Najpierw meldunek!
Drugiego kwietnia 1945 roku głowa admirała Charlesa Lockwooda,
dowodzącego amerykańskimi okrętami podwodnymi na Pacyfiku, pękała ze
zmartwienia. Nie dość, że miał mnóstwo roboty z wyznaczeniem i kontrolowaniem zadań przydzielonych jego jednostkom, które operowały na
ogromnych akwenach Pacyfiku, a także u samych wrót Japonii, to
przyłączył się do tego bardzo nieprzyjemny kłopot. Oto tego dnia zerwano
go ze snu, żeby zakomunikować mu, iż okręt podwodny "Queenfish",
dowodzony przez McLoughlina, znakomitego dowódcę, mającego na swym
koncie siedem zatopionych japońskich transportowców, posłał poprzedniego
dnia na dno ósmy! Ale jaki! Nie był to zwykły "maru", który
przysporzyłby kolejnego lauru w morskiej, bezlitosnej wojnie przeciw
tonażowi handlowemu przeciwnika. "Awa Maru" był bowiem statkiem
chronionym specjalną gwarancją, udzieloną przez rząd Stanów
Zjednoczonych, który dostarczał z Wysp Japońskich dziesięć tysięcy
paczek dla amerykańskich jeńców w Sajgonie. Statek znajdował się właśnie
w drodze powrotnej do Japonii i oto na godzinę przed północą, 1
kwietnia, "Queenfish" wpakował mu cztery torpedy. Miało to oczywiście
tylko jeden skutek -?ten mianowicie, że "Awa Maru" natychmiast poszedł
na dno.
Wiceadmirał Lockwood był w trudnym do opisania stanie ducha. Taki
dowódca, a zachował się jak ostatni kretyn! -?rozmyślał. Czym się
wytłumaczy? Nocą? Mgłą? Nieświadomością? Przecież wszyscy dowódcy
otrzymali zawiadomienie o trasie rejsu "Awa Maru"!
Mieć taki udział w sparaliżowaniu japońskiego dowozu, puścić na dno
kilka spośród 76 storpedowanych tankowców, bez których prędzej czy
później stanie każdy japoński okręt -?i ukoronować takie dzieło
zniszczeniem statku znajdującego się de facto pod opieką rządu Stanów i przepisów prawa międzynarodowego. I ten bohater donosi o wyłowieniu
jednego rozbitka!
Lockwood nie był zbytnio porywczy, ale jego podwładni na sztabowym
statku "Holland", zakotwiczonym w Apra Harbor u brzegów półwyspu Orote,
na wyspie Guam, odczuli wkrótce skutki jego złego humoru. Godzi się
dodać, że wyspa Guam, położona najdalej na południe w archipelagu Wysp
Mariańskich, była od niedawna ponownym nabytkiem floty USA. Wygnana stąd
przez Japończyków w trzy dni po ataku na Pearl Harbor, od sierpnia 1944
roku stała się bazą amerykańskiego dowództwa floty. Jakoś ostatnio nie
nawiedzały jej tajfuny i trzęsienia ziemi, co następowało tu co pewien
czas, niezależnie od statusu politycznego. Trzydzieści dwie mile na
dziesięć, ze wspaniałą, naturalnie chronioną przystanią, a przy tym 1525
mil do Tokio, prosto jak strzelił! Same zalety, jeśli nie liczyć po
drodze ufortyfikowanej Okinawy oraz obecności na tyłach wielkiej bazy
japońskiej na wyspach Truk, w archipelagu Karolinów. Jednak Japończycy
siedzieli teraz cicho jak mysz pod miotłą, dowodzeni przez admirałów,
którym daleko było do lwa Yamamoto...
Trzy dni wiceadmirał chodził struty. Japończycy zaczynali robić szum
wokół tej sprawy, nadając w świat, że ich statek "Awa Maru" o nośności
11 529 ton został posłany na dno przez Amerykanów, którzy uprzednio
udzielili mu morskiego glejtu. Ba, Japończycy najwyraźniej żądali
ukarania dowódcy, domagając się nawet postawienia go przed trybunałem
międzynarodowym. Można było się nie przejmować zbytnio Japończykami,
którzy łamali od początku wszelkie postanowienia międzynarodowe w sprawie humanitarnego -?jeśli w ogóle można to tak określić -
prowadzenia wojny. Ale co powie amerykańska prasa, kongresmani? Jakie
gromy spadną na flotę, a co za tym idzie -?również i dowództwo floty
podwodnej Pacyfiku? A jej sztabowy okręt, niech to diabli, jak na ironię
znajduje się w pięknej zatoce obok półwyspu, gdzie rosną strzeliste
palmy i mieszkają kolorowi mieszkańcy posiadający dziecinnie radosne
usposobienie, którego mogą im pozazdrościć w tych dniach wiceadmirałowie
floty USA...
Do diabła z tą "królewską rybą1", zaczynającą się psuć od głowy,
to znaczy od komandora McLoughlina, który, jak wiadomo, zatopił siedem
wielkich transportowców, a przy ósmym okazał się zbyt celny jak na
potrzeby podwodnej floty Pacyfiku i jej dowódcy...
W najtrudniejszych tej wiosny chwilach na Pacyfiku ratowało Lockwooda
odwrócenie myśli ku eksperymentalnej akcji -?próbie wejścia grupy
okrętów podwodnych na Morze Japońskie omywające zachodnie brzegi
Japonii. Bronione wąskimi cieśninami, z których najważniejsze były gęsto
patrolowane oraz usiane polami minowymi, Morze Japońskie wydawało się
niezdobyte. Jednak gdy przybyły pierwsze okręty podwodne z najnowszymi
urządzeniami hydrolokacyjnymi, można było się ważyć na przejście przez
cieśninę La Pérouse, ba, nawet sławną Cuszimę.
I tak oto każdego ranka, witając wschód słońca w kiosku okrętu
podwodnego, wiceadmirał Lockwood wychodził wraz ze swymi jednostkami z zatoki Apra i szedł dziesięć mil na zachód, na pas głębokich wód. Sto
kilometrów dalej na zachód głębokość oceanu dochodziła do dziesięciu
tysięcy metrów!
Niedaleko zatoki Apra okręty uczyły się używać nowych hydrolokatorów do
wynajdywania przejść w ćwiczebnym polu minowym. Świeżo wrócił spod
Formozy i Okinawy okręt podwodny "Tinosa", którego załoga, prawdę
mówiąc, była trochę sfrustrowana przebiegiem rozpoznawania pól minowych
za pomocą nowego hydrolokatora. Owszem, urządzenie działało, ale cała
uwaga załogi była skoncentrowana na groźnym podwodnym świecie min,
natomiast świat nawodny, kryjący pożądane łupy, według których później
oceniano działalność, pozostawał poza kręgiem ich uwagi. Nie zatopili
nic, bo nie mieli do tego ani głowy zajętej minami i hydrolokatorem, ani
czasu. Nici z odznaczeń! Wiceadmirał Lockwood postanawiał im to zresztą
jakoś wynagrodzić, w myśl zasady sformułowanej ongi przez Napoleona:
"Dajcie mi dość orderów, a zawojuję całą Europę".
Dwa fakty złożyły się na to, że dowódca podwodnej Floty Pacyfiku
przestał trochę myśleć o sprawie "Queenfisha" i losie japońskiego statku
szpitalnego: oto otrzymał triumfalną depeszę z okrętu "Tunny", której
treść po rozszyfrowaniu była następująca: "Przeszedłem przez pole minowe
Morza Wschodniochińskiego. Naniosłem na mapę linie min, położone w odstępach 915 metrów, o 170 mil na północny zachód od wyspy Okinawa.
Znajduję się na Morzu Wschodniochińskim. Naniosłem na mapę 222 miny.
Moja pozycja... Hydrolokator pracuje jak zegarek..."
Obok szykującego się wielkiego przedsięwzięcia -?wejścia okrętów
podwodnych na Morze Japońskie -?inne myśli zaczęły zaprzątać uwagę
wiceadmirała Lockwooda i całego zresztą sztabu floty stacjonującego na
wyspie Guam. Oto od 5 kwietnia nasilać się zaczął strumień depesz i meldunków od sił powietrznych i morskich o wzrastającym ruchu w morskich
bazach Wewnętrznego Morza Japońskiego. W swoim dzienniku, prowadzonym
nie tyle ze względów służbowych, co dla zapisania klimatu wydarzeń
historycznych, w których przyszło mu uczestniczyć, Lockwood zanotował:
"Dziś dało się zaobserwować wielkie ożywienie. Lotnicy meldują o podejrzanej aktywności floty japońskiej. Kieruję wszystkie znajdujące
się w moim rozporządzeniu okręty podwodne ku wyjściom z Morza
Japońskiego. Istnieje możliwość, że Japończycy szykują atak
psychologiczny".
Szóstego kwietnia po południu w rejonie cieśniny Bungo, stanowiącej
najwygodniejsze przejście dla okrętów, które z Wewnętrznego Morza
Japońskiego chcą się skierować na południowy wschód, w stronę wysp
Riukiu, patrolowały trzy duże amerykańskie oceaniczne okręty podwodne:
"Threadfin", "Hackleback" i "Silverside". "Threadfin" -?1525 ton
wyporności w położeniu nawodnym i 2415 ton w podwodnym -?patrolował
naprzeciw cieśniny, specjalnie się nie kryjąc. Komandor podporucznik
Foote był w kiosku i obserwował morze, które było tego popołudnia dość
silnie pofalowane -?wiał wiatr o sile 6 stopni w skali Beauforta i powierzchnia wód, jak okiem sięgnąć, pokryta była bryzgami piany. Fale
przechodziły z pluskiem przez wynurzony pokład okrętu, sięgając kiosku,
na którym w moleskinach opatrzonych potężnymi kapturami tkwili
oficerowie z morskimi szkłami przy oczach. Podjadano suchary dla
zapchania żołądków i zapobieżenia skutkom kołysania, które trochę dawało
się we znaki. Ale najlepszym lekarstwem była otwarta, wspaniała panorama
morza pełna wiatru, tej wspaniałej świeżości oceanu, która czyni
człowieka lekkim i szczęśliwym. Myśli obecnych na stanowisku dowodzenia
krążyły między tym, co widzieli i przeżywali w owej chwili, a wspomnieniami o bliskich. Marynarze, nawet na wojnie, mają nieraz sporo
czasu na refleksje, jako że służba, chociażby patrolowa, owo przebywanie
w wyznaczonym do dozorowania sektorze, ma w sobie elementy statyczne.
Krąży się po ustalonych kursach i poza ruchem fal, krzykiem ptactwa
nadlatującego gdzieś z tej niebieskawej krainy, rysującej się liniami
wzgórz na zachodzie, nie chłonie się żadnych nowych wrażeń. Foote miał w pamięci niedawną wizytę w atolu Ulithi, gdzie zbierała się flota
inwazyjna przeznaczona do szturmu Okinawy, wyspy położonej u morskich
wrót Japonii. Zebrały się tam setki okrętów i barek desantowych
najróżniejszych typów i klas, począwszy od wielkich "battlewagons" -
wozów bojowych, jak nazywano największe pancerniki, a skończywszy na
okrętach, barkach i łodziach desantowych przeznaczonych do przewożenia
czołgów, dział i samochodów oraz najważniejszej w tym wszystkim
piechoty, mającej opanować teren. Te dwa dni w Ulithi były dla nich
fantastyczne. Zdążono zorganizować kluby oficerskie, występował jakiś
pospiesznie sklecony kabaret. Wszędzie, gdzie się pokazał, górował swą
atletyczną postacią słynny "Gene" Tunney, ongi mistrz wagi ciężkiej w boksie, póki sam, niepokonany, w pełni chwały nie ustąpił z bokserskiego
ringu. Wszyscy z zapałem przyglądali się jego mundurowi komandora i prawdę mówiąc niejeden miał wątpliwości, czy ten wysoki stopień pokrywa
się z morskimi umiejętnościami. Skoro jednak wojska powietrzne zrobiły z Jamesa Stewarta generała, gwoli reklamy swego rodzaju broni, to
marynarka mogła to samo uczynić z tą niezwyciężoną i skądinąd
sympatyczną górą mięsa...
Gdy na atolu Ulithi, podczas garden party na trawie pod palmami, ukazali
się Anglicy w towarzystwie przedstawicielek Pomocniczej Służby Kobiet, w jedwabnych pończochach i jakby trochę wygorsetowanych, niektórym,
łącznie z Footem, zaczęło się wydawać, że są na nowej, XX-wiecznej
wersji balu brukselskiego, gdy sprzymierzeni szykowali się do
ostatecznego zmierzenia szpad i armat z Napoleonem, i nagle przez salę
przeszedł szmer: "Nadchodzą!".
Ale Japończycy w tym czasie nie mieli dość sił, aby atakować Mariany z atolem Ulithi, szykowali się natomiast do zupełnie innej rozgrywki,
garden party przeto dobiegało finału bez zakłóceń...
-?Dwie jednostki w prawo!
Okrzyk obserwatora, mającego pod opieką prawy sektor obserwacji, wyrywa
Footego z nieprawdopodobnej krainy Ulithi, w której grano na gitarach i pito na przemian gin i piwo. Foote podnosi długie morskie szkła o niebieskawej optyce, nadające się również do działań nocnych.
W szkłach ma sylwetki dwóch okrętów eskortowych idących dość szybko,
jeśli sądzić po odrzucanych dziobem falach. Okręty wyszły najwyraźniej z cieśniny Bungo liczącej około 26 mil morskich i stanowiącej wejście do
Wewnętrznego Morza Japońskiego.
-?Przygotować się do zanurzenia...
Tak czy inaczej, nie były to wielkie okręty, bo o tych musiałby meldować
przełożonym, przede wszystkim admirałowi Mitcherowi, dowodzącemu potężną
flotą lotniskowców krążących gdzieś o 350 mil na południe w rejonie
Okinawy. Ale te dwa? Jeśli by udało się wyjść na pozycję strzału
torpedowego, mógłby być niezły dublet. Ryzykowne, ale w końcu okręt
podwodny jest bronią losu: walczy z tym, co czasem zsyła przypadek...
Moment refleksji jest krótki! Foote postanawia dać rozkaz zanurzenia
okrętu i wyjścia na pozycję strzału. Ale w tym momencie dwa eskortowce
wykonują zwrot o 120 stopni i jakby dodając szybkości, uchodzą. Ledwie
eskortowce zmalały w jego silnych szkłach do rozmiarów punkcików na
wodzie, od strony cieśniny ukazały się dwa trałowce. Szły znacznie
wolniej od eskortowców, widać było, że są na swej normalnej służbie.
Foote działał odważnie, poszedł kursem na zbliżenie, ujrzał, że okręty
trałują, najwyraźniej szykując drogę dla tego, co się pewnie niedługo
ukaże w pryzmatach jego znakomitej lornetki...
Wiatr jakby trochę przygasał, słońce schodziło po niewidzialnej,
wytyczonej precyzyjnie linii, i kontury południowych brzegów górzystej
wyspy Sikoku i wschodnich wyspy Kiusiu nabierały ostrości. "Threadfin",
manewrując ostrożnie, wyszedł na pozycję o 2,5 mili od przetrałowanego
kanału i czekał na rozwój wydarzeń. Radiowcami na "Threadfinie" byli
młodzi chłopcy, którzy wyglądali tak, jakby niedawno zeszli z boiska
brykietowego, zostawiwszy przed chwilą sprzęt. Ich wygląd w każdym razie
nie łączył się z pojęciami o wojnie i Foote, oficer bądź co bądź kadrowy
marynarki, klął Japończyków za to, że ci młodzi ludzie nie mogą robić
tego, na co mieliby z pewnością większą ochotę. Jeden z nich, którego
dowódca okrętu nazywał Jackiem, choć mu było Michael, zameldował o przechwyceniu szeregu sygnałów nadawanych po japońsku.
Minęła szósta, minęła siódma, morze z niebieskiego, usianego bielą,
przemieniało się w szarostalone, a potem w niebieskoczarne, koloru
galowych mundurów marynarki. Było w nim jednak trochę grozy, zwłaszcza
że brzegi obu wysp górujących nad cieśniną Bungo były wrogie i można
było się spodziewać z tych brzegów tylko "pozdrowień" przesyłanych przez
samoloty myśliwskie lub bombowe. O godzinie 19.45 w rurze głosowej
łączącej Footego na pomoście z kabiną radaru zachrobotał głos dyżurnego:
-?Na ekranie dwa echa dużych jednostek i czterech mniejszych. Namiar...
