To nie był dobry czas. Czas zmian. Zmian, których nie akceptowałem. Dziwny czas. 1991 rok. Likwidacja PGR-u. Siódma klasa szkoły podstawowej. Sytuacje czasami takie, iż rzeczywistość była paskudna. A za dwa lata wyjazd do szkoły w mieście.
Nie było do śmiechu. Widziałem, iż problem jest. Najbardziej w momencie kiedy to likwidacja PGR-u spowodowała brak pracy dla głównych żywicieli rodziny. Jeden konkretny moment zapamiętany. Prawdopodobnie okres wakacyjny. Tak zwana zrywka drzewa w lesie. Bez siły i w dodatku bez jedzenia. Przerwałem pracę i wróciłem do domu. Głód nie pozwolił na dźwiganie solidnych kawałków drewna. Niestety takich sytuacji kilka. No może kilkadziesiąt. Wiele zapomnianych - i dobrze. Dzisiejsza perspektywa mówi, iż marzenia się spełniają. To co dziś jest w posiadaniu było marzeniem lat dziewięćdziesiątych. Przynajmniej dla mnie.
1666 PGR-ów zajmowało 12 % powierzchni polski, które istniały w latach 1949 - 1993.
Ten w Gołogórze został zlikwidowany w 1991 roku. Zdjęcia wykonane w kwietniu 2019 roku, w grudniu 2020 roku i w sierpniu 2021 roku przedstawiają stopniowo równające się z ziemią budynki i samo miejsce.
Historia i Kultura Ziemi Sławieńskiej
Wzmianki o Gołogórze
Gołogóra (Breitenberg) - wieś położona w południowo-wschodniej części gminy, około 2 km od drogi Polanów-Bobolice. Obecnie jest wsią sołecką. Od XIV wieku (jako wieś chłopska) wchodziła w skład dóbr klasztoru cystersów w Pelplinie, a następnie w Bukowie Morskim. Po reformacji należała do rodziny von Woedtke, w latach 1730-1755 do rodziny von Ramel, a od połowy XIX wieku ponownie do rodziny von Woedtke. W Gołogórze znajduje się Kaplica pw. Miłosierdzia Bożego, należąca do parafii Żydowo. Cmentarz założony został na początku XIX wieku za wsią, przy drodze w kierunku północno-zachodnim. Obecnie przylega bezpośrednio do ściany lasu. Duży fragment cmentarza, jego granice oraz najbliższe otoczenie ukazane jest na litografii z 1933 roku, autorstwa znanego na Pomorzu artysty Franza Schütta. Cmentarz przedstawiony jest na zboczu terenu. Jego granice wyznacza wygrodzenie starymi lipami i głazami z granitu. Wnętrze cmentarza wypełniają mogiły ziemne ze stojącymi, żeliwnymi krzyżami. Za cmentarzem teren jest nierówny, pagórkowaty. Na tym cmentarzu chowano także mieszkańców z pobliskiego Dalimierza (Johannishof).
Dwie siekierki krzemienne KPL znamy z miejscowości Gołogóra. Jedna z nich o długości 8,2 cm została znaleziona przypadkowo w 1937 roku i niegdyś znajdowała się w szkole w Gołogórze, natomiast druga o długości około 20 cm była przechowywana w wiejskiej szkole w Drzewianach.
Na pierwsze groby na terenie gminy Polanów natrafiano w początkach XX wieku (1904, 1908 - Polanów), a następnie w końcu lat 20.
XX wieku (1921, 1926, 1927) i w latach 30. (1932, 1933, 1934), kiedy badania ratownicze prowadził Diether von Kleist. Najczęściej wiadomości o odkryciach docierały najpierw do właścicieli majątków lub nauczycieli wiejskich szkół, którzy z zasady ratowali znaleziska albo prowadzili "samowolne" wykopaliska, a następnie powiadamiali Muzeum w Szczecinie lub Muzeum Regionalne w Darłowie. Zabytki z wcześniej odkrywanych stanowisk archeologicznych najczęściej kierowano do Muzeum w Szczecinie, niekiedy do Muzeum w Berlinie (co ciekawsze), a później do Muzeum w Darłowie. Część luźnych znalezisk z epoki kamienia czy popielnic z grobów trafiała także do szkół wiejskich (np. Gołogóra, Żydowo) i do prywatnych kolekcji właścicieli majątków. Niestety, ostatnia wojna spowodowała zaprzepaszczenie kolekcji prywatnych i tych przechowywanych w izbach szkolnych. Od połowy XVIII wieku zaczęto zakładać cmentarze poza granicami osiedli ludzkich, co wiązało się głównie z względami sanitarnymi. W gminie Polanów najstarsze cmentarze wiejskie powstały dopiero na początku XIX wieku (Warblewo, Gołogóra, Żydowo).
