Ferdynand I (V) Habsburg 1835--1848 Katalog monet - Marek Czarniawski

Wstęp

Niniejsza publikacja stanowi przedostatnią część opracowanej przeze mnie 7-tomowej serii katalogów monet Habsburgów. Obejmuje lata panowania cesarza Ferdynanda I (1835-1848). Ferdynand był najstarszym synem spośród dwanaściorga dzieci cesarza Franciszka II Habsburga von Lothringen i Marii Teresy Burbon, córki króla Sycylii i Neapolu. Został koronowany na króla Węgier w roku 1830 jako Ferdynand V. Był też ostatnim królem Czech, które od roku 1849 stanowiły kraj koronny Cesarstwa. W 1835 roku Ferdynand przejął po ojcu koronę Cesarstwa Austriackiego jako Ferdynand I. Po wybuchu rewolucji 1848 roku abdykował. W historiografii nazywany "Dobrotliwym", powinien raczej nosić przydomek nieporadnego. Motto rządów Ferdynanda (Wahlspruch): RECTA TVERI (Das Recht schützen = Ochrona prawa). Każda pozycja ujęta w katalogu posiada numer kolejny poprzedzony symbolem chemicznym metalu bądź stopu (Legierung), z którego została wykonana; zawiera takie dane jak: skład procentowy stopu, średnicę, wagę rzeczywistą (Raugewicht) i zawartość kruszcu (Feingewicht). Opis dotyczy kolejno w języku polskim i niemieckim parametrów monety, awersu, rewersu i rantu, opis legendy oraz ich tłumaczenie na język polski. Gdy awers monety zawiera portret władcy, wówczas cesarskiego orła umieszczano na rewersie. Obcojęzyczne słownictwo zaznaczono kursywą. Postęp technologiczny, w tym zastosowanie prasy mechanicznej pozwolił artystom medalierom na odwzorowanie pełni swych umiejętności w procesie emisji monet. Nazwiska projektantów pojawiają się pod podobizną cesarzy, z pewnością za osobistym ich pozwoleniem, będącym wyrazem uznania dla kunsztu artystów. Grawerzy i medalierzy współpracują zazwyczaj w wyspecjalizowanych zespołach, jedni oddają podobizny władców, inni projektują cesarskie insygnia i literunek. Do roku 1836 artyści medalierzy stanowili wydzielony personel Kammer- Medailleur- und Kunschtscholaren Akademie, którego ostatnim długoletnim dyrektorem był Johann Baptist Würth młodszy (19.01.1769, zm. po 1849). Akademia medalierska wchodziła w skład Głównego Urzędu Menniczego (Hauptmünzamt), podlegającego z kolei Ministerstwu Skarbu (Finanzministerium), a następnie C.k. Nadwornej Kamerze Menniczej i Górniczej. (K.K. Hofkammer in Münz- und Bergwesen). Angażowani tam artyści wywodzili się zwykle z wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych (Akademie de bildenden Künste) lub innych europejskich uczelni artystycznych. W roku 1837 powołano C.k. Akademię Mennictwa, Medalierstwa i Grawernictwa (K.K. Münz-Medaillen-Graveur-Akademie), której dyrektorem nominowano Josefa Daniela Böhma[1].

[1] Rozporządzenie z 19 sierpnia 1848. W okresie Wiosny Ludów na obszarze cesarstwa wydano dwie regulacje mennicze. Poza cytowanym rozporządzeniem dla ziem dziedzicznych i ziem korony św. Stefana wydano też regulacje dla prowincji włoskich.

[2] Mennica zamknięta dekretem z 22.08.1827 wznowiła na krótko działalność w roku 1848, spłonęła w roku 1851.

[3] Zakazano użytkowania.

[4] Rant ząbkowany występuje na imitacjach.

[5] Prowizoryczna Regulacja dla Lombardii i Wenecji z 1848 roku.

[6] Występuje odmiana o stopniu rzadkości R5 z napisem na rancie DIO BENEDETE L'ITALIA = Boże błogosław Włochy).

[7] Wyróżnia się 3 warianty, z długimi i krótszymi gałązkami wieńca nad rocznikiem oraz gwiazdką nad głową kobiety umieszczoną bliżej krawędzi.

[8] Występują częste imitacje i fałszerstwa.

[9] Akronim GM tłumaczony jest jako Gorzkowski Mantova. Inne hipotezy to Garnizon Mantua lub Governo Militare (rząd wojskowy).

[10] W języku włoskim potocznie "svanzica".

[11] Dekretem z 17.12.1848 zakazano wywozu za granicę monet złotych i srebrnych