Kodeks cywilny - Agnieszka Kaszok

Ty­tuł II. Osoby

Dział I. Osoby fi­zyczne

Roz­dział I. Zdol­ność prawna i zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych

[zdol­ność prawna]

Art. 8. § 1. Każdy czło­wiek od chwili uro­dze­nia ma zdol­ność prawną.

(Art. 8 ozna­cze­nie § 1 wg ustawy: Dz.U. z 1993 r. Nr 17, poz. 78 )

§ 2.

(Art. 8 § 2 skre­ślony ustawą: Dz.U. z 1996 r. Nr 139, poz. 646 )

[do­mnie­ma­nie ży­wych na­ro­dzin]

Art. 9. W ra­zie uro­dze­nia się dziecka do­mnie­mywa się, że przy­szło ono na świat żywe.

[osią­gnię­cie peł­no­le­to­ści]

Art. 10. § 1. Peł­no­let­nim jest, kto ukoń­czył lat osiem­na­ście.

§ 2. Przez za­war­cie mał­żeń­stwa ma­ło­letni uzy­skuje peł­no­let­ność. Nie traci jej w ra­zie unie­waż­nie­nia mał­żeń­stwa.

[zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych]

Art. 11. Pełną zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych na­bywa się z chwilą uzy­ska­nia peł­no­let­no­ści.

[brak zdol­no­ści]

Art. 12. Nie mają zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych osoby, które nie ukoń­czyły lat trzy­na­stu, oraz osoby ubez­wła­sno­wol­nione cał­ko­wi­cie.

[cał­ko­wite ubez­wła­sno­wol­nie­nie]

Art. 13. § 1. Osoba, która ukoń­czyła lat trzy­na­ście, może być ubez­wła­sno­wol­niona cał­ko­wi­cie, je­żeli wsku­tek cho­roby psy­chicz­nej, nie­do­ro­zwoju umy­sło­wego albo in­nego ro­dzaju za­bu­rzeń psy­chicz­nych, w szcze­gól­no­ści pi­jań­stwa lub nar­ko­ma­nii, nie jest w sta­nie kie­ro­wać swym po­stę­po­wa­niem.

§ 2. Dla ubez­wła­sno­wol­nio­nego cał­ko­wi­cie usta­na­wia się opiekę, chyba że po­zo­staje on jesz­cze pod wła­dzą ro­dzi­ciel­ską.

[skutki braku zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych]

Art. 14. § 1. Czyn­ność prawna do­ko­nana przez osobę, która nie ma zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych, jest nie­ważna.

§ 2. Jed­nakże gdy osoba nie­zdolna do czyn­no­ści praw­nych za­warła umowę na­le­żącą do umów po­wszech­nie za­wie­ra­nych w drob­nych bie­żą­cych spra­wach ży­cia co­dzien­nego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wy­ko­na­nia, chyba że po­ciąga za sobą ra­żące po­krzyw­dze­nie osoby nie­zdol­nej do czyn­no­ści praw­nych.

[ogra­ni­czona zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych]

Art. 15. Ogra­ni­czoną zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych mają ma­ło­letni, któ­rzy ukoń­czyli lat trzy­na­ście, oraz osoby ubez­wła­sno­wol­nione czę­ściowo.

[ubez­wła­sno­wol­nie­nie czę­ściowe]

Art. 16. § 1. Osoba peł­no­let­nia może być ubez­wła­sno­wol­niona czę­ściowo z po­wodu cho­roby psy­chicz­nej, nie­do­ro­zwoju umy­sło­wego albo in­nego ro­dzaju za­bu­rzeń psy­chicz­nych, w szcze­gól­no­ści pi­jań­stwa lub nar­ko­ma­nii, je­żeli stan tej osoby nie uza­sad­nia ubez­wła­sno­wol­nie­nia cał­ko­wi­tego, lecz po­trzebna jest po­moc do pro­wa­dze­nia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubez­wła­sno­wol­nio­nej czę­ściowo usta­na­wia się ku­ra­telę.

[zgoda przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego]

Art. 17. Z za­strze­że­niem wy­jąt­ków w usta­wie prze­wi­dzia­nych, do waż­no­ści czyn­no­ści praw­nej, przez którą osoba ogra­ni­czona w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych za­ciąga zo­bo­wią­za­nie lub roz­po­rzą­dza swoim pra­wem, po­trzebna jest zgoda jej przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego.