W Gołogórze wzniesiono budynek fabryki szutru - odznaczał się nowoczesną formą złożoną z prostopadłościennych brył, przypominającą rzeźbę. Jej zdjęcie urozmaiciło widokówkę Gruß aus Breitenberg A z lat 30. XX wieku.
Podziały administracyjne Ziemi Polanowskiej
w latach 1945-1976 - władze polskie przygotowując się do przejęcia Ziem Zachodnich i Północnych podzieliły ich obszar na cztery okręgi (województwa) i obwody (powiaty). Ziemia Polanowska znalazła się w obwodzie sławieńskim i okręgu zachodniopomorskim. Uchwałą Rady Ministrów z 7 lipca 1945 roku powiaty: sławieński, słupski, miastecki i bytowski włączono do województwa gdańskiego. Już jednak Rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 maja 1946 roku w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych w miejsce okręgów i obwodów powołano województwa i powiaty. Zgodnie z tym rozporządzeniem powiat sławieński włączono do województwa szczecińskiego.
Wojewoda szczeciński dopiero obwieszczeniem z 5 sierpnia 1948 roku dokonał podziału województwa na powiaty, gminy i gromady. W gminie Polanów było 17 gromad: Bukowo, Chocimino, Dadzewo, Garbno, Gołogóra, Domachowo, Jacinki, Kępiny, Nacław, Rosocha, Rzyszczewko, Stary Żelibórz, Świerczyna, Wielin, Wietrzno, Warblewo i Żydowo. Zasadnicze zmiany w podziale Ziemi Polanowskiej nastąpiły po uchwaleniu przez Sejm 29 listopada 1972 roku ustawy o likwidacji gromad i utworzeniu gmin. W skład gminy Polanów weszły sołectwa: Bukowo, Chocimino, Głusza, Gołogóra, Jacinki, Kępiny, Krytno, Nowy Żelibórz, Rochowo, Rosocha, Stary Żelibórz, Warblewo, Wielin, Wietrzno i Żydowo.
Źródło: Historia i Kultura Ziemi Sławieńskiej. Tom X - Miasto i Gmina Polanów. Redakcja - Włodzimierz Rączkowski
i Jan Sroka.
2010 rok.
Waldemar Ott - Gołogóra
Gołogóra - Breitenberg, wcześniej - Bredenberg
Najwyżej na Pomorzu położona gospoda
Krajobraz
Najwyżej i najbardziej na południu powiatu położona wieś na obszarze wypiętrzenia morenowego, które tutaj osiąga wysokość ok. 2oo m n.p.m i tworzy jęzor, obniżający się w kierunku południowym i południowo-zachodnim. Najwyższe wzniesienie powiatu to Steinberg, dosłowne tłumaczenie - Kamienna Góra, 234 m (Steinberg) - kilometr na południe od miejscowości, skąd wypływa Grabowa ( aktualnie nazywa się Góra Złocień). Wiele jezior znajduje się na tym terenie: Jezioro Kamienne ( 1 km na północ), którego południowo-wschodnia część należy do gminy, Jezioro Bobięcińskie, które tworzy granicę wschodnią. Pomiędzy nimi leży kilka jezior i stawów, które nie mają nazw. Obszar mieszanego lasu (Kamin-Wald) leży na północ od wsi na kopie wschodniej części jeziora kamiennego w granicach gminy. Sąsiadujące leśnictwa należały do następujących wsi: w Drzewianach, powiat Koszalin, w Żydowie, w S (?) następnie nad jeziorem Bobięcińskim, powiat Miastko. Droga krajowa Polanów- Żydowo- Drzewiany- Bobolice przebiegała około 1 km na południe od wsi, można było do niej dotrzeć drogą brukowaną. Gołogóra była stacją końcową powiatowej kolei wąskotorowej Polanów-Żydowo-Gołogóra, której końcową część Żydowo- Gołogóra przekazano do wydziału komunikacji jesienią 1920 roku.
