Malarstwo sakralne w historii Europy - Krzysztof Derda-Guizot

Sztuka i malarstwo sakralne

Jan van Eyck, Tryptyk z Madonną tronującą w kościele z około 1437 roku Rogier van der Weyden, Ołtarz Miraflores z około 1435 roku Hugo van der Goes, Tryptyk Portinarich z lat 1473 do roku 1477

Sztuka i malarstwo jak i rzeźba sakralna o której dowiemy się z tej książki jest to głównie termin używany przez historyków sztuki w odniesieniu do wytworów związanych z tematyką religijną. Aby nazwać sztukę sakralną, powinna ona spełniać dwa warunki. Po pierwsze, jej tematyka musi wyrażać prawdę duchową. Po drugie, ponieważ sztuka jest zjawiskiem formalnym a nośnikiem sztuki jest forma sposób wyrażania odczuć, środki wyrażania też powinny mieć pochodzenie duchowe. Dla przykładu, sztuka renesansowa nie ma charakteru sakralnego, gdyż jej tematyka choć była czerpana z religii nie różniła się od sztuki świeckiej tej epoki jej forma nie odzwierciedlała prawd boskich, charakterystycznych dla danej religii. Bo przecież sztuka nie może być nazwana sakralną, jeśli jej forma nie odzwierciedla stanu duchowości. Duchowość jednak jest zjawiskiem niezależnym od formy, ale można ją odzwierciedlić za pomocą odczuć analogicznie jak dogmat jest odzwierciedleniem boskiej prawdy. Natomiast odczucia mogą zostać wyrażone za pomocą symboli. Ontologicznie rzecz możemy ująć, że symbol staje się archetypem, ale też utożsamia się z tym, co wyraża. Z tego powodu symbol a zgodnie z duchowym patrzeniem na świat nie istnieje w oderwaniu od piękna. Na przykład rzemieślnik, tworzący przedmiot do celów sakralnych, poznaje te aspekty prawdy boskiej, które są niezbędne przy pracy. Do tworzenia potrzebuje tradycyjnych wzorów i zasad, charakterystycznych dla jego rzemiosła.Malarstwo religijne jako takie zajmuje w historii chyba najwięcej miejsca i posiada najwięcej obiektów w ośrodkach kultu w tym chrześcijańskiego ale i innych kulturach my jednak zajmiemy się tutaj wyłącznie malarstwem i sztuką sakralną naszego rzymsko-katolickiego wyznania. Malarstwo religijne w naszej kulturze przedstawienia Boga Ojca, Trójcy Świętej i aniołów, epizodów ze Starego i Nowego Testamentu, scen z życia Matki Boskiej, wizerunków świętych i błogosławionych oraz wydarzeń z historii i życia Kościoła i sama chrystianizacja Europy, mnisi, życie liturgiczne, rok kościelny i jego święta, sakramenty, modlitwa i medytacja i tym podobnie. Typy przedstawień oto mamy obrazy reprezentacyjne jak poszczególne Osoby Boskie i cała Trójca Święta, patriarchowie, prorocy, kapłani, królowie i bohaterowie Starego Testamentu, apostołowie, Ewangeliści, święci i dostojnicy Kościoła, reformatorzy, twórcy nowych wspólnot chrześcijańskich, dewocyjne jak Ecce Homo, Chrystus Frasobliwy, Niesienie Krzyża, Madonna z Dzieciątkiem, jak Pieta, przedstawienia Najświętszego Serca Pana Jezusa, czy historyczne sceny ze Starego i Nowego Testamentu, apokryficzne sceny z życia Marii i Świętej Rodziny, motywy z życia świętych, alegoryczne jak Fons Vitae, Hortus deliciarum, Tablica Prawa i Łaski, Speculum Humanae Salvationis, Concordantia Caritatis, Żywe Drzewo Krzyża, personifikacja Cnót, Przywar i Sztuk Wyzwolonych, emblematyka religijna. Formy a mamy tu mozaiki jak w Rawennie, witraże na przykład Katedra w Chartres, freski na ścianach i sklepieniach jak Kaplica Sykstyńska, jednorodne tematycznie i formalnie cykle obrazów w kaplicach kościelnych i prywatnych jak Kaplica Scrovegnich, malarstwo ołtarzowe jak dyptyki, tryptyki, poliptyki, pentaptyki, czy Ołtarz z Isenheim, ikony w ikonostasie, acheiropoieta to przedstawienia Jezusa Chrystusa "nieuczynione rękoma ludzi", a uważane za powstałe w sposób nadprzyrodzony jak Mandylion, chusta świętej Weroniki, czy Całun Turyński, Droga Krzyżowa jako zespół od. XV wieku mamy 14 stacji czy przedstawień obrazujących Mękę Pańską jak labirynty posadzkowe w katedrach gotyckich, Drogi Krzyżowe w przestrzeni miejskiej, kalwarie, obrazy dewocyjne do użytku prywatnego, małe ołtarzyki podróżne zamykane na czas transportu, iluminowane modlitewniki rękopiśmienne i drukowane jak całostronicowe kompozycje ze scenami figuralnymi, ornamenty oplatające tekst lub inicjały.

