Wstęp

Są różni czytelnicy książek. Jeden, zanim zacznie książkę czytać, umyje ręce, potem obejrzy sobie książeczkę dokładnie, przeczyta stronę tytułową, autora, nawet wydawnictwo. Odwróci kartkę, zabiera się do czytania wstępu. A potem już czyta dalej, stroniczka po stroniczce, nie przepuszczając ani jednego zdania.

Jeśli go się spytasz:

- Czy znasz książkę "Pokój na poddaszu"? - odpowie:

- "Pokój na poddaszu" - Wandy Wasilewskiej. Znam.

I potrafi dokładnie opowiedzieć, co było w tej książce.

To jest dobry czytelnik.

A znów inny, niecierpliwy czytelnik, ledwo przybiegł ze szkoły, od razu łap! za książkę. Ani spojrzy na tytuł, na nazwisko autora. Od razu zagląda do środka.

- O czym też jest ta książka? I jak się kończy?

Przewraca niecierpliwie kartki. Zaczyna czytanie od... ostatniej stronicy.

- Czy znasz "Pokój na poddaszu"? - spytacie.

- "Pokój na poddaszu"? Zaraz, zaraz, a o kim tam było?

- No, Ignaś, Anka, Zosia...

- Aha, znam. Założyli taką spółdzielnię...

- Prawda, jaki ten Ignaś był dzielny? Nie każdy zdobyłby się na sprzedanie swego roweru.

A ów niecierpliwy czytelnik wytrzeszcza oczy.

- Jakiego roweru? Nie było tam żadnego roweru.

Sami przyznacie, że to kiepski czytelnik. Niby czytał, a wcale nie zna książki. Bo w książce wszystko jest ważne. I tytuł, i nazwisko autora, i początek, i środek, i zakończenie. I nawet wstęp.

Właśnie we wstępie chcę Wam wyjaśnić kilka rzeczy, bez których nie wszystko w tej książce byłoby dla Was jasne. Jak widzicie, wstęp jest krótki, więc nie zajmie Wam wiele czasu.

Powieść "Franek, jego pies i spółka" napisana została przed wojną.

Fabryki należały wtedy do prywatnych właścicieli. Nie wszyscy ludzie mieli pracę. Panowało bezrobocie. Robotnicy nieraz szukali pracy na próżno przez wiele tygodni, a nawet miesięcy. Byli nawet tacy, co przez kilka lat nie mogli nic znaleźć. Żyli w nędzy zarabiając dorywczo po kilka złotych.

Ojciec Franka również stracił pracę w hucie szklanej, chociaż był wykwalifikowanym hutnikiem. Musiał zostawić rodzinę i jeździć po innych miastach w poszukiwaniu roboty. Dlatego Franek został śmieciarzem.

Jeśli przeczytacie tę książeczkę od samego początku do samego końca, dowiecie się wiele ciekawego właśnie z życia dzieci przed wojną.

A musicie wiedzieć, że to wcale nie jest zmyślona historia. Franek istniał naprawdę. I naprawdę istniał Kruczek.

Teraz chcę Wam jeszcze powiedzieć kilka słów o autorce tej książki.

Zofia Charszewska nie żyje już. Zginęła w czasie wojny od bomby hitlerowskiej.

Kiedy powiedziano nam o tym, nie chcieliśmy wierzyć. To niemożliwe!... Zofia Charszewska nie żyje? Taka dzielna, zawsze pogodna, zawsze dodająca innym odwagi i otuchy... To byłoby zbyt okrutne i niesprawiedliwe.

A jednak to była prawda. Bo okrutny był napad na Polskę i okrutni byli faszyści, bombardujący bezbronne miasta, zabijający na cichych uliczkach kobiety i dzieci.

Zofia Charszewska była nauczycielką. Kochała swoją pracę, kochała dzieci i dzieci też kochały swoją nauczycielkę. Ze szkoły wracała zawsze otoczona gromadą uczniów i uczennic.

Ale po kilku latach ciężkiej pracy nauczycielskiej zachorowała na płuca i lekarze nie pozwolili Jej już pracować w szkole.

Wtedy zaczęła pisać dla dzieci i o dzieciach. W przedwojennych "Płomyczkach" często spotykamy Jej nazwisko. Pisała wiersze i opowiadania dla dzieci. Ale to Jej nie wystarczało.

- Chcę pracować wśród dzieci, spotykać się z nimi, rozmawiać.

I wstąpiła na uniwersytet, na wydział bibliotekarski. Zaczęła zdobywać nowy fach, chociaż już miała własny dom, małego synka i musiała pracować na chleb.

Ale jak już Wam wspomniałam, była to bardzo dzielna kobieta, choć była taka drobna, szczuplutka, wątła i wyglądała jak młoda dziewczyna.

A jak radośnie błyszczały jej oczy, kiedy nareszcie zaczęła pracować w bibliotekach dziecięcych, kiedy znów zetknęła się z młodzieżą. Naturalnie nie przestała pisać.

I na pewno powstałaby niejedna jeszcze ciekawa książka opisująca życie tych, których los najbardziej obchodził Zofię Charszewską - dzieci robotniczych i chłopskich, dzieci żyjących w trudnych warunkach, nieraz w nędzy i opuszczeniu.

Marzyła Zofia Charszewska o innej Polsce, w której każde dziecko będzie ubrane i syte, każde dziecko będzie mogło się uczyć i bawić beztrosko. O taką Polskę walczyła.

Ale jej nie doczekała.

Kiedy będziecie czytali tę książeczkę, nie myślcie o tym, że jej autorka nie żyje. Bo żyje Jej gorące serce w książkach, które po Niej pozostały. I żyje pamięć o Niej w sercach tych, co Ją znali.

Zapamiętajcie tylko dobrze Jej nazwisko.

I z Jej książek uczcie się tak kochać ludzi i życie, jak Ona kochała.

H. K.