1. Kula
1
Kula
Mieszkaliśmy we Frankenstein, co samo w sobie jest już chyba ironią
losu. Nie w centrum tej miejscowości -?tam byśmy długo nie wytrzymali.
Naszym domem był zamek na wzgórzu -?mała omszała ruina pozbawiona dachu.
Łukowate okna obejmowały wystarczający fragment pustego mlecznego nieba,
by przekonać wszystkich, że zamek jest opuszczony. Że to kruszejący
relikt dawnych wieków, w którym bytują tylko kolonie nietoperzy,
ewentualnie jakiś duch.
Właściwie tak było.
Sama miejscowość miała niewiele do zaoferowania -?wąską dolinę
przecinała jedna jedyna droga, a po obu jej stronach z iście oślim
uporem pięły się po zboczach gęste skupiska kremowych domów. Spadziste
dachy tuliły się do ściany lasu, który w tej części doliny Renu jest
głęboki, ciemny i cierpliwy.
Przy zakręcie drogi stał warsztat naprawczy, a kawałek dalej znajdowała
się mała stacyjka, przez którą dwa razy dziennie przejeżdżały pociągi:
jeden do Mannheim, a drugi w przeciwną stronę -?do Kaiserslautern. Przy
torach stał Gasthaus z czarnym rycerzem namalowanym na ścianie. Za nim
wił się płytki strumień. Nieco dalej, nad wschodnią częścią
Frankenstein, górował surowy kanciasty kościół. Po obu stronach
kamiennych schodów wiodących do portalu rosły fioletowe osty, a nad
wejściem wyryto eleganckimi czarnymi literami: "Jak miły jest przybytek
Twój, o Panie", a obok rok założenia świątyni -?1871. Po lewej stronie
biegła żwirowa ścieżka na cmentarz, przez większą część roku zaludniony
gęściej niż sama miejscowość.
We Frankenstein człowiek szybko zaczynał rozpoznawać wszystkie twarze.
Stałem się ekspertem w wyłapywaniu cech odległych krewnych,
przyjeżdżających z wizytą na Wielkanoc do ludzi, których znałem -?tu nos
jak u gargulca, tam krzywe nogi lub broda koloru spienionego stouta. To
był mój obowiązek. Ponieważ nasze przetrwanie zależy od dyskrecji,
trzeba było patrolować ulice, strzec granic wioski, nadzorować dworzec
kolejowy. Miałem bystry wzrok i węch wyczulony na kłopoty po całym życiu
ze skłonnością do przeczuwania najgorszego, więc to mnie zawsze
przypadały warty. Wręcz zgłosiłem się na ochotnika.
Miałem powód -?dom stojący na samym końcu Frankenstein.
Był -?i może nadal jest -?pomalowany na jaskrawy błękit, a w jego
stromym dwuspadowym dachu tkwiła samotna lukarna. Stał w oddaleniu od
reszty wioski i bliżej z niego było do lasu niż do najbliższego sąsiada.
Nie miał płotu i tylko dwa smukłe cyprysiki rosnące przed wejściem
zapewniały minimum prywatności. Na tyłach -?tam, gdzie była lukarna -
fasadę drapały leśne modrzewie, czarne latem, a w październiku ozłocone
jakby ręką cierpliwej krawcowej.
Nikt nie wiedział, że odwiedzam ten dom na każdej nocnej warcie. Ani
Regina, która by mnie wyrzuciła, gdyby tylko się o tym dowiedziała, ani
moja droga przyjaciółka Agata, której powiedziałem o wszystkim, tylko
nie o tym.
Wspinałem się na drzewo najbliższe okna w lukarnie, a mój czarny płaszcz
typu chesterfield stapiał się z mrokiem. Wbijałem paznokcie w mokrą
korę, aż do miejsca, gdzie pień przechodził w konar, wypolerowany
podczas długich, pełnych wyczekiwania nocy. To drzewo dobrze pamiętało
kształt moich pleców.
W pracowni paliło się światło, choć pokój był pusty. Na wielkim dębowym
biurku o starożytnej konstrukcji i orientalnym sznycie stał w połowie
opróżniony kieliszek wina, a obok maszyna do pisania Adler. W podajniku
nie było papieru, o klawisze opierała się wielka księga w skórzanej
oprawie. Znałem ją. To był Traktat o chorobach układu nerwowego Jamesa
Rossa, lekarza medycyny, doktora nauk prawnych, członka Królewskiego
Kolegium Lekarskiego w Londynie.
Podobały mi się drzeworyty i precyzyjne litografie w tej książce.
Często, gdy miałem pewność, że moi krewni wyjechali do Ingolstadt,
czułem, że muszę się wkraść do pokoju i postudiować obrazy mózgu w różnych stadiach uszkodzenia. Zastanawiałem się przy tym, w którym
punkcie mój działa nieprawidłowo. Nigdy nie znalazłem odpowiedzi.
Październikowe powietrze było mokre, bo zbierało się na deszcz. Okno
zostawiłem uchylone, dzięki czemu usłyszałem go, jeszcze zanim
zobaczyłem. Z korytarza dobiegały powolne, może trochę senne, lecz
zdecydowane kroki. To nie był człowiek, który łaziłby bez celu. W końcu
się pojawił.
Martin Hunger.
Mąż przygaszonej Francuzki o ulotnej elegancji liliogłowa szafirowego,
ojciec dziesięciolatka lubiącego czytać powieści detektywistyczne i siedmiolatki, wielbicielki zbierania grzybów. Martin Hunger był
profesorem fizjologii na Uniwersytecie w Ingolstadt. Chirurgiem mózgu,
który miał opinię nieomylnego, światowej klasy specjalistą w dziedzinie
wrodzonych chorób umysłowych. Błękitny dom na skraju Frankenstein
należał niegdyś do jego pradziadka ze strony matki. Rodzina zawsze
wracała tu latem, a czasem również zimą, jeśli trzeba było wykonać
jakieś drobne naprawy. Tym razem przyjechał sam.