Jean de Beaumetz

Chrystus na krzyżu z modlącym się zakonnikiem kartuzem

Jean de Beaumetz urodził się około roku 1335, zmarł 16 października 1396 w Dijon, to francuski malarz nadworny na dworze księcia Filipa II Śmiałego, działający w Valenciennes, w Paryżu i w Dijon. Działalność artystyczna. Pochodził z Artois, dziś departament Beaumets-les-Loges pod Arras. Według dokumentów archiwalnych miasta Arras, w 1360 roku, ożenił się a rok później, w czerwcu, otrzymał mieszkanie w Valenciennes. Od 1371 roku, pracował dla Filipa II w Paryżu, a w 1375 roku, książę wysłał go Burgundii by tam, rok później, zastąpić na stanowisku malarza nadwornego Jeana d'Arboisa. Stanowisko to jak i stanowisko osobistego sekretarza u Filipa II piastował do 1395 roku. Zmarł w 1396 roku, a jego następcą został Jean Malouel. Jean de Beaumetz wykonywał szereg prac na zlecenie swojego pracodawcy Filipa II, głównie prace dekoratorskie a nakładał polichromie na posągi i malował ornamentalne ściany w kaplicy i apartamentach rezydencji książęcych oraz w zamkach książęcych, w Montbard w roku 1381, Argilly w latach 1384 do 1388, w Rouvers w roku 1387, i w Germollches w latach 1388 do 1390. W ramach swoich obowiązków ozdabiał chorągwie, sztandary i zbroje książęce. Malował również obrazy na zamówienie, jak dla kartuzji Lugany wykonał w 1378 roku, wielki obraz Madonny z Dzieciątkiem i ze świętymi. Od 1387 roku pracował w kartuzji Champmol, a w 1389 roku, posiadał tam duży warsztat zatrudniający dziewiętnastu pomocników. W kartuzji wykonał polichromię drewnianego sklepienia, a ściany z okazji konsekracji kartuzji 24 maja 1388 roku, ozdobił płóciennymi pasami z wymalowanymi herbami książęcymi. W latach 1390 do 1395 kierował pracami dekoracyjnymi w dwóch oratoriach książęcych, a w pracach pomagali mu Girart de Nivelles i Torquin de Gand. On sam wykonał cztery ołtarze: jeden do górnego oratorium w Chapelle des Anges składający się ze scen Koronacji Marii to kwatera środkowa oraz Zwiastowania i Nawiedzenia na skrzydłach. Pozostałe ołtarze przeznaczone były do zakrystii i do westybulu. W latach 1390 do 1395 dla Champol wykonał dwadzieścia cztery tablice po jednej dla każdej celi kartuzów, jedną tablicę dla domu opata i jedną do kapitularza. Z tego cyklu zachowały się do czasów współczesnych jedynie dwie tablice przedstawiające Chrystusa ukrzyżowanego z modlącym się kartuzem. Obrazy znajdują się obecnie w Cleveland Museum of Art i w Luwrze. W kompozycji postaci i w sposobie modelunku ich szat można zauważyć wpływy szkoły sieneńskiej. Oba zachowane prac różnią się w stylu wykonania co wskazuje na udział pomocników warsztatowych. Seria obrazów o tym samym motywie miała nawiązywać do idei, której orędownikami byli kartuzi a która odnosiła się do empatii z cierpieniem Zbawiciela poprzez jego kontemplację w samotności. Jean de Beaumetz łączył wytworny styl dworskiego malarstwa paryskiego z elementami sieneńskimi i niderlandzkimi.

