Zadaniem wychowawców, spełniających właściwe sobie funkcje, jest wspomaganie rozwoju różnych powołań, przy czym szczególną uwagę należy poświęcać powołaniom do kapłaństwa i życia konsekrowanego. Nawet jeśli ich działalność nie wywołuje bezpośrednio pożądanej odpowiedzi, może ją ułatwić, a czasem wręcz uczynić ją w ogóle możliwą. Owoc ich pracy jest zawsze rzeczywistością nową, niepowtarzalną i w zasadzie niezasłużoną: rzeczywistością, której ostateczny kształt pozostaje do końca niepewny, tak jak niepewny jest plon każdej uprawy. (...) Każdy wychowawca zostaje powołany, aby obficie i mądrze zasiewać, a potem wypełniać swoje zadania, nie przyspieszając rytmów rozwoju[1].
Niniejsza praca, poświęcona jest działalności wychowawczej ks. Teodora Christopha (1839-1893). Ma być próbą przedstawienia sylwetki wychowawcy, o jakim, w swoim orędziu mówi Papież Jan Paweł II. Chodzi o wychowawcę, który przykładem swojego życia i swoją działalnością pomagał młodym ludziom rozpoznawać ich własne, życiowe powołanie; wychowawcę, który towarzyszył i wspierał młodych w rozwijaniu tego rozpoznanego już powołania.
Opracowanie to przedstawia życie ks. Christopha, ze szczególnym uwzględnieniem charakterystycznego rysu jego kapłańskiej duchowości, którą cechował radykalizm w umiłowaniu modlitwy, ubóstwa i wspólnoty kapłańskiej. Praca opowiada o tym, jakim był duszpasterzem, szczególnie w czasie, gdy pełnił posługę lokalisty w Miasteczku Śląskim. Przedstawiając jego sylwetkę, nie można też pominąć charakterystycznego dla niego umiłowania chorych i cierpiących, którego owocem było sprowadzenie do Miasteczka w 1883 roku Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia NMP. Jeden z paragrafów opracowania, poświęcony jest jego postawie wobec ubogich i potrzebujących.
Kolejne rozdziały ilustrują działalność wychowawczą ks. Teodora. Omawiają metodę jego pracy wychowawczej. Ze względu na to, że nie zachowały się żadne dokumenty i świadectwa, które mogłyby posłużyć do naukowego jej opracowania, do pokazania najistotniejszych elementów metody posłuży przykład ks. Jana Bosko i proponowanego przez niego "systemu prewencyjnego".
Głównym celem pracy dydaktyczno-wychowawczej lokalisty w Miasteczku, było przygotowanie chłopców do egzaminów wstępnych do gimnazjum. Praca niniejsza przedstawia więc także ogólny zarys programu nauczania gimnazjalnego. Zwraca też uwagę, na powołaniowy aspekt działalności ks. Teodora. Na około 200 jego uczniów (liczba ta prawdopodobnie jest niepełna) ponad 50 obrało kapłańską drogę życia.
Ostatni rozdział pracy, poświęcony został przedstawieniu sylwetek jego uczniów, których nazwiska są znane. Jest to próba zebrania i przedstawienia owoców zasiewu ks. Teodora Christopha, którego dokonał wychowując tak wielu młodych ludzi.
We wcześniejszych opracowaniach, dotyczących ks. Teodora zawsze zwracano uwagę na ten aspekt realizowania się jego kapłańskiego życia, jakim była praca z młodzieżą. Nie podjęto jednak próby szerszego opracowania tego zagadnienia. Praca niniejsza chce być przyczynkiem, do lepszego poznania tej strony jego działalności. Wydaje się, że w czasach, gdy upada autorytet wychowawcy, dobrze jest szukać i pokazywać dobre przykłady postaw pedagogicznych. Takim przykładem niewątpliwie jest ks. Teodor Christoph. Pomimo tego, że jego życie i działalność przypadła na XIX wiek, to i dziś jest on ciągle aktualnym przykładem dobrej pracy z młodzieżą.
Pisząc tę pracę pragnę także złożyć hołd temu kapłanowi. Miałem możliwość wzrastać i dojrzewać w cieniu krzyża, stojącego nad jego grobem i stawać na modlitwie w tym samym kościele, w którym on sprawował Eucharystię. Stykałem się od młodości z opowiadaniami o nim, o jego dobroci i świętości i w tym świetle odkrywałem w sobie samym iskrę Bożego powołania. Dlatego podejmując się napisania tej pracy chcę sam lepiej poznać jego życie i działalność, ale także przybliżyć ją tym, którzy będą ją w przyszłości czytać.