Miał na sobie kraciastą podomkę. Zbyt małą i krótką na jego kwadratową
klatkę piersiową -?porośniętą siwiejącymi włosami, lecz wciąż z wyraźnym
rysunkiem mięśni. Była to podomka żony. Wyobrażałem sobie Martina
zanurzonego w wodzie, w nieskazitelnej wannie. Nad wodą unosi się
widmowa para, a on zamyka zmęczone oczy i leży tak, dopóki nagły pomysł
nie przeszywa jego senności jak promień Księżyca przebijający się przez
szczelinę w żaluzjach. Martin zrywa się w wannie, rozchlapując wodę,
łapie pierwsze, co ma pod ręką, i się tym owija. Podomka była
przyklejona do mokrych ramion, zauważyłem też błyszczące ślady stóp na
drewnianych deskach podłogi.
Germańskie włosy Martina zaczynały się już przerzedzać na czubku głowy,
ale wokół uszu wciąż jaśniały pasmami rudego złota. Był po
czterdziestce, lecz zmarszczki w kącikach wiecznie przymrużonych oczu
sprawiały, że wyglądał na starszego. Założył okulary, usiadł i pochylił
się nad Traktatem Rossa.
Lekko zgarbione plecy, uwydatnione przez lata spędzone z nosem w atlasach medycznych, rozciągały podomkę. Ze swojego cienistego miejsca
widziałem szyję Martina -?napiętą skórę pulsującą nad sinawym zarysem
żyły, która biegła tuż pod powierzchnią i znikała pod obojczykiem.
Krzyżyk, który zawsze nosił, był matowy ze starości i zużycia. Tylko
zgięte kolana Chrystusa lśniły jak szklane gałki w drzwiach.
Z pożądania aż bolały mnie ramiona.
Gdybym pchnął nimi futrynę i otworzył okno, rozległoby się skrzypnięcie,
ale Martin by go nie usłyszał. Jego skupienie wygrywało z płaczem
dzieci, dzwonkami telefonów, rykiem radioodbiorników. Czym było
skrzypnięcie w taką noc jak ta, gdy z zachodu wiał ostry wiatr, trzęsący
starym domem. Mój cień złączony z cieniami drzew szepczących na zewnątrz
wślizgnąłby się do środka niepostrzeżenie, podkradł do Martina od tyłu i wyprostował się, by napotkać miękkie zagłębienie między ramieniem a szyją.
Prosta sprawa, aż nazbyt prosta. Moje ramiona i cień były mądrzejsze.
Wiedziały, o co muszę zapytać Martina i że to nie jest właściwy sposób
na przyciągnięcie jego uwagi.
Co więc miałem zrobić? Nie mogłem stukać w szybę ani drapać w drewno,
zanim mnie zobaczy. Pomyślałby, że jakaś wygłodniała dusza wstała z grobu, żeby go zamęczyć. Na mój widok jego serce przestałoby bić -
wyglądałem jak upiór.
Żaden róż nie zamaskowałby moich zapadniętych policzków. Żaden puder nie
złagodziłby kościstych rysów twarzy ani nie rozjaśnił czarnych cieni pod
oczami. Nie istniała szczotka o tak mocnym włosiu, by poradziła sobie z kłującą plątaniną moich włosów. Musiałbym mieć na twarzy maskę, aby nie
przestraszyć Martina na śmierć, ale choć często myślałem o tym, by
pożyczyć taką od Barona -?miał ich setki -?w rzeczywistości bałem się
zadać Martinowi pytanie. Dopóki żyło tylko w mojej głowie, mogłem sobie
wyobrażać odpowiedź, jakiej pragnąłem. Wypowiedzenie pytania uczyniłoby
je realnym i musiałbym się zmierzyć z prawdziwą odpowiedzią.
Trzymałem się więc w mroku i obserwowałem, szukając na twarzy Martina
czegoś, czego nie potrafiłem nazwać, na cienkiej warstwie skóry nad
tętnicą szyjną próbowałem znaleźć to, co potrafiłem określić na wszelkie
sposoby, we wszystkich językach. Przeżywałem katusze, lecz przepojone
nadzieją.
Martin przez chwilę czytał Traktat, a potem zerwał się z miejsca i podbiegł do regału po drugiej stronie pracowni. Teraz był bliżej. Przez
otwarte okno pachniał świeżą bawełną i mydłem. Stanął na palcach i zdjął
z półki masywny tom w bordowej płóciennej oprawie, który zdawał się
ważyć więcej niż jego córka. Upuścił księgę na Traktat i zaczął
przeglądać. Pasek podomki puścił i szata wisiała luźno wokół jego
bioder. Pod pępkiem wyrastały gęste i jasne kręcone włosy. Po kostce
spływała kropla wody.
Znów poczułem pragnienie, by się wślizgnąć do środka, przemykać z cienia
do cienia, znaleźć jego szyję, pocałować ją, ugryźć. Jednak wówczas
nigdy by mi nie odpowiedział.
Zeskoczyłem na ziemię. Buszująca w liściach kuna pisnęła i uciekła w las. Popędziłem za nią. Po tej stronie doliny z mgły licznie wyrastały
wychudłe wiązy, jak widma błąkające się po placu boju. Przede mną
przeleciał blady puchacz i końcem skrzydła otarł się o mój policzek.
Zwolniłem dopiero po dotarciu do ścieżki wiodącej do naszego zamku, bo
było stromo, a ja dyszałem nie tylko od biegu. Dobrze postąpiłem. Nie
chciałem, by Regina zobaczyła mnie zarumienionego i zaczęła zadawać
pytania. Chwyciłem korzenie powalonego kasztanowca zatopionego w błotnistym zboczu, żeby się podciągnąć na ostatnim zakręcie.
Zamek Frankenstein, jakimś cudem jednocześnie wysoki i przysadzisty,
cały z czerwonego kamienia porośniętego ciemnymi pnączami, opierał się o wielkie skalne ramię, również czerwone. Było tak masywne, że droga do
zamku omijała je szerokim łukiem, a to, co za nim, pozostawało
niewidoczne. Kiedy podchodziłem do bramy od tej strony, zawsze się
obawiałem zasadzki. Tamtej nocy wpadłem w jedną z nich.
Przed bramą leżała szklana kula śnieżna.
Szkło było pęknięte i śnieg już nie wirował.
Wewnątrz miniaturowy biały zamek połyskiwał różem w świetle Księżyca.
2. Poddasze
2
Poddasze
Na Księżycu stoi zamek.
Wiem to od Reginy, która znalazła mnie na wietrznym poddaszu nieopodal
Kościoła Świętego Mikołaja w Deptford. Mieszkałem tam, a raczej się
ukrywałem, po ucieczce z domu na południu Europy. Uniosłem wzrok znad
swojego nieszczęścia i ją zobaczyłem.