Melchior Broederlam

Fragment Ołtarza z Dijon Zwiastowanie

Melchior Broederlam wzmiankowany jest w latach 1381 do roku 1410,był to malarz flamandzki, przedstawiciel gotyku międzynarodowego, a nadworny malarz hrabiego Flandrii Ludwika II de Male oraz książąt Burgundii Filipa II Śmiałego i Jana bez Trwogi. Pochodził zapewne z Ypres. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z kwietnia 1381 roku, i dotyczy zapłaty w wysokości 44 liwrów za ozdobienie przezeń 5 krzeseł dla hrabiego Ludwika II de Male. 13 maja 1384 roku, Melchior Broederlam otrzymał tytuł nadwornego malarza Filipa Śmiałego z pensją 200 franków a to 420 liwrów rocznie. Wykonywał dekoracje, sztandary i chorągwie. 4 stycznia 1386 roku, otrzymał 60 franków za ozdobienie karety Małgorzaty Flandryjskiej, żony Filipa Śmiałego. W 1392 roku, zamówiono u niego skrzydła Ołtarza z Dijon. Kontrakt przewidywał honorarium w wysokości 800 franków. Praca została wykonana w latach 1393 do 1399. Z ołtarza tego do dziś zachowały się dwa skrzydła przedstawiające Zwiastowanie, Nawiedzenie św. Elżbiety, ofiarowanie Jezusa w świątyni oraz ucieczkę Świętej Rodziny do Egiptu. Dzieło to przechowywane jest w Musée des Beaux-Arts w Dijon. Ołtarz z Dijon jest jedyną pracą, w przypadku której autorstwo Broederlama nie pozostawia wątpliwości. Przypisuje mu się także inne dzieła, jak Dyptyk Wiltona obecnie w zbiorach Galerii Narodowej w Londynie i tapiserię Nawiedzenie w kolekcji Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku. Broederlam położył podwaliny pod późniejsze realistyczne malarstwo niderlandzkie. W swojej obrazach nie zachowywał perspektywy i rzeczywistych proporcji. Charakterystyczną cechą jego twórczości jest wyjątkowa staranność i realizm w przedstawianiu twarzy postaci. Wpływ Broederlama jest widoczny w twórczości Jana van Eycka. Na obrazach tego drugiego podobnie jak u Broederlama jest zaznaczony kontrast między krajobrazem przedstawionym w tonacji zielonej i brązowej a ludźmi ubranymi w jaskrawoczerwone i niebieskie szaty. U Broederlama postacie ludzkie są jednak mniej plastyczne niż u Jana van Eycka.

Masolino

Kuszenie Adama przez Ewę, kaplica Brancaccich z roku około 1425 Uzdrowienie chromego i wskrzeszenie Tabity, kaplica Brancaccich z około roku 1425 Papież Liberiusz zaklada fundamenty bazyliki Santa Maria Maggiore, w Museo di Capodimonte, Neapol, 1428 z lat 1429 Chrzest Chrystusa, baptysterium w Castiglione d'Olona z roku 1434