[po­twier­dze­nie umowy za­war­tej przez ogra­ni­czo­nego w zdol­no­ści]

Art. 18. § 1. Waż­ność umowy, która zo­stała za­warta przez osobę ogra­ni­czoną w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych bez wy­ma­ga­nej zgody przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego, za­leży od po­twier­dze­nia umowy przez tego przed­sta­wi­ciela.

§ 2. Osoba ogra­ni­czona w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych może sama po­twier­dzić umowę po uzy­ska­niu peł­nej zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych.

§ 3. Strona, która za­warła umowę z osobą ogra­ni­czoną w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych, nie może po­wo­ły­wać się na brak zgody jej przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego. Może jed­nak wy­zna­czyć temu przed­sta­wi­cie­lowi od­po­wiedni ter­min do po­twier­dze­nia umowy; staje się wolna po bez­sku­tecz­nym upły­wie wy­zna­czo­nego ter­minu.

[czyn­ność jed­no­stronna ogra­ni­czo­nego w zdol­no­ści]

Art. 19. Je­żeli osoba ogra­ni­czona w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych do­ko­nała sama jed­no­stron­nej czyn­no­ści praw­nej, do któ­rej ustawa wy­maga zgody przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego, czyn­ność jest nie­ważna.

[umowy do­ty­czące bie­żą­cych spraw ży­cia co­dzien­nego]

Art. 20. Osoba ogra­ni­czona w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych może bez zgody przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego za­wie­rać umowy na­le­żące do umów po­wszech­nie za­wie­ra­nych w drob­nych bie­żą­cych spra­wach ży­cia co­dzien­nego.

[roz­po­rzą­dza­nie za­rob­kiem przez ogra­ni­czo­nego w zdol­no­ści]

Art. 21. Osoba ogra­ni­czona w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych może bez zgody przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego roz­po­rzą­dzać swoim za­rob­kiem, chyba że sąd opie­kuń­czy z waż­nych po­wo­dów ina­czej po­sta­nowi.

[skład­niki ma­jątku swo­bod­nego użytku]

Art. 22. Je­żeli przed­sta­wi­ciel usta­wowy osoby ogra­ni­czo­nej w zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych od­dał jej okre­ślone przed­mioty ma­jąt­kowe do swo­bod­nego użytku, osoba ta uzy­skuje pełną zdol­ność w za­kre­sie czyn­no­ści praw­nych, które tych przed­mio­tów do­ty­czą. Wy­ją­tek sta­no­wią czyn­no­ści prawne, do któ­rych do­ko­na­nia nie wy­star­cza we­dług ustawy zgoda przed­sta­wi­ciela usta­wo­wego.

[kon­su­ment]

Art. 221. Za kon­su­menta uważa się osobę fi­zyczną do­ko­nu­jącą z przed­się­biorcą czyn­no­ści praw­nej nie­zwią­za­nej bez­po­śred­nio z jej dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą lub za­wo­dową.

(Art. 221 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 2014 r. poz. 827)

[ro­dzaje ochrony dóbr oso­bi­stych]

Art. 23. Do­bra oso­bi­ste czło­wieka, jak w szcze­gól­no­ści zdro­wie, wol­ność, cześć, swo­boda su­mie­nia, na­zwi­sko lub pseu­do­nim, wi­ze­ru­nek, ta­jem­nica ko­re­spon­den­cji, nie­ty­kal­ność miesz­ka­nia, twór­czość na­ukowa, ar­ty­styczna, wy­na­laz­cza i ra­cjo­na­li­za­tor­ska, po­zo­stają pod ochroną prawa cy­wil­nego nie­za­leż­nie od ochrony prze­wi­dzia­nej w in­nych prze­pi­sach.