Postać ks. Teodora Christopha nie doczekała się zbyt wielu opracowań. Pierwszym jego biografem, był ks. Alojzy Koziełek[2], który korzystał z materiałów opracowanych przez księży Benona Drzezgę i Stefana Siwca. Wydał on książeczkę pt. Sługa Boży Teodor Christoph. Świątobliwy proboszcz śląski. W styczniu 1997 roku ukazało się jej wznowienie staraniem Wydziału Duszpasterskiego Kurii Diecezjalnej w Gliwicach. Swoją pracę magisterską poświęcił ks. Christophowi w 1990 roku ks. Henryk Kieras[3], tytułując ją: Życie i działalność księdza Teodora Christopha. Sylwetkę tego kapłana przedstawiają też: p. Joanna Lech w swojej pracy magisterskiej pt. Franciszkański rys duchowości ks. Teodora Christopha. wydanej w Gliwicach, w 1997 roku[4], i ks. Paweł Pyrchała w książce pt. Ks. Teodor Christoph. Duszpasterz śląski, (Gliwice 2000)[5]. Ostatnią w całości poświęconą ks. Teodorowi pracą, była praca magistersko-licencjacka ks. Piotra Grzegorzewicza pt. Sprawa beatyfikacji Ks. Theodora Christopha (1839-1893). (Lublin 2004)[6]. Oprócz wyżej wymienionych opracowań poświęconych ks. Teodorowi istnieje jeszcze szereg wspomnień i artykułów popularnonaukowych zamieszczonych w prasie oraz wzmianki o nim i o jego uczniach w różnych pracach naukowych. Dla opracowania biogramów uczniów ks. Teodora podstawową literaturę stanowić będą Schematyzmy przedwojennej diecezji i archidiecezji wrocławskiej wydawane do roku 1942. Wiele ciekawych i ważnych informacji dostarczyły autorowi podjęte kwerendy, korespondencja z przełożonymi zgromadzeń zakonnych, do których należeli odnotowani przez ks. Koziełka uczniowie ks. Christopha oraz z proboszczami parafii rodzinnych księży, których uczył. Niestety, nie na każdą prośbę uzyskano odpowiedź, co niewątpliwie zubożyło materiał źródłowy. Także w Archiwum Parafialnym Parafii p.w. Wniebowzięcia NMP w Miasteczku Śl. nie udało się odnaleźć materiałów, które mogłyby wzbogacić treść niniejszego opracowania.
Do opracowania materiałów w celu stworzenia biografii ks. Teodora zastosowano metodę historyczno-krytyczną, zaś do opisania jego metody wychowawczej, posłużyła metoda porównawcza. W przygotowaniu biogramów wielu z dawnych uczniów ks. Teodora wykorzystano metodę analityczną i syntetyczną, a podstawą do ich opracowania stanowiły Schematyzmy przedwojennej diecezji i archidiecezji wrocławskiej. Krytycznej ocenie poddano również listę księży - dawnych uczniów ks. Teodora - przekazywaną przez ks. Alojzego Koziełka.
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie obecnego stanu refleksji naukowej nad postacią ks. Teodora Christopha oraz próba szerszego opracowania zagadnienia jego pracy wychowawczej. Nowym elementem opracowania jest próba stworzenia słownika biograficznego uczniów ks. Teodora.
[1] E. Sujak, Rozważania o ludzkim rozwoju, Kraków 1998, s.193.
[2] A. Koziełek, Sługa Boży Teodor Christoph świątobliwy proboszcz śląski, wyd. II, Gliwice 1997, s. 7; G. Klapuch, Ks. Teodor Christoph, GN, 51/52(1986), s. 9; E. Szramek, Christoph Teodor, w: Polski Słownik Biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 445-446.
[3] A. Koziełek, dz. cyt., s. 7.
[4] Tamże, s. 8; por. też: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[5] P. Grzegorzewicz, Sprawa beatyfikacji Ks. Theodora Christopha (1839-1893), Lublin 2004 (mps), s. 12.
[6] A. Koziełek, dz. cyt., s. 8; także: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[7] Ks. Józef Helmich, ur. 1779 r., wyświęcony w 1804, w 1842 roku był proboszczem w Domaniowie, koło Oławy., por. Schematismus des Bistum Breslau 1842, s. 19.
[8] A. Koziełek, dz. cyt., s. 8; także: G. Klapuch, art. cyt., s. 9; P. Pyrchała, Ks. Teodor Christoph, duszpasterz śląski., Gliwice 2000, s. 6.
[9] A. Koziełek, dz. cyt., s. 8; także: G. Klapuch, art. cyt., s. 9; E. Szramek, dz. cyt., s. 445-446.
[10] Za: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 6-8.
[11] A. Koziełek, dz. cyt., s. 9.
[12] Dziś Chorzów.
[13] A. Koziełek, dz. cyt., s. 10; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[14] A. Koziełek, dz. cyt., s. 10; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[15] W. Ogrodziński, Christoph Wojciech, w: Polski Słownik Biograficzny, t. III, Kraków 1937, s.446.
[16] A. Koziełek, dz. cyt., s. 11; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[17] A. Marek, Model życia kapłańskiego w świetle nauczania biskupów i kapłanów diecezji katowickiej w drugiej Rzeczpospolitej, Katowice 2000, s. 29-30.
[18] Kapłan posługujący się językami: polskim i niemieckim.
[19] Za: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 14; por. również: A. Koziełek, dz. cyt., s. 12.
[20] A. Koziełek, dz. cyt., s. 12.
[21] A. Koziełek, dz. cyt., s. 12 - 13; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[22] A. Koziełek, dz. cyt., s. 14; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 9.
[23] A. Koziełek, dz. cyt., s. 14.
