PROLOG

Yorkshire, grudzień 1980 roku

Siedzę przy biurku, stojącym przy oknie, i wyglądam na zewnątrz, na szerokie nagie połacie wysokich torfowisk, po których hula lodowaty wiatr grudniowy. Na niebie pełno szarych, wściekle skłębionych chmur. Podobno w święta ma spaść śnieg, ale nie wiadomo, czy te przepowiednie się sprawdzą. Tu, w Yorkshire, nigdy nie wiadomo, co się zdarzy. Żyje się nadzieją, że wszystko będzie lepiej, i czasem ta nadzieja wystawiana bywa na ciężką próbę - zwłaszcza na wiosnę, kiedy zima nie chce odejść jak uciążliwy gość, który zatrzymuje się jeszcze w hallu, zamiast wynieść się wreszcie za drzwi. Powietrze przeszywają przeraźliwe wrzaski głodnych ptaków, zimny deszcz zacina w twarz wędrowca, gdy ten ciepło opatulony podąża błotnistą drogą, niosąc w sobie niczym cenny skarb wspomnienie słońca i ciepła.

Teraz, w grudniu, mamy jeszcze przynajmniej przed sobą Boże Narodzenie. Nie, żeby święta miały dla mnie tak wielkie znaczenie, ale stanowią one jednak świetlisty punkt w okresie ciemności. Dawniej bardzo lubiłam święta. Ale wtedy dom był jeszcze pełen ludzi, pełen głosów i śmiechów, choć także sporów. Ozdabiało się go cały, tygodniami piekło się i gotowało, odbywały się przyjęcia i świąteczne kolacje. Nikt nie potrafił tak dobrze zorganizować świąt jak moja matka. Myślę, że właśnie po jej śmierci Boże Narodzenie przestało sprawiać mi radość.

Laura, poczciwa stara Laura, ostatnia moja towarzyszka, stara się urządzić mi święta jak najpiękniej. Niedawno słyszałam, jak znosiła ze strychu pudełka z ozdobami świątecznymi. Na dole rozbrzmiewają z gramofonu stosowne pieśni, a Laura trudzi się, próbując zawiesić nad kominkami girlandy z jedliny. Przynajmniej ma zajęcie.

To wzruszające, jak jest przywiązana do mnie i do domu, ale często działa mi nerwy, gdy drepcze za mną jak piesek i spogląda na mnie tymi dziecięcymi, wylęknionymi oczami. Laura skończyła pięćdziesiąt cztery lata, lecz w dalszym ciągu ma wyraz twarzy wystraszonej dziewczynki. I to się już nie zmieni. Podczas wojny, kiedy przeżyła zbyt wiele okropności, była jeszcze młoda, a o psychoterapii w leczeniu traumatycznych przeżyć prawie nic wtedy nie wiedziano. Lekarze mieli nadzieję, że wszystko ułoży się samo, lecz czasami wcale tak nie było.

Na tym polegało również nieszczęście mojego brata George'a. Podobnie jak Laura nie potrafił uporać się sam z tymi okropnymi przeżyciami. Zdarzają się tacy ludzie. Nie umieją wygrzebać się ze spustoszeń, jakie los wyrządza w ich psychice.

Na dworze powoli się ściemnia. Nagle pojawiło się parę wirujących płatków śniegu. Z radością wyglądam wieczoru. Będę siedzieć przy kominku i popijać starą whisky, Laura będzie siedzieć obok mnie i robić na drutach, i mam nadzieję, że nie będzie się za dużo odzywać. Jest osobą miłą, ale niezbyt bystrą i dowcipną. Ilekroć zaczyna mówić o polityce albo o jakimś filmie obejrzanym w telewizji, siedzę jak na szpilkach. Wszystko w niej jest zawsze takie przeciętne, zresztą Laura potrafi tylko w kółko opowiadać o tym, co inni przewałkowali już dziesiątki razy. A z drugiej strony nie robi nic, żeby podciągnąć się umysłowo. Nigdy nie przeczyta porządnej książki, tylko ciągle te romanse z serii "Miles & Boone". Wzdycha wtedy z rozkoszy i całkowicie identyfikuje się z przedstawioną na okładce prześliczną bohaterką w różowych fatałaszkach, która spoczywa w ramionach silnego mężczyzny o ciemnych lokach i podaje mu do pocałunku nabrzmiałe usta. Laura jest wtedy zawsze taka przejęta, że z jej twarzy znika nawet na krótko wyraz strachu i przerażenia.

Potem naleję sobie może nawet jeszcze jedną whisky, choć ona pewnie znowu spojrzy na mnie z dezaprobatą i powie, że nadmiar alkoholu szkodzi. Dobry Boże, jestem starą kobietą! Co to ma za znaczenie, czy i ile piję?

Poza tym mam powód do świętowania, ale Laurze o tym nie powiem, bo zacznie lamentować. Dopiero co napisałam słowo KONIEC pod tekstem mojej powieści, więc czuję się jakby wyzwolona od ciężkiego brzemienia. Nie wiem, ile czasu mi zostało, zresztą nieznośna była dla mnie myśl, że mogę nigdy nie skończyć. Ale dokonałam tego, zatem mogę spokojnie oprzeć się w fotelu i czekać.

Spisałam dzieje swojego życia. Czterysta stron maszynopisu. Całe moje życie przelane na papier. No cóż - prawie całe życie. Ostatnie trzydzieści lat pominęłam milczeniem. Niewiele się już wydarzyło, kogo by zresztą interesowały kłopoty i zmartwienia wyznaczające rytm codziennego życia starej kobiety? Nie, żebym zamierzała kiedykolwiek pokazać komuś ten tekst! Ale opisywanie własnej starości nawet dla mnie samej nie byłoby przyjemne. Uczciwie musiałabym wspomnieć o reumatyzmie, coraz słabszym wzroku, gośćcu wykrzywiającym moje palce, które z wolna przypominają już szpony, a na takie wyznania nie miałam ochoty. Z niczym nie należy przesadzać, także ze szczerością.

W swoich wyznaniach zachowałam zresztą wystarczającą uczciwość. Nigdzie nie twierdziłam, że byłam szczególnie piękna, szczególnie szlachetna czy szczególnie dzielna. Naturalnie parę razy bardzo mnie korciło. Byłoby to całkiem łatwe. Tu i ówdzie kilka drobnych poprawek, kilka zgrabnie ukrytych faktów. Pewnie nałożyłabym coś w rodzaju werbalnej nasadki zmiękczającej, uzyskując w ten sposób rozmyte kontury. Gdybym nie powiedziała o pewnych sprawach albo powiedziała o nich inaczej, od razu powstałby upiększony obraz. I siłą rzeczy powstałaby inna historia. Naturalnie można kłamać i podbarwić własną historię, lecz wtedy nasuwa się pytanie, po co w ogóle pisać.

Można też trzymać się prawdy. Prawda bywa okrutna, a czasem bolesna, ale przynajmniej jest prawdą. Dzięki niej cała sprawa ma jakiś sens. Pamiętałam o tym podczas zapisywania każdej strony. Zastanawiam się wprawdzie, czy to, że pisałam o sobie, Frances Gray, nie w pierwszej osobie, tylko w trzeciej, wiązało się z tym, iż nieświadomie miałam nadzieję, że w ten sposób mogę jednak wygładzić to i owo. Pisanie w pierwszej osobie zmusza znacznie bardziej do uczciwych analiz niż używanie formy "ona". Ale jeśli taki był istotnie mój ukryty, niehonorowy motyw, to mogę powiedzieć, iż nie uległam pokusie upiększania brzydoty. Zapewniam, że obchodziłam się bezlitośnie z fikcyjną Frances w trzeciej osobie. I daje mi to przyjemne poczucie własnej odwagi i siły.

Dobrze ukryję swoje zapiski. Choć Laura bardzo mnie kocha, po mojej śmierci natychmiast zniszczyłaby wszystko; tak się boi, że ktoś mógłby się dowiedzieć o pewnych sprawach. Nie potrafi być inna, ale kto tak naprawdę potrafi? Najbardziej sensowne byłoby z pewnością spalenie tego wszystkiego, bo w końcu na jedno wychodzi, czy tych kilkaset zapisanych stron będzie sobie gnić w jakiejś kryjówce, czy też w ogóle przestanie istnieć. Dla mnie zresztą pisanie spełniło swój cel: pisanie zmusza do precyzji. Mgliste wspomnienia przybierają ostre kontury i wyraźne barwy. Naprawdę musiałam sobie przypominać. I dzięki temu się pogodziłam. Pogodziłam się ze sobą, ze swoim życiem, z losem. Wybaczyłam ludziom, a przede wszystkim wybaczyłam samej sobie. To było dla mnie ważne - i udało się. A mimo to...

Nie mogę tak po prostu powierzyć tego wszystkiego płomieniom. Włożyłam w to zbyt wiele pracy, zbyt wiele czasu. Nie zdobędę się na to. Przeczuwam, że to błąd, ale popełniłam w życiu tyle błędów, że jeden więcej nie ma już znaczenia.

W międzyczasie ściemniło się zupełnie; od dawna pali się lampka na moim biurku. Na dole Laura, przygotowując kolację, puszcza po raz setny te same kolędy. Ucieszy się, gdy po tak długim czasie znów będę jeść z apetytem. Kiedy człowiek nie rzuca się na jedzenie, Laura zawsze z miejsca uważa, że źle gotuje. W miesiącach pisania żyłam jednak w zbyt wielkim napięciu, żeby odczuwać prawdziwy głód. A człowiek pokroju Laury, której fantazja porusza się w obrębie dość ciasnych granic, nie potrafi sobie wyobrazić czegoś takiego. Dlatego w pewnym momencie przestałam jej to wyjaśniać. Po kolacji będzie rozpromieniona i uzna, że wreszcie znowu utrafiła w mój smak. I będzie z tego powodu niezmiernie szczęśliwa.

Laura jest niemal chorobliwie uzależniona od opinii innych ludzi, a najbardziej od mojej. Często zastanawiam się, na kogo będzie patrzeć tym swoim dopraszającym się miłości spojrzeniem, kiedy mnie zabraknie. Jakoś nie wyobrażam sobie, żeby Laura wtedy nagle osiągnęła suwerenność i niezależność. Ona potrzebuje osoby, o której względy będzie mogła zabiegać, której będzie chciała we wszystkim dogodzić. W pewnym sensie potrzebuje nawet kogoś, kto wywiera na nią presję, w przeciwnym razie zadręcza się i czuje zagubiona na tym świecie.

Znajdzie się coś dla niej. Znajdzie się ktoś dla niej. Coś lub ktoś. Sprawy się rozwiną. Jak zresztą już wspomniałam: tu, w Yorkshire, nigdy nie wiadomo, co się zdarzy...

Frances Gray

Niedziela, 22 grudnia 1996 roku

Ta podróż od początku stała pod nieszczęśliwą gwiazdą.

Ralph od samego rana był małomówny i zamknięty w sobie, lecz jego nastrój stał się jeszcze bardziej posępny, kiedy na lotnisku, śpiesząc się, zwrócili uwagę na zdjęcie Barbary na stronie tytułowej jakiegoś szmatławca, umieszczonego na obrotowym stojaku przed kioskiem z gazetami. Ralph zatrzymał się i przez chwilę wpatrywał w pisemko, a następnie wyciągnął portmonetkę.

- Daj spokój! - zdenerwowała się Barbara. Popatrzyła na zegarek. - Lada chwila odlatuje nasz samolot!

- Mamy jeszcze dość czasu - odparł. Wziął czasopismo i podał monetę sprzedawcy za kontuarem. - Uważam, że to bardzo dobre zdjęcie. Nie powinniśmy go ignorować.

Zdjęcie rzeczywiście było dobre: Barbara miała na sobie czarny kostium, w którym wyglądała zarówno seksownie, jak i poważnie, głowę miała podniesioną wysoko, a usta lekko otwarte. Rozpuszczone jasne włosy rozwiane na wietrze. Nad zdjęciem widniał napis grubymi czerwonymi literami: ZWYCIĘŻCZYNI.

- Gazeta jest wczorajsza - wyjaśniła Barbara, rzuciwszy okiem na datę. - Zdjęcie zostało zrobione w piątek w sądzie, po zakończeniu procesu Kornbluma. Nie wiem, dlaczego ta sprawa wzbudziła taką sensację!

Brzmiało to tak, jakby się usprawiedliwiała. Zdenerwowało ją to. Dlaczego ma się tłumaczyć przed Ralphem z tego, że wygrała proces i że prasa tak żywo interesuje się sprawą? Dlatego, że Ralph czuje się zażenowany, gdy jego żona bywa przedmiotem sensacyjnych doniesień w prasie bulwarowej, że spektakularne rozprawy są tak czy owak poniżej jego poziomu, że uważa obrońców w procesach karnych za prawników drugiej kategorii? Ralph ściśle rozróżniał adwokatów i obrońców w sprawach karnych. On był oczywiście adwokatem. Pracował w renomowanej frankfurckiej kancelarii i zajmował się głównie wielkimi procesami w branży ubezpieczeniowej, którymi nie interesował się prawie nikt oprócz samych uczestników. Barbara broniła sprawców ciężkich przestępstw i odnosiła tyle sukcesów, że wciąż proponowano jej nowe sprawy, które opinia publiczna śledziła miesiącami z zapartym tchem. Ralph zarabiał więcej pieniędzy, Barbara była ulubienicą dziennikarzy. Każdemu z nich dwojga przeszkadzało to, co wyróżnia drugie.

