodni nie sypiał wystarczająco długo: włosy ściągnięte w niedbały kok, który zrobiła rano w windzie, pod oczami cienie, których żaden korektor już nie maskował, na biurku trzecia tego dnia filiżanka kawy - zimna, z kożuchem z mlecznej pianki na powierzchni.

- Właśnie byłam na randce - skłamała.

- Naprawdę? Z kim?

- Z... z takim jednym. Poznałam go na Tinderze.

- Na czym?

- Nieważne. Fajny był. Pracuje w IT, jak się okazało, w tej samej firmie.

- I co, umówicie się jeszcze?

Weronika przygryzła wargę. Ostatnia randka? Trzy miesiące temu, z jakimś Sebastianem, który przez całą kolację opowiadał o swojej kolekcji winyli i ani razu o nic jej nie zapytał.

- Może. Zobaczymy. To rozwojowy temat.

- Kiedy ja byłam w twoim wieku - ciągnęła matka, a Weronika bezgłośnie powtórzyła następne słowa razem z nią - miałam już ciebie i twoją siostrę. A ty? Ty żyjesz w tym swoim telefonie jak... jak jakiś robot!

- Nie jestem robotem, mamo - mruknęła, zapisując dokument. Ctrl + S, nawyk silniejszy niż oddychanie. - Po prostu mam ważny projekt i...

- A co z Kamilem? Podobno otwiera drugą kancelarię we Wrocławiu. Pyta o ciebie, zawsze pytał. On ma czas dla rodziny. Nie siedzi w internecie do północy.

W internecie do północy - pomyślała Weronika. To brzmiało jak tytuł jej autobiografii. Albo epitafium: "Tu leży Weronika Kochanowska. Zawsze była online".

Kamil. Miły, przewidywalny, bezpieczny Kamil, który pocałował ją pierwszy raz pod szkołą - pachniał wtedy miętową gumą do żucia i strachem. Pisał do niej wiersze na walentynki - okropne, rymowane "serce w ofierze", ale pisał. Planował ich wspólne życie już w liceum: on prawnik, ona w domu z dziećmi, wakacje nad morzem, Wigilie u jego rodziców.

Dwa lata temu, gdy zerwała z nim przez telefon (bo kiedy miała przyjechać osobiście?), powiedział jej: "Ty nigdy nie będziesz szczęśliwa, bo zawsze będziesz szukać czegoś więcej". Może miał rację. Może to była jej klątwa - wieczne poszukiwanie czegoś, co nie istniało. Jak Duch Przyszłych Świąt u Dickensa, zawsze wskazujący na to, co może być, ale nigdy na to, co jest.

- Kamil kogoś ma - powiedziała szybko, zanim matka zdążyła kontynuować. - Jakąś lekarkę z Wrocławia - wymyśliła na poczekaniu, byle tylko uciąć niewygodny temat. Gdzieś przez wspólnych znajomych obiło jej się o uszy, że podobno widywano go ostatnio na mieście z jakąś lekarką.

Cisza.

- Skąd wiesz?

- Widziałam jakieś zdjęcia na Facebooku - rzuciła gładko, brnąc w to dalej, żeby uwiarygodnić swoją wersję.

- Ach. - W głosie mamy pojawiło się rozczarowanie. - No cóż. Może to i lepiej. Za bardzo szastał pieniędzmi.

Weronika uśmiechnęła się mimo woli. Jej matka zawsze potrafiła znaleźć wadę w każdym, kto już nie był potencjalnym partnerem.

- Mamo. Wiem, co to rodzina - powiedziała w końcu, wyłączając... nie, usypiając komputer. Nigdy go nie wyłączała. - Ale mam deadline jutro rano, a potem jeszcze...

- Weronika. - Głos matki stał się nagle cichszy, bardziej błagalny. - Przyjedziesz na Wigilię, prawda? Babcia ciągle o ciebie pyta. Wczoraj dzwoniła, mówiła, że chce ci coś dać. Ma już osiemdziesiąt lat. Ledwo chodzi po tych swoich schodach. Nie wiemy, ile jeszcze...

