II wojna światowa - Tomasz Sanecki

Wstęp

II wojna światowa to jeden z największych i najkrwawszych konfliktów zbrojnych w historii ludzkości. Wojna, którą rozpoczęły hitlerowskie Niemcy 1 września 1939 roku najpierw w Europie, a w następnych latach objęła kolejne kontynenty, była konfliktem zupełnie innym niż ten, który miał miejsce w latach 1914-1918. Niemcy stosując doktrynę Blitzkriegu - wojny błyskawicznej odnosili wspaniałe sukcesy w Polsce, Francji, a także w początkowej fazie w Związku Radzieckim w 1941 roku. Podczas II wojny światowej III Rzesza Niemiecka na masową skalę użyła broni pancernej i lotnictwa bombowego, nowoczesnych rodzajów broni, jak pocisku rakietowego V-2, ale również wykorzystując słabość zachodnich mocarstw w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku, zajęła lub podbiła wiele europejskich krajów, jak: Austrię, Czechosłowację, Polskę, Danię, Norwegię, Belgię, Holandię, Francję, Jugosławię czy Grecję. Zwycięstwa Wehrmachtowi zapewniali doskonali stratedzy i dowódcy jak: Erich von Manstein, Erwin Rommel, Heinz Guderian czy Walther Model. Pierwsze lata wojny, a także decydującego dla losów II wojny światowej konfliktu ze Związkiem Radzieckim, nie zapowiadały klęski hitlerowskich Niemiec. Wojska Wehrmachtu dotarły przecież do Leningradu, stanęły pod Moskwą, były o krok od zdobycia Stalingradu, a także roponośnych pól Kaukazu, a jednak mimo tak wspaniałych zwycięstw, które zwiastowały rychły upadek ZSRR i Józefa Stalina, to właśnie na froncie wschodnim doszło do decydujących bitew, które zmieniły bieg II wojny światowej.

II wojna światowa to również zagłada milionów Żydów, Polaków, a także obywateli innych państw. Nazistowski reżim w podbitych krajach miał nieograniczoną władzę, która oddana ludziom wierzącym w nazistowską ideologię, wyższość rasy aryjskiej nad innymi, doprowadziły do masowego ludobójstwa na nieznaną w dotychczasowej historii ludzkości skalę. Powstałe obozy koncentracyjne w: Auschwitz-Birkenau, Treblince, Bełżcu, Majdanku, Sobiborze, Chełmnie, Mauthausen, Dachau, Buchenwaldzie, Bergen-Belsen, Gross-Rosen i wielu innych miały na celu eksterminację nie tylko Żydów, ale również Polaków, Rosjan, Romów oraz innych narodów. Zbrodniarze wojenni, którzy kierowali ludobójstwem prowadzili je do samego końca, nawet w obliczu zbliżających się wojsk wroga. Po wojnie chcąc uniknąć sprawiedliwości szukali schronienia poza Europą - na Bliskim Wschodzie, ale głównie w Ameryce Południowej. Wielu ze zbrodniarzy nigdy nie stanęło przed sądem i nie odpowiedziało za popełnione czyny, mimo że ich ofiary całe życie poszukiwały ich, aby sprawiedliwości stała się zadość. Wśród nich byli między innymi: Josef Mengele, Aribert Heim, Edward Roschman, Walter Rauff, Heinz Reinefarth czy Alois Brunner, którzy do końca życia ukrywali się, śmiejąc się w twarz swoim ofiarom i ich rodzinom.