Masolino lub Tommaso di Cristofano di Fino urodził się około roku 1383, w Panicale, a zmarł pomiędzy 1436 a rokiem 1440,to także malarz włoski epoki quattrocenta. Pracował w warsztacie Lorenza Ghibertiego przy realizacji zamówienia na drzwi do florenckiego baptysterium. Później swoimi freskami udekorował kaplicę Brancaccich we Florencji, kaplicę przy kościele San Clemente w Rzymie i baptysterium w Castiglione Olona. Jego sztuka stoi na pograniczu gotyku i rodzącego się renesansu. Ze średniowiecza, a zwłaszcza gotyku międzynarodowego ma jeszcze skłonność do dekoracyjności, elegancji, wyrafinowania, wysmukłości. Jego "ozdobny" styl wykształcił się w kontakcie z twórczością Ghibertiego, Gentile da Fabriano i Pisanella. Rysem nowoczesności w jego twórczości jest perspektywiczne konstruowanie przestrzeni w obrazach. Kaplica Brancaccich. Później wraz z Masacciem dekorował kaplicę Brancaccich w kościele Santa Maria del Carmine we Florencji. Kwestia związku między oboma artystami jest do dziś niejasna i ich autorstwo jest po części dyskusyjne. Przyjmuje się, że dekorowanie kaplicy rozpoczął Masolino w latach 1423 do roku 1424. Ale gdy w 1425 roku, Masolino wyjechał, zastąpił go Masaccio; być może jednak przez pewien czas obaj artyści pracowali razem. Tym samym odrzuca się przekaz Vasariego, według którego Masaccio przejął pracę Masolina po jego śmierci. Nie było to bowiem możliwe, gdyż to Masolino przeżył Masaccia, a nie na odwrót. Do 1428 roku, freski wykonywał sam Masaccio, a po jego wyjeździe do Rzymu dokończył je Filippino Lippi. Freski w kaplicy Brancaccich przedstawiają życie świętego Piotra, w którym objawiły się dzieje zbawienia. Jako że historia zbawienia rozpoczyna się od grzechu Adama i Ewy, tak i freski rozpoczynają się od sceny kuszenia Adama przez Ewę. Tę właśnie scenę przypisuje się Masolinowi na podstawie jej cech stylowych: miękkości, wyrafinowania, elegancji, wydłużenia sylwetek i braku dramatyzmu a ten ostatni widoczny jest natomiast u Masaccia, zwłaszcza w scenie wygnania z raju. Uważa się go także za autora fresków na sklepieniu oraz sceny wskrzeszenia Tabity przez świętego Piotra i uzdrowienia chromego, łączącej dwa niezależne do siebie wydarzenia z Dziejów Apostolskich. Wskrzeszenie Tabity rozgrywa się w domu, ukazanym bez przedniej ściany; uzdrowienie ma miejsce przed budynkiem, na placu. Fresk łączy cechy gotyckie: miękki modelunek, wytworne stroje i postawy oraz renesansowe, jak perspektywa i realizm szczegółu. Późniejsze dzieła. Także w swojej późniejszej twórczości, jak we freskach w kościele San Clemente w Rzymie, artysta stosował perspektywę. Nie była to jednak perspektywa wykreślana geometrycznie, jak u Masaccia, ale perspektywa empiryczna, często spotykana w epoce trecenta. Dla San Clemente artysta około lat 1428 do 1439,namalował ukrzyżowanie, sceny z życia świętej Katarzyny i świętego Ambrożego, apostołów, ewangelistów i Ojców Kościoła. Dążenie do monumentalizmu cechuje natomiast malowidła z baptysterium w Castiglione Olona, ukończone w 1435, gdzie Masolino przedstawił scenę chrztu Jezusa i ucztę Heroda.

Fra Angelico

Madonny na tronie w otoczeniu świętych, z lat 1424 do 1425, retabulum z klasztoru świętego Dominika w Fiesole Zwiastowanie z roku 1450, Konwent San Marco we Florencji Grobowiec Fra Angelico w bazylice Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy

Błogosławiony Jan z Fiesole lub Guido di Pietro da Mugello a właściwie to Guido di Pietro da Mugello urodził się około roku 1387, w Vicchio w rejonie Mugello, a zmarł 18 lutego 1455 roku w Rzymie, to malarz religijny wczesnego renesansu, dominikanin, i błogosławiony Kościoła katolickiego. Oprócz obrazów temperowych malował także freski i miniatury. Podejmował tylko tematy religijne. Życiorys. W wieku około 20 lat wstąpił do klasztoru w Fiesole i przybrał imię Giovanni Jan z Fiesole. Malarstwa uczył się we Florencji, prawdopodobnie u Masolina, od którego przejął styl "ozdobny", cechujący się zamiłowaniem do dekoracyjności, linearyzmu i czystych barw. Takie cechy ma jego wczesne dzieło poliptyk dla klasztoru San Domenico w Fiesole z przedstawieniem Madonny na tronie w otoczeniu świętych. Dzieło to zostało przemalowane przez Lorenza di Credi z około 1500 roku. W swojej późniejszej twórczości artysta starał się uwolnić od wpływu gotyku, dążąc do uproszczenia i monumentalności. W 1438 roku, Fra Angelico rozpoczął prace w klasztorze San Marco we Florencji. W ciągu około 12 kolejnych lat ozdobił freskami 40 cel zakonnych. Malowidła te przedstawiają narodziny, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. W 1445 roku, na prośbę papieża Eugeniusza IV malarz przybył do Rzymu i dwa lata później rozpoczął prace w kaplicy Mikołaja V w Watykanie i w katedrze w Orvieto. W 1450 roku, opuścił Rzym i wrócił do Fiesole, gdzie został wybrany przeorem klasztoru a po 4 latach znów udał się do Rzymu, tym razem na zaproszenie papieża Mikołaja V i tam zmarł. Kult. Jan z Fiesole zmarł 18 lutego 1455 roku w Rzymie. Jego grobowiec znajduje się w rzymskiej bazylice Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy. Fra Angelico został beatyfikowany przez Jana Pawła II, 3 października 1982 roku. W 1984 roku, papież ogłosił go patronem artystów i twórców kultury. W Polsce jest patronem historyków sztuki. Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 18 lutego.