Weronika zamarła z ręką na klawiaturze. Przez telefon słyszała odgłosy wrocławskiego domu - telewizor nadający wieczorne wiadomości, szczekanie Burka, psa sąsiadów, który reagował na każdy samochód, stukot noża na desce do krojenia (pewnie siostra kroiła warzywa na jutrzejszą zupę - pomyślała z przyzwyczajenia, po czym natychmiast uświadomiła sobie z ukłuciem winy, że przecież Agnieszka od dawna tam już nie mieszkała). Dźwięki, które kiedyś oznaczały bezpieczeństwo i dom. Teraz brzmiały jak pretensje, jak lista rzeczy, z których zrezygnowała w imię kariery.

- Oczywiście, że przyjadę.

- Kiedy?

- Dwudziestego trzeciego wieczorem. Albo rano dwudziestego czwartego.

- Rano? W Wigilię przyjeżdżasz rano? Agnieszka z Piotrkiem będą już dwudziestego drugiego! Pomogą mi w przygotowaniach!

- Mam projekt do skończenia...

- A ten to nie może poczekać do stycznia?

Weronika rozejrzała się po redakcji. Było już po dwudziestej drugiej, ale większość kolegów wciąż siedziała przy biurkach, z twarzami oświetlonymi niebieską poświatą monitorów jak współczesne ikony świętych męczenników. Aśka z działu mody poprawiała sesję zdjęciową na jutrzejszy deadline, przeklinając pod nosem fotografa, który "nie rozumie koncepcji minimalizmu". Tomek z lifestyle'u rozmawiał przez telefon z jakimś szefem kuchni, notując gorączkowo przepis na "dekonstruowanego karpia". A w kącie, przy biurku z napisem "Marek Kowalczyk - Deputy Editor", siedział jej najlepszy kolega, przyglądając się zdjęciom na ekranie komputera z miną człowieka, który zastanawia się, gdzie popełnił życiowy błąd.

- Nie może - powiedziała w końcu. - To duży klient, kampania świąteczna, muszę...

- Wiesz co? - przerwała jej matka, a w jej głosie pojawiła się nuta, którą Weronika pamiętała z dzieciństwa: mieszanka rozczarowania i bezradności, ten sam ton, którym mówiła "idź już spać", gdy jej mała córeczka czytała z latarką pod kołdrą. - Jak skończysz trzydzieści lat, sama jak palec, z tym swoim laptopem na kolanach jako jedynym towarzyszem, to przypomnij sobie tę rozmowę. Może wtedy zrozumiesz, że pieniądze szczęścia nie dają.

- Mamo, ja...

- Tata cię pozdrawia. Śpi już, jutro wcześnie wstaje do pracy. Niektórzy jeszcze pracują naprawdę, nie tylko klikają w komputer.

Połączenie się urwało. Weronika zastygła na chwilę ze słuchawką przy uchu, słuchając sygnału "zajęte" - kolejny charakterystyczny dźwięk jej życia, jak dzwonek budzika o szóstej rano, ping notyfikacji na Teamsach, szum klimatyzacji w biurze. Wokół niej redakcja żyła swoim nocnym życiem - klawiatury stukały rytmicznie jak deszcz o parapet, ekrany telefonów migały powiadomieniami jak świetliki w letni wieczór, a z kuchni dochodził zapach kolejnej porcji kawy, która pewnie też będzie stać do rana.

- Kłótnia z mamą? - zawołała Aśka, nie odrywając wzroku od ekranu. - Klasyk przedświąteczny. Moja wczoraj płakała, że nie przywiozę wnuków. Jakich wnuków, pytam, jak ja nawet kota nie mam czasu nakarmić?

- Może powinnyśmy założyć jakiś klub - mruknęła Weronika. - Samotne Redaktorki przed Trzydziestką.