Odległość...
Foote, przekazawszy prowadzenie okrętu oficerowi wachtowemu, szybko
ześliznął się po stalowej schodni, ledwie dotykając stopami jej
szczebli. W pośpiechu, nie opuszczając nawet kaptura moleskinu, który
tak dobrze chronił od deszczu i bryzgów fal, wpadł do kabiny radaru.
Świetlny impuls obiegał tarczę ekranu.
U góry, w odległości jakichś dwudziestu mil, impuls rozświetlał sześć
wyraźnie zarysowanych plamek. Nie było wątpliwości -?z cieśniny Bungo
wychodził, posuwając się z ostrożnością wzdłuż brzegów wyspy Kiusiu,
nieprzyjacielski zespół. Mózg dowódcy pełen był sprzecznych myśli: oto
okazja, która się już może nie powtórzyć. Podejść bliżej, pójść w zanurzenie na głębokość peryskopową, dać salwę dziobową, potem zrobić
zwrot i poczęstować ich tym, co tkwi w wyrzutniach rufowych... Ba, ale
"Threadfin" nie jest tu tylko dla bohaterskich wyczynów. Okręt podwodny
"Threadfin" jest tu jakby psem łańcuchowym, który jest po to, by
ostrzegł o niebezpieczeństwie...
Nie zanurzać się więc, lecz wyjść naprzeciw tym świetlistym plamkom,
dostrzec okręty i przekazać konkretny meldunek. Prawie tak szybko jak
znalazł się we wnętrzu okrętu, powrócił Foote na pomost. Radarzyści
meldowali teraz prędkość japońskiego zespołu -?przeciwnik rozwijał 25
węzłów. Jeśli uderzać, to już. "Threadfin" nie ma bowiem szans dognania
wroga ze swoimi dziewiętnastoma węzłami.
Obowiązek jednak przeważał nad ambicją.
Radionadajnik okrętu podwodnego przez dziesięć minut powtarza meldunek o sześciu okrętach japońskich, z których dwa według wszelkiego
prawdopodobieństwa są pancernikami. Gdy skończy nadawać, będzie już za
późno dla wykonania ataku... Może uda się to bliźniaczym bratnim okrętom
podwodnym: "Hackleback" i "Silverside"?
Tego wieczoru wiceadmirał Lockwood na pokładzie sztabowego statku
"Holland" zapisał w swoim dzienniku: "Otrzymano trzy meldunki okrętów
podwodnych, znajdujących się w rejonie cieśniny Bungo
(południowo-zachodnie wyjście z Japońskiego Morza Wewnętrznego) o tym,
że dwa japońskie pancerniki i osiem niszczycieli idą kursem na południe
z prędkością 25 węzłów".
Treść tego zapisu miała wprawić w ruch całą powietrzno-morską machinę
Stanów Zjednoczonych operującą na wschodnim Pacyfiku, a zwłaszcza
potężne zespoły operacyjne działające o kilkaset mil od brzegów
przeciwnika, w rejonie wyspy Okinawy, na której od sześciu dni toczyły
się walki. Bezpośrednim sprawcą całej dramatycznej serii wydarzeń,
człowiekiem, który podpisał rozkaz o kolejnym 607 numerze, posyłającym w morze owe okręty, był dowódca Połączonych Flot Cesarstwa Japonii admirał
Soemu Toyoda. Respektował on wpojoną zasadę, że cofać się nie wolno.
Śmierć za cesarza uważał za największy zaszczyt. Reprezentował
samurajską tradycję, w której harakiri -?ten odrażający sposób
odbierania sobie życia -?był bardzo popularny.
Bezwzględny zwolennik prowadzenia wojny do końca, rozegrania bitwy
morskiej i powietrznej u morskich wrót kraju -?w rejonie archipelagu
Riukiu, którego największa wyspa Okinawa przypomina psa siedzącego na
tylnych łapach...
1. (ang.) Queenfish (przyp. red.). [wróć]