[24] Lokalia - duszpasterska jednostka terytorialna, niższa rangą od kuracji, parafii, tworzona głównie od końca XVIII w. przez biskupa diecezjalnego wskutek kanonicznego podziału parafii. Była samodzielną ale nie w pełni niezależną od macierzystej parafii placówką duszpasterską na wydzielonym terenie. Nie prowadzono w niej ksiąg metrykalnych, te znajdowały się w parafii macierzystej. Od kuracji i parafii odróżniała ją mniejsza liczba katolików i niże uposażenie duszpasterza. O utworzeniu lokalii decydowali lokalni urzędnicy (landraci), którzy nie zawsze respektowali zalecenia władz kościelnych. Po spełnieniu odpowiednich warunków lokalie stawały się kuracjami lub parafiami., por.: J. Warmiński, Lokalia, w: EK, t. X., Lublin 2004, kol. 1332-1333.
[25] A. Koziełek, dz. cyt., s.15. i 22; również: G. Klapuch, art. cyt., s. 10-11.
[1] Benedykt XVI, Wierzcie w moc waszego kapłaństwa! Przemówienie podczas spotkania z duchowieństwem w archikatedrze św. Jana., "L'Osservatore Romano" 27 (2006) nr 6-7, s. 16-17.
[2] Tenże, Bądźcie uczniami Chrystusa i głoście Go ludziom. Nieszpory i spotkanie z seminarzystami oraz osobami konsekrowanymi.,"L'Osservatore Romano" 27 (2006) nr 11, s. 22.
[3] Benedykt XVI, Bądźcie uczniami..., "L'Osservatore Romano" 27 (2006) nr 11, s. 22; Tenże, Bądźcie ludźmi modlitwy i apostołami Chrystusa, "L'Osservatore Romano" 27 (2006) nr 11, s. 34.
[4] A. Koziełek, dz. cyt., s. 31, 33.
[5] Tamże, s. 38-40.
[6] Tamże, s. 17-18.
[7] Tamże, s. 33.
[8] Tamże, s. 33.
[9] A. Koziełek, dz. cyt., s. 33; zob. też: J. Lech, Franciszkański rys duchowości ks. Teodora Christopha, Gliwice 1997, s. 35.
[10] G. Klapuch, Śladami ks. T. Christopha, GN (wyd. gliwickie) 46 (1993), s. 9.
[11] Kult i modlitwa w Kościele Katowickim, w: Wiara, modlitwa i życie w Kościele Katowickim. Uchwały I Synodu Diecezji Katowickiej. Auctoritate Herberti Bednorz Episcopi Katowicensis, Katowiciis, die 25 Junii 1976, p.7.6.1., s. 91.
[12] Kłopoty nas nie opuszczają, gdyż się stać mają według woli Bożej drabiną, sięgającą nieba według słów Pana Jezusa: "W cierpliwości waszej otrzymacie dusze wasze. Weźmij krzyż na się i naśladuj mnie." Na tym polega pewnie częściowo naśladowanie Chrystusa, gdy z cierpliwością znosimy jeden drugiego, jak Pan Bóg nas znosi z naszymi ułomnościami. Przeto jest słusznie, że go naśladujemy. Będzie to zarazem znakiem, że jesteśmy dziećmi Bożymi., List do kuzynki Karoliny z dnia 26.12.1877, zob. A. Koziełek, dz. cyt., s. 31.
[13] Weźmij swój krzyż i naśladuj mnie! To jest słowo tajemnicze Zbawiciela, które oddala wszelką niechęć i niecierpliwość. Niebo jest wart, abyśmy byli wdzięczni za tę łaskę wybrania. Przyszedł przecież Chrystus, aby zbawić grzeszników, a ja jestem jednym z największych. Jeszcze trochę cierpliwości! Przeto się cieszę, że my wszyscy czterej nosimy znak wybrania, krzyż, i wdzięcznie go przyjmujemy. Nieraz siedzę i kaszlę jak babka 80-letnia, głowa jest słaba, chęć sięgania do pióra jeszcze słabsza, lecz w tym jest jednak trochę lenistwa, trzeba sobie zadać gwałt., List do siostry z dnia 15.11.1982, zob. A. Koziełek, dz. cyt., s. 32.
[14] Trudno jest określić znaczenia tego skrótu. Wydaje się, że może chodzić tu o inicjały osoby znanej obu księżom (ks. Christophowi i ks. Siwcowi albo inny skrót, będący wówczas w powszechnym użyciu.
[15] A. Koziełek, dz. cyt., s. 32.
[16] Uroczystość ku uczczeniu pamięci śp. ks. prob. Teodora Christopha, GN 32(1939), (z kopii posiadanej przez autora nie jest możliwe odczytanie numeru strony).
[17] Benedykt XVI, Bądźcie ludźmi modlitwy..., s. 34.
[18] A. Koziełek, dz. cyt., s. 35-36.
[19] Tamże, s. 36-37.
[20] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 35.
[21] Biogram ks. Konstantego Piełki znajduje się w rozdziale III, na stronie 82.
[22] K. Piełka, Ks. Proboszcz Teodor Christoph, GN 11 (1926), s. 6.
[23] Scholz Robert, ks., jezuita (1828 - 08.12.1890). Kuzyn ks. Teodora Christopha, który od 28.07.1872 do 23.04.1873 przebywał w Miasteczku. Stąd udał się do Šenov, koło Ostrawy, a stamtąd do St. Louis w USA. 25 listopada 1880 roku pośredniczył w założeniu Arcybractwa Siedmiu Boleści Matki Bożej w Nowym Sączu. Tutaj też zmarł w wieku 62 lat., zob. Zapiski..., s.7, 15, 22.