- Już jest. Nazywa się happy hour w Pierwszej. - Aśka w końcu podniosła głowę. Makijaż, który rano był perfekcyjny, teraz sprawiał, że wyglądała jak jenot. - Idziesz jutro?

- Mam wyjazd w piątek. Projekt świąteczny.

- Ten z Markiem? Lucky you. Przynajmniej on nie będzie próbował z tobą kombinować.

Weronika podeszła do biurka kolegi. Wyglądał na jeszcze bardziej zmęczonego niż zwykle, a to coś znaczyło. Dwadzieścia siedem lat, wiceredaktor działu reportażu, od dwóch lat mąż, od wczoraj ojciec małej Lenki. Na jego biurku stała ramka ze zdjęciem - on, Ania i USG dziecka, wszyscy rozpromienieni w ten sposób, w jaki ludzie uśmiechają się, gdy myślą, że wszystko będzie dobrze.

- Ciężka rozmowa? - Marek podniósł głowę znad komputera. Pod oczami miał worki jak po tygodniowej imprezie, tyle że on imprezował z Photoshopem i InDesignem.

- Rodzice - mruknęła Weronika, siadając na brzegu jego biurka. Poczuła pod sobą stos wydruków: briefów, korekt, faktur. Papierowy ślad ich cyfrowego życia. - A ty co tu robisz? Myślałam, że będziesz z Anią i dzieckiem.

Marek westchnął i przesunął dłonią po twarzy. Zarost miał trzydniowy, a tę koszulę nosił pewnie od poniedziałku.

- Ania śpi, Lenka też. Pielęgniarka powiedziała, żebym dał im odpocząć. A ja siedzę tutaj i próbuję skończyć ten cholerny projekt na jutro. - Wskazał na ekran pełen zdjęć świątecznych jarmarków. Każde wyretuszowane do granic możliwości: śnieg bielszy, jak z tej reklamy proszku, że "bielsze już nie będzie", światełka jaśniejsze, uśmiechy szersze. - Marcin mnie zabije, jak tego nie skończę.

- Jaki projekt?

- Ten roadtrip. "Gdzie jest duch świąt w Polsce". Kilka dni w drodze, Instagram co godzinę, artykuł na Wigilię. Mam jechać z tobą w piątek.

Weronika usiadła wygodniej, zrzucając na podłogę stos ulotek reklamowych.

- Marek, twoja córka ma jeden dzień. Jeden! Za tydzień przeżyje pierwszą Wigilię w życiu. A ty mi mówisz, że chcesz jechać na road trip szukać ducha świąt? Przecież on jest w szpitalu na Banacha, w pokoju dwieście siedem.

- Ty i ta twoja pamięć do drobiazgów - mruknął, uśmiechając się blado.

- Żadna pamięć do drobiazgów - odparła szybko. - Zapamiętałam, bo rano posłałam tam kuriera z kwiatami dla Ani.

- No rozumiem, ale... ale to może być moja szansa - powiedział cicho, nie patrząc jej w oczy. - Wiesz, jak długo czekałem na taki projekt? Samsung jako klient, budżet na prawdziwy reportaż, nie tylko sesja zdjęciowa w studio z udawanymi choinkami z Allegro. Jak to wypali, Marcin obiecał mi awans na senior editora. To dodatkowe pięć tysięcy miesięcznie. Wiesz, ile kosztują pieluchy?

- Nie, ale wiem, ile kosztuje nieobecność ojca.

Cisza. Gdzieś w tle Tomek wciąż rozmawiał przez telefon, teraz już o "molekularnej transformacji tradycyjnego bigosu".

Weronika spojrzała na zdjęcie na biurku Marka - jego uśmiechnięta żona przy choince z zeszłego roku. Piękna, cierpliwa Ania, która studiowała z Weroniką kulturoznawstwo, która chciała pisać doktorat o polskim kinie, ale zamiast tego pracowała w PR-ze firmy farmaceutycznej, bo "ktoś musi mieć stabilne zarobki". Która przez ostatnie dziewięć miesięcy nosiła w sobie ich dziecko, podczas gdy Marek pracował do późna nad projektami, które "mogą zmienić jego karierę".