Masaccio

Wygnanie z raju, Kaplica Brancaccich, w Santa Maria del Carmine Chrzest neofitów fresk Grosz czynszowy Święty Piotr uzdrawiający chorych swoim cieniem

Masaccio a właściwie to Tommaso di Ser Giovanni di Simone, urodził się 21 grudnia 1401 w San Giovanni Valdarno, w prowincji Arezzo, zmarł 1428 roku w Rzymie, to włoski malarz quattrocenta. Przypuszczalnie był synem notariusza. Jako jeden z pierwszych artystów w kręgu kultury zachodniej tworzył przekonujące pod względem anatomicznym wizerunki nagiego ludzkiego ciała. Wraz z architektem Filippem Brunelleschim i rzeźbiarzem Donatellem, Masaccio stał się pionierem renesansu. Dzięki Brunelleschiemu zdobył wiedzę o matematycznych proporcjach, natomiast od Donatella przejął zainteresowanie sztuką antyczną, co sprawiło, że nie poddał się rozpowszechnionemu wtedy stylowi gotyckiemu. Jego malarstwo nie koncentrowało się na detalach i ornamentacji, lecz przedstawiało świat w sposób sumaryczny, a płaskie plamy zastąpiło iluzją trójwymiarowości. Przetrwały tylko cztery prace, o których w sposób niekwestionowany można powiedzieć, że są dziełem Masaccia. Jednakże różne inne obrazy, w całości lub części, także przypisuje się właśnie jemu. Wszystkie dotyczą tematów religijnych. Twórczość Masaccia wywarła duży wpływ na późniejszą sztukę florencką. Do jego najsławniejszych dzieł należy fresk z lat 1425 do roku 1428, namalowany w kościele Santa Maria Novella we Florencji, z przedstawieniem Trójcy Świętej w otoczeniu Maryi, świętego Jana Ewangelisty i pary fundatorów. W dziele tym po raz pierwszy w pełni zastosowano prawidłową perspektywę a prawdopodobnie wykreśloną przez Brunelleschiego. Freski w Kaplicy Brancaccich. Kolejne ważne dzieło to freski z kaplicy Brancaccich we Florencji, namalowane wspólnie z Masolinem w latach 1426 do roku 1427. Do najsłynniejszych należą Wygnanie z raju i Grosz czynszowy, gdzie Masaccio w niespotykany dotąd sposób wykorzystał efekty światłocieniowe. Światło nie jest jednolite i rozproszone, jak do tej pory, ale pada z jednego, precyzyjnie określonego źródła a rzeczywiste okno kaplicy. Giorgio Vasari tak napisał o freskach Masaccia. Kaplica Brancaccich we florenckim kościele Santa Maria del Carmine była odwiedzana przez niezliczonych artystów. Uczyli się oni sztuki, kopiując postacie wyglądające jak żywe, którym nie dorównywały żadne z malowanych współcześnie. Masaccio dał początek pięknemu stylowi nowoczesnemu; wszyscy malarze i rzeźbiarze, którzy studiowali w tej kaplicy, stali się wybitnymi i uznanymi artystami. Byli to m.in.: Fra Angelico, Filippo Lippi, jego syn Filippino (ten, który ukończył dzieło Masaccia), Baldovinetti, Andrea del Castagno, Andrea del Verrocchio, Domenico Ghirlandaio, Sandro Botticelli i boski Michał Anioł; również Rafael ukształtował tam swój styl, a także Lorenzo di Credi. Słowem wszyscy, którzy chcieli zaznajomić się z wielką sztuką, szli po naukę do kaplicy, aby uzyskać od Masaccia wskazówki i zasady tworzenia pięknych postaci.