Długie rude włosy okalały jej twarz niczym welon panny młodej, a prawe
oko uciekało na zewnątrz, jakby w poszukiwaniu zagrożeń. Miała w sobie
magnetyczną siłę gniewnej syreny z dawnej rosyjskiej ilustracji. A jednak tamtej nocy, gdy mnie znalazła, jej twarz była łagodna jak u matki. Przykucnęła przede mną, a jej czarna suknia zatrzepotała u stóp,
jakby w fałdach materiału była uwięziona chmara ciem.
Oznajmiła, że śledzi mnie od wielu dni. Patrzyła, jak się przedzieram
przez lśniące od deszczu ulice miasta, gdy aureole wokół latarni
sprawiają wrażenie odległych jak obce słońca, opuszczonych. Widziała
mnie przemykającego mrocznymi zaułkami Southwark, krążącego przy
gospodach w poszukiwaniu wytaczających się ze środka pijanych marynarzy,
kamieniarzy i aktorów. Obserwowała, jak wciągałem tych rozchichotanych
mężczyzn w mrok, a potem, gdy pełzli z powrotem do światła, ja stałem z tyłu, modląc się o niepamięć, której nie przerwie pianie koguta.
Powiedziała mi, że adresowałem modlitwy do niewłaściwego boga, i szpilką
do kapelusza nakłuła wnętrze swojej dłoni, skierowanej ku górze.
Krew spływająca jej po palcach miała więcej wspólnego z wodą, choć swoim
ruchem przypominała raczej ciekłą rtęć.
Nie była czerwona.
Miała kolor srebrzystoróżowy -?jak Księżyc, którego ubywa.
Taki sam jak moja.
-?Kiedy po raz pierwszy zdałeś sobie z tego sprawę? -?spytała, wstając i rozglądając się po małym pokoju. Wydęła wargi. Woń była paskudna.
Miałem siedem lat. Chowałem się w szafie z kolegą ze szkoły. Bawiliśmy
się w dotykanie, aż w końcu spróbowałem go pocałować, jak to robią w filmach, a on rąbnął mnie w nos i uciekł. Zostawił mnie, a ja broczyłem
dziwną rzadką krwią niepodobną do tej, którą on miał na kolanach, kiedy
je sobie zdzierał.
Wtedy zrozumiałem, że jestem inny. I szybko odkryłem, że mój mózg też
działa inaczej.
Od placów zabaw wolałem groby. Karuzele przyprawiały mnie o mdłości, nie
ciągnęło mnie do bohaterskich czynów. Obawiałem się, że moje szczęście
jest zatrute, że może zepsuć wszystko, z czego się cieszyłem, i wszystkich, którzy dawali mi szczęście. Równowaga była krucha, a świat
stał się księgą znaków, w których odczytywaniu nabrałem biegłości.
Wszystkie wieszczyły zagładę.
Jeśli kiedykolwiek widzieliście pająka próbującego złapać w sieć
szerszenia, wiecie, jak to jest zamieszkiwać w moim umyśle. Jestem
szerszeniem, a jednocześnie pająkiem, który chwyta go w pułapkę.
Dotarło do mnie, że jestem inny, a niedługo potem nadeszła kolejna myśl:
nie mogę zostać w domu. Dom był miejscem, gdzie falowała trawa skąpana w wiecznym letnim słońcu i mogłem się tam ukryć. Ukradkowe spojrzenia
śledziły mnie niczym natrętne muchy, słychać było uporczywy szmer
języków. Języki mówiły, języki plotkowały, języki donosiły matce o każdym moim kroku. Czasem przyłapywałem ją na patrzeniu na mnie tak, jak
można patrzeć na herbaciane fusy na dnie filiżanki, by odczytać z nich
przyszłość. Próbowała przewidzieć, co mnie czeka, na podstawie tego, jak
poruszam rękami, przechylam głowę, wspinam się na palce. To, co
widziała, musiało napawać ją wstydem, bo wróżby kończyły się zawsze
spuszczeniem wzroku i lekkim zasłonięciem oczu. Zacząłem myśleć, że
wolałaby, abym umarł, bo w ten sposób mogłaby kontrolować to, w co się
zmienię -?robaki i błyszczące kości.
Odszedłem więc i nigdy nie wróciłem. Serce miałem złamane, lecz nadal
swoje.
Szlochałem, a Regina znów opadła na kolana. Mówiła, że może mnie ocalić.
Nie wiedziałem, czy chcę być ocalony, ale się zgodziłem i wsiadłem z nią
na pokład nocnego promu do Paryża. Dopłynęliśmy do Frankfurtu, stamtąd
do Mannheim i wreszcie dotarliśmy do Frankenstein. W czasie podróży
opowiedziała mi historię zamku na Księżycu i króla, który w nim
mieszkał.
Dokładnie rzecz biorąc, był to Ludwik II z rodu Wittelsbachów, władca
Bawarii.
Niektórzy nazywali go Łabędzim Królem, ponieważ Lohengrin, którego
kochał, był Łabędzim Rycerzem. Jednak dla Reginy był Królem na Księżycu
albo po prostu Królem.
Urodził się tego samego dnia co jego dziadek, stary król, i o tej samej
godzinie. Miało to doniosłe znaczenie. Był 1845 -?rok wron, skrzypiec i statków dryfujących w lodzie.
Wyrósł na cichego, myślącego młodzieńca ze skłonnością do popadania w ponury nastrój. Lubił słuchać, jak matka czyta przypowieści z Biblii,
budować modele Grobu Pańskiego i przebierać się za zakonnicę.
Lubił spać w dzień, a być aktywny w nocy, bo kiedyś znalazł w krzakach
umierające łabędziątko i próbując je uratować, rozciął sobie skórę o cierń róży. Wtedy zobaczył, że jego krew jest różowa z białoniebieskimi
drobinkami, jak nasza, i nabrał przekonania, że zrodził go Księżyc, a przy narodzinach umieścił skałę w jego sercu.
Księżyc szeptał do niego w nocy, a wtedy Król wstawał z łóżka i podchodził na palcach do okna, by na niego popatrzeć, wysoko nad
błękitnymi górami. Powiadał, że nadejdzie taki czas, że go zawoła, a Król wróci do domu -?siedziby władców i budowniczych cudów, rycerzy
Krzyża i Pucharu. Lohengrina, syna Parsifala. Domem tym było Montsalvat,
gdzie ukryto Graala. Jeden łyk z niego gwarantował zbawienie na zawsze.