- Wiesz, co powiedział Dickens o pieniądzach? - zapytała.

- Sorry, ale nie jestem w nastroju na cytaty. - Marek otworzył kolejne zdjęcie. Pierogi na talerzu, tak wyfotoszopowane, że wyglądały jak z plastiku.

- Nikt nie jest biedniejszy od tego, kto nie docenia tego, co ma. - Weronika chwyciła ramkę ze zdjęciem.

- Wera, Dickens raczej nigdy tego nie napisał. Znalazłaś to na Pintereście? - mruknął, nawet nie odrywając wzroku od ekranu.

Weronika poczuła, jak na policzki wypływa jej zdradziecki rumieniec. Złapał ją na gorącym uczynku.

- Nieważne, kto to napisał - ucięła szybko, ignorując wpadkę. - Masz żonę, która kocha cię mimo tego, że częściej widujesz ten monitor niż ją. Córkę, która właśnie się urodziła i pewnie pachnie tym niesamowitym zapachem nowych dzieci, wiesz, taki puder zmieszany z mlekiem. I pierwsze święta we trójkę. Myślisz, że jakiś artykuł jest tego wart?

Marek milczał, wpatrując się w ekran. Kursor migał w rytm jego oddechu.

- Poza tym - dodała - jesteś zmęczony jak diabli. Kiedy ostatnio spałeś więcej niż pięć godzin?

- W niedzielę. Sześć.

- Wow, rekord. Myślisz, że w takim stanie napisałbyś dobry reportaż? Że zrobisz coś więcej niż sklecenie banałów o "magii świąt" i "rodzinnej atmosferze"?

- A ty? - zapytał w końcu. - Myślisz, że sama dasz radę? Wiesz, jaki Marcin jest nerwowy przed świętami. Będzie dzwonił co godzinę.

- Znajdziemy kogoś innego, jakiegoś fotografa na freelansie. Pewnie kolejnego hipstera z Pragi, który myśli, że analogowe zdjęcia to szczyt artyzmu. A ty wrócisz do domu, do żony i córki. Do tego, co naprawdę ważne.

Marek patrzył na nią przez chwilę, jakby ważył jej słowa. Gdzieś z kuchni dobiegł ich dźwięk pękającego szkła i przekleństwo Tomka.

- Marcin mnie zabije.

- Marcin ma dwóch rozwiedzionych redaktorów i trzech singli w dziale. Sam śpi w biurze trzy razy w tygodniu. Myślisz, że nie zrozumie? - Weronika się uśmiechnęła. - Poza tym, jeszcze będziesz miał mnóstwo okazji, żeby załapać się na dobre projekty. Samsung nie ucieknie. Ale pierwsze święta z dzieckiem masz tylko raz.

- A jeśli to był mój jedyny strzał? Jeśli Marcin da ten awans komuś innemu?

- Nie. Jesteś dobry, Marek. Naprawdę dobry. Najlepszy tekst o gentryfikacji Pragi? Twój. Reportaż o food truckach? Twój. I właśnie dlatego będziesz miał więcej szans. Ale teraz najbardziej potrzebują cię Ania i Lenka.

Marek odsunął laptopa na bok. Ten jeden gest był jak ostateczna decyzja.

- Wiesz co? Masz rację. To tylko praca. A one... one to moja rodzina. - Wstał, sięgając po kurtkę. - Ale ty uważaj na siebie, okej? Ten projekt... Marcin będzie wymagał cudów. A ty już teraz ledwo zipiesz.

- Dam radę. Zawsze daję.

- Właśnie to mnie martwi.