Zanobi Machiavelli

Zanobi Machiavelli, Madonna z Dzieckiem Zanobi Machiavelli, Madonna adorująca Dzieciątko Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny Zanobi Machiavelli, Święty Mikołaj ratuje wisielca

Zanobi Machiavelli znany jest też jako Zanobi di Jacopo Machiavelli urodził się około roku 1418, zmarł w roku 1479,w Pizie a to włoski malarz i iluminator wczesnego renesansu, quattrocento. Biografia. Giorgio Vasari, w drugim wydaniu z roku 1568, swojego dzieła Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów twierdzi, że Machiavelli był uczniem Benozzo Gozzoli. Jest jednak to mało prawdopodobne, ponieważ Zanobi był starszy. Niewątpliwie jednak widoczny jest wpływ Gozzoli na jego malarstwo, szczególnie w późnym okresie. Data urodzenia Machiavellego obliczana jest na podstawie deklaracji podatkowej z roku 1457, w której podał, że ma 39 lat. Ani w tej, ani w kolejnej z 1469 roku, nie wspomina o swoim zawodzie. Prawdopodobnie szkolił się we Florencji u Filippo Lippi i Pesellino, dlatego bywa często mylony z Zanobi di Migliore, z którym współpracował Pesellino. W 1464 roku, pracował w opactwie w Fiesole, miasteczku oddalonym 8 kilometrów od Florencji. W latach 1475 do roku 1476, mieszkał w Pizie. Zanobi Machiavelli specjalizował się w obrazach o tematyce religijnej. We wczesnym stylu widać wyraźny wpływ Filippo Lippi, szczególnie w przedstawieniu twarzy i mimiki oraz spiczastych, wydłużonych palcach Madonny. Twarz kobiety cechuje się pięknym, pełnym wdzięku obliczem. Jednym z najważniejszych dzieł, z tego okresu jest Madonna z Dzieckiem z około 1440 do 1450, do którego pozowała mu prawdopodobnie Lukrecja Buti, modelka Lippiego. Według historyka sztuki renesansu Bernarda Berensona jest to najlepsze dzieło w całym dorobku Machiavellego. W schyłkowym okresie malarstwa widać bardziej wpływ Pesellino i Benozzo Gozzoli. Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny z około roku 1474, prezentuje przeładowany układ postaci, jaskrawe kolory i wyszukaną linię udrapowania szat. Niektóre postacie cechują się dziwną brzydotą twarzy i kulistymi oczami, co z kolei odzwierciedla tendencje przejawiane przez sztukę florencką z lat 1470 do 1480 roku. Związek z literaturą. Machiavelli był nie tylko utalentowanym malarzem, ale też znawcą literaty. Dzieła jego charakteryzują się humanistyczną kulturą, która pozwoliła mu włączać do obrazów, typowo religijnych, teksty świeckie. Na obrazie Madonna adorująca Dzieciątko, znajdującym się w Museo Civico w Fucecchio, szczególną uwagę przykuwa złota lamówka biegnąca wzdłuż płaszcza Madonny. Widoczny jest na niej napis. VERGINE DI SOL VES CHORON AL SOMO S AMOR MI SPINSE A DIR DI TE PAR CHOMINCI TUA AITA. Część tekstu ukryta jest przez fałdy płaszcza, jednak w widoczne fragmenty są wystarczające, aby rozpoznać w nich wersy Petrarki. Pochodzą one z ostatniego, 366 utworu umieszczonego w zbiorze Canzoniere, znanego powszechnie jako Sonety do Laury. Jest to wiersz w całości poświęcony Madonnie. Te same wersy umieszczone są, także na krawędzi płaszcza, na obrazie Madonna z Dzieciątkiem i Aniołami, który znajduje się w Galerii Pallavicini Rospigliosi, w Rzymie. Z kolei na innym obrazie, Madonna z Dzieckiem i dwoma Aniołami, z lat 1460 do roku 1470, który obecnie znajduje się w Yale University Art Gallery, w New Haven, złocona krawędź płaszcza zawiera cytat z Boskiej komedii, Pieśni XXXIII Raju Dantego Alighieri. Umieszczanie tego typu cytatów nie było typowym zjawiskiem dla stylu współczesnych mu malarzy.