[24] P. Grzegorzewicz, dz. cyt., s. 27.
[25] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 46.
[26] Diepenbrock Melchior von, kardynał. (9.01.1798 - 20.01.1853). Urodził się w Bocholt, w Westfalii. Początkowo studiował prawo, potem, od 1819 roku teologię. Święcenia kapłańskie przyjął w 1823 roku w Ratyzbonie. Od 1830 roku był kanonikiem. W 1845 roku mianowany został biskupem wrocławskim, a w 1850 kardynałem. Rozwijał działalność duszpasterską i dobroczynną przy pomocy żeńskich zgromadzeń zakonnych i bonifratrów. Był życzliwy dla Polaków. Popierał polskie misje ludowe, jakie na Górnym Śląsku prowadzili jezuici. Otoczył opieką wydział teologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Założył konwikt dla seminarzystów. Zmarł w Jánské Lázně koło Jawornika., zob. W. Urban, Diepenbrock Melchior von, w: EK, t. III., Lublin 1989, kol. 1318-1319.
[27] Zapiski..., s. 11.
[28] Tamże, s. 10.
[29] J. Górecki, Pielgrzymowanie Górnoślązaków na Górę Św. Anny w latach 1859 - 1914. Studium teologiczno - pastoralne., Katowice 2002, s. 60.
[1] A. Koziełek, dz. cyt., s. 13.
[2] Tamże, s. 15.
[3] Tamże, s. 15-16.
[4] Tamże, s. 16.
[5] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 28 -29.
[6] Antependium (łac. ante-pendere wisieć przed), antepedium (łac. ante pedes przed stopami) - ozdobna zasłona od mensy do suppedaneum spełniająca w liturgii rolę frontu ołtarza. Po reformie liturgicznej Soboru Wat. II, stało się w liturgii nieprzydatne., zob. P. Bohdziewicz, Wł. Śpikowski, Antependium, w: EK, t. I., Lublin 1985, kol. 641.
[7] Purkop Bernard, ks., (29.08.1808 - 10.03.1882) Urodził się w Bytomiu. W 1835 roku przyjął święcenia kapłańskie. 18.02.1862 został proboszczem w Piekarach Śląskich. Rozpoczął tam budowę Kalwarii. Zmarł w Piekarach Śląskich., zob. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bernard_Purkop, z dnia 14.01.2008.
[8] Miasteczko..., s. 23; zob. też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 29.
[9] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 29.
[10] Tamże, s. 29.
[11] Kleinwächter Józef Atanazy, franciszkanin. (27.01.1826 - 9.04.1892) Urodził się w Czardowie. W latach 1846 - 49 studiował teologię na Uniwersytecie Wrocławskim, a w 1850 roku przyjął święcenia kapłańskie. W 1860 roku wstąpił do franciszkanów na Górze Św. Anny i w 1864 roku został gwardianem tego klasztoru. Prowadził wiele misji ludowych i rekolekcji. Służył też jako spowiednik i kaznodzieja dla licznych pielgrzymek. W 1875 roku opuścił klasztor na Górze Św. Anny i do 1876 roku przebywał we Wrocławiu. Po zakończeniu Kulturkampfu powrócił na Górę św. Anny i prowadził konspiracyjną działalność apostolską. W 1887 roku władze pruskie zezwoliły franciszkanom powrócić do klasztoru, którego ponownie został gwardianem. W tym klasztorze też zmarł., por.: M. R. Górniak, Kleinwächter Józef OFM, w: EK, t. IX., Lublin 2002, kol. 97.
[12] Laumann Osmund, franciszkanin. Pomimo poszukiwań, nie udało się autorowi odnaleźć danych na jego temat..
[13] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 29 - 30; zob. też: Miasteczko..., s. 23, także: E. Szramek, dz. cyt., w: Polski Słownik Biograficzny, dz. cyt., s. 445-446.
[14] Zapiski..., s. 7, 8, 10, 11, 13, 16, 17, 19, 21, 22, 23.
[15] Miasteczko..., s. 23.
[16] Miasteczko..., s. 23; zob. też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 30 - 31.
[17] P. Grzegorzewicz, dz. cyt., s. 25, zob. też: Miasteczko..., s. 23, oraz: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 30 - 31.
[18] A. Koziełek, dz. cyt., s. 17.
[19] Tamże, s. 18.
[20] P. Pyrchała, dz. cyt., s. 40.
[21] Ks. Pyrchała w swoim opracowaniu cytuje: Christoph, Por.: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 40; Podobnie wyjaśnia przypis do tego wersu zamieszczony w dodatku do cytowanego wydania Góry Chełmskiej zamieszczony na stronie 184.
[22] N. Bonczyk, Góra Chełmska, Opole 1985, s. 51-52.
[23] J. Górecki, dz. cyt., s. 60.
[24] Tamże, dz. cyt., s. 237.
[25] Tamże, s. 198.
[26] A. Koziełek, dz. cyt., s. 13.
[27] Tamże, s. 16.
[28] Tamże, s. 18.
[29] Tamże, s. 28; też: J. Nowak, Miasteczko, GN 15(1926), s. 8.
[30] Tamże, s. 29.
[31] Tamże, s. 29-30.
[32] A. Koziełek, dz. cyt., s. 30.