Gdy wyszedł, Weronika została sama przy jego biurku. Na ekranie komputera migały zdjęcia świątecznych jarmarków z całej Polski - Kraków z jego średniowiecznym rynkiem tonącym w światłach (saturation +60%), Gdańsk z jarmarkiem na Długim Targu (kontrast +40%), Wrocław z jego miniaturowymi domkami rozstawionymi wokół ratusza (vibrance +80%). Każde miejsce opowiadało jakąś historię o tradycji, o ludziach spotykających się przy grzanym winie i pierogach, o magii, która pojawiała się gdzieś między pierwszą gwiazdką a ostatnią kolędą. A przynajmniej tak to wyglądało po obróbce.

Może to był znak. Może wszechświat - czy raczej Marek rezygnujący z projektu - próbował jej coś przekazać.

Otworzyła nowy dokument i napisała na górze: "Road trip - duch świąt w Polsce. Koncepcja trasy".

Dickens podzielił swoją opowieść na trzy części: duch przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Może ona mogłaby zrobić coś podobnego? Miejsca, które reprezentują tradycję, które żyją teraźniejszością i obiecują coś więcej?

Zaczęła pisać:

 

DZIEŃ 1-2: WARSZAWA ? KAZIMIERZ DOLNY Duch przeszłości

Kazimierz to miejsce, gdzie czas zatrzymał się gdzieś w szesnastym wieku. Ruiny zamku widziały królów i wojny, kamienne domki na rynku pamiętają kupców z całej Europy. Grudniowy jarmark rozstawiono między tymi samymi murami, które widziały setki poprzednich świąt. Tradycyjne rzemiosło, ludzie pracujący tak samo jak ich dziadkowie. Pytanie: czy ta przeszłość to więzienie, czy fundament?

 

DZIEŃ 3-4: BIESZCZADY

Duch teraźniejszości

Góry zimą. Pustka, cisza, tylko ty i natura. Miejsca, gdzie nie ma zasięgu komórkowego, gdzie świętowanie oznacza wspólny posiłek przy kominku, rozmowy do późna w nocy, prostotę. Może odnajdziemy tam ludzi, którzy żyją tu i teraz, bez ciągłego planowania przyszłości i rozpamiętywania przeszłości?

 

DZIEŃ 5-6: WROCŁAW ? DOM

Duch przyszłości

Wrocław - miasto, które odbudowało się z ruin, które każdego roku wymyśla nowe zwyczaje, gdzie krasnale spotykają się z tradycyjnymi jarmarkami. Miasto przyszłości zakorzenionej w przeszłości. A potem powrót do domu - do rodziny, do pytania o to, jaka ma być moja przyszłość. Czy mogę pogodzić to, kim jestem, z tym, kim chcę być?

 

Spojrzała na zegarek - dwudziesta trzecia czterdzieści. Za dwadzieścia minut będzie nowy dzień. Kolejny dzień grudnia, kolejny dzień bliżej świąt, których tak naprawdę nie będzie świętować.

Ale najpierw musiała porozmawiać z Marcinem.

Przeszła korytarzem w stronę gabinetu szefa, mijając ścianę sławy - okładki "Warsaw Life" z ostatnich pięciu lat. Nowa Warszawa, Hipsterska Praga, Vegan Revolution, Minimalizm po polsku. Każda perfekcyjna, każda pusta jak pisanka po Wielkanocy.

Zapukała.

- Wejść! - Marcin brzmiał jak zawsze: jakby był w trakcie bardzo ważnej rozmowy z bardzo ważnym klientem.

Gabinet redaktora naczelnego był przedłużeniem jego osobowości - minimalistyczny, zimny i perfekcyjnie zorganizowany. Białe biurko bez jednej niepotrzebnej rzeczy, szare krzesła designerskie za dwadzieścia tysięcy sztuka, jedna roślina w doniczce - jakiś kaktus, który wyglądał tak, jakby bał się wyrosnąć za wysoko, żeby nie zostać wyrzuconym za brak harmonii z wystrojem. Na ścianie wisiały oprawione okładki "Warsaw Life" z ostatnich dwóch lat - każda z idealną kompozycją kolorów i typografią, każda mówiąca dokładnie nic.

