Kruszwicki słownik biograficzny - Bartłomiej Grabowski

Wstęp

Kruszwica, miasto nad Gopłem, nie cieszyła się nadmiernym zainteresowaniem historyków. Przez długie lata patrzono na nie przez pryzmat legend, a jeśli już podejmowano badania, to przedstawiano procesy społeczno-gospodarcze, rozwój i upadek, często pomijając ludzi, twórców dziejów.[1]

Kruszwicki słownik biograficzny ma za zadanie przedstawić złożoność przeszłości Kruszwicy, stanowić ma swego rodzaju przewodnik po życiorysach ludzi.

Inicjatywa opracowania Słownika wydawać się może przedsięwzięciem nowym. Jednak próby przedstawienia życiorysów ludzi związanych z Kruszwicą podejmowali już wcześniej inni badacze. W monografii Edmunda Calliera znajdujemy wykaz urzędników: kasztelanów i starostów kruszwickich. Książka powstała już u schyłku XIX wieku.[2] Wielu cennych informacji na temat postaci związanych z miastem, dostarcza druga monografia, która ukazała się w 1965 roku i wydana została pod redakcją Jana Grześkowiaka.[3] Szczególnie interesująca jest lista powstańców wielkopolskich, którą udało się uzupełnić autorowi w 2019 roku.[4] Sporo nazwisk znalazło się w książkach Henryka Łady, który zajął się dziejami ziemiaństwa kruszwickiego, a także spisał historię Towarzystwa Gimnastycznego w Kruszwicy.[5] Do grona XX wiecznych badaczy zaliczyć należy również Katarzynę Hewner, która podjęła się opisu Kolegiaty kruszwickiej. W tej publikacji odnajdujemy listę duchownych związanych z parafią.[6] O urzędnikach i urzędach w Kruszwicy powstało również ciekawe opracowanie, autorstwa Teresy Brauer.[7] Znajdujemy tam nazwiska samorządowców z XX wieku i urzędników pracujących wcześniej, także w czasach kasztelanii i starostwa.

Słownik przeznaczony jest dla szerokiego grona czytelników, jego celem ma być dostarczenie informacji o ludziach działających w Kruszwicy - tych, którzy zapisali się swą działalnością na różnych polach: gospodarczym, politycznym, społecznym, kulturalnym, czy też sportowym. Nie zabrakło także żołnierzy niepodległościowych: powstańców z różnych okresów historycznych, obrońców Ojczyzny. Zamiarem autora było, aby Słownik łączył cechy opracowania ze stroną naukową i z powszechnie przyjętymi zasadami obowiązującymi przy pracy nad tego rodzaju publikacjami. Ze względu na brak źródeł, ta ostatnia rzecz może nie do końca się udała, ale autor ma nadzieje, że pierwsze wydanie zbudzi zainteresowanie większego grona badaczy, co zaowocuje stworzeniem w przyszłości wydania rozszerzonego Słownika.

W pracy znaleźli się przedstawiciele różnych grup społecznych i zawodów. Na życiu Kruszwicy piętno wywarli nie tylko Polacy, lecz również Niemcy i Żydzi, stąd w Kruszwickim słowniku umieszczono także przedstawicieli tych narodowości.

Autor starał się przedstawić sylwetki ludzi działających w Kruszwicy w jej pojęciu historycznym, od czasów najdawniejszych, dokładniej mówiąc od nadania jej prawa miejskiego i pierwszego zapisku w dokumentach o tym nadaniu, aż do końca XX wieku, z małymi wyjątkami, kilka postaci przekroczyło te bramy czasowe i działało, czy działa współcześnie.

Słownik zawiera około tysiąc życiorysów, głównie osób nieżyjących - zmarłych przed datą oddania do druku publikacji.

Oczywiście zestawienie zaledwie tysiąca osób musi być dyskusyjne, autor liczy jednak, że nie zostanie pominięta żadna z osób, która w sposób oczywisty, jednoznaczny ze względu na zasięg swej działalności, zasługiwała na zamieszczenie w Słowniku.

Książka stosuje system "holenderski", biogramy ułożone są od A do Z.

Kompletność i szczegółowość poszczególnych życiorysów uwarunkowane jest każdorazowo stanem dostępnych autorowi źródeł. Opracowano je w miarę możliwości z źródeł wykorzystanych już wcześniej przez historyków, z drobnymi zmianami i poprawkami. Mowa o materiałach przechowywanych w archiwach archidiecezji gnieźnieńskiej, bibliotece kruszwickiej, aktach gminy miast: Kruszwica, Inowrocław, Strzelna i Mogilna. Pomocne były również biogramy zamieszczone w Dzienniku Kujawskim i mediach społecznościowych.[8]

Liczba wierszy, jaką poświęcono poszczególnym osobom, zależy w zasadzie od roli i wybitności, czasami jednak pewnym ograniczeniem był brak materiałów lub niemożność dotarcia do odpowiednich źródeł.

Biogramy wzorowane były na Polskim słowniku biograficznym, który wychodził w 1935 roku. Część biogramów zawiera życiorys i omówienie działalności poszczególnych osób, zawierają także spis wykorzystanych źródeł i literatury.

Autor dedykuje książkę mieszkańcom Kruszwicy. To za ich sprawą zdecydował się na opracowanie życiorysów ich przodków. Zadanie było nie łatwe, ale jak każda poprzednia publikacja było traktowane jak wyzwanie.

Z góry bardzo dziękuje wszystkim Czytelnikom, którzy nadeślą wszelkie sprostowania, uzupełnienia, uwagi i sugestie na adres mailowy, czy poczty tradycyjnej - Bartłomiej Piotr Grabowski.

[1] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[2] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 182-183.

[3] Kółko Włościanek przy pracy, [w:] Dziennik Kujawski nr 269 z 18.11.1936 r., Walny Zjazd Włościanek b. pow. strzelińskiego, [w:] Dziennik Kujawski nr 93 z 23.04.1937 r., B.Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020.

[4] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 182-183.

[5] Złoty jubileusz Kółka Rolniczego w Kruszwicy, [w:] Dziennik Kujawski nr 157 z 13.07.1937 r., Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 187, spis zarządów Kółek Rolniczych w pow. Mogilno za rok 1937.

[6] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[7] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 182-183.

[8] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[9] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 182-183.

[10] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[11] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[12] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[13] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[14] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom 1, str. 88, Balińscy herbu Ogończyk); Hr. S. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 1, str. 78, Balińscy herbu Ogończyk).

[15] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[16] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[17] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[18] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[19] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[20] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[21] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[22] Karta żałobna, [w:] Dziennik Kujawski nr 194 z 22.08.1936 r.

[23] Podniosła uroczystość Kółka Rolniczego w Pieraniu, [w:] Dziennik Kujawski nr 204 z 5.11.1928 r., Legitymacja nr Ł - 1458 Wielkopolski Krzyż Powstańczy, wydany w Warszawie dnia 25.01.1968 r., Księga Zgonów USC w Inowrocławiu poz. 358/1968.

[24] Podstawa: wyciąg z książki R.K.U. z dnia 24.09.1938 r., B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[25] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[26] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[27] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[28] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[29] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[30] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[31] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[32] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[33] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[34] Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 21, Wójt Gminy Strzelno-Północ do Starosty Mogileńskiego z 3.01.1933 r., Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 201, spis członków Rady Powiatowej Towarzystwa Kółek Rolniczych wybranych 20.05.1936 r., Z życia Powstańców Wojaków, [w:] Dziennik Kujawski nr 297 z 28.12.1933 r., Doroczne święto rolnictwa kujawskiego, [w:] Dziennik Kujawski nr 28 z 5.02.1937.

[35] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[36] Podstawa: Zaświadczenie Referatu Historycznego z dnia 26-3-1935 nr 44/35 Książeczka wojskowa wystawiona przez RKU Inowrocław nr 444/35; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[37] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[38] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[39] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[40] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[41] Z. Pruss (red.), P. Billert, w: Bydgoski Leksykon Muzyczny, KPTK Bydgoszcz 2004, s. 55; Książka: Pieśni Ludowe Kujaw, Pałuk i Kaszub, opracowanie P. Billert, Polskie Wydawncnictwo Muzyczne 1972-1973.http://www.radiopik.pl

[42] Andrzej Blinowski w bazie catholic-hierarchy.org [z 2018-10-11].

[43] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[44] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[45] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[46] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[47] Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020.

