JAK KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI

Między językiem polskim a niemieckim istnieją pewne różnice fonetyczne. Brakuje też pewnych głoskowych odpowiedników w języku polskim. Z tego powodu użyto w samouczku uproszczonej transkrypcji fonetycznej. Długie samogłoski oznaczono dwukropkiem [:] po zwykłych samogłoskach, np. [a:], [u:], [i:], a w samogłoskach z przegłosem, zwanym Umlautem, tak: ä [e:], ö [oe:] i ü [yi:].

SYSTEM GRAFICZNY A WYMOWA

Wymowa niemiecka znacznie różni się od polskiej, ale nie jest specjalnie trudna dla Polaków. Należy tylko poznać zasady artykulacji głosek i poćwiczyć, a wtedy artykułowane wypowiedzi będą zrozumiałe dla Niemców.

Niemiecki alfabet

Niemiecki alfabet brzmi prawie tak jak polski:

A, a [a:]

Ä, ä [ae] a-Umlaut

B, b [be:]

C, c [ce:]

D, d [de:]

E, e [e:]

F, f [ef]

G, g [ge:]

H, h [ha;]

I, i [i]

J, j [jot]

K, k [ka:]

L, l [el]

M, m [em]

N, n [en]

O, o [o:]

Ö, ö [oe] o-Umlaut

P, p [pe:]

Q, q [ku:]

R, r [er]

S, s [es]

ß [escet]

T, t [te:]

U, u [u:]

Ü, ü [yi] u-Umlaut

V, v [fał]

W, w [we]

X, x [iks]

Y, y [ypsilon]

Z, z [cet]

Wymowa samogłosek

W języku niemieckim istnieją samogłoski długie i krótkie, których język polski nie ma w swoim systemie. Dzielą się one na:

- samogłoski pojedyncze (a, e, i, o, u),

- samogłoski z przegłosem (Umlaut) (ä, ö, ü)

- dwugłoski, czyli dyftongi (ei, ai, eu, äu, au).

Nieprawidłowa wymowa tych samogłosek powoduje zmianę znaczenia danego wyrazu i prowadzi do zaburzeń w procesie komunikacji, np. w słowach:

Polen (Polska) ? Pollen (pyłek),

bieten (oferować) ? bitten (prosić).

Samogłoski pojedyncze a, e, i (ie), o, u

Wymawiane są długo w słowach:

(das) Buch [bu:ch] - książka, leben [le:ben] - żyć, lieben [li:ben] - kochać, loben [lo:ben] - chwalić.

Wymawiane są krótko w słowach:

wollen [wolen] - chcieć, (der) Fluss [flus] - rzeka.

Samogłoska ie jest długa i zamknięta, przy wymowie kąciki ust są cofnięte. Wymawia się ją jak polskie [i], np.: vier [fi:r] - cztery, sieben [zi:ben] - siedem.

Samogłoska krótka i zbliżona jest w wymowie do polskiego [y], np.: bitte [byte] - proszę.

Na długość samogłoski w środku wyrazu wpływa głoska h nieme i wówczas poprzedzająca ją samogłoska jest wymawiana długo, np.: nehmen [nejmen] - brać, wziąć, sehen [zejen] - widzieć. Natomiast h występujące na końcu słowa jest niesłyszalne, np.: froh [fro:] - wesoły, ale wydłuża poprzedzającą je samogłoskę.

Samogłoski podwójne aa, ee, oo

Wymawia się je jak głoski pojedyncze długie, np. (das) Haar [ha:r] - włos, (der) Tee [te:] - herbata, (das) Boot [bo:t] - łódź.

Długie i krótkie samogłoski z przegłosem: ä [e], ö [oe], ü [yi]

Nie mają głoskowych odpowiedników w języku polskim i wymagają poćwiczenia ich artykulacji. Wymawiając ü, układamy usta jak do [u], a wymawiamy [i], przy czym usta są wysunięte do przodu i zaokrąglone. Tak samo jest przy wymowie ö. Tu usta układa się jak do [o], a wymawiamy polskie [e]. Natomiast wymowa ä jest bardzo podobna do [e] i nie stanowi dla Polaków większego problemu.

Krótką samogłoskę ö wymawia się jak polskie [oe] przy jednoczesnym silnym zaokrągleniu i wysunięciu warg do przodu, np. w słowach: öffnen [oefnen] - otwierać, können [koenen] - móc, potrafić.

Długa samogłoska ö [oe:] wymawiana jest w słowach: ölig [oe:liś] - oleisty, schön [szoe:n] - piękny.