Marcin Janiszewski. Lat trzydzieści osiem, rozwodnik. MBA z prywatnej uczelni, garnitury z TK Maxx próbujące udawać Hugo Boss. Typ człowieka, który mówi "zróbmy brainstorm" i "myślmy out of the box", i to nie ironicznie.

- Marek nie jedzie - powiedziała bez wstępów, siadając naprzeciwko.

- Dlaczego? - Marcin nie podniósł wzroku znad laptopa. Pewnie scrollował LinkedIna, szukając inspirujących cytatów.

- Żona, dziecko, pierwsze święta we trójkę. Wiesz, normalne ludzkie rzeczy.

W końcu podniósł wzrok. Jego spojrzenie było tak zimne, że Weronika aż poczuła dreszcz.

- Normalne ludzkie rzeczy nie płacą rachunków. Samsung płaci.

- Znajdziemy kogoś innego.

- A ty? Gotowa na wyjazd w piątek?

- Tak. - Położyła na biurku wydrukowaną koncepcję trasy. - Mam plan.

Marcin przeczytał w milczeniu, marszcząc brwi. Jego twarz przybierała różne odcienie niezadowolenia - od lekkiej irytacji po głęboką konsternację.

- Dickens, naprawdę? Nie za bardzo... inteligentnie?

- Inteligentnie? - Weronika uniosła brew.

- No wiesz, elitarnie. Nasi czytelnicy to nie profesorowie polonistyki.

- Ludzie kochają Dickensa w święta. Opowieść wigilijna jest nadawana w telewizji co roku. Muppety zrobiły swoją wersję. Jim Carrey grał Scrooge'a. To nie jest elitarne, to jest uniwersalne.

- Hmm. - Marcin odłożył kartkę. - A fotograf?

- Znajdziesz kogoś. Jakiegoś freelancera, który może wyjechać w piątek.

- W sumie to mam jednego na oku. Łukasz... - Marcin spojrzał w telefon - Łukasz Nowicki. Dwadzieścia siedem lat. Młody, zdolny, potrzebuje kasy. Problem w tym, że ma opinię... trudnego.

- Trudnego, czyli co?

- Nie lubi kierownictwa, nie lubi terminów, nie lubi, jak mu się mówi, co ma robić. Ale robi dobre zdjęcia. Bardzo dobre. Pracował dla "Vice", dla "Przekroju", robił okładkę dla "Zwierciadła". Ma to coś. - Pokazał jej telefon, na którym miał włączonego Instagrama Łukasza Nowickiego. Były tam zdjęcia, które faktycznie miały "to coś": prawdziwe emocje, prawdziwi ludzie, żadnego Photoshopa. - Tyle że ostatnio pokłócił się z redaktor naczelną "Wysokich Obcasów" o "integralność artystyczną" czy coś.

Weronika przewijała portfolio fotografa. Portret starszej kobiety na bazarze, zmarszczki jak mapa życia. Dzieci bawiące się w kałuży, radość czysta jak łza. Para całująca się na przystanku i deszcz rozmazujący światła miasta.

- Poradzę sobie.

- Macie być online do północy - przypomniał Marcin. - Klient chce codziennych kreatywnych relacji. Instagram stories co trzy godziny, posty na Facebooku dwa razy dziennie, Twitter non stop. TikToki, jeśli dasz radę. I artykuł, ma być gotowy dwudziestego czwartego rano. Minimum pięć tysięcy znaków.

- Na Wigilię?

- Na Wigilię. Samsung chce, żeby ludzie czytali nas przy śniadaniu, zanim zaczną gotować. Prime time dla kontentu. Problem?

Weronika pomyślała o głosie matki w słuchawce, o babci przygotowującej uszka, o pustym miejscu przy stole, które będzie na nią czekać.