[48] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[49] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 78 k. 7-9 Rozkaz nr 1 Powiatowej Straży Obywatelskiej w Strzelnie z 21.VIII.1920 r., Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 52D k. 30-35. Członkowie rad i samorządów gminnych Obwodu Chełmce powiat strzeliński; Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 253-255 Wojewoda do Starosty w Strzelnie z 6.II.1930 r., Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1191 k. 187. Spis zarządów Kółek Rolniczych pow. Mogilno za rok 1937; Zwiedzanie gospodarstw. W: Dziennik Kujawski nr 144 z 26.VI.1914 r., Chrześcijańsko-Narodowe Stronnictwo Rolnicze. W: Dziennik Kujawski nr 65 z 20.III.1921 r., Towarzystwo Powstańców i Wojaków w Bachorcach. W: Dziennik Kujawski nr 35 z 13.II.1926 r., Nowa Rada Towarzystwa Rolniczego Powiatowego. W: Dziennik Kujawski nr 210 z 14.IX.1938 r., Z Kółka Rolniczego. W: Dziennik Kujawski nr 48 z 28.II.1939 r., H. Łada, Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864-1939, Inowrocław 1984; Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 305 Rejestr Stowarzyszeń i Związków Zawodowych; Księga Zgonów Parafii Rzymsko-Katolickiej w Ludzisku z 1945 roku; Szadłowice Kółko Rolnicze. W: Dziennik Kujawski nr 47 z 26.XI.1893 r., Poświęcenie sztandaru Kółka Rolniczego w Bachorcach. W: Dziennik Kujawski nr 157 z 11.VII.1929 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy poz. II - 61/1937.

[50] M. Minakowski: Kazimierz Bogatko w Wielkiej genealogii Marka Minakowskiego. 2014. [z 2014-06-04]; J. Kołtuniak, Piotrków Kujawski. Zarys dziejów miasta i parafii, Bydgoszcz 2002.

[51] MSWIA Premier Beata Szydło powołała nowych wojewodów, mswia.gov.pl, z 8 grudnia 2015 r., Kuj-Pom. Urząd Wojewódzki w Bydgoszczy, Kierownictwo bydgoszcz.uw.gov.pl Mikołaj Bogdanowicz nowym wojewodą kujawsko-pomorskim [w:] onet.pl z 8 grudnia 2015.

[52] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[53] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[54] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[55] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[56] Zebranie Towarzystwa Powstańców i Wojaków, [w:] Dziennik Kujawski nr 19 z 24.01.1926 r; Księga Zgonów USC Inowrocław poz. 436/1966.

[57] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[58] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994 r.

[59] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[60] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[61] Polski Słownik Biograficzny t. 2 s. 466.

[62] A. Pawiński, Dzieje ziemi kujawskiej oraz akta historyczne do nich służąe: Rządy sejmikowe w epoce królów elekcyjnych 1572-1795, lauda i instrukcye 1733-1795, t. V, Warszawa 1888; Rodzina, herbarz szlachty polskiej, t. II, Warszawa 1905; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990.

[63] H. Łada, Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864-1939, Inowrocław 1984.

[64] A. Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa-Poznań 1981, s. 71.

[65] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[66] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[67] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[68] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 183-189.

[69] Śp. Jan Burzyński, [w:] Dziennik Kujawski nr 74 z 1.04.1937 r. oraz nr 75 z 2.04.1937 r., Księga zgonów USC w Inowrocławiu poz. 167/1937.

[70] Kazimierz Burzyński odznaczony orderem Polonja Restituta "Dziennik Kujawski", 15.II.1935, nr38; G. Roczek, Kazimierz Burzyński - sternik doskonały "Nowiny Inowrocławskie", 13.X.1988, nr 40; T.J. i Anna Krzystek, Polskie Siły Powietrzne...http://niebieskaeskadra.pl http://drugarzeczpospolita.blogspot.com http://snooker.netsay.net Liberator EW 148 Crash Site

[71] Złote gody małżeńskie, [w:] Dziennik Kujawski nr 120 z 29.05.1932 r., Stanisław Helsztyński, Kujawiak z ducha Piastów, Sylwetka działacza Stanisława Burzyńskiego, [w:] Piast nr 35 z 27.08.1933 r., Kartki z historii księgarstwa, Stanisław Burzyński, [w:] Księgarz, Stowarzyszenie sKsięgarzy Polskich, nr 23-24 z 1960 r., Józef Podgóreczny, Niepospolici Ludzie Kujaw i Pomorza, Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne, Bydgoszcz 1967 r., s. 51.

[72] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[73] W. Frątczak, Pożyteczny panegiryk: ujawnione na nowo źródło do dziejów diecezji włocławskiej, w: Studia Włocławskie 18, 2016, s. 412.

[74] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 189-193.

[75] Zbigniew Chałupczak, [w:] radiopik.pl historiaunia-leszno

[76] Zbigniew Chałupczak, [w:] radiopik.pl i Portal: historiaunia-leszno - Zbigniew Chałupczak.

[77] Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 221; Volumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 34.

[78] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[79] Franciszek Nowicki Zarys historii wojennej 59-go pułku piechoty wielkopolskiej (z cyklu Zarys historii wojennej pułków polskich 1918-1920) wyd. Warszawa 1929; Kronika Szkoły Podstawowej im. J. Kusocińskiego.

[80] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[81] W. Pociecha, Chodecki Stanisław, h. Powała (?1474) [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. III/1, zeszyt 11, wyd. Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem Józefa Filipowskiego, Kraków 1937, s. 351-352.

[82] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 189-193.

[83] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[84] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 189-193.

[85] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[86] Józef Aleksandrowicz, Rozwój spółdzielczości mieszkaniowej w Inowrocławiu. [w:]: Ziemia Kujawska. Polskie Towarzystwo Historyczne Inowrocław - Włocławek 1971 r., s. 131-132; Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, archiwalia.

[87] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[88] Dane zostały przekazane przez wnuka Ludwika Cichockiego zamieszkałego w Bydgoszczy Krzysztofa Cichockiego; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[89] Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 66; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 222.

[90] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[91] Wielkopolski słownik biograficzny, pod red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, wyd. 2, PWN, Warszawa-Poznań 1983, s. 120; "Zeszyt Architektury Polskiej. Dwumiesięcznik", nr 4-5 (17-18), 1986 r., M. Rutkowska, E. Serwański, Losy polskich środowisk artystycznych w latach 1939-1945. Poznań 1987; Z. Dworecki, poznań i poznaniacy w latach RP 1918-1939, Poznań 1994; H. Kondziela, Cybichowski Stefan, Polski słownik biograficzny, z. 1, Poznań 2000.

[92] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 189-193.

[93] Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1122 Burmistrz do Starosty z 4.X.1937 r., Akta Miasta Kruszwicy sygn. 35 Spis wyborców z 1929 roku miasta Kruszwicy; Akta Miasta Kruszwicy sygn. 29 Sprawozdanie Zarządu Miejskiego za czas od 20.XI.1937 r. do 28.I.1938 r., Walne zebranie Banku Ludowego. W: Dziennik Kujawski nr 113 z 19.V.1922 r., Z historii Kółka Rolniczego w Kruszwicy. W: Rolnik Kujawski nr 25 z 17.VII.1937 r. Rok. VI; Nowy Radca sierot. W: Dziennik Kujawski nr 281 z 7.XII.1937 r., Wacław Sołtysik. Przyczynek do historii powstania wlkp. 1918/1919 w Kruszwicy. Wrzesień 1936 r., Kronika Koła Pszczelarzy w Kruszwicy, autorstwa Zbigniewa Kilińskiego, sekretarza KP w Kruszwicy.

[94] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 189-193.

[95] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[96] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[97] B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020 r., B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[98] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[99] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[100] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[101] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[102] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[103] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[104] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[105] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[106] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[107] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[108] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[109] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[110] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[111] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[112] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[113] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[114] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[115] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[116] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[117] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[118] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[119] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[120] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[121] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[122] http://www.sla.polonistyka.uj.edu.pl/

[123] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[124] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[125] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[126] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[127] Ilona Dybicz - radny kadencji 2018-2023 w: Kruszwica [w:] www.portalsamorzadowy.pl

[128] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[129] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[130] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 193-198.

[131] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198.

[132] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198.

[133] H. Łada, Eckert Józef, Inowrocławski Słownik Biograficzny- pod red. Edmunda Mikołajczaka - Zeszyt Pierwszy, Inowrocław 1991, str. 27-28 ).

[134] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198-199.

[135] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198-199.

[136] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198-199.

[137] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 198-199.

[138] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[139] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[140] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[141] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[142] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[143] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[144] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[145] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[146] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[147] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 199-200.

[148] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[149] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[150] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[151] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[152] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[153] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[154] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[155] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[156] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[157] T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[158] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[159] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[160] J. Maciejewski, Działalność kościelna Gerwarda z Ostrowa, biskupa włocławskiego w latach 1300-1323, Bydgoszcz 1996; J. Bieniak, Przynależność administracyjno-polityczna kasztelani nadgoplańskich w latach 1267-1327, Zeszyty Naukowe UMK, Historia 2, Toruń 1966.

[161] T. Łaszkiewicz "Ziemia kujawska XV" Inowrocław 2004; Gazeta Pomorska 2002 nr 265.

[162] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[163] Adam Boniecki: Głęboccy v. Głemboccy h. Doliwa z Głębokiego, w powiecie radziejowskim. [w:] Herbarz Polski. Cz. I. T. 6, s. 93; S. Uruski: Głęboccy herbu Doliwa. [w:] Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. Cz. I. T. 4, s. 189-191.

[164] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom 6, str. 93, Głęboccy v. Głemboccy h. Doliwa z Głębokiego, w powiecie radziejowskim). Hr. Seweryn Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 4, str. 189-191, Głęboccy herbu Doliwa); Na zaczeciu Trybunalow Koronnych kazania od roku 1743 do roku 1754/ str. 48.