Długą samogłoskę ü wymawia się, układając usta jak do [u] z silnym zaokrągleniem i wysunięciem warg do przodu, a wymawia się [i], np. w słowach: üben [yi:ben] - ćwiczyć, für [fyi:r] - dla.

Przykładem wymowy krótkiej samogłoski ü [yi] są słowa: dünn [dyin] - cienki i hübsch [hyibsz] - ładny.

Samogłoskę ä [e] wymawia się krótko, np. w słowie (die) Äpfel [epfel] - jabłka, a długo np. w słowie (der) Bär [be:r] - niedźwiedź.

Wymowa dwugłosek (dyftongów)

Dwugłoski ei, ai, ay, ey wymawia się jak [aj], np. zwei [cwaj] - dwa, (der) Mai [maj] - maj, nazwiska Mayer [Majer] lub Meyer [Majer].

Dwugłoski eu, äu wymawia się jak [oj], np. Europa [ojropa], (die) Häuser [hojzer] - domy.

Dwugłoskę au wymawia się jak [au], np. (das) Haus [haus] - dom.

Wymowa spółgłosek

Podwójne spółgłoski, takie jak bb, ff, ll, mmb nn, pp, ss, tt, wymawia się jak jedną głoskę, np. (das) Hobby [hobi] - hobby, (der) Affe [afe] - małpa, kommen [komen] - przychodzić, Anna [ana], (die) Grippe [gripe] - grypa, bitte [byte] - proszę, schnell [sznel] - szybko.

- b, d, j, l, m, n - wymawia się jak po polsku, np. baden [ba:den] - kąpać się, danken [danken] - dziękować, jetzt [ject] - teraz, langsam [langza:m] - powoli, mieten [mi:ten] - wynajmować, nein [najn] - nie.

- p, t, k wymawia się silniej niż polskie i artykułuje z przydechem, np. Polen [po:len] - Polska, gut [gu:t] - dobrze, (der) Tag [ta:k] - dzień, kalt [kalt] - zimny.

- ch - wymawia się twardo i miękko; twardo - po poprzedzających samogłoskach [a, o, u], (die) Nacht [nacht] - noc, noch [noch] jeszcze, (das) Buch [bu:ch] - książka; a miękko (podobnie jak w polskich wyrazach Chiny, machina) - po:

- [i, e, ä, ö, ü], np. ich [yś] - ja, rechnen [reśnen] - rachować, liczyć, lächeln [leśeln] - uśmiechać się, (die) Küche [kyiśe] - kuchnia,

- po [ei, ai, äu], np. gleich [glajś] - wkrótce, räuchern [rojśern] - wędzić,

- po niektórych spółgłoskach, np. (die) Milch [mylś] - mleko, (der) Mönch [moenś] - mnich.

- w przyrostku zdrabniającym -chen, np. (das) Häuschen [hojsśen] - domek,

- ck - wymawia się jak [k], np. drucken [druken] drukować,

- f, ph wymawia się jak polskie [f], np. fahren [fa:ren] - jechać, (die) Pharmazie [farmaci:] - farmacja, (die) Aphte [afte] - afta,

- g - na końcu wyrazu traci dźwięczność i słyszane jest [k], np. (der) Zug [cu:k] pociąg,

- g - na końcu wyrazu poprzedzone samogłoską [i] staje się miękkie w wymowie, np. zwanzig [cwanciś] - dwadzieścia, Leipzig [lajpciś] - Lipsk,

- wymowa - ig podobna jest do wymowy miękkiego [ch] w polskich słowach Chiny, machina,

- h - na początku wyrazu wymawia się bezdźwięcznie, np. haben [ha:ben] - mieć, (der) Hunger [hunger] - głód,

- h - w środku wyrazu wydłuża samogłoskę poprzedzającą [e], np. verstehen [fersztejen] - rozumieć,

- h - na końcu wyrazu nie wymawia się: früh [fryi:] - wcześnie, froh [fro:] - wesoły, radosny,

- v - wymawiane jest jak [f] w słowach rdzennie niemieckich, np. (der) Vater [fa:ter] - ojciec, vor [fo:r] - przed, a w słowach pochodzenia obcego wymawia się jak [w], np. (das) Klavier [klawi:r] - fortepian,

- s - na początku wyrazu wymawia się jak polskie [z], np. (der) Sommer [zomer] - lato,

- ss, ß - wymawia się jak polskie [s], np. essen [esen] - jeść, (der) Fuß [fu:s] - stopa,

- s - przed p i t, czyli sp i st, wymawiamy jak [szp] i [szt], np. (der) Sport [szport] - sport, sprechen [szpreśen] - mówić, stehen [sztejen] - stać,

- qu - wymawia się jak [kw], np. (das) Quadrat [kwadrat] - kwadrat,

- z, tz - wymawia się jak [c], np. (der) Zug [cu:k] - pociąg, jetzt [ject] - teraz.