[33] A. Koziełek, dz. cyt., s. 26-27.
[34] Tamże, s. 37; zob. też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 43.
[35] G. Klapuch, Ks. Teodor Christoph., GN, 51/52(1986), s. 11.
[36] Bojanowski Edmund, błogosławiony (14.11.1814 - 7.08.1871). Urodził się w Grabonogu, w rodzinie ziemiańskiej. Ze względu na zły stan zdrowia nie dokończył rozpoczętych we Wrocławiu, a kontynuowanych w Berlinie studiów. Po powrocie do kraju działał społecznie i w obronie polskości. Zajmował się zbieraniem folkloru i organizowaniem czytelni wiejskich. W 1844 współuczestniczył w założeniu pierwszej ochronki w Poznaniu, potem w Gostyniu. W 1849 roku sprowadził do Gostynia szarytki dla pielęgnacji chorych i opieki nad sierotami. W roku 1850 założył zgromadzenie Służebniczek Bogarodzicy Dziewicy Niepokalanie Poczętej. W 1869 roku wstąpił do WSD w Gnieźnie. Musiał je jednak opuścić ze względu na zły stan zdrowia. Zmarł w Górce Duchownej. W 1948 roku rozpoczęto jego proces beatyfikacyjny, zakończony beatyfikacją w 1999 roku., por.: M. Kornacka, Bojanowski Edmund, w: EK, t. II., Lublin 1989, kol. 738-739.
[37] Z. Niedźwiedzka, Edmund Bojanowski. Prekursor Soboru Watykańskiego II., Wrocław 1983, s. 63.
[38] A. Koziełek, dz. cyt., s. 37; też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 43; zob. też: Z. Niedźwiedzka, dz. cyt., s. 71.
[39] Z. Niedźwiedzka, dz. cyt., s. 71.
[40] Kopp Georg von, kardynał (25.08.1837 - 4.03.1914). Urodził się w Duderstadt k. Hanoweru. W latach 1858 - 62 studiował teologię w Hildesheim. Tu przyjął też święcenia kapłańskie. W 1881 roku przyjął święcenia biskupie i objął biskupstwo w Fuldzie. Pełnił m.in. funkcję pośrednika w kontaktach pomiędzy O. von Bismarckiem a papieżem Leonem XIII. W latach 1886-87 brał udział w nowelizacji prawodawstwa, łagodzącego restrykcje Kulturkampfu. W 1887 r. przeniesiono go do Wrocławia. W 1893 r. Leon XII mianował go kardynałem nadając mu kościół tytularny św. Agnieszki za Murami. Bronił prawa do stosowania j. polskiego w nauczaniu religii, kazaniach i nabożeństwach. Zmarł w Opawie na Morawach., zob. K. Dola, Kopp Georg von, w: EK, t. IX., Lublin 2002, kol. 804-805.
[41] A. Koziełek, dz. cyt., s. 38; też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 43-44.
[42] Zapiski..., s. 16.
[43] A. Koziełek, dz. cyt., s. 38; zob. też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 44.
[44] Za: A. Glass, Wielka przygoda życia, Warszawa 1997, s. 77.
[1] Biogram ks. Drzezgi znajduje się w Rozdziale III, s. 74.
[2] Bosko Jan, ks., (16.08.1815 - 31.01.1887). Urodził się w Becchi. W 1817 roku stracił ojca, Franciszka. W dzieciństwie pobierał prywatne nauki u różnych księży. W październiku 1835 roku wstępuje do seminarium duchownego w Chieri. 5 czerwca 1841 roku przyjmuje święcenia kapłańskie. W 1841 roku rozpoczyna pracę z młodzieżą w Oratorium. 12 kwietnia 1846 roku przenosi Oratorium do Valdocco w Turynie. 18 grudnia 1859 roku oficjalnie powstaje założone przez niego Zgromadzenie Salezjanów, zatwierdzone przez Stolicę Apostolską 1 marca 1869 roku. Beatyfikowany został w 1929 roku, a kanonizowany w 1934 przez Piusa XI., zob. R. Weinschenk, Podstawy pedagogiki Księdza Bosko, Warszawa 2000, s. 15-21.
[3] Miasteczko..., s. 122.
[4] List ks. Bosko do ministra Urbana Ratazzi z 1854 r., za: R. Weinschenk, dz. cyt., Warszawa 2000, s. 42.
[5] A. Koziełek, Sługa Boży Teodor Christoph świątobliwy proboszcz śląski, wyd. II, Gliwice 1997, s. 18.
[6] Por. Plan dnia ks. Teodora przedstawiony w Rozdziale I, s. 19-20.
[7] P. Pyrchała, Ks. Teodor Christoph, duszpasterz śląski., Gliwice 2000, s. 51.
[8] R. Weinschenk, dz. cyt., s. 16., także niniejsza praca, przypis nr 7, s. 10.
[9] Por. przypis nr 3, s.38.
[10] R. Weinschenk, dz. cyt., s. 44.
[11] Tamże, s. 44.
[12] Zob. Plan dnia ks. Teodora przedstawiony w Rozdziale I, s. 19-20, oraz Paragraf 4 Rozdziału I, s. 32-35.
[13] Por. A. Koziełek, dz. cyt., s. 40.
[14] Za: R. Weinschenk, dz. cyt., s. 45.