[165] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[166] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[167] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[168] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[169] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[170] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[171] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[172] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[173] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[174] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komitet Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[175] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[176] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[177] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[178] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[179] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[180] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[181] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[182] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[183] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[184] S. Bodniak, Karta z bibljotekarskich i starościńskich zajęć Górnickiego, Kraków 1928; B. Czarnik, Żywot Łukasza Górnickiego, Lwów 1883; I. Kozielewski, Ł. Górnicki: studium historyczno-literackie, Lwów 1929; J. Z. Lichański, Ł. Górnicki, Wrocław 1982; R. Lowenfeld, Ł. Górnicki, jego życie i dzieła: przyczynek do dziejów humanizmu w Polsce, Warszawa 1884; R. Pollak, Ł. Górnicki (1527-1603), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, cz. 3, z. 38, Wrocław 1960.

[185] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[186] Poszukiwacze Fantazji, wiersze dla dzieci, Inowrocław 2021; Metafora Współczesności, Międzynarodowa Grupa Literacko-Artystyczna "Kwadrat" 2018; Przebieracz i przyjaciele, Antologia literacka wydana z okazji jubileuszu 300-lecia koronacji Cudownego Obrazu MB Częstochowskiej, Lubliniec 2017; 2 IV 2005, Almanach literacki wydany dla uczczenia 10.rocznicy narodzin dla nieba Ojca Świętego Jana Pawła II, Lubliniec 2015; Drapaczka Anioła Stróża, Almanach współczesnej bajki Polskiej, Lubliniec 2015; Piątek trzynastego, Książka antymagiczna z serii Stop magii, Lubliniec 2015; Nadgoplańskie Towarzystwo Historyczne [w:] kruszwicahistoria.blogstop.com Wiersze publikowane były na ramach Panoramy Kruszwickiej w czerwcu 2016 roku, nr 289.

[187] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[188] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[189] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[190] Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego, Kórnik 1990, s. 232.

[191] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[192] Księga Zgonów USC w Pakości poz. 19/138; Dziennik Kujawski nr 65 z 20.III.1938 r.

[193] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[194] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[195] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[196] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[197] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[198] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[199] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[200] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[201] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[202] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 7 k. 139 Starosta do Wojewody z 23.VI. 1930 r. dot. opinii sołtysów; Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 52D k. 30-35 Członkowie rad i samorządów gminnych obwodu Chełmce powiat strzeliński.

[203] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[204] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[205] Hr. Seweryn Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 5, str. 18-23, Grudzińscy herbu Grzymała).

[206] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[207] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[208] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[209] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[210] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[211] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[212] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[213] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[214] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[215] J. Grabowska, na podstawie rozmowy z krewnymi i własna relacja o dziadku, weteranie II wojny światowej Antonim Grzybowskim; B. Grabowski, Wieś Chełmce, rys historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018, s. 41.

[216] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[217] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 200-207.

[218] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[219] Wspomniany w Dzienniku Kujawskim nr 40 z 19.II.1932 r. - Utworzenie wspólnej listy kompromisowej; Ostatnia likwidacja Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Chełmcach. [w:]: Dziennik Kujawski nr 235 z 13.X.1934 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy poz. IX - 89/1936.

[220] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[221] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020; Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[222] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[223] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[224] Wielka uroczystość poświęcenia sztandaru Kółka Rolniczego. W: Dziennik Kujawski nr 104 z 5.V.1928 r., Zgon Śp. Rudolfa Heya z Karska. W: Dziennik Kujawski nr 73 z 28.III.1935 r.

[225] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[226] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[227] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[228] "Polski Słownik Biograficzny" ( tom 4, str. 193).

[229] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[230] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 207-209.

[231] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209.

[232] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[233] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[234] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[235] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[236] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[237] Portal MojaKruszwica.

[238] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[239] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212; Uchwała Rady Państwa nr: 12.22-0.764 z dnia 1966-12-22.

[240] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[241] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[242] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[243] Z. Szafkowski, 95 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2016), Kruszwica 2006, s. 185.

[244] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[245] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[246] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[247] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[248] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[249] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[250] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[251] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[252] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[253] CAW, AP 4419, 5425; MiD WIH, Ł.W. 035/3 z IV 1940; Muz. Kat.; A. Moszyński, Lista Katyńska, Londyn 1974, s. 76.

[254] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[255] Portal mojakruszwica.pl artykuł: Zmarł Tomasz Jankowski, żeglarz, ratownik i sportowiec [z 10.07.2019].

[256] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[257] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[258] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[259] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[260] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[261] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[262] https://cmentarz.bydgoszcz.pl http://www.archidiecezja.pl http://www.nspj.bydgoszcz.pl

[263] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[264] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[265] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[266] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[267] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[268] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[269] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[270] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[271] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 209-212.

[272] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[273] Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 41; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 236.

[274] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[275] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[276] Śp. ks. Kan. Kasper Kaczmarek. W Dziennik Kujawski nr 27 z 4.II.1900 r. oraz Dziennik Kujawski nr 33 z II.1900 r., Walne Zebranie Towarzystwa Rolniczego Inowrocławsko-Strzelińskiego. W: Dziennik Kujawski nr 30 z 8.II.1900 r.

[277] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[278] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[279] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[280] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[281] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[282] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[283] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[284] M. Romeyko, Ku Czci Poległych Lotników Księga Pamiątkowa. Warszawa 1933; J. Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989; Dziennik personalny M.S.Wojsk. Nr 28 z 19.08.1922 r., s. 330; A. Morgała, Samoloty w polskim lotnictwie morskim, Warszawa 1985, tom 27.

[285] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[286] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[287] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[288] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[289] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[290] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[291] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[292] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[293] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[294] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[295] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[296] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[297] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[298] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[299] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[300] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[301] Towarzystwo Powstańców i Wojaków w Chełmcach. W: Dziennik Kujawski nr 25 z 31.I.1928 r., Dziennik Kujawski nr 244 z 20.10.1936; Dziennik Kujawski nr 49 z 2.03.1937; Dziennik Kujawski nr 8 z 12.01.1938 r.

[302] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[303] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[304] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[305] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[306] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, spisana przez kronikarzy państwa Jadwigę i Andrzeja Gralaków; A. Moszyński, Lista Katyńska, Jeńcy obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk, Zaginieni z Rosji Sowieckiej, Londyn 1974, s. 86.

[307] Towarzystwo Powstańców i Wojaków. W: Dziennik Kujawski nr 271 z 21.XI.1925 r.

[308] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[309] Z. Szafkowski, 95 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2006), Gorzów Wielkopolski - Kruszwica 2006.

[310] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[311] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[312] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[313] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[314] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[315] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[316] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[317] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[318] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[319] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[320] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[321] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[322] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[323] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[324] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[325] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[326] Dziennik Kujawski, 27.IV.1895 R.3 nr 95, O pogrzebie księdza proboszcza Aureliusza Kompfa (1838-1895); Dziennik Poznański nr 97/1895.

[327] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[328] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 8 k. 72 Wybory do Rady Miejskiej w Kruszwicy; Akta Miasta Kruszwicy sygn. 113 Magistrat do Wojewody z 16.VI.1830 r., Manifestacja narodowa w Kruszwicy. W: Dziennik Kujawski nr 95 z 25.IV.1931 r., Śp. Michał Kopański. W: Gazeta Mogileńska nr 80 z 6.IV.1933 r., Nad Świeżą mogiłą zasłużonego obywatela. W: Dziennik Kujawski nr 82 z 8.IV.1933 r., H. Łada, Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864-1939, Inowrocław 1984.

[329] Źródło: Tomasz Koczorowicz na podstawie korespondencji.

[330] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[331] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[332] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[333] B. Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom VI. Bydgoszcz 2000; J. Podgóreczny, Niepospolici ludzie Kujaw i Pomorza. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 1967; Z. Zyglewski, Późnośredniowieczne urzędy i urzędnicy w powiecie bydgoskim. Urzędnicy ziemscy - starostowie, burgrabiowie [w.] Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, T. 16. Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów pod red. Zdzisława Biegańskiego i Włodzimierza Jastrzębskiego. Bydgoszcz 1998; J. A. Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa. Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin 2010; Materiały do biografii genealogii i historii rodu Kostków herbu Dąbrowa, praca zbiorowa pod red. Barbary Fabiszewskiej. Wyd. Stowarzyszenie Rodu Kostków, Białystok-Koszalin 2015.

[334] Mistrzostwa Europy na ergometrach: dziesięć medali Polaków, pztw.pl [z 2020-01-13];Uniwersjada: Srebrny medal Polaka.

[335] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[336] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017; Polski Czerwony Krzyż.

[337] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[338] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[339] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[340] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[341] K. Rzepecki. Powstanie Grudniowe w Wielkopolsce. Poznań 1919 r., s. 129; Dziennik Kujawski nr 138 z 17.06.1928 r., Dziennik Kujawski nr 40 z 19.02.1932 r., Księga Zgonów w parafii Chełmcach z 1960 r.

