Wprowadzenie autora 1 Fischer - Sherwin (USA) 2 Fischer - Larsen (Da­nia) 3 Petrosjan (ZSRR) - Fischer 4 Pilnik (Ar­gen­ty­na) - Fischer 5 Fischer - Rossetto (Ar­gen­ty­na) 6 Fischer - Shocron (Ar­gen­ty­na) 7 Olafsson (Is­lan­dia) - Fischer 8 Fischer - Keres (ZSRR) 9 Walther (Szwaj­ca­ria) - Fischer 10 Fischer - Unzicker (RFN) 11 Fischer - Benko (USA) 12 Gligorić (Ju­go­sła­wia) - Fischer 13 Fischer - Gligorić (Ju­go­sła­wia) 14 Keres (ZSRR) - Fischer 15 Smysłow (ZSRR) - Fischer 16 Fischer - Petrosjan (ZSRR) 17 Fischer - Tal (ZSRR) 18 Spasski (ZSRR) - Fischer 19 Gudmundsson (Is­lan­dia) - Fischer 20 Fischer - Euwe (Ho­lan­dia) 21 Letelier (Chi­le) - Fischer 22 Szabó (Węgry) - Fischer 23 Fischer - Tal (ZSRR) 24 Fischer - Darga (RFN) 25 Lombardy (USA) - Fischer 26 Fischer - Reshevsky (USA) 27 Reshevsky (USA) - Fischer 28 Reshevsky (USA) - Fischer 29 Fischer - Geller (ZSRR) 30 Gligorić (Ju­go­sła­wia) - Fischer 31 Fischer - Petrosjan (ZSRR) 32 Fischer - Tal (ZSRR) 33 Fischer - Trifunović (Ju­go­sła­wia) 34 Bertok (Ju­go­sła­wia) - Fischer 35 Fischer - Bolbochan (Ar­gen­ty­na) 36 Fischer - Korcznoj (ZSRR) 37 Keres (ZSRR) - Fischer 38 Fischer - Keres (ZSRR) 39 Botwinnik (ZSRR) - Fischer 40 Fischer - Najdorf (Ar­gen­ty­na) 41 Fischer - Robatsch (Au­stria) 42 Unzicker (RFN) - Fischer 43 Fischer - Reshevsky (USA) 44 Fischer - Fine (USA) 45 Fischer - Bisguier (USA) 46 Fischer - Benko (USA) 47 Fischer - Bisguier (USA) 48 R. Byrne (USA) - Fischer 49 Fischer - Steinmeyer (USA) 50 Fischer - Celle (USA) 51 Fischer - Smysłow (ZSRR) 52 Fischer - Rossolimo (USA) 53 Portisch (Węgry) - Fischer 54 Fischer - Najdorf (Ar­gen­ty­na) 55 Fischer - Bednarski (Pol­ska) 56 Fischer - Gligorić (Jugosławia) 57 Larsen (Da­nia) - Fischer 58 Fischer - Geller (ZSRR) 59 Chołmow (ZSRR) - Fischer 60 Fischer - Stein (ZSRR) TURNIEJOWE I MECZOWE REZULTATY BOBBY'EGO FISCHERA INDEKS DEBIUTÓW(oznaczono numery partii) SPIS PRZECIWNIKÓW FISCHERA(oznaczono numery partii)

Mo­ich 60 pa­mięt­nych par­tii

Bobby Fi­scher

Tłu­ma­cze­nie: Grze­gorz Si­wek

Co­py­ri­ght ? B.T. Bats­ford, 2020 Text Co­py­ri­ght ? Bobby Fi­scher, 2020 First pu­bli­shed in the Uni­ted King­dom in 1995 by Bats­ford, An im­print of B.T. Bats­ford Hol­dings Li­mi­ted, 43 Great Or­mond Street, Lon­don WC1N 3HZ

This edi­tion ? Wy­daw­nic­two RM, 2023 Wy­daw­nic­two RM, 03-808 War­szawa, ul. Miń­ska 25 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl

Żadna część tej pracy nie może być po­wie­lana i roz­po­wszech­niana, w ja­kiej­kol­wiek for­mie i w ja­ki­kol­wiek spo­sób (elek­tro­niczny, me­cha­niczny) włącz­nie z fo­to­ko­pio­wa­niem, na­gry­wa­niem na ta­śmy lub przy uży­ciu in­nych sys­te­mów, bez pi­sem­nej zgody wy­dawcy.