Kiedy nocny prom płynął przez Cieśninę Kaletańską, Regina wyjawiła mi,
że Król nienawidzi przeklętych czasów, w których przyszło mu żyć.
Bezkrwawej epoki wyprutej z tajemnicy i magii, wyprutej z honoru. Kiedy
wszystko inne -?rodzina, miłość, państwo -?go zawiodło, poświęcił się
budowaniu zamków. Tak jak we wczesnym dzieciństwie budował modele Grobu.
W pewnym sensie jego zamki były grobami. Linderhof, Herrenchiemsee,
Neuschwanstein -?wszystkie krypty, po których błąkał się samotnie,
uciekając przed pompą i zadęciem stolicy, szukając chwili wytchnienia w górskich jeziorach i mglistych lasach. Lubił nocą pędzić karetą między
drzewami. Wszyscy mówili, że jest szalony.
Nie był. Poza tym nikt, nawet najbardziej zaufani doradcy, nie wiedział,
że buduje swój ostatni zamek. Na Księżycu.
-?Mogę cię tam zabrać -?oznajmiła Regina, kiedy dotarliśmy do
Frankenstein.
3. Karty
3
Karty
-?Gdzie ją znalazłeś? -?spytała Agata, zaglądając do kuli śnieżnej.
Trzymała ją jak ropuchę lub coś, co gryzie.
Było już dobrze po północy. Siedzieliśmy w jej pokoju -?małej izbie
wartowniczej w jedynej ocalałej wieży Zamku Frankenstein, tuż pod moim
pokojem. Nazywała ją swoją omdlewarnią, bo było tu stłoczonych
kilkanaście szezlongów i otoman, i często żartowała, że nie można się w niej potknąć, by nie upaść na jakąś poduszkę. Pozostałymi meblami były
szafa i toaletka z blatem ociekającym woskiem ze świec, które Agata tu
przez lata ustawiała. Nowe świece często sterczały w starych,
zdeformowanych kikutach. W owalnym lustrze, przed którym właśnie
siedziała, wokół jej głowy latały małe czerwone płomienie,
przypominające psotne chochliki.
Okna naszych pokoi, inaczej niż w reszcie zamku, zostały zabite deskami,
więc nie było niebezpieczeństwa, że ktoś z zewnątrz zauważy światło, ale
za to w środku panował zaduch. Niekiedy, gdy doskwierały nam zawroty
głowy, a Reginy nie było, odkręcaliśmy którąś z desek, by wpuścić świeże
powietrze. Było to ryzykowne, ale mieliśmy już wprawę z dzieciakami
przychodzącymi w ramach zakładu albo pijakami i umieliśmy ich zwodzić i przepędzać. Na cienistym dziedzińcu rozlegał się czasem szept wiedźmy, a błędny ognik prowadził chwiejącego się na nogach wędrowca do snu w przydrożnym rowie.
Tej nocy Regina była na miejscu i okno pozostało szczelnie zamknięte.
Agata przysunęła kulę śnieżną do świec i przycisnęła nos do modelu, żeby
go dokładnie obejrzeć. Bałem się, że jej kryza stanie w płomieniach.
-?Leżała przed bramą, kiedy wróciłem -?odparłem.
-?To Neuschwanstein -?stwierdziła.
Wiedziałem. Nie mógłbym nie rozpoznać białego pałacu Króla Ludwika -?z czerwoną bramą wjazdową, prostokątną wieżą, strzelistymi pinaklami.
Model został precyzyjnie wyrzeźbiony, rękę starannego miniaturzysty było
widać w każdym detalu -?od środkowego szczytu nad bramą po uwiecznionego
na fresku nad wejściem do pałacu triumfującego świętego Jerzego
przebijającego szyję smokowi.
-?Myślisz, że...
Urwałem.
Agata się odwróciła, żeby na mnie spojrzeć. Po tygodniach zamknięcia
miała zmizerniałą twarz o zielonym, goblinowatym odcieniu. Jej czarna
suknia z rękawami w kształcie dzwonów podkreślała bladość, przywodząc na
myśl obrazy łóż śmierci i poplamionych krwią chusteczek. Kości
policzkowe, u niej zawsze wyraźne, sterczały teraz jak ośnieżone turnie
u szczytu góry. Podobnie jej długi i kościsty hiszpański nos.
Z nudów spiętrzyła loki -?naturalnie blond, ale kilka miesięcy wcześniej
ufarbowane na ciemniejszy kolor i przez to przygasłe jak stary
polerowany mosiądz -?w wysoką natapirowaną konstrukcję. Wewnątrz
ukrywała garść pereł w kształcie łez, odziedziczonych po jakiejś babce
lub ciotce -?z jej rodziną nigdy nie można było mieć pewności, bo zawsze
skąpiła szczegółów i ilekroć wspominała o krewnych, po szyi wspinał jej
się szkarłatny rumieniec poczucia winy. W świetle świec perły lśniły jak
wilcze oczy za żywopłotem z bukszpanu.
-?Co? -?spytała, zaciskając palce na podstawie kuli.
-?Myślisz, że ktoś to dla nas zostawił?
Do jednej z wieżyczek Neuschwanstein wciąż był przyczepiony kryształowy
płatek. Agata postawiła kulę śnieżną na toaletce i patrzyła na nią,
jakby Król miał lada chwila otworzyć drzwi pałacu i wyjść z niego w pełnym rynsztunku.
-?To popularna ozdoba -?odparła. -?Król jest sławny również w tej części
Niemiec, mimo że znajdujemy się daleko od jego zamków. Poza tym Boże
Narodzenie za pasem. Może zgubiło ją jakieś dziecko?
Nie odpowiedziałem, że nie wiem, dlaczego jakieś dziecko miałoby na
szczycie naszego wzgórza nosić w kieszeni kulę śnieżną z Neuschwanstein,
w dodatku w deszczowy październikowy dzień.
-?Możliwe -?odparłem po prostu.
Agata wyglądała na zadowoloną z tej odpowiedzi i powróciła do nakładania
karminu na usta -?przerwałem jej to, przychodząc z nowiną o swoim
odkryciu. Spojrzała na mnie w lusterku.
