1. Maryla Jędrzejewska
Wigilia 2019
Maryla Jędrzejewska siedziała przy stole i przeglądała listy. Wokół niej było pełno kartonów. Większych i mniejszych; małe pudełka po butach, a inne zdecydowanie większych gabarytów. Każdy karton był dokładnie opisany, opatrzony rokiem i nazwą miejscowości.
Na samym brzegu, tuż przed nosem Maryli, stał zielony karton z napisem "1990". Kobieta uśmiechnęła się i wyciągnęła z niego pakiet listów przewiązany czerwoną kokardką. List z wierzchu wyjęła i zaczęła czytać z uśmiechem, a po chwili spojrzała na okładkę leżącego tuż obok czasopisma. Zawsze miała dylemat: czy ten list włożyć do czasopisma, czy gazetę dorzucić do kartonu z listem. Tak jak z płytami w przypadku Łucji. Nie wiedziała, gdzie je trzymać, to trzymała na szafce. Nagle pomyślała, że mogłaby te najlepsze chować zupełnie gdzie indziej. Ale gdzie niby miała je upchnąć? No i które były najlepsze? Czasem nowe buty były dla kogoś warte więcej niż nowy fortepian.
Na stole leżały sterty listów. W różnokolorowych kopertach, pisane najczęściej niewprawnym, dziecięcym charakterem pisma. Wszystkie koperty zostały równo otwarte specjalnym nożykiem do rozcinania listów. Ten nożyk Maryla dostała od pani Gertrudy. Dawno, dawno temu. Zdawałoby się, że w innym życiu.
Na środku stołu, oparty o cukierniczkę, stał jeszcze nieotwarty list. Różnił się bardzo od tych pozostałych i budził zdecydowanie inne emocje - mniej ciepłe, a bardziej niepokojące. Wyglądał na całkiem nowy. Został opatrzony jakimiś wielkimi pieczęciami i widniała na nim naklejka z wydrukowanym imieniem i nazwiskiem Maryli oraz jej adresem.
Te pozostałe z pewnością miały wpisanego adresata ręcznie, dużo bardziej nieudolnie i zdecydowanie nie była nim Maryla. A mimo wszystko na ich widok czuła, że to właśnie do niej powinny one trafić, czego nie mogła, a może raczej nie chciała przyznać o tym nieotwartym.
Jego nadawca też wydawał się przerażający. Drukowany napis obwieszczał bowiem, iż nadawcą była Prokuratura Rejonowa w Miasteczku.
List ten leżał na stole od trzech dni. Maryla, mimo że należała do jednych z najodważniejszych kobiet, jeżeli nie na świecie, to z pewnością w Miasteczku i okolicach, nie mogła się zmobilizować, by go wreszcie otworzyć. Przekładała go z ręki do ręki, kilka razy nawet wkładała nożyk do otwierania listów w zagięcie koperty, ale nie zdołała jej przeciąć i przeczytać zawartości. Bo cóż miłego mogłaby do niej napisać prokuratura rejonowa? Nic. Prokuratura przecież nigdy nie ma miłych informacji do przekazania.
Przeczytanie tego listu oznaczałoby koniec. Koniec tego wszystkiego, co dawało sens jej życiu. Koniec marzeń, ideałów i życiowych celów. A jak żyć bez celu?
Była przekonana, że treść listu dowodziłaby jej, że to, co robiła do tej pory, było zupełnie nierozsądne, nielegalne oraz zdecydowanie moralnie wątpliwe.
A ona wiedziała swoje. Nie chciała się pozbywać złudzeń.
- Otworzę po świętach - mruknęła. - Przecież nie będę sobie psuć Bożego Narodzenia. Dwudziestego ósmego grudnia otworzę.
Włączyła telewizor. Na Jedynce miała grać Łucja. Maryla uśmiechnęła się. To był kolejny dowód na to, że mimo wszystko było warto. A więzienie? Poradziła już sobie z wieloma trudnymi sytuacjami, poradzi sobie i za kratkami. Może los chce, by się tam znalazła, bo właśnie tam była do czegoś potrzebna?
Miała siedemdziesiąt lat i duże doświadczenie życiowe. Może właśnie nadszedł czas, by to doświadczenie wykorzystać? Ile tam będzie siedzieć? Dwa lata? Szybko minie. A Marcin sam sobie poradzi. Przecież nauczyła go wszystkiego, co umiała.
Początek grudnia 2019
Kilka tygodni przed świętami Bożego Narodzenia Marcin, młody listonosz, przyniósł list. Nie był to ten list, który w wieczór wigilijny leżał nieotwarty na stole Maryli, ale był to list równie groźny. Można by powiedzieć, że było to preludium listu drugiego. Tak pewnie powiedziałaby Łucja.
- Prokuratura rejonowa? - Maryla spojrzała na nadawcę i zapytała, lekko zdenerwowana.
Drżącymi rękami odsunęła list od oczu, by lepiej widzieć, bo w pewnym wieku widać lepiej to, na co się patrzy z daleka, a nie to, co się ma przed nosem.
- Pani Marylko, może lepiej nie odbierać...? - zasugerował zatroskany Marcin.
- Jak to nie odbierać? A można tak? - zdziwiła się Maryla. - Ot po prostu mieć focha i nie odbierać?