Pesellino

Pesellino, Madonna z Dzieciątkiem i sześcioma Świętymi Madonna z dzieciątkiem obraz z 1450 roku Ilustracja z manuscryptu De Secundo Bello Punico Poema by Silius Italicus Francesco Pesellino Triumfy Miłości, Czystości i Śmierci Gardner w Museum, Bostonie Ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa

Francesco Pesellino lub Pesellino lub też Francesco di Stefano urodził się w roku 1422 we Florencji, zmarł 29 czerwca 1457 roku, to włoski malarz wczesnego renesansu, quattrocento. Biografia. Ojcem Pesellino był malarz Stefano di Francesco przy czym zmarł w roku 1427, a dziadkiem, ze strony matki, również malarzem Giuliano d'Arrigo, znany jako Peselli, po którym przybrał pseudonim "Pesellino". Po śmierci ojca w 1427 młody Francesco zamieszkał ze swoim dziadkiem, w którego pracowni malował do jego śmierci. Około 1446 roku, został on uczniem Filippo Lippi, który z pewnością miał wpływ na jego styl. Ożenił się w 1442 roku, a około 1447 roku, prawdopodobnie dołączył do gildii malarzy we Florencji. W następnych latach wyrobił sobie reputację niewielkimi, pieczołowicie wykończonymi pracami o tematyce religijnej, ale też świeckimi, często będącymi ozdobą mebli, czy boazerii. Pesellino dekorował cassone, niskie skrzynie małżeńskie, popularne we Florencji w renesansie. Często stosował naturalistyczne krajobrazy, wprowadzane do kompozycji przez jego mistrza Filippo Lippi, czy Domenico Veneziano i Fra Angelico. Jednak w przeciwieństwie do niego, nie wykorzystywali tła krajobrazowego w małych obrazach. Oryginalność Pesellino ukazuje się właśnie najwyraźniej w kompaktowych, niemal miniaturowych kompozycjach, gdzie łączy typowe dla Lippiego figury postaci z silnie zlokalizowaną topografią, na co mogły mieć wpływ panoramiczne tła Antonio Pollaiuolo. Około roku 1446, Pesellino nawiązał współpracę z Zanobi Strozzi. Mogło to mieć związek z tym, że Strozzi przeprowadzał się w tym czasie z Fiesole do Florencji i Pesellino mógł udostępniać mu pracownię odziedziczoną po dziadku. Faktem pozostaje, że pracowali wspólnie przy co najmniej trzech zleceniach, które na podstawie stylu można datować między 1446 a rokiem 1448. Jednym z nich był obraz The Assumption of Virgin oraz dwie predelle: The Penitence of Saint Jerome i The Dormition of the Virgin. W 1453 roku, nawiązał współpracę z Piero di Lorenzo di Pratese di Bartolo Zuccheri i Zanobi di Migliore, z którymi prowadził pracownię przy Corso degli Adimari a obecnie to Via dei Calzaiuoli, we Florencji. Trzej malarze dzielili się dochodem z pracy, która powstała w ich wspólnej pracowni, bez względu kto ją namalował. We wrześniu 1455 roku, otrzymał zaliczkę za zamówienie wykonania ołtarza z motywem Trójcy Świętej w Pistoi wraz z predellą. Praca nie została ukończona z powodu śmierci malarza w roku 1457. Ołtarz ten jest jedynym dobrze udokumentowanym dziełem Pessellino. Domenico Veneziano i Filippo Lippi zostali zatrudnieni do oceny stanu wykonanych prac, a rok później Lippi otrzymał zlecenie ukończenia ołtarza. W tym dziele styl Pesellino pokazuje już dojrzałe postacie, oparte na osobistej interpretacji dzieł Lippiego i Fra Angelico. Pesellino zmarł we Florencji, w wieku 35 lat, kończąc nagle obiecują karierę. Jego styl miał wpływ na późniejszych malarzy florenckich, takich jak: Andrea del Verrocchio i Antonio Pollaiuolo.