[prze­słanki i środki ochrony dóbr oso­bi­stych]

Art. 24. § 1. Ten, czyje do­bro oso­bi­ste zo­staje za­gro­żone cu­dzym dzia­ła­niem, może żą­dać za­nie­cha­nia tego dzia­ła­nia, chyba że nie jest ono bez­prawne. W ra­zie do­ko­na­nego na­ru­sze­nia może on także żą­dać, ażeby osoba, która do­pu­ściła się na­ru­sze­nia, do­peł­niła czyn­no­ści po­trzeb­nych do usu­nię­cia jego skut­ków, w szcze­gól­no­ści ażeby zło­żyła oświad­cze­nie od­po­wied­niej tre­ści i w od­po­wied­niej for­mie. Na za­sa­dach prze­wi­dzia­nych w ko­dek­sie może on rów­nież żą­dać za­dość­uczy­nie­nia pie­nięż­nego albo za­płaty od­po­wied­niej sumy pie­nięż­nej na wska­zany cel spo­łeczny.

(Art. 24 § 1 zda­nie trze­cie w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 2023 r. poz. 1615 )

§ 2. Je­żeli wsku­tek na­ru­sze­nia do­bra oso­bi­stego zo­stała wy­rzą­dzona szkoda ma­jąt­kowa, po­szko­do­wany może żą­dać jej na­pra­wie­nia na za­sa­dach ogól­nych.

§ 3. Prze­pisy po­wyż­sze nie uchy­biają upraw­nie­niom prze­wi­dzia­nym w in­nych prze­pi­sach, w szcze­gól­no­ści w pra­wie au­tor­skim oraz w pra­wie wy­na­laz­czym.

Roz­dział II. Miej­sce za­miesz­ka­nia

[po­ję­cie]

Art. 25. Miej­scem za­miesz­ka­nia osoby fi­zycz­nej jest miej­sco­wość, w któ­rej osoba ta prze­bywa z za­mia­rem sta­łego po­bytu.

[miej­sce za­miesz­ka­nia dziecka]

Art. 26. § 1. Miej­scem za­miesz­ka­nia dziecka po­zo­sta­ją­cego pod wła­dzą ro­dzi­ciel­ską jest miej­sce za­miesz­ka­nia ro­dzi­ców albo tego z ro­dzi­ców, któ­remu wy­łącz­nie przy­słu­guje wła­dza ro­dzi­ciel­ska lub któ­remu zo­stało po­wie­rzone wy­ko­ny­wa­nie wła­dzy ro­dzi­ciel­skiej.

§ 2. Je­żeli wła­dza ro­dzi­ciel­ska przy­słu­guje na równi obojgu ro­dzi­com ma­ją­cym osobne miej­sce za­miesz­ka­nia, miej­sce za­miesz­ka­nia dziecka jest u tego z ro­dzi­ców, u któ­rego dziecko stale prze­bywa. Je­żeli dziecko nie prze­bywa stale u żad­nego z ro­dzi­ców, jego miej­sce za­miesz­ka­nia okre­śla sąd opie­kuń­czy.

[miej­sce za­miesz­ka­nia pod­opiecz­nego]

Art. 27. Miej­scem za­miesz­ka­nia osoby po­zo­sta­ją­cej pod opieką jest miej­sce za­miesz­ka­nia opie­kuna.

[jedno miej­sce za­miesz­ka­nia]

Art. 28. Można mieć tylko jedno miej­sce za­miesz­ka­nia.

Roz­dział III. Uzna­nie za zmar­łego

[uzna­nie za zmar­łego]

Art. 29. § 1. Za­gi­niony może być uznany za zmar­łego, je­żeli upły­nęło lat dzie­sięć od końca roku ka­len­da­rzo­wego, w któ­rym we­dług ist­nie­ją­cych wia­do­mo­ści jesz­cze żył; jed­nakże gdyby w chwili uzna­nia za zmar­łego za­gi­niony ukoń­czył lat sie­dem­dzie­siąt, wy­star­cza upływ lat pię­ciu.

§ 2. Uzna­nie za zmar­łego nie może na­stą­pić przed koń­cem roku ka­len­da­rzo­wego, w któ­rym za­gi­niony ukoń­czyłby lat dwa­dzie­ścia trzy.

[wy­padki kwa­li­fi­ko­wane]

Art. 30. § 1. Kto za­gi­nął w cza­sie po­dróży po­wietrz­nej lub mor­skiej w związku z ka­ta­strofą statku lub okrętu albo w związku z in­nym szcze­gól­nym zda­rze­niem, ten może być uznany za zmar­łego po upły­wie sze­ściu mie­sięcy od dnia, w któ­rym na­stą­piła ka­ta­strofa albo inne szcze­gólne zda­rze­nie.