[15] A. Koziełek, Sługa Boży Teodor Christoph świątobliwy proboszcz śląski, Gliwice 1997., s. 40.
[16] R. Weinschenk, dz. cyt., s. 61.
[17] K. Piełka, Ks. proboszcz Teodor Christoph, GN 11(1926), s. 6.
[18] J. Nowak, Miasteczko, GN 15(1926), s. 8.
[19] R. Weinschenk, dz. cyt., s. 107.
[20] Tamże, s.108-109.
[21] A. Koziełek, dz. cyt., s.40.
[22] Tamże, s. 40.
[23] Tamże.
[24] Tamże, s. 28.
[25] R. Weinschenk, dz. cyt., s. 135.
[26] Tamże, s. 135-136.
[27] A. Koziełek, dz. cyt., s. 20.
[28] K. Piełka, art. cyt., GN 11(1926), s. 6.
[29] A. Koziełek, dz. cyt., s. 23.
[30] Tamże, s. 25.
[31] Tamże, s. 40.
[1] Tamże, s. 40.
[2] Tamże, s. 39.
[3] Tamże, s. 19, zob. także: K. Piełka, art. cyt., GN 11(1926), s. 6.
[4] Tamże, s. 12.
[5] A. Marek, Model życia kapłańskiego w świetle nauczania biskupów i kapłanów diecezji katowickiej w drugiej Rzeczpospolitej, Katowice 2000, s. 33.
[6] Dotyczyła dzieci starszych, pomagających już w pracach gospodarczych. Godziny nauki w ramach "pasterki" odpowiadały godzinom udoju południowego, a więc czasu, gdy dzieci nie musiały pilnować bydła w polu.
[7] F. Maroń, Szkoła górnośląska w ostatnich dziesięcioleciach przed Kulturkampfem (na przykładzie ówczesnego powiatu pszczyńskiego), ŚSHT 6(1973), s. 225-226.
[8] Tamże, s. 228-229.
[9] Z. Surman, Szkolnictwo ludowe, średnie i wyższe, w: Historia Śląska, S. Michalkiewicz (red.), t. III, cz. II, Wrocław 1985, s.491-492.
[10] A. Marek, dz. cyt., s. 33.
[11] A. Marek, dz. cyt., s. 34, por. też: P. Pyrchała, dz. cyt., s. 6; A. Koziełek, dz. cyt., s. 8.
[12] A. Koziełek, dz. cyt., s. 10.
[13] K. Piełka, dz. cyt., s. 6.
[14] H. Kieras, Życie i działalność księdza Teodora Christopha, Katowice 1990 (mps), s. 71-72.
[1] A. Koziełek, dz. cyt., s. 40.
[2] P. Pyrchała, dz. cyt. s. 51.
[3] K. Piełka, art. cyt., GN 11(1926), s. 5-6.
[4] A. Koziełek, dz. cyt., s. 3.
[5] R. Baden-Powell, Wskazówki dla skautmistrzów, Warszawa 1998, s. 10-11.
[6] Dekret o formacji kapłańskiej Optatam totius. nr 2, w: Sobór Watykański II Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, Poznań 1968, s. 287.
[7] Tamże, nr 2.
[8] A. Koziełek, dz. cyt., s. 34.
[9] A. Koziełek, dz. cyt., s. 34-35; por też: J. Lech, Franciszkański rys duchowości ks. Teodora Christopha, Gliwice 1997, s. 37.
[10] A. Koziełek, dz. cyt., s. 35.
[11] Tamże, s. 35.
[12] Tamże, s. 8.
[13] Tamże, s. 8-9.
[14] Tamże, s. 10-11.
[15] Przyp. autora.
[16] A. Koziełek, dz. cyt., s. 40.
[17] Tamże, s. 20.
[18] Tamże, s. 39.
[19] Tamże, s. 15.
[20] G. Klapuch, Śladami ks. T. Christopha., GN (wyd. gliwickie) 46(1993), s. 9.
[21] A. Koziełek, dz. cyt., s. 28.
[22] A. Glass, Wielka przygoda życia, Warszawa 1997, s. 77.
[23] H. Kieras, Życie i działalność księdza Teodora Christopha, Katowice 1990 (mps), s. 94.
[1] A. Koziełek, Sługa Boży Teodor Christoph świątobliwy proboszcz śląski, Gliwice 1997, s. 40-42.
[2] Tamże, s. 40-42.
[3] Tamże, s. 40.
[4] Np. na stronie 42 ks. Koziełek wymieniając uczniów obecnych przy śmierci ks. Teodora, wspomina księży: Bracia i Bryś. Jednak nie odnajdujemy ich nazwisk na cytowanej liście. Są na niej natomiast wymienieni, na stronie 41, ks. Sylwester Bacia i ks. Karol Brysh.
[5] Tamże, s. 3.
[6] W wyniku poszukiwań odnośnie innych nazwisk, udało się określić, że dopisek "misjonarz", za nazwiskiem księdza wymienianego przez ks. A. Koziełka oznacza jego przynależność do zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo.
[7] Tamże, s. 42.
[8] Biogram ks. F. K. Wrodarczyka znajduje się w niniejszym rozdziale, na stronie 92.
[9] Por. Misjonarze św. Wincentego a Paulo w Polsce (1651-2001) t. II-1 Biografie, J. Dukała (red.), Kraków 2001, s. 530.