Antonio Pollaiuolo

Anioł i Tobiasz

Antonio Pollaiuolo urodził się około roku 1429 lub 1432, zmarł 4 lutego 1498 roku, to włoski złotnik, malarz, grafik i rzeźbiarz renesansowy, tworzący w epoce quattrocenta. Twórczość. Starszy brat malarza Piera Pollaiuolo, z którym prowadził we Florencji pracownię. Obrazy bracia wykonywali wspólnie Antonio prawdopodobnie robił szkice, a Piero wykańczał dzieła. Antonio złotnictwa miał uczyć się u Ghibertiego, rzeźby u Donatella, a malarstwa u Uccella a Vasari podaje natomiast, że malarstwa uczył go brat. W liście z 1494 roku, Antonio Pollaiuolo napisał o namalowanych wraz z bratem w 1460 roku, obrazach dla Piera de'Medici, przedstawiających czyny Herkulesa. Dzieła te nie zachowały się do dziś. Znane są jedynie dwa małe obrazki, przypisywane Antoniowi i uważane za inspirowane tymi zaginionymi obrazami. Są to: Herkules pokonujący Anteusza 10,5×16 centymetra i Herkules walczący z hydrą 17×12 centymetra. Już na podstawie tych dwóch ekspresyjnych dzieł widać, że artysta był zainteresowany ruchem i anatomią. Vasari napisał: Był on pierwszym, który zajął się w sposób tak nowoczesny anatomią, dokonując licznych sekcji ciała ludzkiego, by zobaczyć ich budowę wewnętrzną; pokazał, jak należy szukać mięśni oraz jaki miały kształt i układ w postaci. Te poszczególne studia postaci złożyły się na sławną "Bitwę nagich postaci" Owa Bitwa to miedzioryt z około roku 1470 do 1475, ukazujący dziesięciu walczących ze sobą, nagich młodzieńców, potwierdzający szczególną skłonność Antonia Pollaiuolo do oddawania ruchu i dramatyzmu. Jego innym dziełem jest oraz ze św. Sebastianem o kompozycji piramidalnej. Punkt widzenia umieszczony jest wysoko. W tle, za sceną męczeństwa Sebastiana, Pollaiuolo w drobiazgowy sposób ukazał pejzaż. Uwagę poświęcił także oddaniu napięciu mięśni, towarzyszącemu napinaniu łuku. Wedle tradycji był pierwszym artystą przed Leonardem da Vinci, przeprowadzającym sekcje zwłok aby lepiej poznać mięśnie człowieka. Jemu lub Pierowi przypisuje się pełnego elegancji Dawida z głową Goliata w Staatliche Museen o wysublimowanej kolorystyce. Za ich wspólne dzieło uważa się Tobiasza z archaniołem Rafałem, cechującego się wyrafinowaniem i ozdobnością. Antoniowi Pollaiuolo przypisuje się autorstwo rzeźb Romulusa i Remusa, dołączonych w XV w. do rzeźby wilczycy kapitolińskiej.

Leonardo da Vinci

Tobiasz i anioł obraz Andrei del Verrocchia, wykonany przy uczestnictwie Leonarda Verrocchio stworzył z pomocą Leonarda obraz Chrzest Chrystusa Zwiastowanie Leonarda. Przypuszcza się, że fragmenty tego obrazu wykonali inni uczniowie Verrocchia Madonna z goździkiem Madonna Benois Projekt Projektu Trzech Króli Święty Hieronim na pustyni Madonna w grocie I wersja Ostatnia wieczerza fresk Madonna z kądzielą wersja znana jako Madonna Lansdowne Święta Anna Samotrzecia Leonardo da Vinci święty Jan

Leonardo di ser Piero da Vinci urodził się 15 kwietnia 1452 roku, w Anchiano, zmarł 2 maja 1519 roku, w Clos Lucé, to wybitny włoski renesansowy artysta i uczony: malarz, rzeźbiarz, architekt, inżynier, a także odkrywca, matematyk, anatom, wynalazca, geolog, filozof, muzyk, pisarz. Leonardo często jest opisywany jako człowiek renesansu. Powszechnie uważa się go za jednego z największych malarzy wszech czasów i za najwszechstronniej utalentowaną osobę w historii. Najpopularniejszymi jego obrazami są Mona Lisa i Ostatnia Wieczerza, zaś najsłynniejszym rysunkiem Człowiek witruwiański