§ 2. Je­żeli nie można stwier­dzić ka­ta­strofy statku lub okrętu, bieg ter­minu sze­ścio­mie­sięcz­nego roz­po­czyna się z upły­wem roku od dnia, w któ­rym sta­tek lub okręt miał przy­być do portu prze­zna­cze­nia, a je­żeli nie miał portu prze­zna­cze­nia - z upły­wem lat dwóch od dnia, w któ­rym była ostat­nia o nim wia­do­mość.

§ 3. Kto za­gi­nął w związku z bez­po­śred­nim nie­bez­pie­czeń­stwem dla ży­cia nie­prze­wi­dzia­nym w pa­ra­gra­fach po­prze­dza­ją­cych, ten może być uznany za zmar­łego po upły­wie roku od dnia, w któ­rym nie­bez­pie­czeń­stwo ustało albo we­dług oko­licz­no­ści po­winno było ustać.

[do­mnie­ma­nie chwili śmierci - ozna­cze­nie]

Art. 31. § 1. Do­mnie­mywa się, że za­gi­niony zmarł w chwili ozna­czo­nej w orze­cze­niu o uzna­niu za zmar­łego.

§ 2. Jako chwilę do­mnie­ma­nej śmierci za­gi­nio­nego ozna­cza się chwilę, która we­dług oko­licz­no­ści jest naj­bar­dziej praw­do­po­dobna, a w braku wszel­kich da­nych - pierw­szy dzień ter­minu, z któ­rego upły­wem uzna­nie za zmar­łego stało się moż­liwe.

§ 3. Je­żeli w orze­cze­niu o uzna­niu za zmar­łego czas śmierci zo­stał ozna­czony tylko datą dnia, za chwilę do­mnie­ma­nej śmierci za­gi­nio­nego uważa się ko­niec tego dnia.

[do­mnie­ma­nie rów­no­cze­sno­ści śmierci]

Art. 32. Je­żeli kilka osób utra­ciło ży­cie pod­czas gro­żą­cego im wspól­nie nie­bez­pie­czeń­stwa, do­mnie­mywa się, że zmarły jed­no­cze­śnie.

Dział II. Osoby prawne

[osoba prawna]

Art. 33. Oso­bami praw­nymi są Skarb Pań­stwa i jed­nostki or­ga­ni­za­cyjne, któ­rym prze­pisy szcze­gólne przy­znają oso­bo­wość prawną.

(Art. 33 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 1990 r. Nr 55, poz. 321 )

[ułomna osoba prawna; od­po­wie­dzial­ność za jej zo­bo­wią­za­nia]

Art. 331. § 1. Do jed­no­stek or­ga­ni­za­cyj­nych nie­bę­dą­cych oso­bami praw­nymi, któ­rym ustawa przy­znaje zdol­ność prawną, sto­suje się od­po­wied­nio prze­pisy o oso­bach praw­nych.

§ 2. Je­żeli prze­pis od­rębny nie sta­nowi ina­czej, za zo­bo­wią­za­nia jed­nostki, o któ­rej mowa w § 1, od­po­wie­dzial­ność sub­sy­diarną po­no­szą jej człon­ko­wie; od­po­wie­dzial­ność ta po­wstaje z chwilą, gdy jed­nostka or­ga­ni­za­cyjna stała się nie­wy­pła­calna.

(Art. 331 do­dany ustawą: Dz.U. z 2003 r. Nr 49, poz. 408 )

[Skarb Pań­stwa]

Art. 34. Skarb Pań­stwa jest w sto­sun­kach cy­wil­no­praw­nych pod­mio­tem praw i obo­wiąz­ków, które do­ty­czą mie­nia pań­stwo­wego nie­na­le­żą­cego do in­nych pań­stwo­wych osób praw­nych.

(Art. 34 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 1990 r. Nr 55, poz. 321 )

[or­ga­ni­za­cja osób praw­nych]

Art. 35. Po­wsta­nie, ustrój i usta­nie osób praw­nych okre­ślają wła­ściwe prze­pisy; w wy­pad­kach i w za­kre­sie w prze­pi­sach tych prze­wi­dzia­nych or­ga­ni­za­cję i spo­sób dzia­ła­nia osoby praw­nej re­gu­luje także jej sta­tut.