- Nie, żadnego.

- Świetnie. - Marcin wrócił do laptopa. - Nowicki będzie w piątek o ósmej. Nie spóźnij się. I, Weronika?

- Tak?

- To musi być naprawdę dobre. Nie, nie dobre, genialne. Samsung rozważa kontrakt na cały rok. To może być dla nas game changer.

- Game changer - powtórzyła Weronika. - Jasne.

Kiedy wychodziła z gabinetu, miała wrażenie, że właśnie podpisała kontrakt z diabłem. Albo z Duchem Przyszłych Świąt u Dickensa - tym, który pokazywał Scrooge'owi wszystkie rzeczy, jakie może stracić, jeśli nie zmieni swojego życia.

Ale może czasem trzeba było zaryzykować utratę wszystkiego, żeby odnaleźć to, co naprawdę ważne.

Wracając do biurka, zauważyła, że Aśka pakuje się do wyjścia.

- Idziesz już?

- Północ za piętnaście. Muszę jeszcze złapać ostatni autobus. - Naciągnęła czapkę na głowę. - Ty zostajesz?

- Jeszcze chwilę. Muszę dokończyć ten artykuł o stołach.

- O eukaliptusie? - Aśka parsknęła. - Przecież to gówno. Nikt nie dekoruje stołu czymś takim.

- Wiem.

- To po co to piszesz?

Weronika wzruszyła ramionami.

- Bo mi za takie rzeczy płacą?

- Słaba wymówka. - Aśka zatrzymała się przy drzwiach. - Wiesz, czasem myślę, że gdzieś po drodze zgubiłyśmy powód, dla którego zaczęłyśmy to robić. Pamiętasz, jak studiowałyśmy? Miałyśmy zmieniać świat dziennikarstwa, pisać ważne rzeczy. A teraz? Eukaliptus na świątecznym stole.

- I pięć sposobów na płaski brzuch przed sylwestrem.

- Dokładnie. - Aśka zawiązała szalik. - Może powinnyśmy to rzucić. Wyjechać, napisać książkę. Coś. Cokolwiek...

- Może - zgodziła się Weronika, choć obie wiedziały, że nie zrobią nic.

Gdy została sama w redakcji, cisza była niemal namacalna. Tylko szum komputerów i klimatyzacji, świetlówki brzęczące jak modlące się owady.

Otworzyła plik z artykułem. "Dziesięć sposobów na idealną dekorację świąteczną stołu". Sposób ósmy czekał na opisanie. Zamiast tego utworzyła nowy dokument i zaczęła pisać:

 

Drogi Łukaszu Nowicki,

pewnie się nie znamy, ale za trzy dni wyjedziemy razem w tygodniową podróż po Polsce. Będziemy szukać ducha świąt dla Samsunga i "Warsaw Life". Będzie dużo jazdy, mało snu, Marcin będzie dzwonił co godzinę, a internet pewnie działał jak zawsze w Polsce - czyli wcale.

Słyszałam, że jesteś trudny. Świetnie. Ja też.

Słyszałam, że nie lubisz, jak Ci się mówi, co masz robić. Też świetnie. Ja nie lubię mówić ludziom, co mają robić.

Słyszałam, że robisz dobre zdjęcia. To najważniejsze.

Mam plan inspirowany Dickensem (tak, tym od "Opowieści wigilijnej"). Pojedziemy przez Kazimierz (przeszłość), Bieszczady (teraźniejszość) i Wrocław (przyszłość). A może zahaczymy też o jakieś inne ciekawe miejsca. Poudajemy, że szukamy ducha świąt, choć tak naprawdę pewnie będziemy szukać Wi-Fi i dobrej kawy. Ale myślę, że damy radę. Umiem improwizować.

Jeśli to brzmi jak koszmar - pewnie masz rację. Ale przynajmniej będzie ciekawie.

Do zobaczenia w piątek!