[342] H. Łada. Z historii nadgoplańskich kółek rolniczych. Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Kruszwicy. Kruszwica 1982 r., s. 15.

[343] Śp. Jan Kowalski. [w:]: Dziennik Kujawski nr 146 z 1.VII.1904 r.

[344] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[345] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[346] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[347] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[348] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[349] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[350] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[351] Dziennik Kujawski nr 252 z 31.10.1899 r., Dziennik Kujawski nr 25 z 17.08.1937 r., Księga Zgonów USC Kruszwica poz. 52/1899.

[352] Zebranie Towarzystwa Rolniczego Inowrocławsko-Strzelińskiego, [w:] Dziennik Kujawski nr 29 z 6.02.1897 r., Dziennik Kujawski nr 30 z 8.02.1900 r., Dziennik Kujawski nr 11 z 13.01.1901 r., Dziennik Kujawski nr 264 z 23.11.1920 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy poz. IX-87/1920.

[353] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[354] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[355] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[356] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[357] Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org; Rocznik Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Gaudentinum 2005, diecezja kruszwicka.

[358] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[359] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[360] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[361] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom XII, str. 268-276, Kretkowscy herbu Dołęga). Hr. S. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom VIII, str. 53-56, Kretkowscy herbu Dołęga).

[362] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom XII, str. 268-276, Kretkowscy herbu Dołęga); Hr. S. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom VIII, str. 53-56, Kretkowscy herbu Dołęga).

[363] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom XII, str. 268-276, Kretkowscy herbu Dołęga); Hr. S. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom VIII, str. 53-56, Kretkowscy herbu Dołęga); T. Sławiński "Kretkowscy i ich dzieje od połowy XIV wieku" Lega, oficyna wyd. WTN, Włocławek 2007.

[364] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[365] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[366] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[367] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[368] Jubileusz 25-lecia Kółka Rolniczego w Kruszwicy, [w:] Dziennik Kujawski nr 153 z 9.08.1912 r., Dziennik Kujawski nr 38 z 17.02.1914 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy z 1914 r.

[369] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[370] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[371] Była jego drugą żoną, po śmierci pierwszej - Stanislawy Kluge.

[372] D. Robakowski, Edmund Kruppik - zawsze naprzód! [w:] Kujawskie Historie (Fundacja Modrak) kujawskie.blogspot.com, publikacja z 14.06.2014.

[373] ŚP Czesław Kruszczyński 1944-2014 Modelarz - Wychowawca, [w:] kruszwica.tk portal informacyjny [z 10.10.2014].

[374] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[375] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[376] A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom XII, s. 382: Kryscy h. Prawdzic z Kryska, w ziemi ciechanowskiej); Hr. S. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 8, str. 109-111, Kryscy herbu Prawdzic).

[377] Jakub Krzewina w bazie Polskiego Związku Lekkiej Atletyki (pol.); Jakub Krzewina, [w:] tilastopaja.eu [online] [z 2018-05-18]; Profil zawodnika na stronie World Athletics [z 18 maja 2018]; Polacy stanęli na podium! (pol.). polska-zbrojna.pl. [z 17 sierpnia 2014].

[378] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komitet Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[379] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[380] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[381] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[382] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[383] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[384] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[385] Sygnatura 20398 - oryginalna kartoteka jeniecka I, Polski Czerwony Krzyż; Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[386] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[387] Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632, [b.n.s.]; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego, Kórnik 1990, s. 142, 244.

[388] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[389] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[390] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[391] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[392] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[393] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[394] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[395] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[396] Albert Abraham Michelson Noblista z Kujaw, Studia i materiały pod red. Dariusza Kurzawy, Strzelno 2007; Dr Dariusz Kurzawa, [w:] baza "Ludzie nauki" portalu Nauka Polska; Gazeta Pomorska, Piotr Całbecki marszałkiem województwa kujawsko-pomorskiego. Ostrowski i Kurzawa wicemarszałkami, 1 grudnia 2014.

[397] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[398] Z. Łotocki "Hajduczek 1863 R." [w:] "Kurierze Literacko-Naukowym" nr 4 z dnia 18 stycznia 1937 roku; B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020.

[399] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[400] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[401] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[402] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 212-222.

[403] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[404] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[405] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[406] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[407] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[408] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[409] Zaświadczenie Referatu Historycznego D.O.K. nr VII z 30.04.1938 L.dz. 1011/38 na okoliczność, że brał czynny udział w walkach o niepodległość Państwa Polskiego; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[410] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[411] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[412] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[413] B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020 r.

[414] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[415] Podstawa: zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego nr 1405 NKGC 2170/57 i 2171/57.B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[416] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[417] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[418] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[419] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[420] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 223-225.

[421] B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020 r., B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r.

[422] Hr. S. Uruski "Herbarz. Rodzina szlachty polskiej" (tom 9, str. 205-206, Lubstowscy herbu Leszczyc). A. Boniecki "Herbarz Polski" (tom 15, str. 105-107, Lubstowscy herbu Leszczyc).

[423] Porządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, [b.n.s.]; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 247.

[424] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[425] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[426] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 224-225.

[427] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[428] B. Miśkiewicz, Profesorowi Czesławowi Łuczakowi z dedykacją dzieła [w:] "Gospodarcze przesłanki historii społecznej", kom. red. B. Miśkiewicz, W. Szulc, J. Topolski. Poznań 1982, s. 7-13; W. Szulc, Profesor Czesław Łuczak. Uczony, organizator życia naukowego i szkolnictwa wyższego, [w:] "Wizje i rzeczywistość. Studia o społeczeństwie, gospodarce i polityce", red. S. Kowal, W. Szulc, R. Macyra, Poznań 2002, s. 41-49; S. Kowal, Czesław Łuczak, [w:] "Wybitni historycy wielkopolscy", pod red. Jerzego Strzelczyka, Poznań 2010, s. 729-744.

[429] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[430] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[431] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[432] Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org.

[433] Legitymacja członkowską nr 6184/By z dnia 7.2.1968 r., B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[434] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[435] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[436] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[437] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[438] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[439] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[440] Zweryfikowanym członkiem ZBoWiD na podstawie zaświadczenia CAW nr 12397/wch z dnia 3-09-1968 roku; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[441] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 9-16 Spis Związków i Towarzystw na terenie miasta Kruszwicy z 28.02.1924 r., Akta Mista Kruszwicy sygn. 597 Burmistrz do Wojewody z 1929 r., Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 80 k. 279 Magistrat do Starostwa z 4.05.1921 r., Śp. Roman Marcinkowski, [w:] Dziennik Kujawski nr 166 z 21.07.1929 r., Wacław Sołtysiak, Przyczynek do historii powstania wlkp. 1918/1919 w Kruszwicy, wrzesień 1936 r.

[442] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[443] H. Łada, Kujawska Wytwórnia Win, Inowrocław 1980; Artykuł autorstwa Pawła Libery opisujący tę wytwórnię, 1929 r., Zarys monograficzny, pod red. J. Grześkowiaka, Toruń 1965; Ze wspomnień pani W. Jędrzejewskiej, córki Henryka Makowskiego, sanitariuszki z powstania warszawskiego.

[444] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[445] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020; Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[446] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[447] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[448] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[449] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[450] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[451] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[452] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[453] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[454] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[455] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[456] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[457] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[458] Dziennik Kujawski nr 230 z 7.10.1938 r., Akt zgonu USC w Chełmcach nr 12 z 14.06.1969 r.

[459] Weryfikacja nastąpiła na podstawie przedłożonego zaśw. Archiwum Wojska Polskiego l.dz.4016/ z 12.08.1948 Gdańsk Oliwa oraz zaśw. 2 zweryfikowanych powstańców, zalegalizowane przez Zarząd Oddz. ZBoWiD w Inowrocławiu. B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[460] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[461] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[462] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[463] B. Grabowski, Przygody mieszkańców Karmazynowego Zoo, Lubliniec 2018; B. Grabowski, Przygody w Lazurowym akwaparku, Lubliniec 2020.

[464] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[465] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[466] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[467] W. Sołtysik, Przyczynek do historii powst. Wlkp. 1918/1919 w Kruszwicy, wrzesień 1936 r., Dziennik Kujawski nr 150 z 5.07.1912 r., Dziennik Kujawski nr 154 z 13.07.1937 r.

[468] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[469] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[470] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[471] Kółka Włościanek. W: Dziennik Kujawski nr 224 z 13.IX.1930 r.

[472] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 147. Spółdzielnie związkowe w powiecie strzelińskim z 1928 r. Starosta do Wojewody z 7.I.1928 r. Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 183 spis zarządów Kółek Rolniczych w powiecie Mogilno na rok 1937.

[473] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[474] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[475] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[476] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 7 k. 139 Starosta do Wojewody z 23.VI.1930 r. dot opinii sołtysów. Księga Zgonów USC w Kruszwicy poz. II-6/1953.

[477] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[478] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[479] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[480] Dziennik Kujawski nr 33 z 11.02.1931 r., Dziennik kujawski nr 28 z 5.02.1932 r., Dziennik Kujawski nr 141 z 22.06.1933 r.