[10] Por. Misjonarze św. Wincentego a Paulo w Polsce (1651-2001) t. I Dzieje, St. Rospond (red.), Kraków 2001, s. 249, 271, 300, 314.
[11] A. Koziełek, dz. cyt., s. 42.
[12] St. Rospond (red.), dz. cyt., s. 244.
[13] A. Koziełek, dz. cyt., s. 40-42.
[1] Zob. J. Gröger - M. Hirschfeld, Verzeichnis der verstorbenen Priester des Erzbistums Breslau 1945 -1999, Münster 2000, s. 15.; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, Breslau [b.r.w.], s. 98; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 59, Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 160; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 63; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 95; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 95; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 96; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 99; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 47; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 48; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 55; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 54; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 53; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 50; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 50; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 50; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 51; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 52; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 53; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 54; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 52; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1940, s. 19; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1941, s. 23; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1942, s. 24.
[2] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, Breslau [b.r.w.], s. [8]; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. [7]; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 7, 312; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 132; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 137.
[3] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 271; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 313; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 132; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 375, 377; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 136, 141; Handbuch (...) für das Jahr 1914,s. 142, 147; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 143, 148; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 147; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 41, 149; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 10, 144; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 10, 145; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 12, 165; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 11, 145; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 11, 148; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 12, 151.
[4] A. Koziełek, dz. cyt., s. 42.
[5] Miasteczko..., s. 138-139.
[6] Zob. B. Kurowski, Franciszkanie Prowincji św. Jadwigi na Śląsku (1887-1939), Wrocław 1997, s. 208, 215; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 312, Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 132.
[7] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 4; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 92; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 99; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 114; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 51; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 127; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 78; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 227-228; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 83; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 87-88; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 87-88; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 89; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 92; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 84; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 88; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 89-90; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 20; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 20, 94-95; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 20, 95-96; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 20, 93-94; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 20, 91; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 178.
[8] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 23; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 262; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 23; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 28; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 23; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 416; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 61; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 63; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 63; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 64; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 64; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 67; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 64; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 94; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 96; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 97; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 104; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 58; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 57; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 54; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 54; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 54; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 55; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 185.
[9] Zob. http://ruda_parafianin.republika.pl/b/par/ksi/k02/108.htm, z dnia 12.01.2008; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1884, Breslau 1884, s. 91, 129; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 190; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 4; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 7; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 20; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 21; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 22; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 22; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 26; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 23; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 17, 23; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 17, 23; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 17, 24; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 17, 24; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 18, 24; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 17, 24;
[10] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 67; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 39; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 164; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 181; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 71; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 199; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 76; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 221; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 36; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 36; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 36; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 37; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 37; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 38; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 38; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 224.
[11] A. Kiełbasa, Bugiel Franciszek Honoriusz, w: M. Pater (red.), Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku, Katowice 1996, s. 62-63.
[12] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 262; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 255; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 312; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 120; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 343; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 131; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 377; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 138; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 145.
[13] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[14] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 330; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 196; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 65; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 180; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 69; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 71; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 72; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 84; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 84; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 88; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 158.
[15] Zob. B. Kurowski, dz. cyt., s. 215; A. J. Szteinke, Polscy Bracia Mniejsi w służbie Ziemi Świętej 1342-1995, Poznań 1999, s. 65-66; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. [7]; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. [7]; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 120; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 345; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 131; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 375-376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 136-137; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 142-143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 143-144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 142; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 164; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 147.
[16] L. Smołka, Danecki Antoni Jan, w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 80-81.
[17] Tenże, Długosz Franciszek Juliusz, w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 87-88.
[18] A. Famuła, Dom Boży na wieki. Opisanie Miasteczkowskiej Świątyni w 100. rocznicę jej poświęcenia., Miasteczko Śląskie 2007, s.15-17.
[19] Zob. Miasteczko..., s. 25; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 52; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 81; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 233; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 253; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 90; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 93; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 80; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 82; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 82; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 83; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 157.
[20] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 180; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 55; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 202-203; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 77; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 225; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 82; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 85; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 87; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 87; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 89; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 91; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 67; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 69; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 70; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 76; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 75; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 76; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 74; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 21, 72, 73, 186; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 21, 73, 74, 180; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 21, 74; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 21, 75; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 21, 76; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 20, 66; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 72; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1940, s. 42; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1941, s. 51; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1942, s. 56.
[21] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 153; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 189; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 199; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 222; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 84; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 226; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 84; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 110; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 51; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 51; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 52; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 53; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 55; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 54; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 55; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 56; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 58; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 59; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 26; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 23; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 24; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 112; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 108; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 110; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 111; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 112; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 114; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 116; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 190.
[22] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[23] A. Koziełek, dz. cyt., s. 42.
[24] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41; St. Rospond (red.), dz. cyt., s. 244, 326-327, 332-333.
[25] Zob. B. Kurowski, dz. cyt., Wrocław 1997, s. 62-64, 208, 215; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 312; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 132; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 375-376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 136-137; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 142-143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 143-144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 142-143; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 144.
[26] Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. [7], 262; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. [8].
[27] Zob. S. K. Rutowicz, Kraus Franciszek Stanisław, w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 202-203; A. J. Szteinke, dz. cyt., s.97-98.
[28] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1887, Breslau 1887, s. 96, 242; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 103; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 183; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 192; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 214; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 81; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 233-234; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 254; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 90; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 93; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 94; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 95; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 95; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 97; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 100; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 148.