Art. 36.

(Art. 36 skre­ślony ustawą: Dz.U. z 1990 r. Nr 55, poz. 321 )

[uzy­ska­nie oso­bo­wo­ści praw­nej]

Art. 37. § 1. Jed­nostka or­ga­ni­za­cyjna uzy­skuje oso­bo­wość prawną z chwilą jej wpisu do wła­ści­wego re­je­stru, chyba że prze­pisy szcze­gólne sta­no­wią ina­czej.

(Art. 37 § 1 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 1990 r. Nr 55, poz. 321 )

§ 2. Ro­dzaje re­je­strów oraz ich or­ga­ni­za­cję i spo­sób pro­wa­dze­nia re­gu­lują od­rębne prze­pisy.

[spo­sób dzia­ła­nia or­ga­nów]

Art. 38. Osoba prawna działa przez swoje or­gany w spo­sób prze­wi­dziany w usta­wie i w opar­tym na niej sta­tu­cie.

[skutki braku umo­co­wa­nia lub prze­kro­cze­nia jego za­kresu]

Art. 39. § 1. Je­żeli za­wie­ra­jący umowę jako or­gan osoby praw­nej nie ma umo­co­wa­nia albo prze­kro­czy jego za­kres, waż­ność umowy za­leży od jej po­twier­dze­nia przez osobę prawną, w któ­rej imie­niu umowa zo­stała za­warta.

§ 2. Druga strona może wy­zna­czyć oso­bie praw­nej, w któ­rej imie­niu umowa zo­stała za­warta, od­po­wiedni ter­min do po­twier­dze­nia umowy; staje się wolna po bez­sku­tecz­nym upły­wie wy­zna­czo­nego ter­minu.

§ 3. W braku po­twier­dze­nia ten, kto za­warł umowę jako or­gan osoby praw­nej, obo­wią­zany jest do zwrotu tego, co otrzy­mał od dru­giej strony w wy­ko­na­niu umowy, oraz do na­pra­wie­nia szkody, którą druga strona po­nio­sła przez to, że za­warła umowę nie wie­dząc o braku umo­co­wa­nia lub o prze­kro­cze­niu jego za­kresu.

§ 4. Jed­no­stronna czyn­ność prawna do­ko­nana przez dzia­ła­ją­cego jako or­gan osoby praw­nej bez umo­co­wa­nia albo z prze­kro­cze­niem jego za­kresu jest nie­ważna. Jed­nakże gdy ten, komu zo­stało zło­żone oświad­cze­nie woli w imie­niu osoby praw­nej, zgo­dził się na dzia­ła­nie bez umo­co­wa­nia, sto­suje się od­po­wied­nio prze­pisy o za­war­ciu umowy bez umo­co­wa­nia.

§ 5. Prze­pis § 3 sto­suje się od­po­wied­nio w przy­padku, gdy czyn­ność prawna zo­stała do­ko­nana w imie­niu osoby praw­nej, która nie ist­nieje.

(Art. 39 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 2018 r. poz. 2244)

[od­po­wie­dzial­ność Skarbu Pań­stwa]

Art. 40. § 1. Skarb Pań­stwa nie po­nosi od­po­wie­dzial­no­ści za zo­bo­wią­za­nia pań­stwo­wych osób praw­nych, chyba że prze­pis od­rębny sta­nowi ina­czej. Pań­stwowe osoby prawne nie po­no­szą od­po­wie­dzial­no­ści za zo­bo­wią­za­nia Skarbu Pań­stwa.

(Art. 40 § 1 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 2003 r. Nr 49, poz. 408 )

§ 2. W ra­zie nie­od­płat­nego prze­ję­cia, na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­cych ustaw, okre­ślo­nego skład­nika mie­nia od pań­stwo­wej osoby praw­nej na rzecz Skarbu Pań­stwa, ten ostatni od­po­wiada so­li­dar­nie z osobą prawną za zo­bo­wią­za­nia po­wstałe w okre­sie, gdy skład­nik sta­no­wił wła­sność da­nej osoby praw­nej, do wy­so­ko­ści war­to­ści tego skład­nika usta­lo­nej we­dług stanu z chwili prze­ję­cia, a we­dług cen z chwili za­płaty.