Gdy w końcu siedzieli już w samolocie - w ostatniej chwili stawili się przy swojej bramce - i stewardesy zaczęły rozdawać napoje, Barbara zadała sobie pytanie, które zadawała sobie już nieraz w minionych miesiącach, kiedy w ich małżeństwie pojawił się ten ton wiecznego rozdrażnienia i ta permanentna agresja. Na pewno nastąpiło to niepostrzeżenie, gdyż nie mogła sobie przypomnieć żadnej konkretnej daty. Ona sama z pewnością nie dostrzegła pierwszych znaków ostrzegawczych. Pamiętała, że Ralph już od dłuższego czasu mówił o problemach.

Jej wzrok padł znowu na gazetę leżącą na kolanach Ralpha. ZWYCIĘŻCZYNI! Tego rodzaju prasa zawsze przesadzała, lecz faktem było, że Barbara rzeczywiście wygrała sprawę i wyciągnęła Petera Kornbluma z naprawdę poważnej opresji.

Kornblum, burmistrz pewnego miasteczka, nie był wprawdzie grubą rybą, lecz niewątpliwie człowiekiem ambitnym, dbającym o swój wizerunek, toteż starał się być stale obecny przynajmniej na łamach prasy lokalnej. Kiedy niespodziewanie posądzono go o zabicie siekierą swej dziewiętnastoletniej kochanki i porąbanie zwłok, stał się w jednej chwili osobą powszechnie znaną. Przy tej okazji także pani Kornblum dowiedziała się, że jej mąż utrzymywał intymne stosunki z dziewczyną ze środowiska prostytutek, co poważnie zachwiało jej poukładanym dotychczas światem. Peter Kornblum przeobraził się w biednego robaczka błagającego o łaskę i zrozumienie, a poza tym żarliwie zapewniającego o swej niewinności. Jak później wyznał Barbarze, zasięgnął rady najbardziej zaufanych kolegów w partii, kogo wybrać na swego obrońcę. Wybór padł jednogłośnie na Barbarę Amberg. "Ona każdego wyciągnie!"

Oczywiście wcale tak nie było. Miała jednak na swoim koncie szereg sukcesów.

- Jak sądzisz: to jego sprawka? - spytał Ralph, pokazując palcem małe zdjęcie Petera Kornbluma na dole strony.

Barbara pokręciła głową.

- Nigdy w życiu. W ogóle to do niego nie pasuje. Mimo to jego kariera polityczna legła w gruzach. Żona wniosła pozew rozwodowy. On jest skończony. - Wzięła gazetę i wsunęła ją do siatki z tyłu fotela znajdującego się przed nią. - Zapomnij teraz o tym - powiedziała - przecież wyjeżdżamy. A za dwa dni święta.

Uśmiechnął się z przymusem. Po raz pierwszy Barbara zaczęła poważnie wątpić, czy dobrym pomysłem było porywanie męża w samotne miejsce, aby ratować ich małżeństwo.

Od szesnastu lat zawsze to samo. Ilekroć Laura Selley opuszczała Westhill House na kilka dni czy tygodni i wynajmowała dom ludziom, którzy płacili za to, żeby móc się tym przechwalać i zachowywać jak gospodarze, tuż przed wyjazdem udawała się na żmudne i deprymujące, bo jak zwykle bezowocne, poszukiwanie czegoś, o czym koniec końców nie wiedziała na pewno, czy w ogóle istnieje. Czyżby ścigała wytwór swej wyobraźni? Czy już dawno nie przeszukała każdego zakątka tego starego wiejskiego domu? Czyż nie szukała ciągle w tych samych miejscach, dobrze wiedząc, że w międzyczasie to nie mogło się tam raczej pojawić?

Zasapana wygramoliła się ze ściennej szafy, do której weszła mimo bólu w kościach, żeby po raz setny wywrócić wszystko wewnątrz do góry nogami. Z siedemdziesiątką na karku nie zaliczała się już do najmłodszych, w dodatku od lat dręczyły ją silne bóle reumatyczne, które szczególnie zimą bywały często nie do zniesienia. Zimne ostre wiatry przewalające się przez doliny Yorkshire na pewno nie poprawiały jej samopoczucia. Dobrze jej zrobi spędzenie świąt i sylwestra u siostry w łagodnym klimacie południowo-wschodniej Anglii. Byle tylko w międzyczasie obcy ludzie...

Stojąc przed szafą, wyprostowała się powoli, z cichym jękiem przyciskając dłonią krzyże. Jej wzrok powędrował za okno, omiótł pagórki Wensleydale, które latem jako pastwiska były zielone i błyszczące, a teraz wydawały się łyse i szare. Nagie konary drzew wyginały się na wietrze. Niskie skłębione chmury pędziły po niebie. W powietrzu wirowały pojedyncze płatki śniegu. Tego ranka w radiu mówiono, że tu, w północnej Anglii, w święta może spaść śnieg.

Zobaczymy, pomyślała Laura, pożyjemy - zobaczymy. Tak czy owak zima będzie długa. Tu, na północy, zimy zawsze bywają długie. Powinnam sprzedać dom i przenieść się do jakiegoś ciepłego kraju.

Od czasu do czasu nosiła się z tą myślą, lecz równocześnie dobrze wiedziała, że nigdy tego nie zrobi. Westhill House był jedyną ojczyzną, jaką kiedykolwiek miała, jej ostoją, jej wyspą w świecie. Była przywiązana do tego domu, do tej krainy, choć nienawidziła samotności, chłodu i wspomnień, które towarzyszyły jej w tym więzieniu. Nie było innego miejsca, w którym potrafiłaby żyć.

- Gdzie mogłabym jeszcze poszukać? - zastanawiała się na głos. W domu było mnóstwo szaf ściennych, alkierzyków i rozmaitych zakamarków. Laura znała wszystkie i grzebała w nich już nieraz, lecz nigdy nie znalazła niczego ważnego. Przypuszczalnie nie było tam nic do znalezienia. Przypuszczalnie w ten sposób doprowadzała się tylko do szaleństwa.

Opuściła pokój i zeszła po stromych schodach na parter, weszła do kuchni. Pod blachą buzował ogień, czuć było zapach świątecznych ciastek, które upiekła przed południem i zamierzała wziąć do siostry. Mimo że od prawie czterdziestu lat w pomieszczeniu stała kuchenka elektryczna, Laura używała najchętniej żelaznej kolubryny z przełomu wieków, na której dawniej gotowano dla całej wielkiej rodziny. Uparcie trzymała się starych rzeczy, tak bojaźliwie, jakby bała się, że straci część samej siebie, jeśli rozstanie się z czymś, co należało kiedyś do jej życia. Wszystko, co nowe, traktowała z wrogością. Uważała, że świat idzie nadzwyczaj ryzykowną drogą, i każdą myśl o tym starała się stłumić jak najprędzej.

Nastawiła wodę, bo poczuła nieodpartą potrzebę wypicia filiżanki gorącej herbaty. Potem musiała się spakować i powlec pościel dla gości, którzy mieli się zjawić następnego dnia. Małżeństwo z Niemiec. Nigdy dotąd nie miała tutaj Niemców. Dla niej byli oni nadal wrogami z dwóch wojen światowych, ale z drugiej strony Peter też był Niemcem. O nim jednak także nie chciała myśleć, naprawdę wolałaby przyjmować tutaj Francuzów lub Skandynawów. Bardzo jednak potrzebowała pieniędzy, a poza tymi Niemcami nie było nikogo, kto chciałby wynająć Westhill House na święta.

Laura dawała regularnie ogłoszenia w katalogu z ofertami domów do wynajęcia dla wczasowiczów. Ze swej skromnej renty nie byłaby w stanie pokryć kosztów ciągłych koniecznych napraw, a stary budynek musiałby stopniowo popaść w ruinę. Wynajmowanie stanowiło jedyną możliwość dodatkowego zarobku, choć Laura po prostu nienawidziła wpuszczania do domu obcych. Teraz na przykład należało pilnie zadbać o nowe pokrycie dachu, najpóźniej przed następną zimą. Znalezienie gości było jednak trudne. Ktoś, kto jechał na północ, wybierał Krainę Jezior albo udawał się od razu do Szkocji. Yorkshire, kraina gór i torfowisk, zimnych wiatrów, masywnych domów zbudowanych z wapienia, nie przyciągało zbyt wielu turystów. Na myśl o Yorkshire ludzie wyobrażali sobie kopalnie ołowiu i węgla, osmalone kominy i posępne osiedla robotnicze w zamglonych dolinach.

Czy ktoś wiedział cokolwiek o przyjemnych, pogodnych dniach wiosennych, kiedy kraj zalewały jaskrawożółte narcyzy? Kto znał jasne szaroniebieskie mgiełki snujące się nad horyzontem w gorące letnie tygodnie? Czy ktoś wąchał kiedykolwiek aromatyczny zapach, który wiatr przynosił jesienią w doliny? Jak zawsze, kiedy Laura myślała o tym wszystkim, miłość do tej krainy wzbierała w niej niczym nagły bolesny skurcz i odbierała jej na chwilę oddech, a ona uświadamiała sobie wtedy znowu, że nigdy stąd nie wyjedzie. Że będzie znosić długie zimy. Samotność. Żyć wspomnieniami. Nie opuszcza się kogoś, kogo się kocha, takie było jej niezłomne przekonanie, choć można się ciągle na niego denerwować. Pewnego dnia można razem z nim zginąć, ale się nie wyjeżdża.

Rozległ się gwizd czajnika. Laura zalała wrzątkiem liście herbaty. Już ten aromatyczny zapach podziałał kojąco na jej nerwy; po pierwszym łyku, wiedziała to z doświadczenia, będzie nowym człowiekiem.

"Laura i jej filiżanka herbaty", drwiła zawsze Frances, "jako jedyne w świecie lekarstwo na bóle brzucha, kurcze mięśni łydek, koszmary senne i depresje. Dla niej inne lekarstwa mogłyby nie istnieć".

Frances też lubiła herbatę, lecz nigdy nie potrafiła z jej pomocą łagodzić problemów. Wolała mocniejsze rzeczy.

"Szklaneczka dobrej szkockiej z lodem", mawiała, "a świat wraca do normy!".

W piciu potrafiła przetrzymać każdego mężczyznę. Wydawało się, że ma wątrobę z gumy, zupełnie niewrażliwą na ból.

Laura zaciągnęła grube wzorzyste zasłony, zabraniając w ten sposób wstępu zapadającym ciemnościom i wiatrowi wyjącemu za oknem. Na myśl o Frances ogarnęła ją z powrotem nerwowość. Ponownie nasunęło się dręczące wyobrażenie, że zjawią się obcy i przez dwa tygodnie dzień w dzień będą mogli szperać w jej domu. Ludzie byli ciekawscy. Lubili odkrywać rzeczy związane z innymi. Laura wiedziała o tym, bo i ona czasami zaglądała do cudzych szuflad. Kiedyś listonosz zostawił u niej omyłkowo list do Leighów z dworu w Daleview. Przez pół dnia krążyła wokół listu, w końcu nie wytrzymała i otworzyła go nad parą. Była gorzko rozczarowana, gdy okazało się, że zawiera tylko zaproszenie na święto powitania wiosny od jakiejś rodziny z Hawes.

Laura przeszła z filiżanką w ręku do jadalni, sprawdziła w kredensach, czy porcelana i kieliszki do wina są ustawione jak należy. Białe lniane obrusy leżały uprasowane i złożone równo kant przy kancie na odpowiedniej półce w komodzie. Srebrne sztućce, podzielone na łyżki, noże i widelce, umieszczono według wielkości w wyłożonych aksamitem przegródkach. Laura z zadowoleniem pokiwała głową. Niemcy nie powinni mieć powodu do marszczenia swych delikatnych nosów.

Także tutaj zasunęła zasłony i ruszyła do wyjścia. Przez cały czas miała jednak wzrok spuszczony, bacząc na to, żeby ani przez chwilę nie wodzić już oczyma po pokoju. Ale gdy wychodziła, jej wzrok zatrzymał się na gzymsie kominka i zobaczyła stojącą na rogu dużą fotografię w pozłacanej ramce. Nie mogła się powstrzymać, musiała się zbliżyć. Czarno-białe zdjęcie przedstawiało siedemnastoletnią Frances Gray. Dziewczyna miała na sobie strój marynarski, który sprawiał bardzo obyczajne wrażenie, gładkie czarne włosy sczesane na boki. Była osobą w typie wybitnie celtyckim, świadczyła o tym blada cera i jasnoniebieskie oczy. Na zdjęciu uśmiechała się dosyć wyniośle: ten uśmiech służył jej nieodmiennie do onieśmielania innych, nie rozstawała się z nim nawet w najcięższych czasach, gdy ludzie mówili, że doprawdy nie ma już chyba rzeczy, do której mogłaby się z dumą odwołać. W rzeczywistości chodziło jedynie o to, że nigdy nie okazała słabości. Jej dzielność doceniło niewielu bliźnich. Większość ludzi uważała, że spokojnie mogłaby być trochę skromniejsza i trzymać się raczej w cieniu.

Frances i skromność! Laura omal nie wybuchnęła śmiechem. Popatrzyła na młodą dziewczynę na zdjęciu i powiedziała na głos:

- Powinnaś była mi powiedzieć! Po prostu powinnaś była mi powiedzieć, gdzie to ukryłaś!

Ale Frances uśmiechała się tylko i zachowywała milczenie.