Wszyst­kie na­zwy han­dlowe i to­wa­rów wy­stę­pu­jące w ni­niej­szej pu­bli­ka­cji są zna­kami to­wa­ro­wymi za­strze­żo­nymi lub na­zwami za­strze­żo­nymi od­po­wied­nich firm od­no­śnych wła­ści­cieli

Wy­daw­nic­two RM do­ło­żyło wszel­kich sta­rań, aby za­pew­nić naj­wyż­szą ja­kość tej książce, jed­nakże ni­komu nie udziela żad­nej rę­kojmi ani gwa­ran­cji. Wy­daw­nic­two RM nie jest w żad­nym przy­padku od­po­wie­dzialne za ja­ką­kol­wiek szkodę bę­dącą na­stęp­stwem ko­rzy­sta­nia z in­for­ma­cji za­war­tych w ni­niej­szej pu­bli­ka­cji, na­wet je­śli Wy­daw­nic­two RM zo­stało za­wia­do­mione o moż­li­wo­ści wy­stą­pie­nia szkód.

ISBN 978-83-8151-216-9 ISBN 978-83-8151-744-7 (ePub) ISBN 978-83-8151-745-4 (mobi)

Edy­tor: To­masz Zajbt Re­dak­tor pro­wa­dząca: Bar­bara Ramza-Ko­ło­dziej­czyk Re­dak­cja: Bar­tosz Dzia­ło­szyń­ski Ko­rekta: Bar­bara Ramza-Ko­ło­dziej­czyk Pro­jekt gra­ficzny okładki: Gra­żyna Ję­drze­jec Edy­tor wer­sji elek­tro­nicz­nej: To­masz Zajbt Opra­co­wa­nie wer­sji elek­tro­nicz­nej: Mar­cin Fa­bi­jań­ski We­ry­fik­cja wer­sji elek­tro­nicz­nej: Ju­styna Mro­wiec

W ra­zie trud­no­ści z za­ku­pem tej książki pro­simy o kon­takt z wy­daw­nic­twem: rm@rm.com.pl

1 Fischer - Sherwin (USA)

Otwarte Mi­strzo­stwa New Jer­sey 1957

OBRONA SY­CY­LIJ­SKA

Za mało, zbyt późno

Cho­ciaż Sher­win nie po­peł­nił po­waż­niej­szych błę­dów w de­biu­cie, nie wy­ko­rzy­stał kilku oka­zji do wy­rów­na­nia gry. De­mon­stru­jąc tech­niczną wir­tu­oze­rię, która z cza­sem stała się jego zna­kiem fir­mo­wym, Fi­scher z za­dzi­wia­jącą doj­rza­ło­ścią stop­niowo po­więk­szał prze­wagę, gro­ma­dząc z po­zoru nie­znaczne atuty, ta­kie jak lep­sze po­zy­cja w cen­trum i para goń­ców. Z ko­lei Sher­win pró­bo­wał skon­so­li­do­wać swoje po­ło­że­nie - lecz jego 14-letni prze­ciw­nik za­sko­czył go po­dob­nym do gromu ude­rze­niem (18 Sxh7). Przy­wo­dzi to na myśl kom­bi­na­cje Ale­china, który także wy­da­wał się or­ga­ni­zo­wać ataki "z ni­czego". Sher­win sta­wił opór, bro­niąc się przed klę­ską, jed­nak jego de­fen­sywa w końcu roz­pa­dła się po se­rii cięż­kich cio­sów, ja­kie spa­dły na jego osła­bio­nego króla.

1 e4 c5

2 Sf3 e6

3 d3 ...