-?Powróżyć ci? -?zapytała.
Poodsuwaliśmy kilka puf i usiedliśmy na podłodze. Skłębiona suknia Agaty
wybrzuszyła się wokół talii jak przejrzała, czerniejąca persymona.
Wziąłem karty.
To był zwyczaj, który oboje przyjęliśmy wiele lat wcześniej i kultywowaliśmy podczas długich ponurych zim we Frankenstein. Szelest
kart zawsze zdawał się koić Agatę, a ja z czasem zacząłem ufać w trafność jej przepowiedni, szczególnie gdy sam czułem się otępiały.
Odkąd Regina ukarała ją zamknięciem w pokoju za złamanie najbardziej
fundamentalnej zasady naszego zakonu -?zawsze szanować Króla -?stawiała
mi karty co wieczór.
* * *
Zdarzyło się to pewnej przyjemnej nocy pod koniec sierpnia, kilka dni po
przyjęciu z okazji urodzin Króla.
Siedziałem w swoim pokoju nad mapą naszej doliny -?jej sporządzanie
zajmowało mi większość czasu, kiedy nie pełniłem warty -?gdy wpadła
Agata, rzuciła mi się do kolan i chwyciła mnie za ramię. Mapa miała być
prezentem dla Króla, kiedy nas przyjmie. Pośpieszyłem ratować jej róg,
bo go przydeptała.
-?Och, mój drogi Ambrose! -?krzyknęła. -?William mnie kocha, a ja kocham
jego i chcę się bawić aż do wschodu słońca. Chodź!
William był młodym kamieniarzem, w którym się zadurzyła -?krzepkim
młodzieńcem o tak jasnych włosach na głowie i ramionach, że wydawały się
białe. Mieszkał przy stacji kolejowej w małym domku, którego frontową
ścianę porastała bujna masa bluszczu. Kiedy się zmrużyło oczy, wyglądało
to jak dziwna liściasta kotwica, zrzucona nad drzwi przez jakiś
kosmiczny szkuner dryfujący wśród gwiazd.
Próbowałem ją uspokoić. Zaproponowałem herbatę z mojego piecyka i kilka
poduszek, by Agata usiadła na czas jej parzenia, ale nie słuchała
argumentów. Była tak rozpalona, że zerwała z szyi wykrochmaloną kryzę.
Zobaczyłem ślady zębów Williama.
-?Nie, nie, nie -?uparła się. -?Nie będziemy tu siedzieć jak dwie stare
baby, popijając herbatkę i marnując czas. Chodź. Regina nigdy się nie
dowie, bo jej tu nie ma.
-?Skąd wiesz?
-?Widziałam ją w miasteczku. Jak je opuszczała. Upewniała się, czy nikt
jej nie śledzi, ale widziałam. Dom Williama jest tuż przy głównej
drodze, w stronę Diemerstein, a ja zaglądałam przez firanki, kiedy brał
kąpiel. Może ona też poszła się zabawić.
Jakoś w to wątpiłem. Bardziej prawdopodobne było, że Regina wybrała się
po jakiś składnik kluczowy dla swoich eksperymentów -?coś wielkiego i drogiego, co można było dostać tylko w wielkich i drogich sklepach w Kaiserslautern. Znała sposoby na obejście ograniczenia wynikającego z godzin otwarcia.
-?A Baron? -?zapytałem. Regina mogła opuścić domostwo, ale jej sługus
zawsze był gdzieś w okolicy.
-?Ambrose!
Agata zaczynała się niecierpliwić, moje tchórzostwo odbierało jej
energię i warzyło nastrój. Z obrzydzeniem wyszczerzyła zęby. -?Nie
możemy tak żyć! Oboje nadal jesteśmy młodzi. Chodź, zagram coś, czego
dawno nie słyszałeś.
W końcu nie mogłem jej się oprzeć.
Chciałem udowodnić, że ma rację. Być przy niej młody.
Przemknęliśmy przez dziedziniec i zeszliśmy do podziemi, które służyły
nam za główną izbę. To właśnie tam obchodziliśmy urodziny Króla
dwudziestego piątego sierpnia, a także kilka innych obowiązkowych świąt
przewidzianych w naszym kalendarzu: trzeci maja -?na pamiątkę Audiencji,
która na zawsze odmieniła życie Króla, a tym samym i nasze; trzynasty
czerwca -?rocznicę Jego wniebowstąpienia, w czasie której upuszczaliśmy
różową krew do kielicha i podpalaliśmy, by opary dotarły do Niego; oraz
dwudziesty pierwszy grudnia -?najdłuższą noc w roku.
Wystrój izby był oszczędny -?pośrodku stał masywny orzechowy stół, a wokół niego cztery dębowe krzesła, których oparcia zdobiły płaskorzeźby
łabędzi i mieczy. Sufit nad północno-zachodnią ścianą był częściowo
zawalony i sączyło się przez niego blade światło Księżyca w towarzystwie
wstęg mgły. Tuż pod wyrwą znajdował się przepastny kominek. Przed nim
stał fortepian Bösendorfer -?czarny, królewski w swej nieziemskiej
prezencji. W świetle Księżyca jego politurowana powierzchnia wydawała
się niemal przezroczysta.
Agata usiadła przy instrumencie i cała jej twarz rozjaśniła się w uśmiechu wręcz dziecinnego rozanielenia. Rozcapierzyła palce nad
klawiaturą, wyczekując chłodu klawiszy.
-?Gotowy? Chopin, Etiuda op. 10 nr 4, presto con fuoco.
Moim kręgosłupem wstrząsnął nagły strach i niemal krzyknąłem do Agaty,
by przestała.
W zamku Chopin był zakazany.
Chopin, Mozart, Beethoven i Brahms -?oni wszyscy byli zakazani.
Na Bösendorferze wolno było grać tylko muzykę Wagnera, bo tylko ona
cieszyła Króla, gotowego doprowadzić do ruiny całe królestwo, byle tylko
sfinansować marzenia maestra. W swoim parku wybudował sztuczną grotę z jeziorem i wodospadem. Dzięki elektrowni mógł wyczarowywać tęczę wśród
stalaktytów i tworzyć fale w wodzie. Muzycy schowani za sztucznymi
skałami grali dla niego Lohengrina i tego samego oczekiwano od Agaty.