[481] Dziennik Kujawski nr 20 z 25.01.1930 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy z 1946 r.

[482] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[483] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[484] Dziennik Kujawski nr 244 z 20.10.1933 r., H. Łada, Organizatorzy Życia Społecznego Miasta i Gminy Kruszwica 1864-1939, Nadgoplańskie Towarzystwo Kultury, Kruszwica 1979 r. s. 10.

[485] Dziennik Kujawksi nr 116 z 22.05.1895 r., Dziennik Kujawski nr 112 z 19.05.1904 r., Dziennik Kujawski nr 20 z 25.01.1930 r.

[486] Dziennik Kujawski nr 19 z 24.01.1937 r., Dziennik Kujawski nr 70 z 26.03.1938 r., Dziennik Kujawski nr 65 z 19.03.1939 r.

[487] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[488] Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org.

[489] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 52D k. 20-35, Członkowie Rad Gminnych powiatu strzelińskiego; Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 257 Wójt do Starosty w Strzelnie z 3.02.1930 r., Dziennik Kujawski nr 27 z 4.02.1931 r., Dziennik Kujawski nr 23 z 29.01.1938 r., Odpis skrócony aktu zgonu z 2.05.1973 r. wydany przez USC w Chełmcach.

[490] Dziennik Kujawski nr 16 z 24.01.1927 r., Dziennik Kujawski nr 297 z 28.12.1933 r., Dziennik Kujawski nr 8 z 12.01.1938 r.

[491] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 217 Starosta do Wojewody z 15.04.1929 r.

[492] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[493] K. Jarzembowska, Sługa Pana, Rozmowa z ks. Prałatem Władysławem Mielcarkiem, Bydgoszcz 2017; Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org.

[494] K. Jarzembowska, Sługa Pana, Rozmowa z ks. prałatem Władysławem Mielcarkiem, Bydgoszcz 2017, s. 38-50.; B. Grabowski, Sytuacja w Chełmcach w czasie okupacji niemieckiej - na podstawie opowiadania ks. Prałata Władysława Milcarka [w:] Historia Kujaw, portal historiakujawska.blogspot.com [z 9.09.2020].

[495] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[496] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[497] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[498] kwgoplokruszwica.pl [z 2020-01-13]; 2018 World Rowing Indoor Championships - Results (Men's Lightweight Open) worldrowing.com [z 2018-11-19]; Rio 2016: Miłosz Jankowski i Artur Mikołajczewski w finale wioślarstwa. Przegląd Sportowy, 2016-08-11. [z 2019-06-07]; Rio 2016: szóste miejsce Artura Mikołajczewskiego i Miłosza Jankowskiego w finale. Przegląd Sportowy, 2016-08-12. [z 2019-06-07]; Info System, worldgames2017.sportresult.com [z 2019-12-30]; Mistrzostwa Europy w Varese: dwa brązowe medale Polaków. pztw.pl [z 2021-04-11].

[499] Na podstawie wywiadu z państwem Mila ze Sławska (10.X 2015 r.), a także książki Zofii Leszczyńskiej "Ginę za to co najgłębiej człowiek ukochać może. Skazani na karę śmierci przez sądy wojskowe na Zamku lubelskim (1944-1945), wydanej nakładem Oficyny Wydawniczej "Czas", Lublin 1998 r. Pozostałe źródła: Miazga Z., A w przerwie był Zamek, "Relacje" 1989, nr 15, s. 13. Teczka Specjalna J. W. Stalina: raporty NKWD z Polski 1944-1946, wyb. i oprac. T. Cariewskaja, Warszawa 1998. http://teatrnn.pl/leksykon. Fot. 1 Władysław Mila.

[500] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[501] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[502] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[503] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[504] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[505] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[506] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[507] B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020 r.

[508] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[509] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[510] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[511] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[512] Korzystałem z publikacji Mariana Przybylskiego http://www.wtg-gniazdo.org/ a także http://www.ipsb.nina.gov.pl/ http://ligakobietpolskich.pl/ pozostale źródła: Seweryn hrabia Uruski, Rodzina, Herbarz szlachty polskiej, t XI, Warszawa 1914, s. 302-309. SGKPiIKS, t X, s. 139-140. Miroslaw Pietrzak, Moszczyński Alfons, [w:0 Inowrocławski Słownik Biograficzny, Inowrocław 1997, t. 3, s. 61-62. Wiarus. Pismo dla średniego stanu Polskiego, 1874 nr 72; 1875 nr 50. Wojtkowski, Bibliogr. historii Wpol.; W. Enc. Ilustr.; Uruski, XI 309; Żychliński, XIX 347-8; - Jakóbczyk W., Patron Jackowski, P. 1938 s. 61, 149; tenże, Studia nad dziejami Wielkopolski w XIX w., P. 1959 II 93-4; Karwowski, Hist. W. Ks. Pozn., I 347-8; Kozłowski J., Wiosna Ludów w powiecie inowrocławskim, "Ziemia Kujawska" T. 3: 1971 s. 23, 30-1; Kroczakowa S., Towarzystwo Moralnych Interesów Ludności Polskiej pod Panowaniem Pruskim w Toruniu, "Prace Kom. Hist. Bydgoskiego Tow. Nauk." T. 6: 1969 s. 76-7, 79; - Akta i czynności Polaków oskarżonych w r. 1847 o zbrodnię stanu, Berlin 1847 II 131-2; - "Tyg. Ilustr." 1919 nr 17 (wspomnienie pośmiertne żony Eufemii).

[513] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[514] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[515] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[516] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[517] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[518] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[519] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[520] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[521] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[522] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 225-234.

[523] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020 r., B, Grabowski, Przewodnik po obiektach zabytkowym gminy Kruszwica, Kruszwica 2019.

[524] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[525] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[526] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[527] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[528] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[529] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[530] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[531] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[532] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[533] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[534] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komitet Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[535] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[536] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[537] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[538] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[539] B. Polak, Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945. T. 2/1. Koszalin; Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 4: Listy katyńskiej ciąg dalszy. Straceni na Ukrainie. Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polska Fundacja Katyńska, 1994; Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09]; Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923; Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924; Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928; Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932; Banaszek Kazimierz; Roman Wanda Krystyna; Sawicki Zdzisław: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000.

[540] J. Milewski, Anna Pyżewska, Początek wojny niemiecko-sowieckiej i losy ludności cywilnej, IPN, Warszawa 2003; B. Musiał, Machina zbrodni NKWD, "Historia do Rzeczy" 7 (41), lipiec 2016; D. Schenk, Noc morderców, Kaźń polskich profesorów we Lwowie i holokaust w Galicji wschodniej, Kraków 2011; J. Węgierski, Lwów pod okupacją sowiecką 1939-1941, Warszawa 1991; Muzeum Pamięci Narodowej "Więzienie przy Łąckiego" we Lwowie; Wg. akt osobowych Centralnego Archiwum Wojska Polskiego.

[541] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[542] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[543] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[544] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 234-237.

[545] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[546] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[547] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[548] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[549] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[550] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[551] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[552] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[553] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[554] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[555] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019 r.

[556] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[557] A. Oporowski, Polski Słownik Biograficzny, t. 24, s. 134-135.

[558] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[559] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[560] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[561] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[562] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[563] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[564] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[565] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[566] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[567] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[568] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[569] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[570] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[571] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[572] Polski Słownik Biograficzny, t. 24.

[573] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[574] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[575] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[576] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[577] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 237-238.

[578] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[579] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[580] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[581] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[582] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[583] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[584] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[585] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[586] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[587] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 52. k. 36-40 Wykaz członków rad gminnych i zarządów gminnych w Komisariacie Obwodu Kruszwicy z dnia 17.04.1922 r., Akt Zgonu nr 10 USC Hańsk.

[588] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[589] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[590] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[591] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[592] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[593] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[594] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[595] Dziennik Kujawski nr 178 z 8.08.1894 r., Dziennik Kujawski nr 104 z 5.05.1928 r., Księga Zgonów w Ostrowie nad Gopłem z 1911.

[596] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[597] Dziennik Kujawski nr 204 z 5.09.1928 r., Dziennik Kujawski nr 281 z 7.12.1937 r., Księga Zgonów parafii pw. św. Mikołaja w Pieraniu poz. 23/1937.

[598] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[599] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[600] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[601] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[602] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[603] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[604] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[605] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[606] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[607] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[608] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[609] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[610] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[611] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[612] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[613] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[614] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[615] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[616] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[617] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[618] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[619] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[620] Bartłomiej Grabowski, rozmowa z p. Krystyną Pietrzak krawcową i artystką z Kruszwicy 19.11.2016.