Ta kon­ty­nu­acja na­le­żała nie­gdyś do mo­ich ulu­bio­nych. Uwa­ża­łem, że pro­wa­dzi do ko­rzyst­nego dla bia­łych wa­riantu obrony kró­lew­sko-in­dyj­skiej od­wró­co­nymi ko­lo­rami, zwłasz­cza je­śli czarne grają ...e6.

3 ... Sc6

4 g3 Sf6

W par­tii Fi­scher-Ivkov (Santa Mo­nica 1966) na­stą­piło 4...d5 5 Sbd2 Gd6 6 Gg2 Sge7 7 0-0 0-0 8 Sh4!, z szan­sami na zdo­by­cie ini­cja­tywy.

5 Gg2 Ge7

6 0-0 0-0

Czę­ściej spo­tyka się w tym miej­scu 6...d5, ale czarne roz­myśl­nie zwle­kają z ru­chami swo­imi cen­tral­nymi pion­kami. Może za­pla­no­wały coś no­wego?

7 Sbd2 ...

Po 7 e5 Sd5 8 Sbd2 f6 9 exf6 Sxf6 10 We1 białe mają prze­wagę.

7 ... Wb8

Sher­win prze­su­nął tę wieżę ma­łym pal­cem, jak gdyby chciał dać do zro­zu­mie­nia, jaki to prze­bie­gły i za­gad­kowy ruch. 7...d5 8 We1 b5 9 e5 Sd7 10 Sf1 b4 11 h4 a5 12 Gf4 a4 13 a3! (Fi­scher-Mjag­ma­su­ren, So­usse, Tur­niej Mię­dzy­stre­fowy 1967) pro­wa­dzi do ostrej gry, w któ­rej czarne mają szanse na skrzy­dle het­mań­skim, a białe ata­kują na skrzy­dle kró­lew­skim - i zwy­kle to atak bia­łych jako pierw­szy osiąga cel.

8 We1 d6

9 c3 b6

Po­zy­cja po ru­chu 9...b6

SHER­WIN

FI­SCHER

Nie­złe, cho­ciaż spo­dzie­wa­łem się ra­czej 9...b5 10 d4 cxd4! (je­śli 10...b4, to 11 e5! bxc3? [po 11...dxe5 12 dxe5 Sd7 13 c4 białe utrzy­mują prze­wagę] 12 exf6 cxd2 13 Sxd2! ze zdo­by­ciem fi­gury) 11 cxd4 d5 z wy­rów­na­niem gry.

10 d4 Hc7?

To pro­wa­dzi do kło­po­tów; czarne po­winny dą­żyć do kontr­gry, otwie­ra­jąc li­nię c: 10...cxd4 11 cxd4 d5 12 e5 Sd7, itd.

11 e5! Sd5

Słab­sze było 11...Sd7 12 exd6 Gxd6 13 Se4 cxd4 14 Sxd6 Hxd6 15 Gf4 e5 16 Sxe5! Sdxe5 17 cxd4 ze zdo­by­ciem pionka. Na­le­żało spró­bo­wać za­grać 11...dxe5 12 dxe5 Sd7 13 He2 Gb7 14 h4 z prze­wagą, choć być może po­zy­cja czar­nych była do utrzy­ma­nia.

12 exd6 Gxd6

13 Se4! c4

Przy­kra ko­niecz­ność, gdyż w ten spo­sób czarne zdej­mują na­pię­cie w cen­trum i dają bia­łym wolną rękę do pod­ję­cia ak­cji na skrzy­dle kró­lew­skim. Jed­nak po in­nych ru­chach czarne po­no­siły straty ma­te­rialne:

A) 13...Ge7 14 c4 Sf6 15 Gf4, itd.

B) 13...cxd4 14 Sxd6 Hxd6 15 c4! Sf6 16 Gf4, znowu z nie­ko­rzyst­nym dla czar­nych zwią­za­niem na prze­kąt­nej.

14 Sxd6 Hxd6

15 Sg5! Sce7?

Ciężki błąd; czarne na­dal mo­gły się bro­nić po 15...h6 16 Se4 Hd8.