(Art. 40 § 2 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 1990 r. Nr 55, poz. 321 )

§ 3. Prze­pisy § 1 i 2 sto­suje się od­po­wied­nio do od­po­wie­dzial­no­ści jed­no­stek sa­mo­rządu te­ry­to­rial­nego i sa­mo­rzą­do­wych osób praw­nych.

(Art. 40 § 3 do­dany ustawą: Dz.U. z 2003 r. Nr 49, poz. 408 )

[usta­le­nie sie­dziby osoby praw­nej]

Art. 41. Je­żeli ustawa lub oparty na niej sta­tut nie sta­nowi ina­czej, sie­dzibą osoby praw­nej jest miej­sco­wość, w któ­rej ma sie­dzibę jej or­gan za­rzą­dza­jący.

[brak or­ga­nów]

Art. 42. § 1. Je­żeli osoba prawna nie może być re­pre­zen­to­wana lub pro­wa­dzić swo­ich spraw ze względu na brak or­ganu albo brak w skła­dzie or­ganu upraw­nio­nego do jej re­pre­zen­to­wa­nia, sąd usta­na­wia dla niej ku­ra­tora. Ku­ra­tor pod­lega nad­zo­rowi sądu, który go usta­no­wił.

§ 2. Do czasu po­wo­ła­nia albo uzu­peł­nie­nia składu or­ganu, o któ­rym mowa w § 1, albo usta­no­wie­nia li­kwi­da­tora ku­ra­tor re­pre­zen­tuje osobę prawną oraz pro­wa­dzi jej sprawy w gra­ni­cach okre­ślo­nych w za­świad­cze­niu sądu.

§ 3. Ku­ra­tor nie­zwłocz­nie po­dej­muje czyn­no­ści zmie­rza­jące do po­wo­ła­nia albo uzu­peł­nie­nia składu or­ganu osoby praw­nej upraw­nio­nego do jej re­pre­zen­to­wa­nia, a w ra­zie po­trzeby do jej li­kwi­da­cji.

§ 4. Pod ry­go­rem nie­waż­no­ści ku­ra­tor jest obo­wią­zany uzy­skać ze­zwo­le­nie sądu re­je­stro­wego na:

1) na­by­cie i zby­cie przed­się­bior­stwa lub jego zor­ga­ni­zo­wa­nej czę­ści oraz na do­ko­na­nie czyn­no­ści praw­nej, na pod­sta­wie któ­rej na­stę­puje od­da­nie przed­się­bior­stwa lub jego zor­ga­ni­zo­wa­nej czę­ści do cza­so­wego ko­rzy­sta­nia;

2) na­by­cie i zby­cie oraz ob­cią­ża­nie nie­ru­cho­mo­ści, użyt­ko­wa­nia wie­czy­stego lub udziału w nie­ru­cho­mo­ści.

(Art. 42 w brzmie­niu usta­lo­nym ustawą: Dz.U. z 2018 r. poz. 398)

[okres usta­no­wie­nia ku­ra­tora]

Art. 421. § 1. Ku­ra­tora usta­na­wia się na okres nie­prze­kra­cza­jący roku. W szcze­gól­nie uza­sad­nio­nych przy­pad­kach można prze­dłu­żać usta­no­wie­nie ku­ra­tora na czas ozna­czony, je­żeli czyn­no­ści ku­ra­tora, o któ­rych mowa w art. 42 § 3, nie mo­gły zo­stać za­koń­czone przed upły­wem okresu, na który zo­stał usta­no­wiony.

§ 2. Je­żeli czyn­no­ści pod­jęte przez ku­ra­tora nie do­pro­wa­dziły do po­wo­ła­nia lub uzu­peł­nie­nia składu or­ganu osoby praw­nej upraw­nio­nego do jej re­pre­zen­to­wa­nia albo jej li­kwi­da­cji, wy­stę­puje on nie­zwłocz­nie z wnio­skiem do sądu re­je­stro­wego o roz­wią­za­nie osoby praw­nej. Nie na­ru­sza to upraw­nień ku­ra­tora do wy­stą­pie­nia z żą­da­niem roz­wią­za­nia osoby praw­nej na pod­sta­wie od­ręb­nych prze­pi­sów.