[29] A. Koziełek, dz. cyt., s. 42.
[30] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[31] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[32] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 331; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 90; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 124; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 54; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 141; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 58; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 60; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 62; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 62; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 62; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 63; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 65; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 153.
[33] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[34] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 271; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 312; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 120; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 135; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 137; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 142; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 144-145; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 145; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 101, 148; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 103, 151; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 110, 159; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 109, 133; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 110, 134; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 107, 132; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 104, 127; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 105, 128; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 107, 129; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 107, 130; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 109, 135; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 40, 139; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 135; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1940, s. 86; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1941, s. 26, 106; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1942, s. 66, 109.
[35] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 313; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 124; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 347; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 18, 133; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 137; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 145; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 97, 164.
[36] Zob. http://ruda_parafianin.republika.pl/b/par/ksi/k02/110.htm, z dnia 12.01.2008; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 286; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 23; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 22; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 26; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 94; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 277; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 96; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 100; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 101; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 49; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 50; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 21, 201; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 75; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 77; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 80; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 81; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 87; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 86; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 86; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 188; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 180; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 174; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 177; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 182; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 191; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 192; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 187; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1940, s. 123; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1941, s. 147; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1942, s. 150.
[37] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[38] Miasteczko..., s. 143.
[39] Zob. E. Mendel, Pośpiech Paweł, w: Polski Słownik Biograficzny t. XXVII, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1983; P. Porwoł, Pośpiech Paweł, w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 328-329.
[40] Zob. Miasteczko...., s. 139-140; Korespondencja internetowa z ks. Stefanem Filipowiczem SJ z dnia 26.10.2005 (do wglądu u autora pracy).
[41] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. 262; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. [8]; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 271; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 120; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 133; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 137; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 145; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 146.
[42] B. B. Bednorz, Rogosz Bolesław Wilchelm, w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 352-353.
[43] Ks. St. Rospond podaje, że w Jezierzanach pracował do 1920 roku. Por. St. Rospond, dz. cyt., s. 300.
[44] St. Rospond (red.), dz. cyt., s. 249, 271, 314; J. Dukała (red.), dz. cyt., s. 300.
[45] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 313; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 9, 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 11, 132; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 137; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 146; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 10, 144; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 10, 145; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 146; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 146; Handbuch (...) für das Jahr 1927, s. 140; Handbuch (...) für das Jahr 1928, s. 152; Handbuch (...) für das Jahr 1929, s. 160; Handbuch des Bistums Breslau für das Jahr 1930, s. 109, 133; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1931, s. 110, 134; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1932, s. 108, 132; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1933, s. 104, 127; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1934, s. 105, 128; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1935, s. 107, 129; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, s. 107, 130; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1937, s. 109, 135; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1938, s. 40, 139; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1939, s. 135; Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1940, s. 86.
[46] Zob. Miasteczko...., s. 140-143; W. Myszor, Siwiec (Schiwietz) Stefan (Stephan), w: M. Pater (red.), dz. cyt., s. 377-378; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1887, Breslau 1887, s. 175, 242; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1891, s. [13], 513; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. [14],154; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 163; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 15, 180; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 71; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 17, 197; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 21, 75; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 10; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 20, 80; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 20, 83; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 20, 84; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 21, 85; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 21, 85; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 21, 87; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 21, 89; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 160.
[47] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 65; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 97; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 254; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 92; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 90; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 44; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 46; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 46; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 195.
[48] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 313; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 121; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 182; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 138; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 143; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 54, 145.
[49] A. Koziełek, dz. cyt., s. 42.
[50] Zob. A. Koziełek, dz. cyt., s. 42; St. Rospond (red.), dz. cyt., s. 244.
[51] Zob. Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 205; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 17, 197; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 46; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 116; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 51; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 53, 191; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 86; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 87; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 88.
[52] Korespondencja z proboszczem parafii św. Stanisława Bpa i M. w Suszcu, z dnia 13.12.2004, do wglądu u autora pracy.
[53] A. Koziełek, dz. cyt., s. 41.
[54] Zob. B. Kurowski, dz. cyt., s. 42, 208; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1895, s. 255; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1897, s. 271; Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 7, 312; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 9, 121; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 344; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 132; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 376; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 138; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 145; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 144; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 146; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 145; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 146; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 12, 165; Handbuch (...) für das Jahr 1926, s. 145.
[55] Zob. Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1902, s. 63; Schematismus des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1905, s. 95; Handbuch (...) für das Jahr 1907, s. 140; Handbuch (...) für das Jahr 1911, s. 58; Handbuch (...) für das Jahr 1912, s. 158; Handbuch (...) für das Jahr 1913, s. 62; Handbuch (...) für das Jahr 1914, s. 64; Handbuch (...) für das Jahr 1915, s. 65; Handbuch (...) für das Jahr 1916, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1918, s. 66; Handbuch (...) für das Jahr 1920, s. 68; Handbuch (...) für das Jahr 1921, s. 69; Handbuch (...) für das Jahr 1925, s. 154.
[56] J. Dukała, Wrodarczyk Franciszek Ksawery, w: Tenże (Red.), dz. cyt., s. 528-530.
[57] J. Dukała, Wrodarczyk Wilhelm, w: Tenże, dz. cyt., s. 531-533.