- No niby nie można, ale mogę napisać, że nie było pani w domu albo że się ten list gdzieś zagubił... Nawet mogę powiedzieć, że to ja zgubiłem, najwyżej jakąś karę dostanę... A w ogóle to możemy przyjąć, że ja do pani z tym listem wcale nie dotarłem. - I jakby na potwierdzenie tego faktu Marcin zaczął wycofywać się za drzwi.
- Stój! - zarządziła pani Marylka.
Marcin westchnął, ale posłusznie stanął.
- Ty przyszedłeś, ja jestem w domu, a ten list dotarł do adresata. Zgubić to się może dopiero u mnie w domu. Mamy kłamać? - Maryla zrobiła karcącą minę. - Nie kłamiemy przecież. Podpiszę ci ten odbiór, żebyś kłopotów nie miał.
Zamaszyście podpisała potwierdzenie odbioru, a Marcin powoli schował je do torby, jakby co najmniej trzymał jakiś diabelski cyrograf, który parzył go w dłonie. Najchętniej by go w tak zwanym międzyczasie zgubił albo podarł, albo spalił. W każdym razie zniszczył. Nie zmieniłoby to jednak faktu, że przesyłka dotarła do pani Maryli, która właśnie drżącymi rękami otworzyła kopertę i mrużąc oczy (przecież nie będzie wkładać okularów), przeczytała.
- I co? - zapytał niepewnie Marcin.
- I nic. Wezwanie do prokuratury. - Maryla wzruszyła ramionami. - Jak mnie zapraszają, to pójdę. Niegrzecznie by było nie skorzystać z zaproszenia.
Skorzystała z tego zaproszenia (wolała to tak nazywać), była w prokuraturze i wszystko im opowiedziała. Od początku. I o Łucji, i o Marku. O Marcinie też. Zresztą o czym tu było opowiadać?
Sytuacja nie należała może do tych najbardziej komfortowych, bo jednak nie codziennie człowiek trafia do prokuratury, ale Maryla skłamałaby, mówiąc, że nie okazały się to dla niej gościnne progi. Przywitano ją tam niczym najważniejszego gościa, bo sekretarką była Anulka, a znały się przecież nie od dziś.
- Pani Marylko, ja może kawki zrobię? Ciasteczko specjalnie kupiłam...
- Anulko, spokojnie, ja tu nie przyszłam w gości, mimo że mnie zaprosili - odpowiedziała Maryla.
- Ja wiem, wiem... - Anula wzruszyła bezradnie ramionami. - Ja im już wszystko powiedziałam, ale chcą jeszcze raz to usłyszeć. Wkurzam się, że panią niepotrzebnie stresują. I powiem pani, pani Marylko... - Ciemne oczy dziewczyny zrobiły się zupełnie czarne. - Ja odkryję, kto to zrobił, a wtedy... - Zacisnęła pięści.
- Dziecko, spokojnie. Nie ma co się tak denerwować. Może to kogoś uszczęśliwiło?
- Pani Marylko! - Ania z oburzeniem spojrzała na starszą panią. - Jak kogoś mogło to uszczęśliwić, że na panią nakablował?!
- Wiesz, że ja lubię uszczęśliwiać innych. - Uśmiechnęła się, po czym weszła do pokoju, do którego zaprowadziła ją Ania.
Siedzący tam mężczyźni byli zadziwieni, że sekretarka przyniosła wezwanej największy kawałek tortu bezowego i kawę.
- Pani Aniu... A nie mówiła pani, że bezowego już nie ma? - mruknął ten troszkę grubszy urzędnik.
- Specjalnie schowałam dla pani Marylki. Sernik został. Przynieść? - zapytała, nie siląc się na uprzejmość.
Od dnia, w którym się dowiedziała, że prokuratura chce przesłuchać jej anioła, postanowiła być oschła. Nawet rozpięty zwykle guzik w koszuli zapięła na znak protestu. I spódniczkę zmieniła na spodnie. Nie będzie się przypodobywać, skoro oni jej Marylkę ganiali po urzędach i kazali zeznawać. A na dodatek straszyli więzieniem.
- Przynieść - burknął mężczyzna. - I kawę.
- Mleko się skończyło.
Mężczyzna tęsknie spojrzał na apetyczną piankę na kawie pani Maryli i westchnął.
- To bez mleka.
- Pani Mario, chcieliśmy pani zadać kilka pytań - powiedział drugi mężczyzna, do tej pory milczący.
- Oczywiście. - Marylka się uśmiechnęła. - Jestem do panów dyspozycji.
Przesłuchanie trwało ponad godzinę.
Maryla opowiedziała tym dwóm miłym panom wszystko, jak na spowiedzi. Chociaż na spowiedzi tego akurat nie opowiadała, bo to, co się wydarzyło, nie było grzechem, a dobrym uczynkiem. I doprawdy Maryla nie wiedziała, kto mógłby jej mieć za złe działanie w tak szlachetnym celu. Chociaż miała pewne podejrzenia. Ale po tylu latach?
Przecież po tylu latach to wszystko się zapomina. No, prawie wszystko. Może są tacy, którzy nie zapominają?
Tamtego dnia, po powrocie z prokuratury, zastanawiała się, czy nie spalić tych wszystkich listów. Wszak były to niezbite dowody zbrodni. Przynajmniej według tych panów z prokuratury, którzy uznawali jej działania za czyn przestępczy.
Maryla nie mogła się z tym zgodzić. I nie umiała też rozstać się z tymi listami. Przecież one były częścią jej życia.