(Art. 421 do­dany ustawą: Dz.U. z 2018 r. poz. 398)

[ochrona dóbr oso­bi­stych osób praw­nych]

Art. 43. Prze­pisy o ochro­nie dóbr oso­bi­stych osób fi­zycz­nych sto­suje się od­po­wied­nio do osób praw­nych.

Dział III. Przed­się­biorcy i ich ozna­cze­nia

(Dział III do­dany ustawą: Dz.U. z 2003 r. Nr 49, poz. 408 )

[przed­się­biorca - po­ję­cie]

Art. 431. Przed­się­biorcą jest osoba fi­zyczna, osoba prawna i jed­nostka or­ga­ni­za­cyjna, o któ­rej mowa w art. 331 § 1, pro­wa­dząca we wła­snym imie­niu dzia­łal­ność go­spo­dar­czą lub za­wo­dową.

[po­ję­cie firmy]

Art. 432. § 1. Przed­się­biorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujaw­nia się we wła­ści­wym re­je­strze, chyba że prze­pisy od­rębne sta­no­wią ina­czej.

[wy­mogi do­ty­czące firmy]

Art. 433. § 1. Firma przed­się­biorcy po­winna się od­róż­niać do­sta­tecz­nie od firm in­nych przed­się­bior­ców pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność na tym sa­mym rynku.

§ 2. Firma nie może wpro­wa­dzać w błąd, w szcze­gól­no­ści co do osoby przed­się­biorcy, przed­miotu dzia­łal­no­ści przed­się­biorcy, miej­sca dzia­łal­no­ści, źró­deł za­opa­trze­nia.

[firma osoby fi­zycz­nej]

Art. 434. Firmą osoby fi­zycz­nej jest jej imię i na­zwi­sko. Nie wy­klu­cza to włą­cze­nia do firmy pseu­do­nimu lub okre­śleń wska­zu­ją­cych na przed­miot dzia­łal­no­ści przed­się­biorcy, miej­sce jej pro­wa­dze­nia oraz in­nych okre­śleń do­wol­nie ob­ra­nych.

[firma osoby praw­nej]

Art. 435. § 1. Firmą osoby praw­nej jest jej na­zwa.

§ 2. Firma za­wiera okre­śle­nie formy praw­nej osoby praw­nej, które może być po­dane w skró­cie, a po­nadto może wska­zy­wać na przed­miot dzia­łal­no­ści, sie­dzibę tej osoby oraz inne okre­śle­nia do­wol­nie ob­rane.

§ 3. Firma osoby praw­nej może za­wie­rać na­zwi­sko lub pseu­do­nim osoby fi­zycz­nej, je­żeli służy to uka­za­niu związ­ków tej osoby z po­wsta­niem lub dzia­łal­no­ścią przed­się­biorcy. Umiesz­cze­nie w fir­mie na­zwi­ska albo pseu­do­nimu osoby fi­zycz­nej wy­maga pi­sem­nej zgody tej osoby, a w ra­zie jej śmierci - zgody jej mał­żonka i dzieci.

§ 4. Przed­się­biorca może po­słu­gi­wać się skró­tem firmy. Prze­pis art. 432 § 2 sto­suje się od­po­wied­nio.

[firma od­działu]

Art. 436. Firma od­działu osoby praw­nej za­wiera pełną na­zwę tej osoby oraz okre­śle­nie "od­dział" ze wska­za­niem miej­sco­wo­ści, w któ­rej od­dział ma sie­dzibę.

[za­sady zmiany firmy]

Art. 437. Zmiana firmy wy­maga ujaw­nie­nia w re­je­strze. W ra­zie prze­kształ­ce­nia osoby praw­nej można za­cho­wać jej do­tych­cza­sową firmę z wy­jąt­kiem okre­śle­nia wska­zu­ją­cego formę prawną osoby praw­nej, je­żeli ule­gła ona zmia­nie. To samo do­ty­czy prze­kształ­ce­nia spółki oso­bo­wej.

