MORFOLOGIA KRWI OBWODOWEJ
Próbka krwi pobrana do analizy jest cennym źródłem informacji. Pozwala szybko i skutecznie ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta i jest pomocna we wczesnym wykryciu wielu chorób.
Badanie morfologii krwi obwodowej polega na ilościowej i jakościowej ocenie występujących w niej elementów morfotycznych. Zestawienie badanych parametrów i ich zbiorowa analiza umożliwiają rozpoznanie stanu zapalnego w organizmie, infekcji, niedokrwistości czy wielu innych procesów chorobowych. Badanie morfolofii krwi wykonuje się w celach profilaktycznych, jak i w diagnostyce różnorodnych schorzeń.
Krew to płynna tkanka łączna, krążąca wewnątrz naczyń krwionośnych lub jamie ciała. Ilość krwi zależy od masy (około 70-80 ml krwi na kilogram masy ciała). Dorosły człowiek o przeciętnej masie ciała ma ok. 5-6 litrów krwi (mężczyźni przeciętnie około litr więcej niż kobiety).
Krew w ok. 55% składa się z płynnego osocza. Pozostałe 44% zajmują: erytrocyty (krwinki czerwone), leukocyty (krwinki białe) oraz trombocyty (płytki krwi). Dalsze składniki krwi to hormony oraz substancje odżywcze (cukier, tłuszcze i witaminy), transportowane do komórek, a także produkty przemiany materii (np. mocznik i kwas moczowy), transportowane z komórek do miejsc, gdzie mają być wydalone.
Trójwymiarowy mikroskopowy obraz czerwonej krwinki (od lewej), płytki krwi (trombocyt - w środku) i limfocytu. Obraz uzyskany przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego Hitachi S-570. Od góry oryginał, niżej obraz pokolorowany (źródło: wikimedia.org)
Rola krwi w organizmie człowieka
Dzięki pracy mięśnia sercowego krew jest pompowana poprzez tętnice we wszystkie rejony ciała i wraca do serca za pośrednictwem żył wyposażonych w zastawki.
Krew pełni w organizmie różnorodne funkcje:
transportuje gazy (rozprowadza tlen po organizmie i odprowadza dwutlenek węgla z tkanek do płuc), substancje odżywcze, hormony i witaminy; odprowadza do narządów wydalniczych (nerki, płuca, gruczoły potowe) substancje zbędne bądź szkodliwe (toksyczne); uczestniczy w procesach obronnych organizmu - chroni go przed bakteriami, wirusami oraz innymi patogenami; reguluje temperaturę ciała - utrzymuje stałą temperaturę; podtrzymuje równowagę wewnątrzustrojową, czyli stałych warunków środowiska wewnętrznego organizmu wewnątrz ustroju, pomimo zmienności środowiska zewnętrznego, np. temperatury ciała, pH płynów ustrojowych, ciśnienia; bierze udział w procesach krzepnięcia.
Model krwi - czerwone i białe krwinki
Cechy krwi ludzkiej
Bardzo ważną cechą krwi ludzkiej jest jej zróżnicowanie serologiczne. Każdy człowiek może posiadać jedną z czterech grup krwi: A, B, AB lub 0. Oprócz grupy krwi układu AB0 człowiek może posiadać antygen Rh obecny w krwinkach czerwonych u 85% ludzi, których grupa krwi, w związku z tym jest Rh dodatnia: Rh(+). Antygen ten jest dziedziczony jako cecha dominująca. Pozostałe 15% ludzi nie posiada antygenu Rh. Taką krew określa się jako Rh(-) ujemną. Antygeny Rh występują tylko na krwinkach czerwonych. Pojawiają się około 6. tygodnia życia płodowego i od samego początku wykazują dużą immunogenność.
Przygotowanie do badania
W PRZEDDZIEŃ
w przeddzień badania należy unikać obfitych posiłków i tłustych potraw; najlepiej 48 godzin przed badaniem powstrzymać się od napojów alkoholowych (mogą powodować wzrost objętości erytrocytów, co z kolei może sugerować niedokrwistość wynikającą z niedoboru kwasu foliowego); ograniczyć spożywanie używek (np. kawy), najlepiej dwa dni przed badaniem; wyspać się, by być po całonocnym wypoczynku; dzień przed badaniem krwi należy zrezygnować z zajęć sportowych (najlepiej 12 godz. przed pobraniem krwi), ponieważ intensywny trening może zafałszować wyniki. Po wysiłku ekstremalnym - np. udział w maratonie z pobraniem próbki zaczekać nawet kilka dni; zrezygnować z pobrania krwi, jeśli zaczęła się lub trwa menstruacja.
Na wynik badania morfologii krwi może mieć wpływ wiele czynników. Warto więc przestrzegać pewnych wskazówek, by uzyskać wynik wiarygodny. Nawet niektóre codzienne czynności mogą w wyjątkowych sytuacjach fałszować wynik badania próbki krwi, a także pokarmy spożyte dzień wcześniej wieczorem.
W DNIU BADANIA
badanie wykonać w godzinach porannych - najlepiej od godziny 7 do 9.30; trzeba być na czczo, tzn. ostatni posiłek należy spożyć min. 8 godzin przed pobraniem krwi (najlepiej do godz. 18 poprzedniego dnia); przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody (np. pół szklanki wody niegazowanej lub niesłodzonej słabej herbaty) - płyny spożyte bezpośrednio przed pobraniem krwi do badań mogą obniżyć wartości oznaczanych parametrów czerwonokrwinkowych poprzez zwiększenie objętości osocza; co najmniej na godzinę przed pobraniem przestać palić; bezpośrednio przed badaniem wskazany jest 15-minutowy odpoczynek, np. w pozycji siedzącej; po pobraniu próbki przez kilka-kilkanaście minut pozostać na terenie placówki medycznej, uciskając miejsce wkucia opatrunkiem; stosowane stale leki czy suplementy najlepiej spożyć po wykonaniu badania.
Wykonanie badania
Dalsza część dostępna w wersji pełnej
