Projekt w przyrodzie?

Najważniejsze argumenty za i przeciw

Pod red. Grzegorza Malca

Czy Wszechświat to wynik przypadku, czy efekt zamierzonego projektu? Czy życie powstało dzięki ślepym siłom przyrody, czy kryje się za nim inteligentny plan?

Projekt w przyrodzie? to zrównoważone przedstawienie stanowisk obu stron jednego z najbardziej fascynujących sporów naukowych w historii nauki. W tej sprawie głos zabierają czołowi zwolennicy teorii inteligentnego projektu - Guillermo Gonzalez, Michael J. Behe, Casey Luskin i William A. Dembski - oraz jej krytycy: Victor J. Stenger, David Ussery, Gert Korthof i Sean Devine.

Kto ma rację? Dzięki równomiernemu zestawieniu argumentów z obu stron czytelnik może samodzielnie ocenić siłę przedstawionych dowodów i wyrobić sobie własne zdanie w tej fascynującej debacie o naturze naszego Wszechświata.

Mit sztucznej inteligencji.

Dlaczego komputery nie potrafią myśleć tak jak my

Erik J. Larson

Czy superinteligencja naprawdę jest tuż za rogiem? Czy sztuczna inteligencja wkrótce przewyższy możliwości ludzkiego umysłu? Erik Larson, przedsiębiorca z branży technologicznej i pionier badań nad przetwarzaniem języka naturalnego, zabiera czytelnika w podróż po współczesnym krajobrazie AI, pokazując, jak daleko wciąż jesteśmy od stworzenia superinteligencji i co musiałoby się wydarzyć, by to osiągnąć. Od czasów Alana Turinga wielu entuzjastów AI utożsamia sztuczną inteligencję z ludzkim myśleniem. To poważne nieporozumienie. Obecne systemy AI bazują na rozumowaniu indukcyjnym - analizują dane i przewidują wyniki. Tymczasem ludzie nie porównują danych - formułują przypuszczenia, czerpiąc z kontekstu i doświadczenia. Nasza inteligencja to sieć domysłów opartych na wiedzy o świecie. Tego typu intuicyjnego rozumowania - nazywanego abdukcją - nie potrafimy jak dotąd zaprogramować. A to właśnie ono stanowi sedno ludzkiego rozumu i zdrowego rozsądku. Jeśli naprawdę chcemy zrobić krok naprzód, musimy lepiej poznać i docenić jedyną inteligencję, którą znamy - naszą własną.

1 Zob. J. Ganeri, Well-Ordered Science and Indian Epistemic Cultures, "Isis" 2013, Vol. 104, s. 348-359. ?

2 Autorzy książki posługują się terminem blind spot, który oznacza w języku angielskim zarówno plamkę ślepą w oku, jak i martwy punkt, martwe pole widzenia. Ze względów stylistycznych przyjęto w przekładzie polskim ten drugi ekwiwalent angielskiego terminu (przyp. tłum.). ?

3 M. Merleau-Ponty, Fenomenologia percepcji, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, Fundacja Aletheia, Warszawa 2001, s. 100. ?

4 Zob. H. Chang, Inventing Temperature: Measurement and Scientific Progress, Oxford University Press, Oxford 2007. ?

5 R. Crease, The Workshop and the World: What Ten Thinkers Can Teach Us about Science and Authority, Norton, New York 2019. ?

6 T. Nagel, Widok znikąd, tłum. C. Cieśliński, Fundacja "Aletheia", Warszawa 1997. ?

7 J. Canales, The Physicist and the Philosopher: Einstein, Bergson, and the Debate That Changed Our Understanding of Time, Princeton University Press, Princeton, NJ 2015. ?

8 Także Michel Bitbol twierdzi, że martwym punktem naszego naukowego oglądu świata jest czyste doświadczenie. Zob. tenże, Beyond Panpsychism: The Radicality of Phenomenology, w: Self, Culture, and Consciousness, eds. S. Menon, N. Nagaraj, V. Binoy, Springer, Singapore 2017, s. 337-356. ?

9 W. James, Rzecz i jej relacje, "Kronos. Metafizyka, kultura, religia", 2012, nr 1, s. 76. ?

10 K. Nishida, An Inquiry into the Good, trans. M. Abe, C. Ives, Yale University Press, New Haven 1992. ?

11 Zob. F. Masakatsu, The Development of Nishida Kitar?'s Philosophy: Pure Experience, Place, Action-Intuition, w: The Oxford Handbook of Japanese Philosophy, ed. B.W. Davis, Oxford University Press, Oxford 2019, s. 389-415. ?

12 K. Nishida, An Inquiry into the Good, s. 7. ?

13 Już po napisaniu tej książki natknęliśmy się na pracę Williama Byersa, The Blind Spot: Science and the Crisis of Uncertainty, Princeton University Press, Princeton, NJ 2011. Jego rozumienie martwego punktu oraz diagnoza nauki są w uderzający sposób zbieżne z naszymi twierdzeniami. ?