PS Jeśli się spóźnisz, wyjeżdżam bez Ciebie.

 

Spojrzała na maila, zawahała się, skasowała go.

Zamiast tego wróciła do artykułu o dekoracji stołu. Sposób ósmy: "Świece zapachowe stworzą niepowtarzalny nastrój". Zaczęła pisać, mechanicznie, bez myślenia. Jak Scrooge liczący pieniądze - z nawyku, nie z pasji.

W drodze do domu, jadąc nocnym autobusem numer 175 przez opustoszałą Warszawę, myślała o Dickensie. O tym, że w Opowieści wigilijnej Scrooge musiał najpierw zobaczyć, jak bardzo się zmienił, zanim mógł się zmienić jeszcze raz. Może ta podróż będzie dla niej czymś podobnym - spojrzeniem na własne życie z dystansu, próbą zrozumienia, kim jest i kim chce być.

Za oknem migały świąteczne iluminacje Nowego Światu - renifery z LED-ów, mikołaje machający z witryn, choinki w każdym możliwym kolorze. W słuchawkach grała jej ulubiona playlista - Nocne pisanie - ambient zmieszany z lo-fi hip-hopem. Głosy innych pasażerów - pijany student opowiadający o egzaminie, ukraińska para kłócąca się szeptem, kierowca mamroczący pod nosem do słuchawki - tworzyły symfonię nocnej Warszawy.

Telefon zawibrował. SMS od mamy: "Pamiętaj o prezentach dla dzieci kuzynostwa, może wpadną do nas w pierwszy dzień świąt. Małgosia lubi Lego, Antek czyta Harry'ego Pottera. Kocham Cię, mimo wszystko".

Mimo wszystko - dwa słowa, które definiowały jej relację z rodziną.

Gdzieś tam, na trasie między Warszawą a Bieszczadami, czekał na nią duch świąt. I Łukasz Nowicki, kimkolwiek był. Pozostawało tylko odnaleźć tego ducha. Albo przynajmniej udawać, że się szuka, pisząc o tym na Instagramie co trzy godziny.

Wysiadła na Dworkowej. Blok z wielkiej płyty wyrastał z ciemności jak pomnik PRL-u - dwanaście pięter betonu i niespełnionych obietnic. W oknach paliły się kolorowe lampki, niektórzy już udekorowali balkony. Trzecie piętro od góry, czwarte okno od lewej - jej jedyne światło, którego rano zapomniała zgasić.

Wchodząc po schodach (winda znowu nie działała), pomyślała o Małym Timie z Opowieści wigilijnej. "Boże, błogosław nam wszystkim" - mówił. Ale może bardziej pasowało: Boże, daj nam Wi-Fi w Bieszczadach.

W mieszkaniu przywitały ją cisza i zapach wczorajszej pizzy. Na stole laptop, wciąż otwarty na artykule o trendach kulinarnych 2025. Na lodówce magnes z Krakowa, jedyny ślad po ostatnich wakacjach - trzydniowym wyjeździe dwa lata temu. Na parapecie doniczka z kaktusem, jedyna roślina, która przetrwała jej styl życia.

Weronika usiadła na kanapie, nie zdejmując kurtki. Za oknem Warszawa układała się do snu - światła gasły jedno po drugim, jak zamykane oczy.

Może mama miała rację. Może przy tym całym poszukiwaniu ducha świąt zapomniała, że on cały czas był obok - w głosie matki w słuchawce, w zmęczonych oczach Marka, w SMS-ie wysłanym mimo wszystko. Ale było za późno na takie refleksje. Miała projekt do wykonania, terminy do dotrzymania, Instagrama do nakarmienia.

Scrooge też myślał, że jest za późno. A potem przyszły duchy.

Weronika zasnęła na kanapie, wciąż w kurtce, z telefonem w ręce. Ostatnia myśl przed snem: czy Łukasz Nowicki lubi Dickensa? Pewnie nie. Ale może to i lepiej.