Czasem, gdy mieliśmy pewność, że Regina wyszła, Agata i ja słuchaliśmy
Chopina albo dzieł nowych artystów, których płyty winylowe kupowałem w mieście.
Ich rytmy były tak bezczelnie różne od tych, do których przywykliśmy, że
nasze rozedrgane serca w każdej chwili groziły pęknięciem. Najbardziej
lubiliśmy album Funeral. Nazwa zespołu -?Arcade Fire -?brzmiała jak
inkantacja. Zajeździliśmy tę płytę do imentu. Odtwarzaliśmy przemycone
nagrania na starym przenośnym gramofonie, ukrywanym przez Agatę pod
obiciem starej aksamitnej sofy, ustawionej tak, że trzeba było się
wspiąć na kilka puf, by tam sięgnąć. Kuliliśmy się w kącie, zasłaniając
gramofon własnymi ciałami, i włączaliśmy muzykę tak cicho, że trzeba
było wstrzymywać oddech, by cokolwiek usłyszeć.
To było co innego. Bluźnierstwo. Ale Agata się nie przejmowała. Zagrała
utwór raz, w wymaganym diabelskim tempie -?tak szybko poruszała palcami,
że zdawały się zaginać powietrze wokół. Potem zagrała ponownie. I jeszcze raz, i jeszcze, coraz szybciej, aż w końcu miałem wrażenie, że
słyszę łamiące się kości w jej napiętych palcach. Na moich oczach
dokonało się przeobrażenie.
Agata była wspaniała jak zwykle, ale miała w sobie ogniste szaleństwo,
którego nigdy wcześniej u niej nie widziałem. Jej skóra była tak blada,
że mogłem obserwować, jak w żyłach krąży różowa krew, jasno świecąca i zmieniająca moją przyjaciółkę w ognistą anielską istotę. Nie przestawała
grać, bez wytchnienia kiwając głową i miotając włosami na boki.
Przytupywała i wydawała okrzyki uniesienia, a szczury wokół nas uciekały
w popłochu, bo w brudnym, wilgotnym podziemiu, do którego niechętnie
udzieliły nam dostępu, nigdy przedtem nie panował taki rozgardiasz.
Muzyka była zaraźliwa. Wkrótce sam zacząłem tańczyć w pyle i kurzu.
Klasnąłem w dłonie, a z belek zerwały się nietoperze i wyleciały w noc
przez wyrwę w suficie. Rozwarłem ramiona i udawałem, że też potrafię
latać. Podrygiwałem, skakałem i kręciłem się w kółko, aż zobaczyłem
gwiazdy...
...i bladą twarz patrzącej na nas Reginy. Spojrzenie miała pociemniałe ze
złości.
Zrobiła krok w kierunku środka sali.
Kiedy Agata też ją spostrzegła, jej palce znieruchomiały w powietrzu, a muzyka zamarła jak echo śmiechu z minionych stuleci.
-?Nie mogę sobie przypomnieć... Co takiego świętujemy dziś wieczorem?
Regina zrobiła ku nam kolejny krok.
Nawet szczury chowały się przed jej gniewem.
-?Czy to pierwszy raz, gdy Król usłyszał muzykę Wagnera? Ale to nie
Wagner, prawda? Nie, chyba nie -?stwierdziła. Częściowo ukryta w mroku
wyglądała jak kamienny Atlas dźwigający na barkach cały ciężar zamku. -
Nie -?powtórzyła. -?Nie.
Następnego wieczoru Agata i ja rozpoczęliśmy areszt domowy. Ponieważ
tańczyłem, a Regina orzekła, że taniec był jedynie skutkiem odtwarzania
muzyki, zostałem skazany na trzydzieści dni izolacji w swoim pokoju, z dyspensą na uczestnictwo we mszy co niedzielę i ćwiczenie, gdy Regina na
to pozwoli.
Agata wciąż odsiadywała wyrok dziewięćdziesięciu dni i z samotności
odchodziła od zmysłów.
* * *
Skończyłem tasowanie talii tarota i podałem ją z powrotem Agacie.
Zaczęła układać karty w swój ulubiony dziwny, asymetryczny wzór.
Przypominał plan katedry, choć bóg, którego tam czczono, musiał być
tricksterem lubiącym przekrzywione krzyże i kręte nawy.
-?Spotkałeś się z kimś, kiedy byłeś w mieście? -?spytała niemal
mimochodem, odkładając ostatnią kartę swojego wzoru.
Była świadoma, że czasami, pełniąc straż, odwiedzałem mężczyzn w ich
domach albo w lesie. Prawnika, który pracował we Frankfurcie i na
weekendy wracał do schorowanych rodziców, nauczyciela z liceum w Kaiserslautern, konduktora, który często obsługiwał trasę mannheimską i ostatnimi czasy był jedynym stałym elementem mojego życia towarzyskiego.
Bliskość z ludźmi z zewnątrz była jeśli nie zakazana, to przynajmniej
traktowana z podejrzliwością, więc zawsze musieliśmy zachowywać
ostrożność, dyskutując o tych kwestiach.
-?Nie -?skłamałem.
Wiedziała o konduktorze, prawniku i nauczycielu. Ale nie o Martinie.
W układzie z Martinem nie chodziło o seks, towarzystwo czy nawet
zauroczenie. Rzecz polegała na czym innym. Martin oznaczał zdradę,
dezercję.
Pamiętam, jak podczas jednej z wart usłyszałem o nim po raz pierwszy.
Była to drobna, wręcz nieistotna plotka -?jeden człowiek opowiadał
drugiemu, że ktoś trzeci został wyleczony z rzekomo nieuleczalnej
choroby przez Martina, syna Benedicta Hungera.