Niniejsza książka będąca zbiorem artykułów podejmuje opisane powyżej kwestie dotyczące zarówno najważniejszych bitew II wojny światowej, najwybitniejszych dowódców, ale także zbrodniarzy wojennych, którzy w imię nazistowskiej ideologii odpowiedzialni byli za masowe ludobójstwo w Europie. W publikacji poruszone zostały tematy związane między innymi z: kampanią wrześniową w Polsce w 1939 roku, bitwą pod Dunkierką w maju 1940 roku, operacją i bitwą pod Stalingradem 1942-1943, będącą jedną z najważniejszych i kluczowych bitew, która zmieniła bieg II wojny światowej oraz operacją w Ardenach w grudniu 1944 roku. Poza bitwami, w książce zaprezentowane zostały również rozdziały poświęcone między innymi: niemieckim dowódcom - Erwinowi Rommlowi - Lisowi Pustyni i Erichowi von Mansteinowi - twórcy planu "Cięcia sierpem", sprawie zamachu na Reinharda Heydricha - protektora Czech i Moraw, organizatora konferencji w Wannsee, gdzie omówiono zagładę Żydów oraz tajemnicom, jakie Adolf Hitler całe życie ukrywał przed niemieckim narodem i swoimi bezpośrednimi współpracownikami.

Wśród innych tematów, które z pewnością zainteresują nie tylko historyków jest artykuł poświęcony łowcom nazistów, którzy niejednokrotnie poświęcali swój majątek, a nawet życie, aby odnaleźć zbrodniarzy wojennych odpowiedzialnych za masowe ludobójstwo w Europie oraz artykuł, w którym podjąłem próbę oceny możliwości uniknięcia przez Polskę klęski we wrześniu 1939 roku oraz prób zmiany układu sił przez Józefa Piłsudskiego w latach trzydziestych XX wieku.

Analizując poszczególne tematy, jakie zostały zaprezentowane w niniejszej pracy sięgnąłem zarówno po źródła, wspomnienia, jak również prace popularnonaukowe dostępne na rynku wydawniczym w naszym kraju, a poświęcone najważniejszym wydarzeniom, dowódcom, bitwom i kampaniom II wojny światowej oraz okresowi poprzedzającemu wybuch największego konfliktu zbrojnego w historii ludzkości. Wśród nich wiele publikacji odnosi się również do okresu powojennego i ma związek z artykułem poświęconym łowcom nazistom, którzy po zakończeniu II wojny światowej poszukiwali nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Wszystkie tytuły książek, z których korzystałem pisząc tę publikację dostępne są w dołączonej do pracy bibliografii. Znajdują się w niej zarówno nazwiska autorów, tytuły książek, jak również miejsce i rok wydania publikacji.

Kończąc chciałbym również wskazać na źródła zdjęć, jakie zostały użyte w niniejszej pracy. Oprócz fotografii pochodzących z archiwum autora, zdecydowana większość pochodzi ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego w Polsce. Szczegółowe opisy zdjęć /imiona i nazwiska osób na zdjęciach, miejsca, w których zostały zrobione, autorów zdjęć, sygnatury fotografii oraz daty ich wykonania/ użytych w książce znajdą Państwo zarówno pod każdym z nich, jak również w rozdziale "Spis zdjęć" umieszczonym na końcu publikacji.

[1] A. Beevor, Stalingrad, Kraków 2015, s. 245 oraz Przemówienie Adolfa Hitlera- Monachium 8 listopada 1942 r.- fragmenty za www.vaterland.pl

[2] A. Beevor, Stalingrad..., s. 305.

[3] E. von Manstein, Stracone zwycięstwa, Warszawa 2018. s. 407-408.

[4] G. Knopp, Stalingrad, Warszawa 2007, s. 208.

[5] Ibidem, s. 208-209.

[6] E. von Manstein, op. cit., s. 449.

[7] Ibidem, s. 450.

[8] A. Beevor, Stalingrad..., s. 419.

[9] A. Beevor, Stalingrad...,s. 437.

[10] Ibidem, s. 438.

[11] J. Piekałkiewicz, Stalingrad. Anatomia bitwy, Warszawa 1995, s. 469.

[12] E. von Manstein, op. cit., s. 463.

[13] R. Freiherr von Rosen, Niemiecki as pancerny na frontach II wojny światowej, Czerwonak 2019, s. 211.

[14] Ibidem, s. 211.

[15] A. Beevor, Stalingrad..., s. 439.