16 Hc2! Sg6

Po 16...f5? 17 He2 czarne tra­ciły pionka. Gdyby Sher­win prze­wi­dział, co się szy­kuje, za­pewne wy­brałby kon­ty­nu­ację 16...g6 17 Se4 Hc7 18 Gh6 Wd8, choć ruch 19 Hd2 sta­no­wiłby wstęp do wy­ko­rzy­sta­nia sła­bo­ści czar­nych pól w jego po­zy­cji.

17 h4 Sf6

Po­zy­cja po ru­chu 17...Sf6

SHER­WIN

FI­SCHER

Z po­zoru wszystko udało się obro­nić. Nie­za­chę­ca­jąco wy­glą­dało 17...Wd8 (17...h6 18 h5 hxg5 19 hxg6 f6? 20 He2-h5) 18 Sxh7! Kxh7 19 h5 f5 20 hxg6+ Kxg6 21 We5! z prze­wagą bia­łych.

18 Sxh7! ...

Roz­bi­ja­jąc "klu­czem fran­cu­skim" sta­ran­nie przy­go­to­waną obronę czar­nych! Jak za­wsze, ta­kie ude­rze­nie tak­tyczne jest moż­liwe dzięki prze­wa­dze po­zy­cyj­nej.

18 ... Sxh7

Ale nie 18...Kxh7? 19 Gf4.

19 h5 Sh4!

Opty­malna szansa na kon­ty­nu­owa­nie walki. Po 19...Se7 20 Gf4 białe zdo­by­wały "czy­stą" prze­wagę ja­ko­ści.

20 Gf4 Hd8

21 gxh4 ...

21 Gxb8? Sxg2 22 Kxg2 Gb7+ 23 f3 Hxb8.

21 ... Wb7!

22 h6! ...

Czarne li­czyły na 22 Gxb7 Gxb7, po czym nie­ocze­ki­wa­nie prze­chwy­ty­wały ini­cja­tywę, mimo de­fi­cytu ma­te­riału.

22 ... Hxh4

I znowu nie­do­czas spo­wo­do­wał, że Sher­win źle oce­nił sy­tu­ację. Za­miast tej próby skom­pli­ko­wa­nia gry po­wi­nien za­trosz­czyć się o swo­jego króla: 22...g6 23 h5! g5 (23...gxh5 24 He2), choć po 24 Ge5 białe po­zo­sta­wały z prze­wagą pionka i parą goń­ców. Jed­nak walka mo­gła jesz­cze po­trwać.

23 hxg7 Kxg7?

Po­zy­cja po ru­chu 23...Kxg7?

SHER­WIN

FI­SCHER

Sa­mo­bój­stwo. Ostat­nią na­dzieję sta­no­wiło 23...Wd8 24 Gg3 Hh6, choć na 25 He2 trudno o do­brą od­po­wiedź (je­śli 25...b5, to 26 a4 a6 27 axb5 axb5 28 Wa8).

24 We4! ...

Z groźbą 25 Ge5+.

24 ... Hh5

25 We3! ...

Te­raz wieża włą­cza się w po­lo­wa­nie na króla - z za­bój­czym skut­kiem. Grozi 26 Wh3 Hg6 27 Wg3.

25 ... f5

26 Wh3 He8

26...Hg6? 27 Wg3.

27 Ge5+ ...

Białe zdo­by­wały dwie ja­ko­ści po 27 Gh6+ Kg8 28 Gxf8 Hxf8 29 Gxb7 itd. Ale w tym mo­men­cie uzna­łem, że można ugrać wię­cej.

27 ... Sf6

27...Kg8? 28 Wg3+ Kf7 29 Wg7 mat.

28 Hd2! Kf7

29 Hg5 He7

Po 29...Ke7 30 Wh7+ walka się koń­czyła.

30 Gxf6 Hxf6

31 Wh7+ Ke8

32 Hxf6 Wxh7

Po 32...Wxf6 33 Gxb7 białe zdo­by­wały całą wieżę.

33 Gc6+ i czarne pod­dały się

Po­zy­cja koń­cowa po ru­chu 33...Gc6+

SHER­WIN

FI­SCHER

Je­żeli 33...Gd7, to 34 Hxe6+.