Samolot wylądował w Londynie około siedemnastej. Barbara i Ralph zamierzali spędzić noc w hotelu, a następnego ranka wyruszyć do Yorkshire wynajętym wozem. Barbara sądziła, że przyjemnie byłoby pospacerować wieczorem po przystrojonym już świątecznie mieście, a później pójść na kolację do jakiejś przytulnej restauracji. Kiedy jednak wysiedli z samolotu, lało jak z cebra, a wieczorem nastąpiło jeszcze pogorszenie pogody. W takiej sytuacji nawet Regent Street ze swymi neonami i wielką choinką nie zachęcała do dłuższego zatrzymania się.

Zupełnie przemoczeni uciekli w końcu do taksówki i kazali się zawieźć do Covent Garden. Udało im się zdobyć ostatni wolny stolik u Maxwella. Było głośno i tłoczno, ale przynajmniej także ciepło i sucho. Ralph odgarnął z twarzy mokre włosy i marszcząc czoło, przeglądał menu.

- Wybierz sobie coś naprawdę dobrego - powiedziała Barbara. - Przez następne dwa tygodnie będziesz zdany na moją kuchnię, a wiesz, co to znaczy.

Ralph roześmiał się, ale nie wyglądał na wesołego.

- W Yorkshire też będą restauracje - zauważył.

- Z tego co zrozumiałam z opisu domu, wylądujemy mniej więcej pośrodku zupełnego pustkowia - wyjaśniła Barbara. - W pobliżu jest wprawdzie jakaś wioska, ale... - Nie dokończyła zdania, tylko wzruszyła ramionami.

Przez chwilę milczeli oboje, po czym Ralph zapytał cicho:

- Uważasz, że to wszystko naprawdę ma sens?

- To ty zawsze zachwycałeś się Anglią! Ty zawsze mówiłeś, że kiedyś chciałbyś pojechać do Yorkshire! To ty...

- Oczywiście, wcale nie o to chodzi - przerwał jej Ralph - tylko o nas. W tym stanie rzeczy... czy koniecznie musimy się tam zagrzebywać we dwoje na dwa tygodnie? Kisić się we własnym sosie i mierzyć ze wszystkim, co...

- Tak jest! Problem polega przecież na tym, że nigdy nie mamy czasu dla siebie. Że oprócz "dzień dobry" i "dobry wieczór" nie mamy sobie prawie nic do powiedzenia. Że każde z nas żyje tylko własną pracą i nie ma pojęcia, co przeżywa drugie!

- Dobrze wiesz, że chciałem inaczej.

- Owszem - odrzekła z goryczą Barbara - wiem o tym. Moim kosztem.

Oboje zamilkli, a po chwili Ralph zaczął znowu:

- Równie dobrze mogliśmy jednak porozmawiać w domu. Teraz, przez święta.

- Kiedy? Dobrze wiesz, jak mieliśmy rozplanowane całe święta!

Wiedział. W Wigilię mieli być u rodziców Barbary. W pierwszy dzień świąt u jego matki. W drugi dzień u brata Barbary. A następnego dnia, dwudziestego siódmego grudnia, wypadały jego, Ralpha, czterdzieste urodziny. I znowu rodzina. Ta podróż była zresztą prezentem urodzinowym od Barbary. I dlatego też nie mógł odmówić. Wszystko już zaplanowała, zorganizowała, opłaciła. Odbyła rozmowy ze wszystkimi członkami rodziny, udobruchała ich, wyjaśniła sytuację. Nie powiedziała prawdy, to oczywiste! "Wiecie, Ralph i ja, otóż nasze małżeństwo może się lada chwila rozlecieć i dlatego..." Nie, Ralph potrafił sobie wyobrazić, jak tego dokonała: jak złożyła wszystko na karb jego marzeń i własnego życzenia, aby te marzenia się spełniły. "Ralph zawsze marzył o czymś takim. Samotny domek na wsi w północnej Anglii. W Yorkshire, krainie sióstr Brontë. Jego czterdzieste urodziny to przecież godna okazja, nie uważacie? Musicie to zrozumieć. W przyszłym roku znów będziemy świętować Boże Narodzenie razem!".

Jeśli dla nas dwojga będzie jeszcze jakiś przyszły rok, pomyślał Ralph.

Oni sami w osobliwy sposób zamienili się rolami. Barbara przez długi czas nie zauważała, że coś się między nimi psuje, i bojkotowała każdą jego próbę zdefiniowania i wyartykułowania problemu. Albo nie miała czasu bądź ochoty i była zbyt zmęczona, albo była przekonana, że w ogóle nie ma problemu. Wydawało się, iż nie dostrzega, że widują się praktycznie tylko w biegu.

W trakcie mijającego roku najwidoczniej zdała sobie jednak sprawę, że istnieją pewne poważne trudności, i teraz postanowiła sama je usunąć. Przyzwyczajona do chwytania byka za rogi i pokonywania przeciwności zabukowała wyjazd do odległego zakątka Yorkshire, gdzie przez dwa tygodnie nie powinni im przeszkadzać przyjaciele i krewni, a poza tym będą wolni od obowiązków zawodowych. Tak czy inaczej udało jej się zupełnie zawojować Ralpha, co było absolutnie typowe dla niej - a jego tylko irytowało. Odebrał to w ten sposób, że dała poniekąd sygnał startowy. Cel: uratowanie naszego małżeństwa. Czas: dwa tygodnie.

Czuł się niczym kandydat w quizie telewizyjnym. "Ma pan dokładnie sześćdziesiąt sekund!". Ostatnimi laty, kiedy ogarniała go coraz większa frustracja, miał wrażenie, że został pozostawiony samemu sobie, i czuł, że zaczyna mu brakować tchu. Może też po prostu przestał wierzyć w to, że cokolwiek może się zmienić. Teraz to on nie chciał już mówić. Nie chciał prosić o coś, czego i tak by mu nie dała.

Barbara zaczęła studiować menu. Jej ciche pomruki zdradzały, że koncentruje się na tym. Zawsze robiła wszystko maksymalnie skoncentrowana. Kiedy pracowała, obok niej mogła wybuchnąć bomba, a ona nie zauważyłaby tego.

On wiedział, że od pewnego czasu za bardzo skłonny jest do litowania się nad sobą, lecz tak naprawdę nawet nie próbował z tym walczyć. Czasami dobrze mu robiło głaskanie własnej duszy i zapewnianie siebie o tym, że jest mu dosyć źle.

Barbara podniosła wzrok znad menu. - Znalazłeś już coś? - zapytała w końcu. Ralph wzdrygnął się.

- Och, przepraszam. Zamyśliłem się.

- Jest tu przekąska dla dwóch osób. Pomyślałam, że moglibyśmy się nią podzielić.

- W porządku.

- Naprawdę? Nie musisz, jeśli nie chcesz. Znajdę też coś innego.

- Barbaro, absolutnie byłbym w stanie powiedzieć, gdybym nie chciał - skontrował dość gwałtownie. - Jest okay!

- Z tego powodu nie musisz od razu tak na mnie wsiadać. Czasem mam wrażenie, że umyślnie pozwalasz mi postawić na swoim, żeby móc później twierdzić, że nie liczyłam się z twoim zdaniem.

- To absurd!

Wpatrywali się w siebie przez chwilę. Było jak zawsze: o wiele za często tłumiona agresja wyładowywała się na jakiejś zupełnie nieważnej sprawie i groziła eskalacją konfliktu: niewinna sytuacja mogła prędko przerodzić się w wielką kłótnię.

- W każdym razie ja nie wezmę tej przystawki dla dwojga osób - oświadczyła Barbara. - Znajdę sobie coś innego.

Wiedziała, że zachowuje się dziecinnie. I chciała się tak zachowywać.

- Przypuszczalnie masz rację - odpowiedział. - Dlaczego mamy dzielić się przystawką, skoro w życiu nie dzielimy się niczym.

- Co za głębokie spostrzeżenie! I jakie dowcipne! - Jak więc mam reagować na twoje dziwne humory?

- W ogóle nie musisz reagować. Po prostu mnie nie słuchaj!

- Sądziłem, że musimy wyjechać na dwa tygodnie właśnie po to, żebym cię słuchał - odparł chłodno.

Barbara nic nie odpowiedziała, tylko ponownie wsadziła nos w menu. Ale tym razem nie udało jej się skoncentrować, ledwo docierało do niej, co czyta. Ralph widział to po gniewnych błyskach jej oczu. On sam stracił apetyt. Kiedy obok nich pojawił się kelner, wyciągnął ołówek i spojrzał na nich wyczekująco, Ralph tylko westchnął.

- Jeszcześmy się nie zdecydowali - oświadczył.

Poniedziałek, 23 grudnia 1996 roku

Była gotowa do drogi. Dwie spakowane walizki stały na dole w hallu tuż przy drzwiach. Oprócz tego torba podróżna i plastikowa reklamówka. W reklamówce był prowiant na drogę. Ostatnimi laty Laura nauczyła się z konieczności oszczędzać na wszystkim, a restauracja w pociągu była na pewno za droga. Zrobiła więc sobie kanapki i napełniła gorącą herbatą dwa duże termosy. Ostatecznie miała przed sobą długą nocną podróż. Za to jutro będzie u siostry w Kent i dostanie prawdziwy, ciepły posiłek. To znaczy, dostanie, jeśli Marjorie będzie miała nastrój do gotowania. Bo przeważnie była w zbyt złym humorze, żeby zajmować się kuchnią, a wtedy można było się cieszyć, jeśli przynajmniej przygrzała konserwę. Marjorie zawsze znajdowała powód, żeby dawać się ponieść ponurym nastrojom: a to pogoda, a to rosnące koszty utrzymania, a to skandale w rodzinie królewskiej. Deprymowała otoczenie swymi czarnymi przepowiedniami i wciąż zapewniała, że ona na szczęście jest już w tak zaawansowanym wieku, iż będą jej oszczędzone wszystkie te tragedie, jakie czekają ziemię i ludzkość. W swym pesymizmie, z jakim odnosiła się do wszystkiego, co wiązało się z postępem i rozwojem, podobna była do Laury, ale jej zachowaniem kierował nie strach, tylko agresja. Marjorie nie dbała w ogóle o względy innych ludzi, natomiast Laura nie robiła nic innego od rana do nocy.

Pewnie znów będzie smętnie u Marjorie, pomyślała Laura. Gdyby co jakiś czas nie musiała opuszczać domu, żeby wynajmować go wczasowiczom, jeździłaby do niej najwyżej sporadycznie na jakiś weekend. Dla przyzwoitości, bo Marjorie była bądź co bądź jedyną jej żyjącą krewną. Może też od czasu do czasu napisałaby do niej list.

Im mniej dzieliło Laurę od momentu wyjazdu, tym gorzej się czuła. O piątej zjawi się Fernand Leigh z Dalview, żeby ją odwieźć na dworzec w Northallerton. Właściwie prosiła o to Lilian, jego żonę, ale to on zadzwonił poprzedniego wieczoru i powiedział, że się tym zajmie. Pewnie Lilian znów nie może opuszczać domu.

Miała nadzieję, że goście z Niemiec przyjadą wcześniej niż Fernand. W piśmie potwierdzającym ich rezerwację Laura wyraźnie podkreśliła, że to ważne dla niej, aby zjawili się najpóźniej o wpół do piątej. Ta Barbara taka i taka (mimo najlepszych chęci Laura nie potrafiła zapamiętać niemieckiego nazwiska) odpisała, że na pewno da się to zrobić.

Laura nie miała już nic do roboty. Z kubkiem herbaty w ręku wędrowała po pokojach. Za oknami padał śnieg. Podkręciła ogrzewanie w piwnicy i w domu czuć już było rozkoszne ciepło. Przyjemnie tutaj będzie tym obcym, którzy ją wypędzali, którzy...

Przestań! - rozkazała sobie. Nie bądź niesprawiedliwa! Nikt cię nie wypędza. Nikt nie zdoła nigdy tego dokonać.

Pieściła oczami każdy przedmiot i starała się zapamiętać jego obraz. Od czasu do czasu jej wzrok zatrzymywał się na jakiejś szufladzie albo na luźnej desce w podłodze. Podchodziła wtedy szybko, badała miejsce, które przyciągnęło jej uwagę, nie znajdowała nic podejrzanego i odwracała się.

Przestań szukać, napomniała siebie surowo, jeszcze oszalejesz, gdy będziesz ciągle myśleć tylko otym!

Spojrzała na zegarek. Wpół do trzeciej. Mimo to nie rozjaśniło się tak do końca, a już niedługo grudniowy dzień ustąpi z powrotem miejsca ciemności. Gdyby przynajmniej nie musiała wyjeżdżać!

Podeszła do jednego z okien wychodzących na podwórze przed domem i zaczęła wypatrywać, czy ktoś nie nadjeżdża drogą. Jak dotąd ani śladu gości.

W miarę posuwania się na północ deszcz przechodził w śnieg z deszczem. Barbara i Ralph prowadzili na zmianę. Oboje przyzwyczaili się szybko do ruchu lewostronnego. Przy dużym nasileniu ruchu wokół Londynu mieli jeszcze pewne trudności, ale A 1, Autostrada Północna, którą jechali teraz z południa Anglii na północ, nie stwarzała im żadnych kłopotów. Padający śnieg był jednak coraz gęstszy i coraz bardziej nieprzyjemny. Wycieraczki śmigały tam i z powrotem i Barbara, która siedziała akurat za kierownicą, stwierdziła, że widoczność pogarsza się coraz bardziej.

- Mam nadzieję, że wkrótce będziemy na miejscu - powiedziała.