Użytkowanie gruntów (gleb) i rolnictwo
Typowe gleby dla moreny czołowej, jakościowo zmienne, piaszczyste, gliniaste, bagniste, na glinie zwałowej, z kamieniami, duże złoża granitu (bryły, bloki skalne). Przy brzegach jezior naturalne użytki zielone (tereny trawiaste) w wystarczający sposób pola uprawne. Gospodarstwa rolne z ograniczonym stanem mechanizacji. Przeważające lekkie gleby były wykorzystywane przez rolników i osadników do uprawy żyta, owsa, jęczmienia, buraków pastewnych, brukwi i ziemniaków. Wiele zakładów ( Mahlreip, M.Besch, A.u. R. Holzfuss, W. Lange, H. Ott, H. Rojan, P. Seels, E. Zech) brało udział w Żydowie w państwowym procesie tworzenia nowej odmiany ziemniaka (Ackersegen). Śródplon seradela i łubin. Hodowla bydła mlecznego, graniaste bydło nizinne z własnego chowu, dostarczanie mleka do mleczarni w Bobolicach, trzoda chlewna, hodowla owiec i kóz, hodowla drobiu kur, kaczek, gęsi, indyków do własnego użytku. Rybactwo -rybołówstwo (sielawa, szczupak, węgorz, białoryb- słodkowodne) przez Fritza Berg w jeziorze Kamiennym, w Schleissee i w wiejskim stawie, przez Roberta Krause i Friedricha Duske w Plotschsee, przez Maxa Besch w Gesorkensee.
Gospodarka i administracja
Burmistrz: Holz, Kampfert, Berg, Zecht, bank raiffeisen: Seels, sklepy spożywcze: Barnikow, Damnitz, Holz, Kampfert (gospoda z salą): Schewe; kowale: Emil Burslaff, Albert i Karl Ott, szewc: Paul Hapke, Paul Seels, Reinhold Zech; krawiec: Damnitz; młynarz: Bruno Lind; kamieniarstwo: Gross, pracownicy: Ost, Vergin, Konig i Minning. Do eksploatacji głazów narzutowych z Kamiennej Góry i licznych stert kamieni, które na okolicznych polach zostały pozbierane, została w 1912 roku wybudowana szutrownia, która miała połączenie do Drzewian, dzięki wąskotorówce Polanów-Bobolice. Zakład ten został po pierwszej wojnie światowej zdemontowany i jako świadczenie reparacyjne wywieziony do Belgii. Później prowadził kamieniołom powiat Sławno pomiędzy 1921 a 1930 rokiem. Przez eksploatację kamieni zmienił się krajobraz. Ciągnięte bloki kamienne po terenie, porośniętym drzewami liściastymi i iglastymi, paprociami, janowcem, smółkami, dzwonkami, poziomkami jagodami doprowadziły do powstania pokrytych wrzosowiskami i jeżynami łysych wzniesień. Gołogóra - najwyżej na Pomorzu położona gospoda.
Nazwy miejscowości, okolicznych pól i terenów:
Gołogóra - Breitenberg, wcześniej - Bredenberg.
Nazwy pozostałe: Beerenmiss, Kaminberg, Kaminwald, Brandmiss, Kamingraben, Katzenteich, Plotteranger, Fichtberg, Fuchsberg, Trunaberg, Franzosenberg, Schottsee, Feuerteiche, Schotterwerk.
Szkoła: dwuklasowa szkoła podstawowa z dwoma salami szkolnymi. Ostatni nauczyciele: Falk, Mundstock.
Kościół: brak własnego kościoła, parafia w Żydowie, prawie wyłącznie ewangeliccy mieszkańcy.
Historia
Bardzo stara osada, co udowadniają prehistoryczne znaleziska (urny, kamienny topór z Kamiennej Góry). Teren ten, należący do Piotra Święca z Polanowa, z 200 wzniesieniami, leżący pomiędzy Jeziorem Bobięcińskim a Jeziorem Dolnym, podarował on 30 kwietnia 1321 roku klasztorowi cystersów z Pelplina w Prusach Zachodnich. Ten dar przekazano klasztorowi Buckow w Bukowie Morskim. Po reformacji Gołogóra była lennem, które posiadała od 17. wieku rodzina von Woedtke. Pomiędzy 1730 a 1755 rokiem lenno zostało oddane w zastaw członkom rodziny von Ramel.
W 1852 roku posiadłość Gołogóra A została sprzedana przez jednego z von Woedtke dla Georga Staaats za 42 tysiące talarów, podczas gdy posiadłość B nadal jest własnością rodziny Woedtke. Posiadłość A została zasiedlona około roku 1904 przez pana Siebenbürger. Posiadłość B w roku 1919 została sprzedana dla Georga Junge i około 1930 roku częściowo zasiedlona. Reszta posiadłości była w posiadaniu pana Klopp aż do pożaru i przesiedlenia. Wielki pożar, który prawdopodobnie spowodowany był podpaleniem, zniszczył dwór i sąsiednie budynki. Reszta dworu została nabyta przez W. Ott.
Tłumaczenie z języka niemieckiego: Mariola Parszczyńska
