Spis treści

Strona tytułowa Strona redakcyjna Wprowadzenie Rozdział 1 Kult wodza Rozdział 2 Junarmia Przypisy końcowe Źródła ilustracji

Lista stron

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 281 282 283 304

Punkty orientacyjne

Okładka Strona tytułowa Prawa autorskie Wprowadzenie Przypisy końcowe Spis ilustracji

Wprowadzenie

Opisywanie putinowskiej Rosji przypomina oglądanie rozległej panoramy przez dziurkę od klucza. Reportaże i opracowania poświęcone temu tematowi mają cechę wspólną: autorzy i autorki zawierają z czytelnikami swoistą umowę dopuszczającą skróty, uproszczenia oraz fragmentaryczność. W innym wypadku nie mogłaby powstać jakakolwiek książka, ponieważ pojedyncza publikacja nie jest w stanie pomieścić takiego poziomu złożoności.

Mówimy wszak o państwie, w którym trudno jednoznacznie określić obowiązujący ustrój, gdzie "oficjalne" wyjaśnienia nie muszą mieć nic wspólnego ze stanem faktycznym, a zupełnie normalnym zjawiskiem jest jednoczesne funkcjonowanie kilku, czasem nawet kilkunastu linii narracyjnych, często stojących ze sobą w jawnej sprzeczności. O państwie zamieszkanym przez ponad sto dziewięćdziesiąt narodowości i grup etnicznych o różnych uwarunkowaniach kulturowych i odmiennych celach, komunikujących się w przeszło dwustu trzydziestu językach i dialektach. Co więcej, o państwie, w którym znaczna większość najciekawszych spraw mieści się - ku utrapieniu badaczy - w granicach definicji tajemnicy państwowej lub wojskowej i została utajniona. Intrygująca dokumentacja spoczywa zamknięta na cztery spusty w miejscu, do którego nie sposób się dostać.

Jakby tego było mało, w putinowskiej Rosji nieustannie miesza się wielość głosów, niekonsekwencji i skrajnie odmiennych doświadczeń, splatają się rozmaite antynomie oraz konflikty interesów. Aby oddać ten obraz, choćby w przybliżeniu, należałoby zaprosić setki dziennikarzy, naukowców, badaczy, pasjonatów, podróżników, analityków i artystów - osób o różnych wrażliwościach i perspektywach. Każda z nich zobaczyłaby inną Rosję, a dzieło powstałe na podstawie ich relacji liczyłoby dziesiątki tomów i mimo to wciąż nie wyczerpywałoby tematu.

W niniejszej książce opisałam siedemnaście zjawisk charakterystycznych dla imperium pod rządami Putina. Niektóre z nich są innowacyjne, inne stanowią modyfikacje mechanizmów z epoki radzieckiej, część zaś występuje od niepamiętnych czasów, przy czym w ostatnich latach została udoskonalona. Każde z wybranych zjawisk przypomina element układanki rzucający światełko na niewielki wycinek funkcjonowania atomowego mocarstwa zmagającego się z zatrzęsieniem przedziwnych problemów.