Początkowo nie zwróciłem na to uwagi, ale pewnej nocy znalazłem się
blisko niebieskiego domu i postanowiłem zajrzeć. Rodziny akurat nie
było, więc wślizgnąłem się do środka i w gabinecie znalazłem księgi
Martina. Oglądałem je godzinami, próbując rozszyfrować znaczenie
inskrypcji pod każdym drzeworytem w poszukiwaniu mojej dolegliwości -
tej, którą odkryłem, siedząc zamknięty w szafie. Która wygnała mnie z domu i zaprowadziła na strych, gdzie znalazła mnie Regina. Jakiś czas
później, przetrząsając biurko Martina, wydobyłem z dna szuflady plik
notatek. Wertowałem je bezmyślnie, gdy nagle zobaczyłem coś, co kazało
mi się zatrzymać. Był to początek artykułu, który według dopisku na
górze pierwszej strony Martin zamierzał opublikować w czasopiśmie
"Journal of Neurology". Tytuł, napisany na maszynie Adler i podkreślony
czerwonym długopisem, brzmiał: Somnambulizm i inne przejawy
ekstremalnej aktywności nocnej: propozycja leczenia. W notatkach
przetrwało tylko kilka pierwszych zdań, ale to, co w nich wyczytałem,
obietnica "pełnego wyleczenia tych wszystkich zaciemnień umysłu, które
zdają się wynikać z zaburzenia rytmu dobowego", sprawiła, że doszedłem
do zdumiewającego wniosku: może wcale nie potrzebuję Reginy. Może to on
będzie w stanie mi pomóc.
Tym właśnie był dla mnie Martin. Świadomością, że rozważam życie poza
zamkiem, bez Reginy. Nazywała nas zakonem. Zakonem Króla na Księżycu,
ale zaczynałem czuć, że jesteśmy raczej sektą -?jej sektą -?a przywódczyni takiej grupy nigdy nie powinno się mówić o znalezieniu
drogi ucieczki.
Dlatego musiałem utrzymać Martina w tajemnicy przed Agatą -?bo z miłości
była w stanie zrobić wszystko, by mnie chronić. Nie mogłem jej narażać
na takie niebezpieczeństwo. Przynajmniej dopóki nie miałem pewności, że
to, co Martin ma do zaoferowania, jest realną alternatywą dla planu
Reginy. Jeśli okaże się, że tak, zabiorę ze sobą Agatę i uciekniemy.
Martin przeniesie nas do Ingolstadt albo jeszcze dalej. Wszystko jedno
dokąd -?byle tylko nam pomógł.
Kiedy do Agaty dotarło, że nie dodam nic więcej, westchnęła.
-?Naprawdę tęsknię za wychodzeniem z domu. Jaki mamy dzisiaj dzień?
-?Sobotę, dwudziesty trzeci października.
Szybko policzyła w pamięci.
-?Zostało jeszcze trzydzieści sześć dni -?stwierdziła i posmutniała na
twarzy.
Nagle wydarzyło się coś dziwnego.
Za plecami Agaty, przy drzwiach, w miejscu, do którego nigdy nie
docierało światło świecy, znajdował się portret, który sama powiesiła.
Przedstawiał ją jako dziecko, ubrane w czerwoną atłasową szatę i siedzące w fotelu w stylu Ludwika XIV. Na kolanach położono jej
tygrysiątko. Agata nigdy nie patrzyła na ten portret, a kiedy poruszałem
jego temat, krzywiła się, odsłaniając zęby. "A, ten stary bohomaz",
kwitowała. A jednak, gdy kilka razy sugerowałem, że może powinna go
wyrzucić, skoro ją tak drażni, broniła tej jedynej rodzinnej pamiątki z równą gorliwością, z jaką ją deprecjonowała, gdy -?bardziej z ciekawości
niż uprzejmości -?chwaliłem niektóre jego aspekty. Prawdę powiedziawszy,
niewiele zasługiwało na uznanie. Malarzowi zabrakło autentycznego
natchnienia i w technice nie pozostawił prawie żadnego pierwiastka
artyzmu, co czyniło obraz raczej wulgarnym. Mimo to, kiedy polegiwałem
na sofie po całonocnej grze w rosyjskie warcaby z Agatą, często miałem
wrażenie, że potrafię dostrzec echo jakiegoś zamiaru w sposobie, w jaki
dziewczynka trzyma zwierzę -?celowość, upartą zuchwałość splecionych
palców, jakby malarz tchnął cały swój talent w ten jeden szczegół.
Jednak tego wieczoru nie zwróciłem uwagi na dłonie.
Chodziło o oczy.
Przez krótką chwilę, pośród zakurzonych otoman, Agata przyciskająca do
piersi talię kart tarota miała ten sam wyraz twarzy co Agata trzymająca
na kolanach tygrysiątko. W miejscu, które zajmowałem, te dwie postaci
nakładały się na siebie. Wtedy zobaczyłem w oczach dziecka coś, czego
wcześniej tam nie było. Smutek, gniew, głód.
Wszystko, co dobre, dla mnie już się skończyło, szeptały oczy Agaty.
Sama to zniszczyłam, krzyczały te na obrazie.
-?Wybierz kartę do odwrócenia -?poleciła Agata. Jej głos wydawał się
odległy, a blada twarz falowała w mroku jak latarnia mnicha na bagnach.
Wyglądała, jakby w każdej chwili mogła wyblaknąć, zniknąć na płótnie,
portret wsysał ją z powrotem. Wiedziałem, że to tylko gra świateł
połączona z moim zmęczeniem -?był już prawie świt -?ale nie mogłem stać
w miejscu i patrzeć, jak znika.
Wyciągnąłem ręce nad kartami i ją objąłem. Pachniała pudrem, woskiem,
dymem i tytoniem, który tak lubiła żuć, i właśnie ten zapach -?bardziej
niż koścista sylwetka -?burzył iluzję. Rzuciłem nerwowe spojrzenie za
jej ramię, ale czymkolwiek był czar utkany chwilę wcześniej przez
portret, uleciał. Znów widziałem tylko zgrzebną robotę partacza bardziej
zainteresowanego wyblakłą wielkością rodu Agaty -?i jego złotem -?niż
duszą modelki.
-?Myślisz, że Regina kiedykolwiek mi wybaczy? -?szepnęła mi do ucha
Agata.
-?Jestem pewny, że tak.
-?Czy kiedy spotkamy się z Królem, powie mu, że jej nie posłuchałam?
-?Na pewno tego nie zrobi. Wie, że nie miałaś złych intencji -?odparłem.
Tak naprawdę chciałem powiedzieć: dlaczego obchodzi nas Król i to, co
może mu powiedzieć Regina, jeśli i kiedy zgodzi się z nami spotkać?