[za­cho­wa­nie na­zwi­ska by­łego wspól­nika w fir­mie]

Art. 438. § 1. W przy­padku utraty człon­ko­stwa przez wspól­nika, któ­rego na­zwi­sko było umiesz­czone w fir­mie, spółka może za­cho­wać w swej fir­mie na­zwi­sko by­łego wspól­nika tylko za wy­ra­żoną na pi­śmie jego zgodą, a w ra­zie jego śmierci - za zgodą jego mał­żonka i dzieci.

§ 2. Prze­pis § 1 sto­suje się od­po­wied­nio w wy­padku kon­ty­nu­owa­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej osoby fi­zycz­nej przez inną osobę fi­zyczną bę­dącą jej na­stępcą praw­nym.

§ 3. Kto na­bywa przed­się­bior­stwo, może je na­dal pro­wa­dzić pod do­tych­cza­sową na­zwą. Po­wi­nien jed­nak umie­ścić do­da­tek wska­zu­jący firmę lub na­zwi­sko na­bywcy, chyba że strony po­sta­no­wiły ina­czej.

[za­kaz zby­cia firmy]

Art. 439. § 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przed­się­biorca może upo­waż­nić in­nego przed­się­biorcę do ko­rzy­sta­nia ze swej firmy, je­żeli nie wpro­wa­dza to w błąd.

[na­ru­sze­nie prawa do firmy]

Art. 4310. Przed­się­biorca, któ­rego prawo do firmy zo­stało za­gro­żone cu­dzym dzia­ła­niem, może żą­dać za­nie­cha­nia tego dzia­ła­nia, chyba że nie jest ono bez­prawne. W ra­zie do­ko­na­nego na­ru­sze­nia może on także żą­dać usu­nię­cia jego skut­ków, zło­że­nia oświad­cze­nia lub oświad­czeń w od­po­wied­niej tre­ści i for­mie, na­pra­wie­nia na za­sa­dach ogól­nych szkody ma­jąt­ko­wej lub wy­da­nia ko­rzy­ści uzy­ska­nej przez osobę, która do­pu­ściła się na­ru­sze­nia.

SKO­RO­WIDZ

Sko­ro­widz Ko­deksu kar­nego

(liczby wska­zują nu­mer ar­ty­kułu)

A

Au­tor­skie prawa 24

C

Cho­roba

- psy­chiczna (nie­do­ro­zwój umy­słowy) 13, 16

Czyn­ność prawna 11, 12, 14, 15, 221

D

Do­bra oso­bi­ste 23, 24, 43

Do­bra wiara 7

Do­mnie­ma­nie 7, 9, 31, 32

Do­wód

- cię­żar do­wodu 6

Dziecko 9, 26, 438

- po­częte 8

J

Jed­nostka sa­mo­rządu te­ry­to­rial­nego 40

K

Kon­su­ment

- po­ję­cie 221

Ku­ra­tela 16

M

Ma­ło­letni 10, 12, 13, 15

Mał­żo­nek 435, 438

- osoby fi­zycz­nej, dziecka, pod­opiecz­nego 25-28

Mie­nie 34, 40, 44-553

Moc wsteczna ustawy 3

O

Ochrona dóbr oso­bi­stych 23, 24

Od­po­wie­dzial­ność so­li­darna 40

Osoba fi­zyczna 431, 434, 435, 438

- zdol­ność prawna i do czyn­no­ści praw­nych 8-24

- miej­sce za­miesz­ka­nia 25-28

- uzna­nie za zmar­łego 29-32

Osoba prawna 1, 33-43, 431, 435, 436, 437

- pań­stwowa osoba prawna 34, 40

- ułomna osoba prawna 331

P

Peł­no­letni 10, 11, 16

Przed­się­biorca

- de­fi­ni­cja 431,

- firma 432-4310

Przed­sta­wi­ciel usta­wowy 17-22

S

So­li­dar­ność

- dłuż­nika 40

U

Ubez­wła­sno­wol­nie­nie cał­ko­wite 12, 13

Ubez­wła­sno­wol­nie­nie czę­ściowe 15, 16

Uzna­nie za zmar­łego 29-32

Z

Za­sady współ­ży­cia spo­łecz­nego 5

Zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych

- brak zdol­no­ści 12, 14

- ogra­ni­czona zdol­ność 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22

- pełna zdol­ność 11

Zdol­ność prawna 8, 9, 331

Zła wiara 7