Grupy spółgłosek takich jak: sch, chs, tsch, -tion, -tien-

- sch - wymawia się [sz], np. schnell [sznel] - szybko,

- chs - wymawia się jak [ks], np. wechseln [wekseln] - zmieniać,

- tsch - wymawia się jak [cz], np. deutsch [dojcz] - niemiecki.

- -tion, -tien- - wymawia się [cjon], np. (die) Information [informacjon], (der) Patient [pacjent].

1ZWROTY GRZECZNOŚCIOWE NA KAŻDĄ OKAZJĘHÖFLICHKEITS FORMEN FÜR JEDE GELEGENHEIT[hoeflyśkajts'formen fyi:r je:de Gele:genhajt]

PODSTAWOWE ZWROTY DO ZAPAMIĘTANIAGRUNDLEGENDE REDEWENDUNGEN ZUM EINPRÄGEN[grundle:gende re:dewendungen cum ajnpre:gen]

PowitanieBegrüßung[begryi:sunk]

Dzień dobry! (rano i wczesnym przedpołudniem)

Guten Morgen!

[gu:tn morgen]

Dzień dobry! (w ciągu dnia)

Guten Tag!

[gu:tn ta:k]

Dzień dobry! (w Austrii i w południowej części Niemiec)

Grüß Gott!

[gryi:s got])

Dobry wieczór!

Guten Abend!

[gu:tn a:bent]

Serdecznie witam/witamy/witajcie!

Herzlich willkommen!

[hercliś wylkomen]

Cześć! (na powitanie)

Hallo!

[halo:]

Cześć! (w Austrii i w południowej części Niemiec)

Servus!/Grüß dich!

[zerwus/gryi:s dyś]

PożegnanieAbschied[apszi:t]

Do widzenia!

Auf Wiedersehen!

[auf wi:derzejn]

Do usłyszenia!

Auf Wiederhören!

[auf wi:derhoe:ren]

Cześć! (na pożegnanie)

Tschüs!

[czyi:s]

Na razie! Do zobaczenia wkrótce!

Bis bald!/Bis gleich!

[bys balt/bys glajś]

Na razie! Do zobaczenia!

Bis dann!/Bis nachher!

[bys dan/bys na:chhe:r]

Na razie! Do zobaczenia później!

Bis später!

[bys szpe:ter]

Do jutra!

Bis morgen!

[bys morgen]

Do przyszłego tygodnia!

Bis nächste Woche!

[bys ne:śste woche]

Do następnego razu!

Bis zum nächsten Mal!

[bys cum ne:śsten ma:l]

Dobranoc!

Gute Nacht!

[gu:te nacht]

Übung 1

Jakie to słowo?

1. oHlal .........Hallo.........

2. Gntue orMegn .................................

3. tGnue aTg ................................

4. iBs grmoen ..............................

5. Gtnue beAdn ............................... ........................

6. euGt Nhcta ...............................

7. uAf ieWedrsenhe .................................

8. schüTs ................................

Übung 2

Proszę uporządkować.

Bis - willkommen - Bis nächste - Auf - Mal - Tag

1. Herzlich ...............................!

2. ............................... Woche!

3. ...................... Wiedersehen!

4. Guten .........................!

5. Bis zum nächsten ..................!

6. .................. bald!

PodziękowaniaDanksagungen[dankza:gungen]

Dziękuję!

Danke!

[danke]

Dziękuję bardzo!

Danke sehr!, Danke schön!

[danke se:r], [danke szoe:n]

Wielkie dzięki!

Vielen Dank!

[fi:len dank]

Serdeczne dzięki/podziękowania!

Herzlichen Dank!

[herclyśen dank]

Dziękuję za pomoc!

Danke für die Hilfe!

[danke fy:r di: hilfe]

Dziękuję za wszystko!

Danke für alles!

[danke fy:r ales]

Nie ma za co!

Keine Ursache!, Gern geschehen!

[kajne u:rzache], [gern geszejen]

Jestem bardzo wdzięczna.

Ich bin sehr dankbar.

[yś byn se:r dankba:r]

Jestem bardzo zadowolona.

Ich bin sehr zufrieden.

[yś byn ze:r cufri:den]

To miło z pani/pana/państwa strony.

Das ist nett von Ihnen.

[das yst net fon i:nen]

Wszystko jasne/oczywiste!

Alles klar!

[ales kla:r]

To nie ma żadnego znaczenia.

Das spielt keine Rolle.

[das szpi:lt kajne role]