WSTĘP
Teoria ewolucji, przyjmowana w tej książce jako zbiór twierdzeń naukowych, zgodnie z którymi wszystkie organizmy żywe na naszej planecie mają wspólne pochodzenie biologiczne, a ich różnorodność jest wynikiem procesu doboru naturalnego działającego w oparciu o zróżnicowanie genetyczne, zrodziła wśród katolików i innych chrześcijan szereg kwestii dyskutowanych. Oto niektóre z nich: Na czym polega stwórcze działanie Boga w ewoluującym świecie? Jak rozumieć i interpretować w świetle teorii ewolucji opisy stworzenia w Piśmie Świętym? Czy Adam i Ewa rzeczywiście istnieli u początku historii człowieka jako gatunku? Podobnych kwestii jest znacznie więcej.
Święty Tomasz z Akwinu (1225-1274) był dominikaninem, kapłanem, filozofem, teologiem i doktorem Kościoła. Nazywa się go często Doktorem Anielskim nie tylko ze względu na czystość serca, lecz także dlatego, że pisał bardzo dużo o aniołach. Zasłynął dwoma dziełami będącymi podsumowaniem teologii: Summą teologii i Summą przeciwko poganom, a ponadto napisał szereg komentarzy do pism Arystotelesa i do ksiąg Biblii.
Przyjmuje się powszechnie, że św. Tomasz był jednym z najbardziej błyskotliwych i znaczących myślicieli w historii Kościoła katolickiego. Nie dziwi zatem, że Drugi Sobór Watykański w Dekrecie o formacji kapłańskiej stwierdza: "alumni, idąc za św. Tomaszem jako mistrzem, powinni się nauczyć głębiej w nie [tajemnice zbawienia] wnikać i dostrzegać między nimi związek na mocy poznania spekulatywnego"[1].
Jako dominikanie i uczeni wierni głoszeniu Ewangelii, jesteśmy przekonani, że tomistyczna tradycja intelektualna zakorzeniona w syntezie filozoficznej i teologicznej św. Tomasza z Akwinu także i dzisiaj może dostarczyć nam wnikliwych i przekonujących odpowiedzi na kwestie dyskutowane wynikające z teorii ewolucji.
Nasze doświadczenie duszpasterskie pokazało nam, że katolicy oraz inni chrześcijanie są często zaskoczeni nowatorstwem i błyskotliwością odpowiedzi tomizmu na kwestie dyskutowane dotyczące teorii ewolucji. Jest tak często dlatego, że odpowiedzi te godzą konkretne dychotomie i poza nie wykraczają - na przykład dychotomię między przypadkiem a planem - kształtujące współczesną debatę między nauką a religią. Plan Boga realizuje się także przez przypadek! Trzeba ze smutkiem stwierdzić, że odpowiedzi tomizmu na te dyskutowane w nauce i religii kwestie nie są ani dobrze znane, ani należycie rozumiane.
Napisaliśmy tę książkę, aby temu zaradzić, i równocześnie stworzyliśmy będącą jej uzupełnieniem stronę internetową (www.thomisticevolution.org), gdzie można znaleźć szereg odpowiedzi na dyskutowane kwestie obejmujące zagadnienia, z którymi spotykaliśmy się najczęściej podczas naszych rozmów z wiernymi. Każdy z rozdziałów książki można czytać oddzielnie, niemniej ich kolejność odzwierciedla wizję teologiczną naszego współbrata, Doktora Anielskiego.
Książka składa się z czterech części. W części pierwszej przedstawiamy na samym początku, jak wiara i rozum łączą się niczym dwa skrzydła ducha ludzkiego, na których unosi się on ku kontemplacji prawdy[2]. Następnie w drugiej części zajmujemy się w kilku rozdziałach kwestiami dyskutowanymi poświęconymi istnieniu i naturze Boga bez odwoływania się do objawienia. Te kwestie filozoficzne stanowią sedno dociekań określanych mianem teologii naturalnej. W trzeciej części książki przyglądamy się podstawom biblijnym tego, jak Kościół rozumie stwórcze działanie Boga w świecie. Co Bóg powiedział nam na temat swojej roli odnośnie do ogromnej różnorodności życia na naszej planecie. Ostatnia część książki poświęcona jest kwestiom dyskutowanym dotyczącym bezpośrednio twierdzeń naukowych formułowanych przez biologię ewolucyjną oraz ważnemu zadaniu teologii, aby twierdzenia te odnieść do nauczania Kościoła katolickiego.
[1]Dekret o formacji kapłańskiej, 16, w: Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, Poznań 2002, s. 298.
[2] Zob. Jan Paweł II, Fides et ratio, 1.