[621] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[622] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[623] J. Bieniak, Oporowski Piotr (właściwie Piotr z Oporowa) h. Sulima (ok. 1405-1467), wojewoda łęczycki, Polski Słownik Biograficzny, t. XXIV, Wrocław 1979, s. 139-142; T. Nowak, Własność ziemska w ziemi łęczyckiej w czasach Władysława Jagiełły, Łódź 2003; T. Piotrowski, Dostojnicy województwa łęczyckiego za pierwszych Jagiellonów, Warszawa 1935; A. Szymczakowa, Urzędnicy łęczyccy i sieradzcy do połowy XV wieku, "Acta Universitatis Lodziensis", Folia historica, t. 20, 1984; A. Szymczakowa, W sprawie daty śmierci wojewody łęczyckiego Piotra Oporowskiego, "Acta Universitatis Nicolai Copernici", z. 240, Historia XXVI, 1992, s. 135-142; Z. Wilk-Woś, Władysław z Oporowa (ok. 1395-1453), podkanclerzy królewski, biskup włocławski i arcybiskup gnieźnieński, "Studia Claramontana", t. 21, 2003, s. 174-449.

[624] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[625] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[626] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[627] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[628] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[629] Dziennik Kujawski nr 152 z 7.07.1896 r., Dziennik Kujawski nr 17 z 23.01.1897 r., Dziennik Kujawski nr 11 z 13.01.1901 r., Dziennik Kujawski nr 172 z 29.07.1916 r., Dziennik kujawski nr 7 z 10.01.1932 r., J. Aleksandrowicz, Inowrocław i Okolice, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, inowrocław 1982 r., s. 144.

[630] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[631] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[632] Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 60 z 27 czerwca 1924 roku, s. 361; A. Górski, Ofiara obowiązku, Kurier Poznański nr 81, 5.IV.1924 r., http://europa.niflheim.pl/ i pl.wikipedia.org.

[633] B. Grabowski na podstawie rozmowy z księdzem prałatem Stanisławem Pohlem dn. 3.09.2016 r.; Artykuł P. Nagel, Losy Polaków deportowanych do obwodu Archangielskiego; J. Gruszka, Sprawozdanie z pobycia w Łagrze; Strona Stowarzyszenia Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej http://armiakrajowa-lagiernicy.pl/

[634] Rocznik Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Gaudentinum 2005, s. 323.

[635] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[636] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[637] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[638] B. Grabowski, Kruszwiczanki - działaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Mały słownik biograficzny (XIX - XX wiek), Kruszwica 2020.

[639] Dziennik Kujawski nr 28 z 4.02.1930 r., H. Łada, Z historii nadgoplańskich kółek rolniczych, Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Kruszwicy, Kruszwica 1982, s. 41.

[640] Dziennik Kujawski nr 65 z 20.03.1921 r., Dziennik Kujawski nr 60 z 14.03.1939 r.

[641] Dziennik Kujawski nr 106 z 9.05.1929 r.

[642] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[643] Muzeum im. Jana Kasprowicza, malarz nieznany, olej na płótnie, poł. XIX w.

[644] Dorota Pronobis [w:] www.amicus.org.pl

[645] Dorota Pronobis: Stworzyliśmy grupę ludzi lubiących się nawzajem i z chęcią podejmujących różne inicjatywy [w:] https://mojakruszwica.pl/ [z 31.12.2018].

[646] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[647] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[648] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[649] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[650] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[651] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[652] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 45; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim, s. 36, 83; Die altesten grosspolnischen Grodbucher, Bd. 2, hrsg. Von J. Lekszycki, Leipzig 1889, nr 655 (wymieniony Thomislaus Roszenski).

[653] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[654] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 238-246.

[655] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[656] Dziennik Kujawski nr 83 z 10.04.1932 r., Rolnik Kujawski nr 25 z 17.07.1937 r., Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 147 Starosta do Wojewody z 7.01.1928 r. dot. spółdzielni związkowych w powiecie inowrocławskim; Księga Zgonów USC Kruszwica poz. IV-8/1932.

[657] Akta Miasta Kruszwicy sygn. 554.

[658] A. Polakowska, Adam Olbracht Przyjemski [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa - Poznań 1983, s.601-602.

[659] W. Dworzaczek, Halina Kowalska Andrzej Przyjemski, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXIX, z. 120, s. 168-170.

[660] K. Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 163; P. Czaplewski, Senatorowie świeccy, podskarbiowie i starostowie Prus Królewskich: 1454-1772, "Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu", Toruń 1921, s. 137, 152.

[661] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[662] B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A; A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s.583-584; T. Kawski, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Grado, 2012, s. 107-109, 345; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 82; F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV.

[663] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[664] Dokumenty z Instytutu Polskiego i Muzeum Sikorskiego w Londynie; W. Król, Myśliwcy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1980; J. Maliński, Samolot zakrył słońce, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2001; W. Matusiak, 306 Dywizjon Myśliwski Toruński, Bellona, Warszawa 2004.

[665] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[666] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[667] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[668] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[669] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[670] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[671] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[672] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[673] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[674] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[675] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[676] Źródło: Tomasz Koczorowicz na podstawie korespondencji.

[677] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[678] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[679] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[680] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[681] Opracowanie Bartłomiej Grabowski, źródło: rozmowa z panem Ludwikiem Rucińskim.

[682] W. Konopczyński, Chronologia sejmów polskich 1493-1793, Kraków 1948; Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008.

[683] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[684] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[685] Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 265.

[686] Ilustracja Polska 1932 r. Kruszwica-Gopło; M. Przybylski, Kruszwica 1932 r., Dziennik Kujawski, nr 57, z 11 marca 1934 r.

[687] Dziennik Kujawski nr 20 z 26.01.1938 r., Księga Zgonów USC w Kruszwicy poz. IX-1/1938.

[688] Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1191 k. 187, spis zarządów Kółek Rolniczych w powiecie Mogilno na rok 1937; Dziennik Kujawski nr 97 z 28.04.1937 r., Dziennik Kujawski nr 114 z 18.05.1933 r., Dziennik Kujawski nr 82 z 8.04.1933 r.

[689] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[690] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 246-248.

[691] Z. Zielińska: Rzewuski Wacław (dalsze imiona: Piotr, Rafał, Onufry, Ignacy i z bierzmowania Józef) h. Krzywda (1706-1779). [w:]: Polski Słownik Biograficzny. T. XXXIV. Wrocław - Warszawa - Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1992, s. 169-180.

[692] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[693] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019; Źródło: ze zbiorów rodzinnych P. Sandeckich.

[694] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019; Źródło: ze zbiorów rodzinnych P. Sandeckich.

[695] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[696] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[697] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[698] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[699] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[700] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020 r.

[701] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[702] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[703] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[704] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[705] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[706] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[707] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[708] S. Kunikowski, Materiały do dziejów rezydencji w Polsce Kujawy wschodnie tom I wydanie 3,str 114-115,Włocławek, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, 2005; Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego pod redakcją Antoniego Gąsiorowskiego, Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku spisy, Kórnik, Biblioteka Kórnicka,1990.

[709] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[710] Podstawa: Książeczka wojskowa PKU Poznań-Miasto Gł. Ks. ewid. 985; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[711] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[712] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[713] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[714] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[715] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[716] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[717] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[718] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[719] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[720] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[721] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 257 Wójt do Starosty w Strzelnie z 2.02.1930 r., Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 187, Spis zarządów Kółek Rolniczych w powiecie Mogilno na rok 1937; Dziennik Kujawski nr 54 z 6.03.1932 r., Dziennik Kujawski nr 7 z 11.01.1934 r.

[722] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[723] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[724] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[725] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[726] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[727] Z. Szafkowski, 95 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2016), Kruszwica 2006, s. 184.

[728] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[729] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komitet Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[730] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[731] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[732] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[733] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[734] Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org; Rocznik Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Gaudentinum 2005, diecezja kruszwicka.

[735] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[736] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[737] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[738] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[739] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[740] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[741] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[742] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[743] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[744] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[745] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 7 k. 139, Starosta do Wojewody z 23.06.1930 r. dot. opinii sołtysów; Dziennik Kujawski nr 23 z 28.01.1928 r., Dziennik Kujawski nr 287 z 11.10.1936 r., Dokument Ministerstwa Obrony Narodowej, o nadaniu stopnia kapitana, Warszawa 11.01.1973 r.

[746] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 52 k. 239-240, Starosta do Komisariatu Obwodowego w Chełmcach z 7.07.1923 r., Akt zgonu USC Koneck z dnia 21.07.1961 r.

[747] Dziennik Kujawski nr 1 z 1.01.1927 r., Dziennik Kujawski nr 27 z 4.02.1927 r., Książeczka Wojskowa PKU, Inowrocław 13.03.1923 r.

[748] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[749] Dyaryusz Seymu Ordynaryinego Pod Związkiem Konfederacyi Generalney Oboyga Narodów W Warszawie Rozpoczętego Roku Pańskiego 1788. T. 1 cz. 1, [b.n.s]; Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 236; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 117, 270.

[750] Informacje i dokumenty od: Czesław Stachowiak syn Jana Stachowiaka.

[751] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[752] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[753] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[754] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[755] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[756] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[757] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[758] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[759] Akt Starostwa Strzelińskiego sygn. 52C k. 65 Starosta do Komisariatu Obwodowego w Chełmcach z 8.05.1922 r., Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 179, Wójt do Starosty z 14.03.1935 r., Dziennik Kujawski nr 201 z 3.09.1938 r.

[760] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[761] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[762] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[763] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[764] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[765] Uchwała Rady Państwa nr: 12.18-0.746 z dnia 1968-12-18 roku B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[766] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[767] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[768] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[769] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020.