- Chcesz, żebym cię zmienił? - spytał Ralph.

Przez cały czas w milczeniu wyglądał przez okno.

- Poprowadzę jeszcze kawałek, ale potem ucieszyłabym się, gdybyś mnie zmienił. Ta jazda zaczyna być jednak męcząca.

Barbara oderwała na chwilę wzrok od jezdni i popatrzyła na Ralpha. Obserwowała go ukradkiem już od wczesnego ranka. Zachowywała się naprawdę idiotycznie! Przecież znała tego mężczyznę od piętnastu lat, od jedenastu lat była jego żoną. A teraz posyłała mu takie same spojrzenia jak w wieku kilkunastu lat, gdy oglądała się za przystojnymi chłopcami, którzy byli dla niej nieosiągalni. Ale choć podobne zachowanie wydawało się niestosowne do jej wieku, a w dodatku mogło się odnosić do każdego, tylko nie do Ralpha, to nie potrafiła go zmienić. Tego dnia Ralph wyglądał zupełnie inaczej i było to kolejnym alarmującym znakiem, że spędzali ze sobą zbyt mało czasu i że za bardzo oddalili się od siebie. Znała go tylko w garniturze i krawacie, znała jedynie wziętego adwokata pod czterdziestkę wychodzącego do pracy, do swej kancelarii, z nieobecnym wzrokiem, bo myślą był już przy aktach procesowych, którymi się akurat zajmował. Po prostu ścięło ją z nóg, gdy zobaczyła go nagle w dżinsach i swetrze, z niedbale zaczesanymi ciemnymi włosami, także teraz nieobecnego duchem, ale zatopionego w kontemplacji krajobrazu, który śmigał za oknem, miękkiego i odprężonego.

- Właściwie wyglądasz dosyć młodo jak na faceta, który za kilka dni skończy czterdziestkę - zauważyła.

Ralph zmarszczył czoło.

- Czy to komplement?

- A co innego miałoby być?

Wzruszył ramionami.

- Nie wiem. Spójrz, przy tej gospodzie możesz zjechać. Zamienimy się miejscami.

Zrobiła, jak powiedział, i zjechała na parking przed barem należącym do sieci Happy Eater. Ralph wysiadł i obszedł auto, a w tym czasie Barbara przesunęła się na jego poprzednie miejsce. Kiedy Ralph wsiadł z drugiej strony, jego włosy były białe od śniegu.

- Nieźle zaczęło sypać - powiedział. - Musimy się przyłożyć, żeby nam ubywało drogi. Jeśli śnieżyca się nasili, utkniemy jeszcze gdzieś w jakiejś zaspie.

- Zawsze myślałam, że w Anglii śnieg prawie nie pada!

- Stosunkowo rzadko na południu. Ale w północnej Anglii i w Szkocji zdarzały się już naprawdę wielkie opady śniegu, przypominające klęskę żywiołową. - Ralph wyprowadził samochód z powrotem na szosę. - Ale tym razem tak nie będzie - dodał uspokajającym tonem.

Około wpół do czwartej dotarli do Leyburn, gdzie zapytali policjanta o drogę do Leigh's Dale.

- Cały czas A 684 - wyjaśnił. - Wensley, Aysgarth, Worton. W Worton proszę skręcić w kierunku Askrigg. Leigh's Dale znajduje się jeszcze kawałek dalej na północ, w kierunku torfowisk Whitaside.

Kiedy zjechali z głównej drogi przecinającej Wensleydale, coraz mocniej opanowywało ich uczucie, że zagłębiają się w odcięte od świata pustkowie. Po obu stronach szosy ciągnęły się pagórkowate, przykryte już warstewką śniegu, poprzecinane niskimi murkami łąki. Drzewa sterczały w niebo niczym czarne kikuty. Tu i ówdzie w obniżeniu terenu kuliły się brązowe mury zabudowań lub jakiś inny dom wznosił się na szczycie wzgórza na przekór zimnemu wiatrowi. W zamieci śnieżnej ziemia zlewała się na horyzoncie z niebem w szare piekło. Nad rozległym pustkowiem krzyczały czarne ptaki. Kiedy pojawiła się zwietrzała tablica z napisem "Leigh's Dale, 1 mila", Barbara wydała głośne westchnienie ulgi.

- Wreszcie! Myślałam już, że tutaj nic nie ma!

Jak się okazało, Leigh's Dale składało się z najwyżej tuzina domów, stojących w szeregu wzdłuż wąskiej drogi, a oprócz tego były kościół i cmentarz. Na zewnątrz nie było nikogo, tylko na skraju szosy parkowało parę samochodów. W niektórych oknach paliły się w każdym razie kolorowe żarówki, a na dwojgu drzwi wisiały bożonarodzeniowe wieńce z dużymi czerwonymi wstążkami.

- Ten dom z przodu wygląda na sklep - powiedział Ralph. - Tam z pewnością mogliby nam wyjaśnić, jak dojechać do Westhill House. Poza tym powinniśmy zrobić małe zapasy. Pani Selley na pewno nie czeka na nas z kolacją, a jestem głodny!

- Dobry pomysł - zgodziła się Barbara. - Kupimy teraz to, co najniezbędniejsze, a jutro zaopatrzymy się porządnie na święta. Zaparkuj od razu za tą wytworną bryką!

- To bentley - stwierdził z uznaniem Ralph. - Wygląda na to, że w okolicy mieszkają dość bogaci ludzie.

Wystarczyło, że przeszli kilka kroków od auta do drzwi sklepu, a oboje wyglądali niczym śnieżne bałwany. W międzyczasie szare jak antracyt niebo rozprysło się na miliony grubych płatków śniegu.

Starsza kobieta, która stała tuż obok drzwi i wyglądała na zewnątrz, obserwując zadymkę, skinęła życzliwie wchodzącym i powiedziała:

- Mnóstwo tego jeszcze nasypie! Mówiłam już w zeszłym tygodniu, ale nikt mi nie wierzył. Przez święta napada mnóstwo śniegu, mówiłam, ale moje wnuki stwierdziły, że nie mogę przecież tego wiedzieć! - Prychnęła pogardliwie. - Młodzi ludzie nie mają o niczym pojęcia! Siadają przed telewizorem i słuchają prognozy pogody, a potem trzymają się tego, bez względu na to, jak często ci tam się mylą. Wiecie państwo, tutejszą pogodę to ja mam we krwi. Poznaję ją po kolorze nieba. Wdycham zapachy bijące od ziemi. I wiem, co będzie. - Z dumą pokiwała głową. - Moja matka też tak potrafiła. Przepowiedziała wielkie opady śniegu w 1947 roku. Było go wtedy na ponad dwa metry. Niektóre domy to nawet pod nim zniknęły. A tym razem będzie niewiele lepiej. - Po tej pesymistycznej prognozie uśmiechnęła się i ciągnęła dalej: - Co mogę dla państwa zrobić? Państwo nie stąd, prawda?

- Nie. Jestem Barbara Amberg, a to mój mąż Ralph. Chcemy się dostać do Westhill House.

- Och... do domu sióstr! Jestem Cynthia Moore, właścicielka tego sklepu.

- Sióstr? - zapytała Barbara. - Myślałam, że panna Selley mieszka tam sama.

- Ach, to tylko dawna nazwa. Przyjęła się w czasie, gdy z całej rodziny w Westhill pozostały tylko dwie siostry, które nadal tam mieszkały. Obie już nie żyją, ale wszyscy w dalszym ciągu nazywają dom domem sióstr. - Uśmiechnęła się znowu, lecz zaraz zniżyła głos, jakby zadawała nieprzyzwoite pytanie: - Mimo że mówi pani bardzo dobrze po angielsku, wydaje mi się, że...

- Przyjechaliśmy z Niemiec - oświadczył Ralph.

- Z Niemiec? I zapuścili się państwo aż tutaj? Serdecznie witamy w Leigh's Dale! Westhill Farm spodoba się państwu, mimo że mówienie o farmie jest już właściwie nieuzasadnione. Naturalnie Laura sama nie była w stanie hodować nadal owiec i koni. Jest trochę stuknięta, ale to dobry człowiek!

- Stuknięta? - zdziwiła się Barbara.

- No cóż. Stara panna. Trochę dziwaczka, czasami zachowuje się odrobinę histerycznie. Od trzynastego albo czternastego roku życia zna tylko Westhill i Leigh's Dale, jeśli nie liczyć rzadkich wyjazdów do siostry w Kent. A i wtedy obie tylko siedzą w mieszkaniu, Marjorie zrzędzi bez przerwy, no to Laura może trochę zdziwaczała.

- Bylibyśmy pani bardzo wdzięczni, gdyby zechciała nam pani opisać drogę do Westhill - wtrącił Ralph, wykorzystując krótką przerwę, jaką zrobiła Cynthia. Miał wrażenie, że przymierza się właśnie do opowiedzenia im historii całego życia Laury, a tym akurat nie był wcale zainteresowany. - Poza tym chcielibyśmy kupić parę produktów żywnościowych.

- Ma się rozumieć - zgodziła się z zapałem Cynthia. - Proszę sobie wybrać, czego państwo potrzebują. Później pokażę państwu drogę!

Sklep ciągnął się w głąb dalej, niż wydawało się z zewnątrz. Długie rzędy regałów dzieliły pomieszczenie na kilka korytarzy. Kiedy Barbara skręciła w drugi korytarz, omal nie zderzyła się z wysokim mężczyzną, który wyrósł przed nią jak spod ziemi, trzymając w rękach stos konserw. Miał na sobie ciemnozieloną sztormówkę i buty z cholewami.

Barbara zatrzymała się raptownie, wskutek czego wpadł na nią Ralph, który szedł tuż za nią. Przez chwilę wszyscy troje patrzyli na siebie zaskoczeni, albowiem zarówno mężczyzna, jak i oni sądzili, że poza nimi nie ma w sklepie nikogo.

- Przepraszam - odezwał się w końcu nieznajomy.

- Nic się nie stało - odparła Barbara.

Mężczyzna przyjrzał się jej uważnie. Oczy miał ciemne, a wzrok przenikliwy. Barbara odwzajemniła to spojrzenie, lecz czuła się nieswojo, wiedziała, że pierwsza spojrzy w bok, jeśli on się teraz nie odwróci.

Na szczęście cofnął się i odwrócił.

- Lil! - Jeszcze przed chwilą uprzejmy ton zupełnie zniknął z jego głosu, który brzmiał teraz twardo i szorstko. - Przyjdziesz wreszcie?

Brzmiało to zresztą bardziej jak rozkaz niż pytanie. Chwilę później zjawiła się młoda kobieta, niepozorna z wyglądu i nieśmiała. Uśmiechnęła się z wahaniem do przybyszów, zaraz jednak speszona wbiła wzrok w podłogę. Mężczyzna wyciągnął jedną rękę spod stosu konserw, który zachwiał się niebezpiecznie, i ścisnął mocno kobietę za przedramię. Kobiecie wyrwał się stłumiony okrzyk bólu.

- Jak długo mam czekać? Nie mam czasu. Muszę jeszcze odwieźć Laurę Selley na pociąg.

- Jesteśmy wczasowiczami, którzy będą mieszkać u panny Selley - wtrąciła Barbara.

- Och... naprawdę? - Tym razem nie obdarzył jej takim głębokim spojrzeniem jak poprzednio, tylko popatrzył na nią przelotnie, bez zainteresowania. - W takim razie w najbliższym czasie będziemy sąsiadami. Leigh. Fernand Leigh.

- Barbara Amberg. Mój mąż.

Ralph potraktował Fernanda zdawkowym skinieniem głowy. Ten przypomniał sobie o kobiecie, którą w dalszym ciągu ściskał za nadgarstek tak mocno, że pobielały mu kostki palców.

- Moja żona Lilian - przedstawił.

Lilian przez cały czas wpatrywała się w podłogę, teraz na chwilę podniosła wzrok. Barbara osłupiała, usłyszała też, jak Ralph za nią oddycha głośno. W mętnym świetle słabej ze starości lampy pod sufitem oboje ujrzeli teraz coś, co nie rzuciło im się w oczy w pierwszej chwili, w momencie przelotnego powitania: lewe oko Lilian szpeciły powoli ustępujące resztki brzydkiego, niebieskozielonego krwiaka. Dolna warga była napuchnięta, w kąciku ust pozostało trochę zeskorupiałej krwi.

- Cieszę się, że państwa poznałem - rzekł Fernand Leigh. - Może się jeszcze kiedyś zobaczymy!

Skinął im na pożegnanie i ruszył do kasy, ciągnąc za sobą Lilian.

Barbara i Ralph popatrzyli na siebie.

- Przypuszczalnie tłumaczyłby się, że żona spadła ze schodów - odezwał się Ralph. - Sądzę jednak raczej...

Nie dokończył zdania, ale Barbara wiedziała, co miał na myśli. Pokiwała głową.

- Widziałam zbyt wiele takich twarzy - stwierdziła. - I mam tu na myśli nie tylko ślady krwi i siniaki. Wiele mówi wyraz oczu kobiety. I w jaki sposób się uśmiecha. Jak pochyla głowę. Jak na ciebie patrzy, jakby musiała przepraszać za to, że w ogóle żyje. Ta kobieta jest wrakiem, Ralph. A przypuszczalnie nie była nim, zanim go poznała.

Ralph wyjrzał przez okno.

- To do niego należy ten bentley. Właśnie wsiadają.

Niepostrzeżenie podeszła do nich Cynthia.

- Do niego należy praktycznie cała ziemia w okolicy - powiedziała - łącznie z wszystkimi domami w tej miejscowości. Leighowie byli w dawnych czasach prawdziwymi panami feudalnymi. Jedyną autonomiczną posiadłością była Westhill Farm, która należała do Grayów. Dosyć ich to drażniło. W międzyczasie Fernand wykupił sporą część ziemi należącej do Westhill. Wiele osób zastanawia się jednak, za co. Podobno pije za dużo i robi długi. A w dodatku nagle musiał zafundować sobie to auto! Gdzieś musi mieć jeszcze rezerwy.

- A co z jego żoną? - zapytała Barbara. - Wyglądała okropnie!

- To naprawdę duży problem - westchnęła Cynthia. - Bo wiecie państwo, Fernand Leigh nie jest właściwie złym człowiekiem. Nie wiem, jak się układa między nim a Lil, ale on najwidoczniej regularnie traci panowanie nad sobą. A ona często bywa poturbowana jeszcze gorzej niż dzisiaj.

- I nikt nic nie robi w tej sprawie? - spytał z niedowierzaniem Ralph. - Faceta można by przecież łatwo wsadzić za uszkodzenie ciała!

- Wtedy musiałaby się włączyć Lil. W przeciwnym razie pogrążyłoby ją to jeszcze bardziej - oświadczyła Cynthia. - Do tej pory zawsze go kryła. Jest niezwykle pomysłowa, gdy chodzi o wynajdywanie wytłumaczeń dla swych licznych obrażeń.

- Często się tak zdarza - przyznała Barbara. - Takim facetom jak ten Leigh trudno się dobrać do skóry, dopóki ich żony boją się przeciwko nim zeznawać.

- To naprawdę nie jest zły człowiek - upierała się Cynthia. - Miał trudne dzieciństwo. Jego ojciec też pił, a jego matka, emigrantka z Francji, stąd zresztą jego francuskie imię, z biegiem lat posępniała coraz bardziej, bo nigdy nie przestała tęsknić za krajem. Fernand był między nimi bez szans, jakby mielony przez dwa kamienie młyńskie.

- Mówiąc szczerze, takie wytłumaczenie czyjejś skłonności do używania przemocy już od lat nie robi na mnie specjalnego wrażenia - rzekł Ralph. - Człowiek rodzi się z wolną wolą. Obojętne, co działo się w jego życiu wcześniej, od pewnego momentu sam ponosi odpowiedzialność za to, co zrobi z resztą życia.

Cynthia pokiwała głową.

- W gruncie rzeczy ma pan rację, ale... No cóż, a więc - starała się szybko zmienić temat - mają państwo już wszystko, co potrzebne?

- Na razie tak - odpowiedziała Barbara. - Na pewno zajrzymy znowu jutro i zrobimy właściwe zakupy na święta.

Cynthia wyjrzała z powątpiewającą miną na dwór, gdzie wiatr, wyjąc, miotał na wszystkie strony płatki śniegu.

- Mam nadzieję, że jutro dostaną się jeszcze państwo tutaj. Kiedy mocno posypie, pomagają co prawda żołnierze z garnizonu w Catterick i odśnieżają swoimi czołgami główną szosę, ale o boczne drogi nikt się nie troszczy. A Westhill leży spory kawałek z boku!

- Ach, nie będzie tak źle! - stwierdziła niefrasobliwie Barbara. - W bagażniku mamy też łańcuchy przeciwślizgowe. Jakoś damy sobie radę. Czy zechciałaby pani teraz opisać nam drogę...?

Kiedy przez dom przetoczył się głuchy stukot mosiężnej kołatki, Laura wzdrygnęła się, choć w każdej chwili liczyła się z przybyciem gości. Wydała cichy okrzyk, a odrobina herbaty, jaka została w filiżance, wychlapała się jej na rękę. Co znowu działo się z jej nerwami? Wydawały się zupełnie zszargane tylko dlatego, że leżała jej na wątrobie zbliżająca się podróż i konfrontacja ze światem czyhającym za bezpiecznymi murami Westhill. Odstawiła filiżankę i pośpieszyła do hallu, przechodząc przed lustrem, poprawiła włosy, wyprostowała się i otworzyła drzwi.

Zawieja niemal wyrwała jej drzwi z ręki, a w twarz uderzyła ją fala śniegowych płatków. Było już prawie ciemno, toteż Laura ledwo widziała niewiele więcej niż zarysy stojących przed nią dwóch postaci.

- Dzień dobry, jestem Laura Selley - powiedziała. Musiała głośno mówić, żeby przekrzyczeć wiatr. - Proszę do środka!

Barbara zrozumiała, dlaczego Cynthia określiła Laurę jako "dziwaczkę". Starsza pani była niewątpliwie miła, ale dosyć roztargniona i nerwowa. Najpierw zaprowadziła przybyłych do kuchni i zaproponowała im herbatę, ale ledwo usiedli z filiżankami w ręku, przypomniała sobie, że na początek musi im koniecznie pokazać cały dom, bo lada chwila przyjedzie auto, którym zostanie odwieziona na dworzec. Odstawili więc filiżanki i ruszyli za Laurą. Na parterze oprócz przestronnej kuchni znajdowały się jeszcze salon i jadalnia. W jadalni wzrok Barbary zatrzymał się natychmiast na zdjęciu wiszącym nad kominkiem.

- Kto to jest?

- Frances Gray. Wszystko tutaj należało do Grayów.

- A pani to od nich kupiła? - spytał Ralph, zastanawiając się, skąd ta prosta z wyglądu kobieta mogła mieć tyle pieniędzy.

- Ja to odziedziczyłam - odpowiedziała z dumą Laura. - Po Frances. Ona była ostatnia w rodzinie. Nie ma żadnych potomków.

- Czy nie dokucza tutaj często samotność? - spytała Barbara.

Wyobrażenie, że miałaby żyć tutaj sama rok po roku, wydawało jej się dość przygnębiające.

Laura pokręciła głową.

- Mnie nie. Mieszkam tutaj od ponad pięćdziesięciu lat.

Uznała pewnie, że takie wyjaśnienie powinno wystarczyć.

Po pomalowanych na biało schodach weszli na pierwsze piętro. Były tam dwie duże i trzy małe sypialnie oraz staroświecka łazienka, a w niej wanna stojąca na czterech ozdobnie wygiętych nóżkach.

- Pościeliłam państwu łóżko w jednej z trzech dużych sypialni - oświadczyła Laura. - Pomyślałam, że tam będą państwo mieli najwięcej miejsca.

Barbara i Ralph wymienili krótkie spojrzenie. Porozumieli się bez słów, postanowili nie wspominać w jej obecności, że od kilku lat mają osobne sypialnie.

Laura wyczuła jednak, że na chwilę zrobiło im się nieswojo, i właściwie zinterpretowała ten moment dzięki swej intuicji.

- Oczywiście mają też państwo do dyspozycji każdą z trzech małych sypialni - dodała z zakłopotaniem. - Tylko mój pokój powinien...

- Ma się rozumieć - potwierdził prędko Ralph.

Kiedy zstępowali po schodach, Barbara nie oparła się ciekawości i zapytała:

- Była pani przyjaciółką Frances Gray?

Ralph ledwo zauważalnie pokręcił głową. Znał Barbarę i jej zwyczaj wypytywania obcych ludzi bez owijania w bawełnę; nie potrafił tego zrozumieć. Jednak Laura chętnie udzieliła odpowiedzi.

- Tak, można to chyba tak nazwać. Właściwie byłam gospodynią, ale trafiłam tu już jako dziecko i Westhill House stał się po prostu moim domem rodzinnym. Frances i ja miałyśmy tylko siebie.

- Mieszkały panie tutaj zupełnie same?

Po twarzy Laury przemknął cień.

- Kiedy Adeline umarła i Victoria Leigh wyjechała... to owszem!

- Victoria Leigh?

- Siostra Frances.

- Czy ona była jakoś związana z tymi Leighami z... jakże to się nazywa?... z Daleview?

- Barbaro! - napomniał ją cicho Ralph.

- Była żoną ojca Fernanda Leigha. Ale się rozwiedli.

- Czy on znęcał się nad nią?

- Barbaro! - powiedział Ralph już ostrzejszym tonem.

Barbara wiedziała, co pomyślał: Zachowujesz się skandalicznie!

Laura wydawała się trochę zaskoczona tym pytaniem.

- Nie. Dlaczego?

- Spotkaliśmy Fernanda Leigha i jego żonę w Leigh's Dale - wyjaśniła Barbara - i pani Leigh wyglądała na dosyć mocno poturbowaną.

- No cóż - twarz Laury przybrała zamyślony i nieco smutny wyraz - do czegoś takiego potrzeba zawsze dwojga, nieprawdaż? Czasem zadaję sobie pytanie, czy ktoś staje się ofiarą przez zrządzenie losu, czy sam się do tego przyczynia.

W czasie gdy Barbara, dość zaskoczona, starała się przetrawić tę odpowiedź - nie spodziewała się, że Laura zechce naświetlić sprawę w tak skomplikowanych psychologicznych aspektach - Ralph wyszedł, żeby przynieść bagaż z samochodu. W drzwiach omal się nie zderzył z Fernandem Leighem, który wynurzył się ze śnieżnej zadymki jako duża ciemna sylwetka. Mężczyźni wymienili chłodne pozdrowienia. Fernand cofnął się o krok, żeby wypuścić Ralpha, po czym wszedł do środka w obłoku śniegu i chłodu. Od razu wydawał się wypełniać sobą całe pomieszczenie. Mimo że był niewiele wyższy od Ralpha, w jego zachowaniu i charakterze przebijała taka dominacja, że wszystko wokół niego stawało się na pozór mniejsze.

- Panno Selley - powiedział - musimy ruszać. Pogoda pogarsza się z każdą minutą. Prawdopodobnie wsiądzie pani do ostatniego pociągu, jaki w najbliższych dniach w ogóle zdoła wyjechać.

- Dobry Boże, nie myślałam, że może być aż tak źle - wybąkała Laura i zaczęła gorączkowo biegać po pokoju, szukając rękawiczek, szalika i czapki.

- Chyba nas tu całkiem nie zasypie? - spytała Barbara.

Fernand odwrócił się do niej. W słabym świetle padającym z wąskiego korytarza bardziej czuła jego spojrzenie, niż widziała jego samego.

- Nie liczyłbym za bardzo na to - odpowiedział. - Niewykluczone, że utkniecie tu od jutra na dobre.

- Dosyć nieprzyjemna perspektywa!

Wzruszył ramionami.

- Nie sądzę, żeby pogoda stosowała się do tego, co dla pani jest przyjemne, a co nie.

- Sama też bym na to wpadła - odparła sztywno Barbara.

Roześmiał się i niespodziewanie uderzył w zgodny ton:

- Oczywiście. Przepraszam za tę głupią uwagę.

I już się od niej odwrócił, i sięgnął po czekające przy drzwiach obie walizki oraz torbę podróżną Laury.

- Gotowa, panno Selley?

- Gotowa - odpowiedziała Laura.

Naciągnęła na głowę czapkę - niewątpliwie zrobioną przez nią samą na drutach i trochę za małą - a następnie wzięła plastikową reklamówkę z prowiantem i damską torebkę, która wyglądała jak okrągła brązowa pralinka. Odetchnęła głęboko. Dopiero w ostatniej chwili pomyślała o tym, żeby pożegnać się z Barbarą. Następnie opuściła dom z miną bojaźliwego żołnierza, który musi wyruszyć na niebezpieczną bitwę i prawie nie ma żadnej nadziei na to, że wyjdzie z niej zwycięsko.

Młody człowiek siedzący naprzeciwko Laury przy oknie pochrapywał cicho. Opierał się policzkiem o zagłówek, usta miał lekko otwarte. Wyglądał jak niemowlę, miękkie i różowiutkie. Wydawało się, że śni jakiś przyjemny sen, gdyż na jego twarzy malowało się odprężenie i spokój.

Zasnęła także studentka przy drzwiach przedziału. Ściśle biorąc, Laura tylko przypuszczała, że w przypadku młodej kobiety chodzi o studentkę. Po prostu na taką wyglądała: dżinsy i bawełniana bluzka, inteligentna twarz, okulary w niklowanej oprawce, krótkie, trochę rozczochrane włosy. Przed zaśnięciem cały czas czytała książkę, o ile Laura zdołała stwierdzić, było to coś z dziedziny matematyki.

Pociąg dudnił wśród nocy i Laura nie mogła zasnąć. W przedziale paliło się jedynie słabe światło; za szybą widać było płatki śniegu. Fernand odwiózł ją na dworzec swoim jeepem, innym autem by nie dojechał. W Yorku musiała się przesiąść i długo czekać, bo cały rozkład jazdy był już postawiony na głowie. Ze wszystkich stron docierały do niej alarmujące informacje o pogodzie. Ludzie liczyli się już chyba z tym, że w północnej Anglii i Szkocji opady śniegu mogą spowodować prawdziwą klęskę żywiołową.

Zasypie tych dwoje na amen i będą mieli mnóstwo czasu, żeby szperać w mieszkaniu, pomyślała ponuro Laura. Żałowała już, że w ogóle wybrała się w tę podróż, najchętniej wysiadłaby na następnej stacji i natychmiast wróciła pociągiem jadącym w przeciwnym kierunku. Ale pominąwszy to, że swoim pojawieniem się w domu złamałaby warunki umowy i sprawiła niemały kłopot, wydawało się rzeczą wysoce wątpliwą, czy w ogóle zdołałaby dotrzeć do Westhill.

"Od tej pory nic już nie pojedzie", powiedział Fernand na dworcu w Northallerton, po czym dodał, spoglądając w niebo na szalejącą zawieruchę: "Niech pani trzyma za mnie kciuki, żeby udało mi się jeszcze dotrzeć do domu!".

Myślała o Barbarze. Ta kobieta wydawała jej się podejrzana. Nie, żeby niesympatyczna, ale też nie można było powiedzieć, że niegroźna. Świadomie dążąca do celu i bezpośrednia w sposobie zadawania pytań. Co dziwne, Laura nie uważała jej wcale za ciekawską; nadmierna ciekawość miała według niej nieprzyjemny posmak, a w Barbarze nie było nic nieprzyjemnego. Nadmiernej ciekawości towarzyszy zwykle żądza sensacji, a u Barbary nie wyczuwało się nic takiego. Sprawiała wrażenie człowieka opętanego autentyczną pasją, zainteresowanego wszystkim, co dzieje się wokół niego, i każdym, kto staje na jego drodze. To zainteresowanie kazało także poznawać tło, wcześniejsze dzieje jakiejś sprawy, nie bacząc na ryzyko, że w ten sposób sensacja zostanie oswojona i straci swój dramatyczny wymiar. Barbara nie zaglądała przez dziurkę od klucza, tylko wchodziła prosto do pokoju i pytała o to, co chciała wiedzieć.

Jak Frances, pomyślała Laura i w następnej chwili pojęła, że właśnie to skierowało jej sympatię ku Barbarze, a równocześnie wzbudziło w niej strach i nieufność:

Barbara była taka sama jak Frances Gray.

Wtorek, 24 grudnia 1996 roku

Barbara nie wiedziała, co ją zbudziło: wyjąca zawieja czy przerażenie własnym postępkiem, które musiało przeniknąć w głąb jej snu, bo kiedy usiadła w łóżku, jej twarz płonęła wstydem. Na zewnątrz szalała burza śnieżna. Wydawało się, że śnieżyca chce ruszyć z posad cały świat, miotała się wokół domu jak zawzięty wróg, łomotała szybami w oknach, wypełniała stare wysokie kominki straszliwymi odgłosami. To, co rozgrywało się na zewnątrz, miało w sobie coś z piekła, lecz w tym momencie wydawało się Barbarze tylko w połowie tak groźne jak to, co działo się w jej wnętrzu. Nie potrafiła sobie przypomnieć, kiedy ostatnio miała erotyczny sen.

- To absolutnie śmieszne - powiedziała na głos w ciemności, po czym padła na brzuch, wciskając twarz w poduszki i czekając, kiedy uspokoi się to łagodne, w dziwny sposób bolesne kołatanie w jej ciele.

Właśnie pozwoliła Fernandowi Leighowi, by ściągnął jej rajstopy na tylnym siedzeniu auta, kiedy na szczęście się obudziła, pamiętała też, że wprost szalała z podniecenia. Jeśli jęczała we śnie lub może nawet wypowiadała obsceniczne słowa, pozostanie to, dzięki Bogu, jej tajemnicą, bo była w pokoju sama. Ralph zostawił do jej dyspozycji duże pomieszczenie, które Laura przygotowała pierwotnie dla obojga, i przeniósł się z kołdrą i poduszką do jednego z małych pokoi. Załatwili to sprawnie, bez zbędnych słów.

"Przypuszczalnie tak wolisz", powiedział jedynie Ralph, a ona odparła: "Po prostu będzie tak, jak jesteśmy przyzwyczajeni".

Ponownie usiadła na łóżku i szukając wyłącznika nocnej lampki, zastanawiała się, czy był to sen kobiety, która już nazbyt długo obywała się bez życia seksualnego. Rok? A może nawet dłużej? Nigdy nie miała wrażenia, że czegoś jej brakuje. Zresztą z powodu ciągłych stresów zawodowych łóżko i tak wydawało jej się jedynie miejscem, w którym wykorzystywała do ostatniej sekundy krótkie godziny snu, na jakie mogła sobie pozwolić. Nie przyszłoby jej do głowy marnować choćby jednego z tych cennych momentów na coś innego. Prawie co wieczór miała dodatkowe spotkania zawodowe lub zobowiązania towarzyskie, toteż do domu przychodziła zazwyczaj dopiero wtedy, gdy Ralph już spał. Za to on wstawał rano wcześniej i nie było go już w domu, kiedy ona zaspana człapała do łazienki. W końcu uzgodnili, że będą spać w oddzielnych pokojach, bo lepiej dało się to pogodzić z ich różnymi porami snu.

Znalazła wyłącznik, ale światło się nie zaświeciło. Miała nadzieję, że to awaria lampki, a nie na przykład brak prądu w całym domu.

Wstała z łóżka i niepewnym krokiem - bardzo wolno i potykając się w obcym pokoju - podeszła do drzwi, gdzie znajdował się jeszcze jeden wyłącznik. Również tutaj nic. Tak samo było na korytarzu.

- O cholera - mruknęła. Podeszła do drzwi sypialni Ralpha i zapukała cicho. - Ralph! - szepnęła.

- Wejdź. - Jego głos brzmiał wyraźnie i czysto jak głos człowieka rozbudzonego. - I tak nie mogę spać. Zawieja jest zbyt głośna.

Barbara weszła do środka. Usłyszała kliknięcie, po czym zdziwiony głos Ralpha:

- Nie ma światła!

- To właśnie chciałam ci powiedzieć! - Barbara, marznąc, przestępowała z nogi na nogę, podłoga była lodowata. - Nigdzie nie ma!

- Na dole też?

- Tam nie próbowałam. Co to jest, jak sądzisz?

- Może tylko wyskoczył bezpiecznik. Zajmę się tym jutro rano.

- A może zawieja uszkodziła linię elektryczną. Wtedy nie moglibyśmy nic zrobić.

- Coś takiego na pewno szybko naprawiają.

Oczy obojga przyzwyczajały się stopniowo do ciemności, od biedy widzieli się nawet nawzajem. Ralph zauważył, że Barbara dygocze.

- Wracaj szybko do łóżka - powiedział - bo się przeziębisz. Albo... - zawahał się chwilę - albo chodź do mnie. Tylko już tak nie stój!

Pamiętając o swoim śnie, Barbara miała odczucie, że w żadnym wypadku nie powinna zbliżać się do Ralpha.

- Już znikam - powiedziała. - Miejmy nadzieję, że ta przeklęta śnieżyca osłabnie do rana. Dostanę szału!

Po ciemku odnalazła drogę do swego pokoju i z powrotem do łóżka, ale nie mogła już zasnąć, tylko przewracała się niespokojnie z boku na bok. Dopiero we wczesnych godzinach rannych zapadła w płytki sen.

Obudziło ją szarpanie za ramię. Stał nad nią Ralph. Był już ubrany, lecz jeszcze nieogolony, wyglądał na dosyć skonsternowanego.

- Barbaro, wstawaj! Musisz to zobaczyć! - Co takiego?

- Podejdź do okna!

Przezwyciężyła jakoś senność i postąpiła zgodnie z jego życzeniem. W następnej chwili nie mogła się jednak powstrzymać i wydała cichy okrzyk.

- Na miłość boską! To niemożliwe!

Świat za oknem tonął w śniegu. Jak okiem sięgnąć, śnieg, nic, tylko śnieg. Nie było różnicy między łąkami, drogami, podjazdem przed domem, ogrodem. Wszystko zniknęło przykryte grubą warstwą śniegu. Drzewa wzdłuż podjazdu wydawały się dziwnie małe, bo ich pnie ledwie do połowy wystawały ze śniegu, a gałęzie prawie załamywały się pod białym ciężarem. Wichura powaliła dwa drzewa, ich olbrzymie korzenie sterczały w górę, będąc świadectwem siły żywiołu, który nawiedził okolicę w nocy. Wiatr ustał, ale śnieg padał bez przerwy. Nad samotnym domem zaległa głęboka, tajemnicza cisza.

- Po prostu nie mogę w to uwierzyć! - zawołała Barbara zupełnie wytrącona z równowagi. - Czegoś takiego jeszcze nie widziałam!

- Nie mamy prądu w całym domu - zakomunikował Ralph. - Na dole też. Bezpieczniki są w porządku. A więc śnieżyca uszkodziła przypuszczalnie linię energetyczną.

- Ale coś takiego na pewno szybko naprawią, prawda? Moim zdaniem okolica jest trochę opuszczona, ale przecież nie całkiem odcięta od cywilizacji!

- Pytanie tylko, czy komuś uda się w ogóle przedrzeć tak daleko przez śnieg, żeby móc coś naprawić. Obawiam się, że nie pomogą nawet łańcuchy przeciwślizgowe.

- A propos łańcuchów przeciwślizgowych - podjęła Barbara. Wyglądała przez okno, jakby czegoś szukając. - A gdzie jest auto? Stało przecież przed drzwiami!

- I nadal tam stoi - odparł Ralph. W jego głosie słychać było rozbawienie z domieszką paniki. - Pod śniegiem!

- W takim razie nie możemy nawet pojechać do Leighów!

- Nie. Nie ma szans. Moim zdaniem śnieg sięga już na ponad metr i ciągle go przybywa. Nie damy rady.

Barbara skuliła się z zimna i skrzyżowała ramiona. Miała na sobie tylko majteczki oraz T-shirt i dopiero w tym momencie uświadomiła sobie, że w pokoju jest dosyć zimno.

- Czy ja jestem z samego rana taka wymarznięta - zapytała - czy wczoraj rzeczywiście było cieplej?

- Wczoraj wieczorem rzeczywiście było cieplej - potwierdził z przygnębieniem Ralph - bo działało jeszcze ogrzewanie.

- Co? - Wytrzeszczyła na niego oczy.

Pokiwał głową.

- Byłem w piwnicy. Bez prądu pompa nie działa. A agregatu awaryjnego nie ma.

- W takim razie nie mamy też ciepłej wody! Nie możemy uruchomić kuchenki. Ani...

- Poza tym nie działa telefon. Po prostu nie ma połączenia.

Barbara podeszła powoli z powrotem do łóżka, usiadła na nim i podparła dłońmi głowę.

- Niech to wszyscy diabli! - zaklęła z pasją.

Ralph próbował się uśmiechnąć, żeby jej dodać otuchy.

- To nie koniec świata, Barbaro. Chodzi mi o to, że nie siedzimy przecież gdzieś na śnieżnej pustyni, bez dachu nad głową, albo w aucie znikającym z wolna pod masami śniegu. Mamy solidny, suchy dom wyposażony w kilka kominków, w których możemy rozpalić ogień. Przez kilka dni będziemy odcięci od świata, ale przecież śnieg nie będzie padał wiecznie i sytuacja się unormuje. No bo pomyśl - dodał, ponieważ miał przeczucie, że może to zabrzmieć pocieszająco. - Nie jesteśmy przecież jedynymi ludźmi, których to spotkało. Wszyscy dookoła mają taki sam problem i oni też sobie z nim poradzą.

Barbara wstała i zdecydowanym ruchem sięgnęła po szlafrok.

- Przede wszystkim muszę się napić mocnej kawy - powiedziała. - Wcześniej nie potrafię myśleć. Idziesz ze mną do kuchni?

Przytrzymał ją za ramię.

- Jak chcesz...?

- Ten stary żelazny piec. Tak czy inaczej muszę go uruchomić. Choćbym miała rozpalić ognisko pośrodku salonu, muszę się teraz napić kawy!

W salonie przy kominku leżały jeszcze trzy szczapy, ułożone jedna na drugiej w mosiężnym koszu. Przypuszczalnie było to całe drewno, jakie znajdowało się w domu, lecz Ralph oświadczył, że jest przekonany, iż w pobliżu musi być większy zapas.

- Za domem znajduje się szopa, zauważyłem ją jeszcze wczoraj wieczór - wyjaśnił. - Panna Selley na pewno trzyma tam zapas drewna. Muszę się jakoś tam dostać. Ciekawe, czy jest tutaj łopata do odgarniania śniegu!

Zszedł do piwnicy, żeby się rozejrzeć, a tymczasem Barbara usiłowała uruchomić stary żelazny piecyk. Szybko stwierdziła, że samo drewno nie chce się palić. W jadalni leżało czasopismo z programem telewizyjnym, i tak zresztą niepotrzebne ze względu na brak prądu. Wyrwała kilka kartek i zmiąwszy je, wcisnęła między szczapy. Wkrótce zapłonął ogień i mogła nastawić wodę na kawę. Czuła się jak osadniczka w niecywilizowanym kraju. W jednej z szafek znalazła dzbanek na kawę i papierowe filtry. Postawiła na blaszanej płycie patelnię i usmażyła dwa jaja sadzone, a następnie wzięła dwie kromki z opakowania krojonego chleba. W kuchni zrobiło się trochę cieplej, świeża kawa roztaczała ożywiający aromat.

- Śniadanie gotowe - powiedziała Barbara, kiedy Ralph wrócił.

Miał brudną plamę na policzku i pajęczynę we włosach. Kichnął.

- Ta piwnica jest totalnie zakurzona i brudna. Ale jest przynajmniej kilka łopat do odgarniania śniegu, więc będę mógł się przekopać do szopy. - Podszedł do piecyka, otworzył drzwiczki i trzymał zgrabiałe dłonie przed ogniem. - Tam, na dole, jest zimno jak w grobie. Nawiasem mówiąc, przyjemnie tutaj pachnie!

