Wyrazy uznania za książkę Leczenie odżywianiem. Stany zapalne

"Książka stanowi kompilację wielu opisanych w literaturze metod odżywiania mających na celu leczenie stanów zapalnych. Jednocześnie jest napisana w sposób przystępny i zrozumiały dla każdego. Najważniejsze punkty są wyróżnione jako "ciekawostki", co ułatwia ich zapamiętanie. Bardziej skomplikowane zagadnienia dotyczące żywienia są bardzo dokładnie wyjaśnione, na przykład wskaźnik masy ciała (BMI) - jak go obliczyć i co ma wspólnego ze stanami zapalnymi. Podsumowując - moim zdaniem jest to pozycja zajmująca, wyczerpująca temat i oparta na doświadczeniu, przeznaczona dla każdego, kto poszukuje naturalnych sposobów łagodzenia bólu i zaburzeń będących rezultatem przewlekłych stanów zapalnych".

- Kathy J. Shattler, MS, RDN

zarejestrowana dietetyczka, Virtual Nutritional Synergy

"Ksiązka Stany zapalne mogłaby równie dobrze nosić tytuł "Krok po kroku od jedzenia do lepszego życia". Zawiera ona proste i zrozumiałe objaśnienia oraz rzetelne informacje dotyczące żywienia, bez odwoływania się do sztuczek czy chwilowych mód. Jest skonstruowana w taki sposób, że każdy rozdział stanowi uzupełnienie poprzedniego, ale także odrębną jednostkę. Czytelnik może otworzyć książkę na losowo wybranej stronie i znaleźć tam zarówno sugestie praktyczne, które łatwo wprowadzić w życie, jak i rady, które poprawią jego wybory żywieniowe. Porady, zestawienia i wskazówki dotyczące jadłospisu zawierają wszystkie zalecenia, o których my, jako dietetycy, uczymy, przedstawione w sposób możliwy do zrealizowania. Jest to pozycja obowiązkowa dla czytelników, którzy nie są specjalistami od żywienia, ale pragną poprawić swoje nawyki żywieniowe. Dla zawodowych dietetyków jest to natomiast modelowy przykład tego, jak w przystępny sposób przedstawiać informacje dotyczące żywienia".

- Mavis Miller RD,

CSG, LD

"Książka autorstwa Kim Tessmer stanowi kompendium wiedzy o stanach zapalnych i odżywianiu dla każdego. Obecnie choroby i dolegliwości wynikające ze stanów zapalnych przybierają skalę epidemii. Kim prowadzi czytelnika przez trudny temat przewlekłych stanów zapalnych, wyposażając go w wykonalny przepis na zdrowy tryb życia, pomagający je zwalczyć. Jest to lektura obowiązkowa dla każdego, kto jest zainteresowany utrzymaniem dobrego stanu zdrowia i zapobieganiem chorobom".

- Whitney Ahneman

MS, RDN, CDE, CLT

"Rzetelne porady dietetyczne od doświadczonego dietetyka. Książka pani Tessmer, pełna praktycznych wskazówek dotyczących żywienia, jest wspaniałym poradnikiem dla każdego, kto jest zainteresowany zdrowym odżywianiem".

- Colleen D. Webb

MS, RDN, CLT

Rozdział 1

Rozwiewamy wątpliwości dotyczące stanów zapalnych

Określenie "stan zapalny" stało się ostatnio modne - i nie bez powodu! Stany zapalne są dziś obszernym polem zainteresowania badaczy zajmujących się medycyną, którzy odkrywają, że mogą one być główną przyczyną występowania przewlekłych dolegliwości i chorób. Nie każdy stan zapalny jest zły; w tym rozdziale dowiemy się więcej na ich temat i zapoznamy się z różnicami między ostrym a przewlekłym stanem zapalnym.

Jaka jest różnica między ostrym a przewlekłym stanem zapalnym?

Mimo że określenie "stan zapalny" nie wywołuje najlepszych skojarzeń, nie każdy stan zapalny jest zły. Ostry stan zapalny jest częścią reakcji obronnej organizmu i próbą obrony przed infekcją oraz jej skutkami. W przypadku skaleczenia lub otarcia skóry, stłuczenia kolana, a nawet infekcji bakteryjnej płuc (np. zapalenia oskrzeli) objawy stanu zapalnego pokazują, jak wygląda biologiczna reakcja obronna organizmu mająca na celu usunięcie szkodliwych czynników i rozpoczęcie procesu zdrowienia. W czasie trwania stanu zapalnego organizm produkuje białe krwinki i różne substancje, które mają chronić go przed wpływami z zewnątrz. Skaleczenia, rany, zakażenia i uszkodzenia tkanki nie zagoiłyby się bez ostrego stanu zapalnego. Jest to szybki, krótki, zupełnie normalny i konieczny proces pomagający chronić nasz organizm. W tym wypadku jest on korzystny.

Drugą stroną medalu jest przewlekły stan zapalny, który ma zupełnie inny charakter. Jest on ciągły i długotrwały - może trwać od kilku miesięcy do wielu lat - i odgrywa w organizmie dużo bardziej zagadkową rolę. Przewlekły stan zapalny może być skutkiem ostrego stanu zapalnego wywoływanego przez stale utrzymujący się bodziec i/lub sytuacji, w której organizm traci zdolność wygaszenia ostrej reakcji zapalnej. Stan zapalny powoduje wówczas uszkodzenie zdrowych tkanek i komórek bez udziału zewnętrznych "najeźdźców". Przewlekły stan zapalny może być również spowodowany reakcją autoimmunologiczną, która może uszkodzić wiele obszarów organizmu - od układu pokarmowego, przez serce, po stawy. Zasadniczo organizm reaguje w taki sposób, jakby zdrowe tkanki były zainfekowane lub chorobowo zmienione, mimo że nie ma to miejsca. Problemy zaczynają się wtedy, gdy przewlekły stan zapalny atakuje zdrowe tkanki, wywołując wiele chorób i dolegliwości lub stając się ich przyczyną pierwotną.

Jakie dolegliwości i choroby są związane ze stanami zapalnymi?

Bardzo wiele problemów zdrowotnych ma związek zarówno z ostrym, jak i przewlekłym stanem zapalnym. Ponadto istnieje wiele zaburzeń autoimmunologicznych, z powodu których układ odpornościowy omyłkowo inicjuje reakcję zapalną, mimo że organizm nie ma się przed czym bronić.

Przykłady chorób i dolegliwości związanych z ostrym stanem zapalnym:

ostre zapalenie oskrzeli, zainfekowane wrastające paznokcie u stóp, skaleczenie lub guz (np. na czole), ból gardła, ostre zapalenie zatok przynosowych, ostre zapalenie migdałków podniebiennych, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, zatkany nos, skręcenie kostki, oparzenie.

Rozwój konkretnej choroby zależy od miejsca wystąpienia odpowiedzi odpornościowej. Dla przykładu, jeśli odpowiedź lub zaburzenie pojawi się w komórkach jelitowych, może to prowadzić do nieswoistego zapalenia jelit, w tym choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Mimo że wiele dolegliwości i chorób ma różne przyczyny, mechanizm łączący przewlekły stan zapalny i chorobę jest potwierdzony przez ich identyczny rozwój.

Przykłady chorób i dolegliwości związanych z przewlekłymi stanami zapalnymi, które z natury mają charakter zapalny lub są zaburzeniem autoimmunologicznym:

astma, reumatoidalne zapalenie stawów, nieswoiste zapalenie jelit, np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół jelita drażliwego (IBS), toczeń, fibromialgia (często zespół objawów związanych z innym zaburzeniem autoimmunologicznym), przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, zapalenie ścięgien, zapalenie uchyłków jelit (może być również związane z ostrym stanem zapalnym), zapalenie dziąseł, nadwrażliwość na gluten/celiakia, łuszczyca, miażdżyca naczyń krwionośnych/choroby serca, cukrzyca typu 2/insulinooporność, choroba Hashimoto.

Istnieje także wiele dolegliwości, których przyczyną, zgodnie z najnowszymi odkryciami naukowców, może być przewlekły stan zapalny. Są to między innymi: miażdżyca naczyń krwionośnych/choroby serca, nadciśnienie, zespół metaboliczny, otyłość, niektóre nowotwory złośliwe, alergie, choroby pęcherzyka żółciowego, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, a także być może choroba Alzheimera. Choroby serca są główną przyczyną śmierci Amerykanów, ale czy wiedziałeś, że są najczęściej wywoływane przez procesy zapalne? Stan zapalny może także spowodować podniesienie się poziomu "złego" cholesterolu (LDL), który stanowi największy czynnik ryzyka wystąpienia chorób serca. Można zmienić dietę i styl życia, by obniżyć poziom cholesterolu, a nawet przyjmować leki, lecz aby móc rozwiązać problem, trzeba dotrzeć do głównej przyczyny przewlekłego stanu zapalnego. Działa tu efekt domina. I wkracza tu również temat diety. Główną przyczyną występowania stanu zapalnego u Amerykanów jest sposób odżywiania - zarówno uboga dieta, jak i ukryte nietolerancje pokarmowe - a nad nim mamy kontrolę.

Czy fibromialgia jest zaburzeniem związanym ze stanem zapalnym?

Fibromialgia jest zaburzeniem przewlekłym, które wywołuje rozległe bole mięśni i stawów, bolesne punkty tkliwe, obezwładniające zmęczenie i wiele innych dotkliwych objawów, łącznie z depresją. Jest to jedno z najpowszechniejszych, po chorobie zwyrodnieniowej stawów, schorzeń mięśniowo-szkieletowych, dotykające głównie kobiety. Większość specjalistów zalicza je do zaburzeń związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów, mimo że nie jest to tak naprawdę forma tej choroby. Fibromialgia jest jednak uważana za reumatyczny zespół chorobowy, będący zaburzeniem uszkadzającym stawy i/lub tkanki miękkie, powodujący przewlekły ból. Nie wywołuje on stanu zapalnego ani uszkodzenia stawów w taki sposób, jak choroba zwyrodnieniowa stawów.

Przyczyna tego schorzenia nadal pozostaje niejasna. Przypuszcza się, że ma ono coś wspólnego z genami i dziedziczeniem i ujawnia się najczęściej na skutek działania czynnika wyzwalającego, często mającego charakter reumatyczny, takiego jak toczeń, choroba zwyrodnieniowa stawów i/lub reumatoidalne zapalenie stawów. Mimo że fibromialgia nie powoduje stanu zapalnego, często jest rozpoznawana i leczona takimi samymi metodami, aby go zredukować. Metody te to leczenie farmakologiczne, ćwiczenia, nawyki związane ze snem, relaksacja i zmiana sposobu żywienia. Korzyści wynikające z dodania lub usunięcia konkretnych produktów z diety są dla każdego różne, dlatego w rozpoznaniu czynników wyzwalających ból oraz produktów poprawiających samopoczucie niezwykle pomocne jest prowadzenie dziennika odżywiania. Zastosowanie rad zawartych w niniejszej książce może w tym pomóc, a z pewnością nie zaszkodzi.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej