1. Co to jest ból neuropatyczny?

 

Zgodnie z jedną z pierwszych definicji bólu neuropatycznego, którą zaproponowali Merskey i Bogduk w 1997 r., ból neuropatyczny to ból zainicjowany lub wywołany uszkodzeniem, dysfunkcją lub przemijającym zaburzeniem obwodowego lub ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Definicja ta była powszechnie stosowana przez wiele lat. Najnowsza definicja zaproponowana przez ekspertów i zaakceptowana przez Komitet ds. Taksonomii (IASP, International Association for the Study of Pain) w 2008 r. mówi, że ból neuropatyczny powstaje w  wyniku bezpośredniego uszkodzenia lub choroby dotyczącej somatosensorycznej części układu nerwowego.

Ból neuropatyczny może być wywołany uszkodzeniem lub chorobą zarówno obwodowego, jak i ośrodkowego układu nerwowego. Uszkodzenie może zaistnieć na poziomie nerwu obwodowego, rdzenia kręgowego lub OUN oraz układów zstępujących kontroli bólu. Jeżeli choroba czy uszkodzenie dotyczy obwodowego układu nerwowego, mówimy, że jest to obwodowy ból neuropatyczny, jeżeli OUN - że jest to ośrodkowy ból neuropatyczny.

Nie każde uszkodzenie obwodowego czy ośrodkowego układu nerwowego prowadzi do rozwoju bólu neuropatycznego. Obserwuje się dużą różnorodność zależną od czasu powstawania, miejsca uszkodzenia, przyczyny wywołującej, współistnienia innych procesów patologicznych i czynników psychicznych, wieku oraz skłonności genetycznej warunkującej procesy neuroplastyczności. Układ nocyceptywny wykazuje niezwykłą zdolność zmian, szczególnie w warunkach uszkodzenia tkanek. Powstanie bólu zależy od upośledzenia lub wyczerpania adaptacyjnych procesów plastyczności układu nerwowego.

Do najczęstszych i najlepiej poznanych zespołów obwodowego bólu neuropatycznego zalicza się:

- bolesną neuropatię cukrzycową - neuralgię popółpaścową - neuralgię trójdzielną - przetrwały ból pooperacyjny/pourazowy - zespół wieloobjawowego bólu miejscowego - ból neuropatyczny związany z chorobą nowotworową - ból występujący w przebiegu infekcji HIV - bóle po amputacji.

 

Najczęstszymi przyczynami ośrodkowego bólu neuropatycznego są:

- ból poudarowy - pourazowy ból rdzeniowy - ból w chorobie Parkinsona i innych chorobach neurodegeneracyjnych - ból w jamistości rdzenia - ból w stwardnieniu rozsianym.

 

Spis treści

Okładka Stopka redakcyjna Przedmowa 1. Co to jest ból neuropatyczny? 2. Jakie są cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego? 3. Jakie są mechanizmy powstawania bólu neuropatycznego? 4. Jak rozpoznać ból neuropatyczny? 5. Co to są skale przesiewowe bólu neuropatycznego? 6. Czy istnieją metody rozpoznawania i oceny bólu neuropatycznego lub narzędzia do tego służące? 7. Jaka jest epidemiologia bólu neuropatycznego? 8. Jakie jest miejsce koanalgetyków w drabinie analgetycznej WHO? 9. Czy istnieją zalecenia dotyczące leczenia bólu neuropatycznego? 10. Jakie leki są skuteczne w bólu neuropatycznym? 11. Jakie leki są skuteczne w leczeniu polineuropatii cukrzycowej? 12. Jakie leki są skuteczne w leczeniu neuralgii popółpaścowej? 13. Jakie leki są skuteczne w leczeniu neuralgii trójdzielnej? 14. Jakie leki są skuteczne w leczeniu przetrwałego bólu pooperacyjnego/pourazowego? 15. Jakie leki są skuteczne w leczeniu neurogennego bólu krzyża? 16. Jakie leki są skuteczne w leczeniu bólu ośrodkowego? 17. Jakie leki są nieskuteczne w bólu neuropatycznym? 18. Jaki jest mechanizm działania pregabaliny? 19. Jakie są wskazania do zastosowania pregabaliny? 20. Jakie są przeciwwskazania do stosowania pregabaliny? 21. Jaka jest skuteczność pregabaliny w różnych zespołach bólu neuropatycznego? 22. Czy pregabalinę można stosować u ciężarnej? 23. W jaki sposób rozpocząć dawkowanie pregabaliny? 24. Po jakim czasie można zwiększyć dawkę pregabaliny? 25. Jaka jest optymalna dawka pregabaliny? 26. Czy pregabalinę można podawać raz na dobę? 27. Jakie są istotne klinicznie interakcje pregabaliny? 28. Czy w połączeniu z innymi lekami konieczna jest modyfikacja dawki pregabaliny? 29. Czy konieczna jest modyfikacja dawki pregabaliny w niewydolności nerek oraz w zaburzeniach funkcji wątroby? 30. Jakie są działania niepożądane przy stosowaniu pregabaliny? 31. Jakie są objawy przedawkowania pregabaliny 32. Czy pregabalina ma potencjał uzależniający? 33. W jaki sposób zamienić gabapentynę na pregabalinę? 34. W jaki sposób należy odstawiać pregabalinę? 35. Jakie jest miejsce pregabaliny w leczeniu bólu neuropatycznego u chorego na nowotwór? 36. Czy można łączyć gabapentynę z pregabaliną? 37. Jakie są korzyści z zastosowania pregabaliny w leczeniu bólu neuropatycznego w stosunku do podawania gabapentyny? 38. Czy pregabalinę stosujemy tylko z opioidami? Jakie jest miejsce koanalgetyków w leczeniu bólu? 39. Jaką strategię leczenia należy obrać w chorobie nowotworowej z bólem neuropatycznym o innej etiologii (neuralgia popółpaścowa, przetrwały ból pooperacyjny, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa)? 40. Jak konwertować leczenie u pacjenta z zaburzeniami ośrodkowymi po włączeniu opioidów z powodu zespołu bólu neuropatycznego? 41. Jakie jest miejsce pregabaliny w leczeniu neuropatii polekowej w chorobie nowotworowej? Piśmiennictwo Okładka końcowa

Punkty orientacyjne

Spis treści

Leczenie bólu neuropatycznego - 41 pytań i odpowiedzi

? Medical Education sp. z o.o. sp.k., Warszawa 2019 (wydanie drugie)

 

AUTORZY

lek. Agnieszka Sękowska

Poradnia Leczenia Bólu, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

II Klinika Ginekologii i Położnictwa, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

dr hab. n. med. Małgorzata Malec-Milewska, prof. CMKP

Poradnia Leczenia Bólu, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

 

PROJEKT OKŁADKI

Agnieszka Jaworska-Bułdan

 

REDAKTOR PROWADZĄCA

Wioleta Gierek

 

ZASTĘPCA REDAKTOR PROWADZĄCEJ

lek. Andrzej Jabłoński

 

KOORDYNATOR PROCESU WYDAWNICZEGO

Jadwiga Kowalczyk

 

SKŁAD I ŁAMANIE

Katarzyna Gadamska-Rewucka, Agnieszka Jaworska-Bułdan

 

KOREKTA

Kinga Olszewska, Barbara Walkusz, Dominika Krokowska

 

WYDAWCA

Medical Education sp. z o.o. sp.k.

ul. Kukiełki 3a, 02-207 Warszawa

tel.: (22) 862 36 63/64

www.mededu.pl

 

Redaktorzy, Autorzy i Wydawca dołożyli wszelkich starań, aby informacje na temat metod postępowania diagnostyczno-terapeutycznego (w tym dotyczące leków i ich dawkowania) były zgodne ze współczesną wiedzą medyczną. Nie ponoszą oni odpowiedzialności za konsekwencje wynikające z wykorzystywania informacji zawartych w niniejszej publikacji. Ostateczną odpowiedzialność ponosi lekarz prowadzący leczenie.

 

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny lub inny), włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na nośniki magnetyczne, optyczne lub inne media bez zgody wydawcy.

 

Wydanie drugie, uzupełnione

Warszawa 2024 (piąty dodruk)

 

 

ISBN 978-83-65471-68-0 - wersja drukowana

ISBN 978-83-67696-68-5 - wersja elektroniczna