Dlaczego pozwalamy jej decydować, jaką muzykę wolno nam odtwarzać, jakie
książki czytać, jak się modlić, z kim spotykać, rozmawiać i komu
okazywać czułość? Czy kiedy przyjęliśmy jej zaproszenie do Frankenstein,
zrzekając się dawnego życia, zrzekliśmy się również prawa do
decydowania, gdzie i jak znaleźć szczęście w nowym życiu? A co, jeśli
istnieje inny sposób, a ja go odkryłem?
Agata się odsunęła, pociągnęła nosem. Miała mokre oczy. -?Wybierz kartę
do odwrócenia -?powtórzyła.
Spuściłem wzrok i poczułem ulgę, że portret zniknął w cieniu na ścianie.
Wybrałem kartę leżącą najbliżej, kaplicę Najświętszej Maryi Panny w tej
osobliwej katedrze.
Czarny łabędź z czerwonym dziobem. Dobrze znałem tę kartę. Zawsze się
pojawiała podczas naszych seansów i Agata nabrała przekonania, że
przedstawia mnie. Uśmiechnęła się.
-?Ojciec Kielichów, znowu -?powiedziała. -?Wybierz drugą.
Sięgnąłem ku poprzecznej nawie katedry, obróciłem kartę.
-?Dziewiątka Mieczy -?oznajmiła Agata i się wzdrygnęła. Położyła palec
na karcie i odsunęła ją od siebie. Ilustracja była niepokojąca.
Przedstawiała dwie gałki oczne wydłubane z oczodołów. Nad nimi pełzały
larwy. Na marginesach rósł nieprzenikniony las mieczy, których ostrza
były skierowane do środka.
-?Co to oznacza? -?zapytałem.
-?Że toczysz walkę, jesteś uwięziony we własnej głowie i nie widzisz
wyjścia. Wątpliwości i zmartwienia zjadają cię niczym larwy. Ale... -
Urwała i popatrzyła na mnie z mieszaniną troski i podejrzliwości. -
Nigdy przedtem nie wyciągnęłam ci tej karty. Co się zmieniło?
W oczach na karcie malowało się wygłodniałe zaskoczenie. Czy właśnie tak
wyglądały moje oczy, kiedy patrzyłem? Zatrzymałem się, zanim mój umysł
zdążył wytworzyć obraz Martina. Dla Agaty czaszka była zasłoną, nie
mogłem zdradzić sam siebie.
Potrząsnąłem głową, by oczyścić umysł, i wtedy zauważyłem, że oczy na
karcie patrzą w dwóch różnych kierunkach, jak u Reginy. Poczułem je na
sobie, jak przenikają mnie na wskroś, widzą mój sekret, zmartwienie,
które nie tyle zjadało, co łapczywie pożerało moje wnętrzności. Wkrótce
nie będzie już czego trawić -?zaczną drążyć sobie drogę na zewnątrz i wystąpią mi na twarz niczym trąd utraconej wiary. Wówczas Regina dowie
się o Martinie i o nadziei, która rozkwitła w najciemniejszym zakamarku
mojego serca. Pozna pytanie, które aż się prosi, by je zadać.
Wzruszyłem ramionami.
-?Nie wiem, co się zmieniło. To ty masz mi powiedzieć.
-?Wybierz trzecią kartę. Może to ona wyjaśni znaczenie Dziewiątki.
Tym razem wybrałem kartę leżącą najdalej od siebie, portal katedry.
Odwróciłem ją.
Zobaczyłem pikującą sowę, trzymającą w szponach czarny miecz.
-?Syn Mieczy -?oznajmiła Agata. -?Kolejne miecze. Choć to nie jest aż
tak zła karta jak Dziewiątka. Przedstawia mężczyznę. Stanowczego i silnego, lecz zdolnego również do przemocy. A przy tym mądrego, choć ty
nie znasz rzeczywistego zakresu jego wiedzy. Wiesz, kogo może
przedstawiać ta karta?
Moje błądzące myśli pobiegły do Martina, ale tym razem przekierowałem je
zbyt wolno. Agata patrzyła prosto na mnie, zobaczyła go.
-?Kim on jest? -?zapytała.
Uśmiechnąłem się, by powstrzymać grymas twarzy, i zamknąłem oczy, by
ukryć strach rozszerzający źrenice. Podsunąłem jej obraz szyi Martina,
jego szerokiej klatki piersiowej wciąż mokrej po prysznicu, umięśnionych
nóg. Lubił biegać, często nocą, po pracy przy biurku, spocone włosy
lepiły mu się do czoła. Pokazałem Agacie jego krzyż, pępek.
-?Pewien człowiek z miasta -?odparłem. Poczułem na sobie srocze
spojrzenie Agaty, wyczulone na każde drgnienie mojej twarzy. Nie
potrafiła się oprzeć sekretom, zwłaszcza tym ujawnionym przez swoje
karty, a ponieważ czuła, że ten jest niebezpieczny, pragnęła go jeszcze
mocniej.
-?Dlaczego mi o nim nie powiedziałeś? -?spytała.
-?Tylko go szpieguję. To stara gra w kotka i myszkę -?odpowiedziałem.
Oczy nadal miałem zamknięte, ale Agata wiedziała, że kłamię. Usłyszałem
szelest jej sukni, gdy wstała z posadzki i się ode mnie odsunęła.
-?Wiesz, że mnie możesz zaufać -?powiedziała ochryple.
-?Wiem -?odparłem. To była prawda i jednocześnie kłamstwo.
Spojrzałem na nią. Leżała na swoim ulubionym żółto-fioletowym szezlongu
przy zabitym deskami oknie.
-?Jestem zmęczona -?oznajmiła. -?Będziemy musieli dokończyć seans kiedy
indziej.
Wiedziałem, że to nieprawda, ale podszedłem i pocałowałem ją w czoło.
Uśmiechała się blado, bez życia. Złość już z niej ulatywała. Wygładziła
aksamitne klapy mojego płaszcza -?prezentu, który od niej dostałem z okazji pierwszych urodzin Króla. Spędziliśmy je razem w zamku. Ona też
musiała uciec z domu, gdzieś w Pirenejach, i została sprowadzona do
Frankenstein sześć czy siedem miesięcy przede mną. Rozważała odejście,
kiedy pewnej nocy nagle się pojawiłem i zmieniła zdanie. Byliśmy
rówieśnikami i natychmiast poczuliśmy pokrewieństwo. Uważałem ją za
siostrę, łączyła nas więź. Kiedy musiałem coś przed nią ukrywać,
sprawiało mi to ból.
Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki