Kodeks cywilny. The civil code. Wydanie 4 - Ewa Kucharska, Michele Le Mauviel, Katarzyna Dobkowska

Title II. Persons

Section I. Natural Persons (Individuals)

Chapter I. Legal Capacity and Capacity for Legal Acts

Article 8 Commencement

§ 1. Every human being has legal capacity from the moment of birth.

§ 2. (repealed)

Article 9 Presumption of live birth

When a child is born it is presumed that it is born alive.

Article 10 Age of majority

§ 1. An adult is any individual who has attained eighteen years of age.

§ 2. A minor becomes an adult on marriage. He does not lose that status in the event of the marriage being annulled.

Article 11 Full capacity for legal acts

Full capacity for legal acts is acquired at the moment of becoming an adult.

Article 12 No capacity for legal acts

Individuals who have not attained thirteen years of age and persons fully legally incapacitated do not have capacity for legal acts.

Article 13 Full legal incapacitation

§ 1. A person who has attained thirteen years of age may be fully legally incapacitated if, due to mental illness, mental retardation or other mental disorder, in particular alcoholism or drug addiction, he is incapable of controlling his behavior.

§ 2. A guardian is appointed for a fully legally incapacitated person unless the person is still under parental authority.

Article 14 Effects of no capacity for legal acts

§ 1. A legal act performed by a person who does not have capacity for legal acts is invalid.

§ 2. However, if a person who does not have capacity for legal acts executes a contract of a type commonly executed in minor current day-to-day matters, this contract becomes valid the moment it is performed unless it causes serious harm to the person who does not have capacity for legal acts.

Article 15 Limited capacity for legal acts

Minors who have attained thirteen years of age and persons partially legally incapacitated have limited capacity for legal acts.

Article 16 Partial legal incapacitation

§ 1. An adult may be partially legally incapacitated due to mental illness, mental retardation or other mental disorder, in particular alcoholism or drug addiction, if his condition does not justify him being fully legally incapacitated but he requires assistance to manage his affairs.

§ 2. A curator is appointed for an individual partially legally incapacitated.

Article 17 Consent of statutory representative

Subject to the exceptions provided for by the law, to be valid, a legal act whereby a person with limited capacity for legal acts assumes an obligation or disposes of his right requires the consent of his statutory representative.

Article 18 Ratification of contract

§ 1. The validity of a contract executed by a person with limited capacity for legal acts without the required consent of his statutory representative depends on the contract being ratified by that representative.

§ 2. A person with limited capacity for legal acts may ratify the contract himself upon acquiring full capacity for legal acts.

§ 3. A party who has executed a contract with a person with limited capacity for legal acts cannot plead lack of consent of the statutory representative. It may, however, set that representative an appropriate date by which to ratify the contract; it becomes free when this date passes to no effect.

Article 19 Unilateral act

If a person with limited capacity for legal acts performs a unilateral legal act for which the law requires the consent of the statutory representative, such act is invalid.

Article 20 Contracts on minor matters

A person with limited capacity for legal acts may, without the consent of his statutory representative, execute contracts of a type commonly executed in minor current day-to-day matters.

Article 21 Disposition of earnings

A person with limited capacity for legal acts may, without the consent of his statutory representative, dispose of his earnings unless the guardianship court rules otherwise for good cause.

Article 22 Objects of unrestricted use

If the statutory representative of a person with limited capacity for legal acts gives him specific property items for unrestricted use, that person acquires full capacity for legal acts concerning these property items. Legal acts for which the consent of the statutory representative is, according to the law, insufficient constitute an exception.

Article 221 Concept of consumer

A consumer is any natural person performing with an entrepreneur a legal act which is not directly related to his business or professional activity.

Article 23 Protection of personal interests

The personal interests of a human being, in particular health, freedom, dignity, freedom of conscience, name or pseudonym, image, privacy of correspondence, inviolability of home, and scientific, artistic, inventive or improvement achievements are protected by civil law, independently of protection under other regulations.

Article 24 Means of protection

§ 1. Any person whose personal interests are threatened by another person's actions may demand that the actions be ceased unless they are not unlawful. In the case of infringement he may also demand that the person committing the infringement perform the actions necessary to remove its effects, in particular that the person make a declaration of the appropriate form and substance. On the terms provided for in this Code, he may also demand monetary recompense or that an appropriate amount of money be paid to a specific public cause.

§ 2. If, as a result of infringement of a personal interest, financial damage is caused, the aggrieved party may demand that the damage be remedied in accordance with general principles.

§ 3. The above provisions do not prejudice any rights provided by other regulations, in particular by copyright law and the law on inventions.

Chapter II. Domicile

Article 25 Concept

The domicile of a natural person is the place where that person stays with the intention of residing permanently.

Article 26 Child

§ 1. The domicile of a child under parental authority is the domicile of the parents or of the one who has exclusive parental authority or to whom the exercise of parental authority is entrusted.

§ 2. If both parents have equal parental authority and have separate domiciles, the domicile of the child is with the parent with whom the child permanently resides. If the child does not permanently reside with either of the parents, the guardianship court will decide on its place of residence.

Article 27 Person under guardianship

The place of residence of an individual under guardianship is the place of residence of the guardian.

Article 28 One domicile

A person can have only one domicile.

Chapter III. Declaration of Death

Article 29 Premises

§ 1. A missing person can be declared dead when ten years have passed from the end of the calendar year in which, according to existing information, that person was still alive; however, if at the time he is declared dead, the missing person had attained seventy years of age, a period of five years is sufficient.

§ 2. A person cannot be declared dead before the end of the calendar year in which the missing person would have attained twenty three years of age.

Article 30 Extraordinary occurrences

§ 1. Any person who goes missing when traveling by air or sea due to a vessel or aircraft disaster or as a result of any other extraordinary occurrence can be declared dead six months after the day of the disaster or other extraordinary occurrence.

§ 2. If an aircraft or vessel disaster cannot be established, the said six--month period begins running one year from the day the aircraft or vessel was to arrive at its destination port, and if it did not have a destination port, two years after the day it was last heard of.

§ 3. Any person who disappears in circumstances involving direct danger to life not provided for in the preceding paragraphs may be declared dead one year after the day on which the danger ceased or, according to circumstances, should have ceased.

Article 31 Presumption of death

§ 1. A missing person is presumed to have died at the time given in the court decision on the declaration of death.

§ 2. The time of the presumed death of a missing person is the time which, according to circumstances, is most probable and, in the absence of any available data, the first day of the period the passing of which makes it possible for the person to be declared dead.

§ 3. If the court decision on the declaration of death indicates only the day, the time of the presumed death of the missing person is the end of that day.

Article 32 Simultaneous death

If several persons lose their lives as a result of danger faced by them collectively, they are presumed to have died at the same time.

Section II. Legal Persons

Article 33 Legal personality

Legal persons are the State Treasury and organizational units which are accorded legal personality by specific regulations.

Article 331 Subsidiary liability for a unit's obligations

§ 1. The provisions on legal persons apply accordingly to organizational units with no legal personality but which are granted legal capacity under the law.

§ 2. Subsidiary liability for the obligations of the unit referred to in § 1 is borne by its members unless a separate regulation provides otherwise; the said liability arises when the organizational unit becomes insolvent.

Article 34 State Treasury

In civil law relations, the State Treasury is considered the entity having rights and obligations relating to state property which does not belong to other state legal persons.

Article 35 Organization of legal persons

The establishment, system and dissolution of legal persons are set forth in the relevant regulations; in the instances and to the extent specified in those regulations, the organization and the manner of operation of a legal person is also regulated by its articles of association.

Article 36 (repealed) Article 37 Attaining legal personality

§ 1. An organizational unit attains legal personality upon its entry in a relevant register unless specific regulations provide otherwise.

§ 2. The types of registers, their organization and the manner in which they are kept are governed by separate regulations.

Article 38 Functions of bodies

A legal person acts through its bodies in the manner prescribed by the law and its articles of association based on that law.

Article 39 Effects of no authorization

§ 1. If a person executing a contract as a body of a legal person has no authorization or exceeds it scope, the validity of the contract depends on it being confirmed by the legal person on whose behalf the contract was executed.

§ 2. The other party may give the legal person on whose behalf the contract was executed an appropriate time limit to confirm the contract; it becomes free after this time limit passes to no effect.

§ 3. In the absence of confirmation, the person that executed the contract as a body of a legal person is obliged to return anything he receives from the other party in performance of the contract and to remedy any damage which the other party suffers by executing the contract while being unaware of the lack of authorization or that its scope was exceeded.

§ 4. A unilateral legal act carried out by a person acting as a body of a legal person without authorization or exceeding its scope is invalid. However, if the person to whom a declaration of intent was submitted on behalf of a legal person agreed to act without authorization, the provisions on executing a contract without authorization apply accordingly.

§ 5. § 3 applies accordingly if a legal act is carried out on behalf of a legal person that does not exist.

Article 40 State Treasury's liability

§ 1. The State Treasury is not liable for the obligations of state legal persons unless a separate regulation provides otherwise. State legal persons are not liable for the obligations of the State Treasury.