[770] B. Grabowski, na podstawie kronik parafialnych i Przewodnika Katolickiego nr 6 z 9 lutego 2020.

[771] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[772] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[773] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[774] M. Lachowicz, Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 924 (43/2009).

[775] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[776] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[777] Polski Słownik Biograficzny t. 46 s. 397: psb.33058.1; Polski Słownik Biograficzny t. 46 s. 399: psb.33059.2; Akt małżeński: Poznań św. Maria Magdalena, rok 1851, nr aktu 17; Akt małżeński: Poznań św. Maria Magdalena, rok 1871, nr aktu 96; J. Szymański, Herbarz Średniowiecznego Rycerstwa Polskiego, Warszawa 1993, herb Prus II.

[778] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[779] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[780] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[781] K. Niesiecki "Herbarz Polski" (Szczawińscy herbu Prawdzic).

[782] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[783] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[784] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[785] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[786] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[787] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[788] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[789] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[790] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020; Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[791] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[792] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[793] Kronika Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarniczej Cukrowni Kruszwica.

[794] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[795] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 7 k. 139, Starosta do Wojewody z 23.06.1930 r. dot. opinii sołtysów.

[796] Dziennik Kujawski nr 77 z 1.04.1928 r., Księga Zgonów USC Kruszwica z 1928 r.

[797] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[798] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[799] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[800] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 8 k. 71, Starosta do Wojewody z 3.04.1928 r., Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 7 k. 139, Starosta do Wojewody z 23.06.1930 r. dotyczące opinii sołtysów.

[801] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[802] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[803] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 248-260.

[804] Dowody: zweryfikowany na podstawie zaświadczenia DOK Vii Referat Historyczny nr 276 -I/24940 z dnia 27.02.1939 roku; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[805] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 261.

[806] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[807] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 257.

[808] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[809] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[810] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[811] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[812] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[813] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 9-16, Spis Związków i Towarzystw na terenie mista Kruszwicy z 28.02.1924 r., K. Rzepecki, Powstanie Grudniowe w Wielkopolsce, Poznań 1919 r., s. 134; W. Sołtysik, Przyczynek do historii powstania wielkopolskiego 1918/1919 w Kruszwicy, wrzesień 1936 r; F. Nowicki, Wspomnienie o udziale kruszwiczan w powstaniu wielkopolskim 1919 r., [w:] Kruszwica, Zarys Monograficzny, Toruń 1965 r.

[814] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[815] Akta Miasta Kruszwicy sygn. 35, spis wyborców; Akta Starostwa Strzelińskiego stgn. 77 k. 147, Starosta do Wojewody z 7.01.1928 r. Spółdzielnie związkowe w powiecie strzelińskim z 1928 r., Księga zgonów USC Kruszwica poz. 33/1974 r.

[816] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 261.

[817] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 261.

[818] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[819] Dziennik Kujawski nr 19 z 24.01.1897 r., Dziennik Kujawski nr 89 z 20.04.1919 r., Dziennik Kujawski nr 117 z 28.05.1909 r., Dziennik Kujawski nr 127 z 8.06.1909 r., Księga Zgonów USC w Inowrocławiu poz. 492/1948.

[820] Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990.

[821] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[822] Muzeum im. Jana Kasprowicza, malarz nieznany, olej na płótnie, poł. XIX w.

[823] H. Łada, Z historii nadgoplańskich kółek rolniczych, Spółdzielnia Kółek Rolniczych, Kruszwica 1982 r.

[824] Akta Starostwa Powiatu Mogileńskiego sygn. 24 k. 303, Starosta do Wojewody z grudnia 1928 roku, Spis wybitniejszych działaczy; Akta Starostwa Powiatu Mogileńskiego sygn. 24 k. 799, Lista nr 1 Polska Lista Kompromisowa w wyborach Sejmiku Powiatowego z 1929 r., Akta Starostwa Powiatu Mogileńskiego sygn. 67 Wójtostwo Mogilno Wschód do starostwa z 1932 r. Wykaz sołtysów z opinią Mogilno-Wschód z 30.06.1932 r., Akta Starostwa Powiatu Mogileńskiego sygn. 1091 k. 315 Rejestr Stowarzyszeń i Związków Zawodowych, Kółko Rolnicze Mogilno; Dziennik Kujawski nr 182 z 10.07.1939 r., Deklaracja członkowska Polskiego Związku b. Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, Mogilno 16.11.1947 r.

[825] Rodowód Pradota Trzciński Herbu Rawicz, Zestawił i ułożył 10.10.1929 r. Zygmunt Czapla z Inowrocławia; Dziennik Kujawski nr 171 z 31.07.1906 r., Akta Miasta Kruszwicy sygn. 23; Protokół z 1 pos. IX ses. Sejmiku Wojewódzkiego 28.01.1931 r.

[826] Dziennik Kujawski nr 78 z 8.04.1934 r., Dziennik Kujawski nr 89 z 19.04.1934., Dziennik Kujawski nr 92 z 22.04.1934.

[827] Dziennik Kujawski nr 160 z 13.07.1930 r., Wspomnienia Kazimierza Trzcińskiego z okresu Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 z 14.08.1973 r., Kazimierz Trzciński - powstaniec wielkopolski, [w:] Ilustrowany Kurier Polski nr 212 z 3.10.1979 r.

[828] Dyaryusz seymu convocationis siedmio- niedzielnego warszawskiego: zdania, mowy, projekta y manifesta w sobie zawierający, przez sessye zebrany r. p. 1764, brak paginacji, foliacja k. 87; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 273.

[829] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 264.

[830] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 264.

[831] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002.

[832] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 264.

[833] "Gazeta Pomorska" nr 232 z dn. 3.10.2009, artykuł "Kościół. Pamięci duchownego"; "Gazeta Pomorska" nr 235 z dn. 7.10.2009, artykuł: "Wiara. Ks. Kazimierz Tyczka zginął w 1939 r. z rąk niemieckich oprawców. Tablica ku czci duchownego"; "Gazeta Pomorska" nr 237 z dn. 09.10.2009, artykuł "Zatrzymane w kadrze. Księży wraz z miejscową inteligencją niemiecki okupant objął szczególnym zakresem represji. Oni byli pierwsi do likwidacji...", autor: Piotr Strachanowski.

[834] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 264.

[835] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[836] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 264-265.

[837] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[838] Dziennik Kujawski nr 169 z 17.07.1901 r., Dziennik Kujawski nr 219 z 24.09.1904 r., Księga Protokołów Kółka Rolniczego w Tucznie od 1909 r., Dziennik Kujawski nr 216 z 21.09.1934 r., Dziennik Kujawski nr 46 z 15.11.1936 r.

[839] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 265.

[840] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[841] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 265.

[842] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[843] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[844] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[845] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[846] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[847] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[848] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[849] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[850] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994, s. 63-65.

[851] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[852] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[853] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[854] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 266.

[855] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[856] B. Grabowski na podstawie wywiadu z panią Ireną Wawrowską sekretarzem Koła Kombatantów w Kruszwicy, 1.02.2016.

[857] H. Łada, Kółko Rolnicze w Tucznie, Inowrocław 1979 r., s. 12.

[858] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 267.

[859] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[860] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[861] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[862] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[863] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 267.

[864] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 267.

[865] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[866] H. Łada, Kółko Rolnicze w Tucznie, Inowrocław 1979 r., H. Łada, Z historii nadgoplańskich kółek rolniczych, Spółdzielnia Kółek Rolniczych, Kruszwica 1982 r., B. Grabowski, Kruszwiczanki - dzialaczki społeczne, kulturalne i niepodległościowe, Kruszwica 2020.

[867] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[868] B. Grabowski, Kruszwica w czasie II wojny światowej, Kruszwica 2020 r., Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/ www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

[869] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 268.

[870] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 268.

[871] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 268.

[872] Wielicki Maciej w bazie catholic-hierarchy.org [z 2018-10-11].

[873] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 268-269.

[874] Kronika Parafii Świętej Katarzyny w Chełmcach, Tom 1, kronikarze Jadwiga i Andrzej Gralak; B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego - męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; B. Grabowski, Wieś Chełmce, Szkic historyczny parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Kruszwica 2018.

[875] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 269.

[876] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[877] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[878] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[879] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[880] Dziennik Kujawski nr 126 z 3.06.1923 r., Księga Zgonów USC Kruszwica poz. 48/1923.

[881] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[882] Dariusz Witczak - burmistrz kadencji 2018-2023 w Kruszwicy [w:] portalsamorządowy.pl Dariusz Witczak [w:] bip.kruszwica.gmina.pl Dariusz Witczak zachęca do odwiedzin miasta TVP3 Bydgoszcz; Burmistrz Kruszwicy [w:] gminakruszwica.pl

[883] Dziennik Kujawski nr 13 z 18.01.1934 r., Dziennik Kujawski nr 20 z 25.01.1936 r., Dziennik Kujawski nr 93 z 23.04.1937 r., Księga Zgonów Kruszwica poz. 87/1979.

[884] Akta Starostwa Mogileńskiego sygn. 1091 k. 197, spis zarządów Kółek Rolniczych w powiecie mogileńskim na rok 1937; Dziennik Kujawski nr 19 z 24.01.1925 r., Akt Zgonu USC Inowrocław z 1964 r.

[885] Podstawa: Oświadczenie świadków: Antoni Runge nr leg. 058811 i Stefan Omiński nr leg. 058808 - obydwaj z Bydgoszczy; B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[886] Dzieje Ziemi Kujawskiej oraz Akta historyczne do nich służące. T. 5, Lauda i instrukcye 1733-1795, Warszawa 1888, s. 157.

[887] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 269.

[888] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 270.

[889] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[890] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[891] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[892] Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku, Czesław Majchrzak [w:] wtg-gniezdo.org; Rocznik Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Gaudentinum 2005, diecezja kruszwicka.

[893] Suffragia województw i ziem koronnych i W. X. Litewskiego zgodnie na [...] Augusta II obranego króla polskiego [...] dnia 27 VI i przy poparciu wolnej elekcjej jego [...], s. 27; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 277; Złota księga szlachty polskiej, rocznik XVI, Poznań 1894, s. 209.

[894] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[895] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019.

[896] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[897] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[898] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[899] Piotr Wszeborowic Stary[w:] Słownik biograficzny historii Polski, Pod red. Janiny Chodery i Feliksa Kiryka, Ossolineum, Wrocław 2006 tom II.

[900] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 270.

[901] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 270.

[902] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 270.

[903] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[904] T. Żychliński "Złota księga szlachty polskiej" (rocznik 1, Zakrzewscy herbu Wyssogota); T. Żychliński, Kronika żałobna rodzin wielkopolskich od 1863-1876 r. z uwzględnieniem ważniejszych osobistości (Zakrzewscy herbu Wyssogota).

[905] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 270.

[906] http://sp1kruszwica.pl/ https://inowroclaw.naszemiasto.pl/

[907] B. Grabowski, Historia Kujaw; portale: https://pomorska.pl/ http://pttk.elblag.com.pl/ http://www.pttk-kruszwica.pl/ https://inowroclaw.naszemiasto.pl/ http://www.ikruszwica.pl/ https://mojakruszwica.pl/

[908] "Polska Encyklopedia Szlachecka" (tom 12, str. 266).

[909] Suffragia województw i ziem koronnych i W. X. Litewskiego zgodnie na [...] Augusta II obranego króla polskiego [...] dnia 27 VI i przy poparciu wolnej elekcjej jego [...], s. 27; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI - XVII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 279.

[910] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 271.

[911] CAW, AP 2559, 4323; MiD WIH, L.W. 032/2 z 14 IV 1940.

[912] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[913] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[914] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994 r.

[915] Według monografii E. Calliera; B. Grabowski, Zawisza Czarny herbu Sulima - starosta kruszwicki, [w:] Historia Kujaw.

[916] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[917] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[918] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[919] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 271.

[920] B. Grabowski, Księża dekanatu kruszwickiego, Męczennicy obozów koncentracyjnych, Kruszwica 2020; Dziennik Kujawski nr 129, czerwiec 1937 r., Zarys monograficzny Kruszwicy, pod red. J. Grześkowiaka, Toruń 1965 r., B. Grabowski, Przewodnik po obiektach zabytkowych gminy Kruszwica, Kruszwica 2019.

[921] 100 Lat Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Nadgoplański w Kruszwicy, oprac. H. Łada, D. Witczak, Inowrocław 1993.

[922] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 271.

[923] Instytut Pamięci Narodowej; B. Grabowski, Lista represjonowanych kruszwiczan, Historia Kujaw, Kruszwica 2017.

[924] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[925] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 272.

[926] 130-lecie Cukrowni Kruszwica, Komited Organizacyjny Obchodów Jubileuszu 130-lecia Cukrowni Kruszwica, Kruszwica 2011.

[927] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 272.

[928] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 272.

[929] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 272.

[930] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994.

[931] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 272.

[932] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[933] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 273.

[934] Akta Starostwa Strzelińskiego sygn. 77 k. 9-16, spis Związków i Towarzystw na terenie miasta Kruszwicy z 28.02.1924 r., Akta Miasta Kruszwicy sygn. 33, Odpis protokołu posiedzenia Rady Miejskiej z 23.01.1923 r., Pokłosie pamiątkowe ku uczczeniu 25 rocznicy założenia Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Inowrocławiu, Inowrocław 1909 r., s. 166; Dziennik Kujawski nr 103 z 8.05.1909 r., Dziennik Kujawski nr 233 z 9.10 1937 r.

[935] Wykaz rękopisów muzycznych ze zbioru I.J.Paderewskiego; Miłośnicy Genealogii Ziemi Kujawskiej.; B. Grabowski, Józef Ziółkowski (1865-1937), publikacja z 2017 r., E. Michalak, [z TK] artykuł Mieczysław Ziółkowski pianista-kompozytor; H. Łada, Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864-1939, Inowrocław 1984.

[936] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 273.

[937] S. Stybor, R. Tschurl, Z dziejów Polskiego Czerwonego Krzyża w Kruszwicy w latach 1919-2002, Kruszwica 2002; T. Brauer, Samorząd miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994 r.

[938] T. Brauer, Samorząd Miejski Kruszwicy, Dawniej i dziś, Kruszwica 1994, s. 63-65.

[939] B. Grabowski, 100-lecie Koła Pszczelarskiego w Kruszwicy, Historia niezwykłej pasji, XXXIII Wojewódzki Dzień Pszczelarza, Lubliniec 2016, s. 15-22.

[940] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 273.

[941] L. Królik, Kapituła kolegiacka w Warszawie do końca XVIII wieku, Warszawa 1990, s. 203; L. Łętowski, Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich. T.4 Prałaci i kanonicy krakowscy, Kraków 1853, s. 317; J. Szczepaniak, Spis prałatów i kanoników kapituły katedralnej oraz kapituł kolegiackich diecezji krakowskiej (XVIII wiek), Kraków 2008, s. 13, 21, 23, 55, 57.

[942] Z. Szafkowski, S. Janeczek, J. Brauer, 100 lat polskiego wioślarstwa na Gople (1911-2011), Kruszwica 2011.

[943] B. Grabowski, Powstanie Wielkopolskie na ziemi kruszwickiej 1918-1919, Kruszwica 2019, s. 275.

[1] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 47; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim, s. 155; S. Szybkowski, Ród Cielepałów, Studium genealogiczne, Gdańsk 1999, s. 47-48.

[2] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 42-43; Lustracja poradlnego i rejestr łanów województw brzesko-kujawskiego i inowrocławskiego z roku 1489, wyd. J. Senkowski, t. 7; 1961, s. 149; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku, Kraków 2010, s. 140; J. Bieniak, Kościelna Wieś i jej dziedzice, Kościelna Wieś na Kujawach. Studium osadnicze, pod red. L. Kajzera, Łódź 1994; Archiwum Państwowe w Poznaniu, Poznań Gr. 2, k.35; Wielkopolskie roty sądowe XIV - XV wieku, t. 5, wyd. H. Kowalewicz, Poznań-Wrocław 1981, nr 330.

[3] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 43.

[4] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 41-42; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku, Kraków 2010.

[5] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 45; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XII - XV wieku, s. 50; S. Szybkowski, Kujawska szlachta urzędnicza, s. 598.

[6] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 44-45; Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XII - XV wieku, s. 66. J. Karczewska, własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim, s. 48-49; J. Bieniak, Przezdrzew z Ostrowa, Polski Słownik Biograficzny, t. 29, Wrocław 1986, s. 42.

[7] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 41; Lustracja poradlnego i rejestr łanów województw brzesko-kujawskiego i inowrocławskiego z roku 1489, wyd. J. Senkowski, t. 7; 1961, s. 149; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku, Kraków 2010, s. 140.

[8] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 38-39; urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XII - XV wieku. Spisy, opr. J. Bieniak, S. Szybkowski, pod. Red. A. Gąsiorowskiego, Kórnik 2014, cz. A, nr 343-366.

[9] Z Dziejów Pogranicza Kujawsko-Pomorskiego III, Strzelno-Kruszwica 2015, pod red. D. Karczewski i M. Wilczak-Karczewskiej, publikacja J. Karczewska pt. Rody rycerskie w okolicy Kruszwicy i ich majątki w późnym średniowieczu, s. 45-47; S. Kozierowski, Pierwotne osiedlenie pojezierza Gopła, "Slavia occidentalis", t. 2; 1922, s. 27; J. Bieniak, Ród Łabędziów, Geneologia, Studia nad wspólnotami krewniaczymi i terytorialnymi w Polsce średniowiecznej na tle porównawczym, pod red. J. Hertla i J. Wroniszewskiego, Toruń 1987, s. 13; S. Kozierowski, Szematyzm historyczny ustrojów parafialnych dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej, Poznań 1934, s. 169; J. Karczewska, Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim, s. 152; Herb Junosza Baranowskich z Kujaw, [w:] T. Gajl, Herbarz Polski od średniowiecza do XX wieku, Gdańsk 2007.