§ 2. In the case of a free of charge take-over, under applicable laws, of a specific property component from a state legal person for the benefit of the State Treasury, the latter is jointly and severally liable with the legal person for any obligations which arose in the period when the component was owned by the said legal person, up to the value of the component set at the time of the take-over and at the prices at the time of payment.

§ 3. The provisions of § 1 and 2 apply accordingly to liability of local government units and local government legal persons.

Article 41 Legal person's registered office

Unless the law or the articles of association based on the law provide otherwise, the registered office of a legal person is the place where its managing body has its registered office.

Article 42 No bodies

§ 1. If a legal person cannot be represented or conduct its own affairs due to the lack of a body or deficiency in the composition of the body entitled to represent it, the court will appoint a conservator for it. The conservator is subject to the supervision of the court that appointed it.

§ 2. Until the appointment or supplementation of the composition of the body referred to in § 1, or appointment of a liquidator, the conservator represents the legal person and runs its affairs within the limits specified in the court certificate.

§ 3. The conservator will immediately take actions to appoint or supplement the composition of the body of the legal person entitled to represent it and, if necessary, to liquidate the legal person.

§ 4. Failing which it will be invalid, the conservator is obliged to obtain the permission of the registry court to:

1) acquire or dispose of the enterprise or an organized part thereof and to carry out any legal act under which the enterprise or an organized part thereof is given over for temporary use;

2) acquire or dispose of and encumber real estate, a perpetual usufruct to or interest in real estate.

Article 421 Appointment of conservator

§ 1. A conservator is appointed for a period of not more than one year. In particularly justified cases, a conservator's appointment may be prolonged for a fixed term if the conservator's actions referred to in art. 42 § 3 cannot be completed before the end of the period for which he was appointed.

§ 2. If actions taken by the conservator do not lead to the appointment or supplementation of the composition of the body of the legal person entitled to represent or liquidate it, he will immediately apply to the registry court for the legal person to be wound up. This does not prejudice the conservator's right to demand that the legal person be wound up pursuant to separate provisions.

Article 43 Protection of personal interests

The provisions on the protection of the personal interests of natural persons apply accordingly to legal persons.

Section III. Entrepreneurs and Their Designations

Article 431 Concept of entrepreneur

An entrepreneur* is a natural person, a legal person or an organizational unit referred to in article 331 § 1 conducting business or professional activity on its own behalf.

Article 432 Operating under a business name

§ 1. An entrepreneur operates under a business name.

§ 2. The business name is disclosed in the relevant register unless separate regulations provide otherwise.

Article 433 Distinction of business name

§ 1. The entrepreneur's name should differ sufficiently from the names of other entrepreneurs conducting activity on the same market.

§ 2. A business name cannot be misleading, particularly regarding the identity of the entrepreneur, its objects, place of activity, or supply sources.

Article 434 Business name of a natural person

The business name of a natural person is his forename and surname. This does not preclude a pseudonym or expressions denoting the entrepreneur's objects, place of activity or any other freely chosen descriptions being included in the business name.

Article 435 Business name of a legal person

§ 1. The business name of a legal person is its name.

§ 2. The business name specifies the legal person's legal form, which may be abbreviated, and may indicate the objects and registered office of the legal person and any other freely chosen descriptions.

§ 3. The business name of a legal person may contain the surname or pseudonym of a natural person if its purpose is to indicate that natural person's relations with the establishment or activity of the entrepreneur. The written consent of the natural person is required before his name or pseudonym can be placed in the business name, or, in the event of his death, the consent of his spouse and children.

§ 4. An entrepreneur may use an abbreviated business name. The provision of article 432 § 2 applies accordingly.

Article 436 Business name of a branch

The business name of a branch of a legal person contains the full name of the person and the word "branch" ("oddział ") along with an indication of the place where the branch has its registered office.

Article 437 Change in business name

A change in business name must be entered in the register. Where a legal person is transformed, it may retain its former business name except for the expression denoting its legal form if the legal form has changed. This also applies to the transformation of a partnership.

Article 438 Business name after the loss of a partner/shareholder

§ 1. Where a partner/shareholder whose surname is included in the business name loses his membership, the partnership/company may retain the former partner's/shareholder's surname in its business name only with the written consent of the partner/shareholder, or, in the event of his death, with the consent of his spouse and children.

§ 2. The provision of § 1 applies accordingly to the business activity of a natural person which is continued by another natural person who is his legal successor.

§ 3. Any person who acquires an enterprise may continue to run it under the same name. This person should, however, place an addition to denote the business name or surname of the acquirer unless the parties agree otherwise.

Article 439 No business name transfer

§ 1. A business name cannot be transferred.

§ 2. An entrepreneur may authorize another entrepreneur to use its business name if it is not misleading.

Article 4310 Unlawful infringement of rights to business name

An entrepreneur whose right to a business name is threatened by another person's actions may demand that such actions be ceased unless they are not unlawful. In the case of an infringement, the entrepreneur may also demand that the effects thereof be removed, that a declaration or declarations of the appropriate form and content be made, and that the financial damage be remedied in accordance with general principles or that the benefits obtained by the infringing person be returned.

Tytuł II. Osoby

Dział I. Osoby fizyczne

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Artykuł 8 Początek

§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. (uchylony)

Artykuł 9 Domniemanie urodzenia się żywym

W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

Artykuł 10 Uzyskanie pełnoletności

§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.

Artykuł 11 Pełna zdolność

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Artykuł 12 Brak zdolności

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Artykuł 13 Ubezwłasnowolnienie całkowite

§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Artykuł 14 Skutki braku zdolności

§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Artykuł 15 Ograniczona zdolność

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Artykuł 16 Ubezwłasnowolnienie częściowe

§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Artykuł 17 Zgoda przedstawiciela ustawowego

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Artykuł 18 Potwierdzenie umowy

§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Artykuł 19 Czynność jednostronna

Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

Artykuł 20 Umowy w drobnych sprawach

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Artykuł 21 Rozporządzanie zarobkiem

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Artykuł 22 Przedmioty swobodnego użytku

Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Artykuł 221 Pojęcie konsumenta

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Artykuł 23 Ochrona dóbr osobistych

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Artykuł 24 Środki ochrony

§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Rozdział II. Miejsce zamieszkania

Artykuł 25 Pojęcie

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Artykuł 26 Dziecko

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Artykuł 27 Pupil

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Artykuł 28 Jeden domicyl

Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III. Uznanie za zmarłego

Artykuł 29 Przesłanki

§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Artykuł 30 Zdarzenia szczególne

§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nieprzewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Artykuł 31 Domniemanie śmierci

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Artykuł 32 Równoczesność śmierci

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

Dział II. Osoby prawne

Artykuł 33 Osobowość prawna

Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Artykuł 331 Odpowiedzialność subsydiarna za zobowiązania jednostki

§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Artykuł 34 Skarb Państwa

Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych.

Artykuł 35 Organizacja osób prawnych

Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Artykuł 36 (uchylony) Artykuł 37 Uzyskanie osobowości prawnej

§ 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Artykuł 38 Funkcje organów

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Artykuł 39 Skutki braku umocowania

§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie prawnej, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę jako organ osoby prawnej, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana przez działającego jako organ osoby prawnej bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w imieniu osoby prawnej, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

§ 5. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy czynność prawna została dokonana w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Artykuł 40 Odpowiedzialność Skarbu Państwa

§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Artykuł 41 Siedziba osoby prawnej

Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Artykuł 42 Brak organów

§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił.

§ 2. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu.

§ 3. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji.

§ 4. Pod rygorem nieważności kurator jest obowiązany uzyskać zezwolenie sądu rejestrowego na:

1) nabycie i zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz na dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do czasowego korzystania;

2) nabycie i zbycie oraz obciążanie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości.

Artykuł 421 Ustanowienie kuratora

§ 1. Kuratora ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można przedłużać ustanowienie kuratora na czas oznaczony, jeżeli czynności kuratora, o których mowa w art. 42 § 3, nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony.

§ 2. Jeżeli czynności podjęte przez kuratora nie doprowadziły do powołania lub uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania albo jej likwidacji, występuje on niezwłocznie z wnioskiem do sądu rejestrowego o rozwiązanie osoby prawnej. Nie narusza to uprawnień kuratora do wystąpienia z żądaniem rozwiązania osoby prawnej na podstawie odrębnych przepisów.

Artykuł 43 Ochrona dóbr osobistych

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia

Artykuł 431 Pojęcie przedsiębiorcy

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Artykuł 432 Działanie pod firmą

§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Artykuł 433 Wyłączność firmy

§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Artykuł 434 Firma osoby fizycznej

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Artykuł 435 Firma osoby prawnej

§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci - zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 432 § 2 stosuje się odpowiednio.

Artykuł 436 Firma oddziału

Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie "oddział'' ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Artykuł 437 Zmiana firmy

Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Artykuł 438 Firma po utracie wspólnika

§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci - za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Artykuł 439 Zakaz zbycia firmy

§ 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Artykuł 4310 Bezprawne naruszenie prawa do firmy

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.