- Kawa i jaja sadzone. Przynajmniej nie musimy rezygnować z ciepłego jedzenia.

Siadając przy stole, zauważył ostrożnie:

- Powinniśmy oszczędnie gospodarować zapasami. Możliwe, że będą nam musiały wystarczyć na jakiś czas.

- Nie sądzisz, że moglibyśmy dotrzeć pieszo do Leigh's Dale i zrobić zakupy?

- Wykluczone. Śnieg sięga mi do bioder, a jestem dosyć wysoki. Zajęłoby nam to zbyt wiele czasu, bo po każdym kroku musielibyśmy praktycznie odkopywać się ze śniegu na nowo. Poza tym prawdopodobnie zgubilibyśmy kierunek. Nie widać przecież żadnej drogi, której moglibyśmy się trzymać, a my w ogóle nie orientujemy się w okolicy.

- W takim razie czekają nas sute święta - stwierdziła przybita Barbara. - Wiesz co, po śniadaniu zrobimy inwentaryzację, żeby wiedzieć, co mamy, okay?

Inwentaryzacja wypadła deprymująco. Pozostały im cztery jaja i sześć kromek chleba. Napoczęta kostka masła, mniejszy od pięści kawałek miejscowego sera. Do tego mały słoik marmolady pomarańczowej, opakowanie mielonej kawy, puszka mleka skondensowanego, torebka soli oraz torebka cukru. Poprzedniego wieczoru jedli spaghetti, została połowa, a ponadto resztka sosu. Jedno i drugie mogli odgrzać, ale raczej by się tym nie najedli.

- Trzeba było posłuchać Cynthii Moore! - powiedziała Barbara. - Od razu nam radziła, żebyśmy wzięli więcej zapasów.

- Zajrzyjmy jeszcze do spiżarni - zaproponował Ralph. - Może Laura Selley trzyma tam kilka puszek konserw. Przecież później możemy jej odkupić.

Najwidoczniej jednak Laura Selley nie miała wysokiego mniemania o magazynowaniu zapasów, a z pewnością zwłaszcza konserwy były w jej oczach, jak przypuszczała Barbara, nowomodnym wynalazkiem, więc odnosiła się do nich nieufnie. W sąsiadującej z kuchnią spiżarni też nie znaleźli nic do jedzenia z wyjątkiem czterech małych ziemniaków i kilku robaczywych jabłek. Jedynym produktem występującym w nadmiarze była herbata. W słoikach, puszkach, woreczkach. Herbata czarna, zielona, herbatki owocowe i lecznicze na różne dolegliwości. Wszelkie egzotyczne gatunki, jakie tylko można sobie wyobrazić. W tę niewiarygodną kolekcję na pewno zainwestowano sporą sumkę. Prawdopodobnie herbata była jedynym luksusem, na jaki pozwalała sobie Laura Selley.

- W każdym razie nie umrzemy z pragnienia - stwierdził Ralph. - Możemy pić herbatę do upadłego. Poza tym sytuacja wygląda jednak niewesoło.

- Nawet lodówka zieje pustką! - zawołała z oburzeniem Barbara. - Wiesz, sądzę, że ta kobieta należy do gatunku starych skąpców, którzy w ostatnich dniach lub tygodniach przed wyjazdem żywią się wyłącznie resztkami potraw sprzed wielu dni, byle tylko nie kupować nic nowego, z czego na końcu musiałoby jednak coś pozostać! A jeżeli rzeczywiście coś pozostaje, to zawijają te resztki w papier i jedzą w pociągu, bo tam nie pozwalają sobie nawet na małe ciastko w wagonie restauracyjnym!

Utrafiła dość dokładnie w sedno, pomyślał Ralph, odniósł jednak wrażenie, że Laura Selley faktycznie ma mało pieniędzy i utrzymanie Westhill właściwie przekracza jej możliwości.

- Popatrz, to wszystko, co znalazłam w jej rozmrażającej się powoli lodówce - ciągnęła Barbara z wściekłością. Wyjęła szklaną litrową butelkę, w jednej czwartej napełnioną mlekiem. - Czy to nie fantastyczne? Dzięki temu oprócz odrobiny naszego skondensowanego mleka do kawy i jej zapomnianych herbat mamy więc przynajmniej trochę świeżego mleka!

- Barbaro! - napomniał ją Ralph. Nagle jakby całkiem uszło z niego powietrze. - To my jesteśmy głupcami, nie ona. Powinniśmy byli zrobić wczoraj porządne zakupy. Poza tym takie gderanie nie ma teraz sensu.

- Na jak długo wystarczy to, co mamy?

Wzruszył ramionami.

- To się okaże. Najpierw muszę się postarać o trochę drewna. Ty się ubierz, a potem pozbieraj wszystkie świece, jakie znajdziesz w domu. Pamiętaj, że o piątej robi się ciemno.

Barbara szybko stwierdziła, że świec w domu jest więcej niż dosyć. Osadzone były w niezliczonych świecznikach, które stały we wszystkich pomieszczeniach. Barbara zaniosła kilka z nich do jadalni i umieściła je na stole oraz na gzymsie kominka. Jadalnia była mniejsza od salonu i zapewne szybciej się ogrzewa, dlatego uznała, że w następnych dniach powinni najwięcej przebywać właśnie w tym pomieszczeniu i oczywiście w kuchni. Przez przeszklone drzwi do ogrodu widziała Ralpha, który odgarniał łopatą swego rodzaju korytarz prowadzący do szopy. Rzuciwszy okiem na jego twarz, tę szczupłą, zawsze trochę zbyt bladą twarz intelektualisty, zauważyła, że jest wykrzywiona z wysiłku. Okropnie się męczył, bo był zupełnie nieprzyzwyczajony do pracy fizycznej. Barbara postanowiła wyjść i mu pomóc; w przeciwnym razie gotów jeszcze dostać zawału.

W południe dotarli do szopy. Oboje byli kompletnie wypompowani, u kresu sił. Barbara czuła, jak pot spływa jej po plecach. Ponieważ śnieg nadal padał, włosy miała całkiem mokre, w dodatku śnieg z cudowną obojętnością bez przerwy niszczył efekt ich żmudnej pracy.

- Rozumiesz teraz - mówił Ralph, oddychając ciężko - że nigdy nie dotarlibyśmy do Leigh's Dale na piechotę?

Barbara oparła się zdyszana na swojej łopacie.

- Czyżbym mówiła jeszcze potem coś w tym stylu?

Słaniając się na nogach, zrobiła ostatni krok w kierunku drzwi szopy i otworzyła je. Z wdzięcznością przyjęła do wiadomości to, że nie są zamknięte na klucz. Na pewno nie miałaby już siły na żmudne poszukiwanie klucza.

- Chodź - powiedziała. - Przeniesiemy drewno do domu. Przez resztę dnia nie kiwnę już palcem!

Wewnątrz szopy czekała ich jednak nieprzyjemna niespodzianka. Drewno wprawdzie tam było - ale najwidoczniej nie znalazł się jeszcze nikt, kto by porąbał złożone na stos, przepołowione pnie na szczapy mieszczące się w kominku. Ralph jęknął cicho i popatrzył na pniak do rąbania, w którym tkwiła wielka siekiera.

- Tego jeszcze nigdy nie robiłem. Naprawdę nie wiem, jak...

- I nie będziesz tego robił - podchwyciła szybko Barbara. - Nie masz pojęcia, jak to się robi, a gdybyś się przy tym zranił, nie moglibyśmy nawet wezwać lekarza. Słyszałam kiedyś o mężczyźnie, który wbił sobie w nogę siekierę, a potem nie mógł wyjąć.

Spojrzał na nią z rozdrażnieniem.

- Możesz mi więc zdradzić, co dalej. Czy ty zamierzasz rąbać drewno?

- Nie. Nie potrafię tego tak samo jak ty. Ale nie chcę też, żebyś ty to robił. Dom był ogrzewany przez wiele tygodni. Pomieszczenia na parterze są co prawda wychłodzone, ale to jeszcze nie lodownia. Jeśli będziemy się ciepło ubierać i owijać w koce, na pewno nie zamarzniemy.

- Barbaro, to wszystko tutaj może potrwać nawet tydzień, a wtedy szybko robi się bardzo nieprzyjemnie. Abstrahując od tego, bez ognia nie możemy nawet zagotować kawy lub herbaty, a nie mamy nic innego do picia. Nie możemy nawet wykorzystać jaj ani ziemniaków. Nie pozostaje mi nic innego, jak spróbować.

Przyciągnął najmniejszy z przepołowionych pni, wyszarpnął siekierę z pniaka i położył na nim kloc. Barbara cofnęła się kilka kroków. Ledwo mogła na to patrzeć. Ralph był znakomitym prawnikiem, ale człowiekiem okropnie niepraktycznym, nie potrafił nawet wbić gwoździa w ścianę. Kiedy tak stał tutaj, w tej mrocznej szopie, z toporem w ręku i z wyrazem absolutnej determinacji na twarzy, wyglądał tak niedorzecznie, że można było tylko zamknąć oczy.

Zamachnął się - zbyt nieśmiało, pomyślała Barbara, zbyt słabo - więc wstrzymała oddech. Rozległ się głośny trzask, a gdy ponownie spojrzała w tamtą stronę, kloc, który ślizgając się po ziemi, przeleciał przez całą szopę, leżał nietknięty w kącie, a siekiera tkwiła znowu w pniaku. Ralph próbował właśnie z zawziętą miną wyciągnąć ją z niego.

- Słuchaj, może powinniśmy... - zaczęła Barbara, ale gdy Ralph odwrócił się gwałtownie, w jego oczach płonęła taka złość, że zamilkła.

- Bądź tak miła i zostaw mnie samego! Sądzisz, że potrzebuję widzów tego żałosnego spektaklu, jaki tutaj daję? Pewnie wydaję ci się bardzo śmieszny, prawda? Może trzeba było wybrać sobie na męża mężczyznę, a nie wymoczka nadającego się tylko do pracy przy biurku!

- Jedyną rzeczą, jaka mnie w tej chwili u ciebie śmieszy, są twoje teksty! Naprawdę sądzisz, że mężczyzna jest dla mnie męski wtedy, gdy potrafi porąbać głupi kawałek drewna?

Jego twarz, przed momentem jeszcze zaróżowiona z zimna, stała się trupio blada.

- Przy okazji - powiedział cicho, ale ostrym tonem - mogłabyś mi zdradzić, co twoim zdaniem powinien mieć w sobie mężczyzna, żeby był męski. Wtedy ewentualnie miałbym u ciebie szansę...

Urwał.

- Na co? - zapytała Barbara.

- Na to, że kiedyś odnajdziesz znowu drogę do mojego łóżka. A teraz znikaj, zostaw mnie samego!

Czytała kiedyś, że mężczyźni w każdej sytuacji myślą o seksie, ale nie mogła tego pojąć.

- Naprawdę uważasz, że to właściwy moment, żeby...

- Dla ciebie to właściwy moment, żebyś zostawiła mnie w spokoju i znalazła sobie jakieś zajęcie - ofuknął ją.

Odwróciła się bez słowa i wypadła z szopy, zamykając za sobą drzwi z taką siłą, że z dachu zsunęła się śniegowa czapa. Niech więc sobie robi, co chce! Niech sobie odrąbie nogę, wywichnie ramię albo dostanie udaru serca! Te wielkie opady śniegu zdarzyły się nie z jej winy, więc nie pozwoli, żeby wyładowywał na niej zły humor z tego powodu. Po prostu nie mógł panować między nimi pokój - chyba że schodzili sobie z drogi. Przypuszczalnie ostatnią rzeczą, jakiej mogliby sobie teraz życzyć, było to, że zostaną zasypani i na dobre i na złe będą musieli wytrzymać ze sobą pod jednym dachem - w dodatku marznąc i coraz bardziej głodni.

Przystanęła na moment wśród śnieżycy na wąskiej ścieżce, którą odgarnęli wspólnymi siłami. Wciąż jeszcze było jej ciepło - od pracy i z wściekłości. Spojrzała w górę, na dom. Ciemne bryły wapienia o nieregularnych kształtach tworzyły masywne ściany. Białe drewniane okna szczeblinowe sprawiały przyjemne, swojskie wrażenie. Między dwoma oknami pierwszego piętra Barbara odkryła pozostałości drewnianej kraty, przypuszczalnie na dzikie wino. W przeszłości dom, a przynajmniej jego tylna strona, musiał być nim zarośnięty po sam dach. Na tyłach znajdował się też duży ogród. Barbara przypomniała sobie, że poprzedniego dnia tuż przed zapadnięciem ciemności widziała kamienny murek, który teraz całkowicie zniknął pod śniegiem.

Nagle przed jej oczami pojawiła się wizja: obraz ciepłego letniego wieczoru, dzieci bawiących się w ogrodzie między drzewami owocowymi, młodej kobiety siedzącej na murku z zamkniętymi oczami, zanurzającej palce w mchu, który rósł między kamieniami, i czującej na twarzy ciepły powiew wiatru. Dom pełen był głosów i życia, a nie milczenia i samotności starej kobiety, zbyt skąpej, żeby zostawić przy wyjeździe jakiekolwiek zapasy, na którą nikt nie czekał, gdy powróci. Dom miał swoją historię i Barbara była przekonana, że często wyglądał przyjemniej niż dzisiaj.

- A może czasem także gorzej - mruknęła do siebie.

Obraz letniego wieczoru zniknął. Znów padał śnieg, a nad nieskończonymi śnieżnymi połaciami nisko zwisały ciężkie ciemne chmury. Dwudziesty czwarty grudnia. Tymczasem oni tkwili tutaj, nie mieli prawie nic do jedzenia, a Ralph przechodził kryzys, bo nie potrafił rąbać drewna i przypuszczalnie czuł się zdyskwalifikowany jako mężczyzna. Wyglądał na bardzo udręczonego.

Gwałtownie pokręciła głową, jakby nie mogła się otrząsnąć z tego obrazu męża.

Wesołych świąt, pomyślała.

Środa, 25 grudnia 1996 roku

"...a liczne miejscowości i pojedyncze gospodarstwa są zupełnie odcięte od świata" - przeczytał na koniec obojętnym tonem prezenter wiadomości. Laura, która siedziała przy stole nad talerzem z nietkniętą jajecznicą, wstała i wyłączyła radio w momencie, gdy rozległy się pierwsze dźwięki "Cichej nocy". Nie była w nastroju do świętowania. Za bardzo się martwiła.

Wyjątkowo raz była wdzięczna siostrze Marjorie za to, że jest taka prozaiczna. Prawie nic w małym mieszkaniu nie wskazywało na to, że jest właśnie dwudziesty piąty grudnia. Na parapecie stała wypalona do połowy zielona świeca w kształcie choinki, obok na tekturowym talerzyku leżały ciastka upieczone i przywiezione przez Laurę. Poza tym nie było żadnych świątecznych dekoracji.

"To tylko kosztuje - zwykła mawiać Marjorie - a po co mam się trudzić, robić kule, układać gałązki i urządzać tutaj cały ten kram? Chyba tylko po to, żeby parę tygodni później musieć wszystko rozbierać i usuwać. A świat od tego wcale nie będzie lepszy!".

W poprzednich latach Laura zawsze się gryzła z powodu takiego nastawienia swojej siostry, nie znajdywała jednak nigdy przekonującego kontrargumentu. Realistycznie patrząc, Marjorie miała rację: dekoracje świąteczne były drogie i wymagały wiele trudu, a nic nie zmieniały w deprymującym stanie ogólnym świata. Dodawały jednak na jakiś czas trochę blasku i ciepła, a tego, zdaniem Laury, każdy potrzebował od czasu do czasu, by czerpać siłę do zmagań z codziennością.

Wiedziała, że Marjorie miała taki szorstki, cierpki charakter już od najwcześniejszej młodości, później doszło jeszcze ciągłe zrzędzenie. Była młodszą z sióstr, lecz zawsze wydawała się starsza niż nieśmiała Laura o dużych oczach. Po śmierci ojca, którego pielęgnowała do samego końca, sama się przy tym wykańczając - a to należało jej poczytać za wielką zasługę, myślała często Laura - zniechęciła każdego mężczyznę, jaki odważył się do niej zbliżyć, nie było ich zresztą zbyt wielu. Potem przeprowadziła się do tego okropnego bloku pod Chatham, w którym mieszkała już od trzydziestu lat i który był tak posępny, że wpędziłby z czasem w depresję nawet najradośniejszego człowieka. Laura nigdy nie zrozumiała jej decyzji o przeniesieniu się do tego okropnego szarego betonowego pudła. W Kent było tyle ślicznych wiosek, w których Marjorie mogła wynająć mały domek i zapewnić sobie choć trochę wygody. Ponieważ jednak we wszelkich jej rozważaniach liczyły się zawsze tylko względy praktyczne, wybrała ten silos mieszkalny, szpecący okolicę niczym brzydki wrzód, przede wszystkim dlatego, że miała stamtąd tylko kilka minut drogi do firmy, w której do niedawna pracowała, małej fabryki produkującej tekturowe talerzyki i kubki oraz papierowe serwetki.

Mieszkanie składało się z trzech pokoi, kuchni i łazienki, był też mały balkon, który wychodził jednak na północną stronę i nigdy nie oglądał słońca. Laury nie dziwiło więc, że Marjorie staje się coraz bardziej zgryźliwa. Większość ludzi spotykanych na klatce schodowej wyglądała na zrzędy i ponuraków.

Tym razem jednak Laura była zbyt zajęta własnymi troskami i kłopotami, ażeby rozmyślać tak często o losie Marjorie. Od poprzedniego dnia śledziła w napięciu wszystkie audycje informacyjne w radiu i telewizji. Wszędzie głównym tematem były wielkie opady śniegu w północnej Anglii. Telewizja pokazywała zdjęcia zrobione z helikopterów: można było odnieść wrażenie, że to rejony w pobliżu bieguna północnego. Nieskończone śnieżne przestrzenie, a pośród nich pojedyncze czarne punkty - domy albo wioski.

Laura, która oglądała te zdjęcia w napięciu i z biciem serca, zastanawiała się, skąd bierze się to narastające w niej ciągłe poczucie zagrożenia. Czuła się jak ktoś, kto w chwili niebezpieczeństwa zostawił to, co ma najdroższego. Westhill. Ale co miałoby się przytrafić budynkowi? Od ponad stu lat stał w jednym miejscu i przetrwał wszystkie mniejsze i większe katastrofy, jakie nawiedziły okolicę. Może jednak Laura nie dostrzegała zagrożenia dla domu. Może chodziło o ludzi, którzy przebywali w nim teraz. Ta młoda kobieta o chłodnym, badawczym spojrzeniu...

Laura westchnęła głęboko. Usiłowała przypomnieć sobie, kiedy ostatnio tam, na północy, przytrafiła się równie sroga zima. Było kilka takich. Najgorszą przeżyli wkrótce po wojnie, w 1947 roku. Adeline, stara gospodyni, była już wtedy ciężko chora i musiała regularnie zażywać leki przeciwbólowe. Frances bała się, że wyczerpie się zapas preparatów zawierających morfinę, zanim śniegi stopnieją i znów będzie mógł dotrzeć do nich lekarz. Jednak w porę przestało padać i pługi śnieżne oczyściły w końcu dojazd do farmy. Wtedy to po raz pierwszy i ostatni Laura widziała Frances zdenerwowaną: istny kłębek nerwów.

- Moim zdaniem dzieci są obecnie za bardzo rozpieszczone - zauważyła kwaśno Marjorie, która niepostrzeżenie weszła do kuchni.

Miała na sobie stary, wyświechtany niebieski szlafrok, który należał jeszcze do jej matki, a na nogach wytarte futrzane pantofle. Nie zdążyła się uczesać do tej pory. Wyglądała na więcej niż sześćdziesiąt siedem lat. Zwłaszcza skóra wokół ust była obwisła i zwiędła.

Laura, pogrążona we wspomnieniach, wzdrygnęła się.

- Co mówisz?

- Chłopiec z mieszkania nade mną dostał pewnie na Gwiazdkę rower - wyjaśniła Marjorie. - Jeździ na nim przed domem. Rower z wszelkimi szykanami. Dla młodych ludzi wszystko musi być teraz w najlepszym gatunku. Tymczasem ojciec jest bezrobotny i cała rodzina żyje na koszt opieki społecznej!

Podeszła do okna i popatrzyła w dół, aby przyjrzeć się po raz drugi dowodowi niesłychanego zuchwalstwa. Z niezadowoleniem stwierdziła, że chudy, a poza tym zawsze bardzo poważny chłopiec rzeczywiście wygląda na uszczęśliwionego.

- Chyba jest poważny kłopot z tym śniegiem w Yorkshire - zauważyła z przygnębieniem Laura.

- Tutaj śnieg pada rzadko - odparła Marjorie. W dalszym ciągu wyglądała przez okno. - Wkrótce będzie padał deszcz.

- Może więc pójdziemy wcześniej na spacer? Żeby się trochę ruszyć z domu.

- Ty możesz wyjść, jeśli chcesz. Ja nie mam ochoty. - Marjorie odwróciła się od okna, podeszła do stołu i usiadła ciężko na swoim miejscu, po czym bez żadnych wstępów zaczęła znowu mówić: - No, ci ludzie, którym wynajmujesz, postawią ci pewnie dom na głowie. Mam nadzieję, że dobrze zamknęłaś swoje listy miłosne!

Zaśmiała się złośliwie, wiedząc, że Laura nigdy w życiu nie dostała listu miłosnego.

Laura pobladła.

- Myślisz, że naprawdę szperają w całym domu?

Marjorie sięgnęła po dzbanek z herbatą, nalała sobie i skrzywiła się, zauważywszy, że jest zimna.

- Nie mam pojęcia. Ale co innego mieliby robić?

- To dziwne - zauważyła Barbara. Siedziała w salonie przy małym sekretarzyku; na kolanach trzymała stos papierów, które wyjęła właśnie z szuflady. Ze zmarszczonym czołem studiowała różne pisma. - Od 1986 roku Laura Selley sprzedała po kawałku dosyć dużo ziemi należącej do Westhill Farm temu niesympatycznemu Fernandowi Leighowi. W dodatku - co dziwi mnie najbardziej - za wręcz śmiesznie małe pieniądze!

Ralph wszedł akurat do pokoju, miał czerwone z zimna policzki i brudne ubranie. Wyglądał na zupełnie skonanego.

- Uważasz, że to ładnie szperać w dokumentach, które cię w ogóle nie dotyczą? - zapytał. - Sądzę, że powinnaś...

- Potrzebujemy papieru - przerwała mu Barbara - bo bez niego nie rozpalimy ognia. Szukałam wszędzie, Ralph. Udało mi się znaleźć słownie jedną starą gazetę. Z gazety telewizyjnej nic już nie zostało, a książek, rzecz jasna, nie możemy wziąć na podpałkę. Myślałam, że może w sekretarzyku znajdę coś, co dałoby się spalić. Ale oczywiście nie te umowy sprzedaży!

Wsunęła z powrotem papiery do szuflady i wstała. W tym pomieszczeniu było zimno jak w psiarni. Barbara miała na sobie dwa grube swetry założone jeden na drugi, na nogach skarpety z owczej wełny, a mimo to marzła. Poza tym czuła dojmujący głód. Poprzedniego dnia, w Wigilię, zjedli resztę spaghetti, po łyżce dla każdego, co wystarczyło tylko do zaspokojenia na chwilę największego głodu. Jedyną radosną niespodzianką wieczoru było odkrycie pełnej do połowy butelki brandy, która stała w najodleglejszym kącie kredensu w jadalni i stanowiła pewnie cały skromny zapas trunków Laury Selley, najwidoczniej zdeklarowanej przeciwniczki alkoholu. Brandy napełniła trochę ciepłem ich ciała i nadała wieczorowi przynajmniej w małej części świąteczną oprawę.

Następnego dnia każde dostało na śniadanie kromkę chleba, podzielili się ugotowanym na twardo jajkiem i zjedli trochę sera. Postanowili w ciągu dnia nic nie jeść, wieczorem ugotować cztery ziemniaki, a do tego pozwolić sobie jeszcze raz na kawałek sera. Ale Barbara już teraz czuła się osłabiona z głodu.

Ralph ściągnął rękawiczki.

- Narąbałem jeszcze trochę drewna - oświadczył. - Powoli dochodzę do wprawy. Nawiasem mówiąc, śnieg znowu pada!

Barbara wyjrzała przez okno, za którym wirowały płatki śniegu.

- O, nie! W ogóle nie zauważyłam!

Kiedy wstali o dziewiątej rano - żadne z nich nie paliło się do opuszczenia łóżka i zjedzenia skąpego śniadania - na zewnątrz ukazał się ich oczom porywająco piękny widok. Na niebie nie było ani jednej chmurki, jawiło się w zimnym, arktycznym błękicie, wysoko sklepione i rozległe niczym ogromna kula z barwionego szkła. Poranne słońce oświetlało niezmierzone, jak się wydawało, śnieżne przestrzenie, które migotały i skrzyły się w jego blasku, rozsiewając różową poświatę. Ralph i Barbara zapomnieli na wiele minut o swych burczących żołądkach. W milczeniu wyglądali przez okno, wzruszeni i na chwilę wynagrodzeni za wszelkie trudy.

- Zajrzę jeszcze na strych - powiedział Ralph. - Może znajdę trochę wełny drzewnej. Bardzo by się nam przydała.

- Wygląda na to, że to niesamowita pedantka - rzekła Barbara. - Taka, która na pewno regularnie robi porządki. Na strychu były tylko cztery tekturowe pudełka i dokładnie jedna gazeta. Chciałabym, żeby w moim gabinecie panował kiedyś taki porządek jak tutaj w rupieciarni!

- Mieliśmy już ogromnego pecha - mruknął Ralph. - Mój Boże, jak ja tęsknię za działającym ogrzewaniem!

- Chciałeś właśnie trochę odpocząć - przypomniała mu Barbara. - Dlaczego nie poszukasz sobie jakiejś książki i nie położysz się w łóżku? I tak w tej chwili niewiele więcej możemy zrobić.

Ralph skinął głową i odwrócił się do drzwi.

- Obiecaj mi, że nie będziesz grzebać w zbyt wielu szufladach. To po prostu nie uchodzi.

- Tu i tak nie ma nic specjalnie interesującego - oświadczyła Barbara, opuszczając klapę sekretarzyka. Według niej Ralph żywił w każdej kwestii zbyt wiele skrupułów, lecz nie miała ochoty robić z tego tematu zasadniczej debaty. Generalnie nie miała już ochoty rozmawiać z nim o ich wzajemnych relacjach, choć przecież po to właśnie zdecydowali się na tę podróż.

Było już ciemno, kiedy Barbara wyruszyła w drogę do szopy. Potrzebowała znowu drewna do kuchni, żeby ugotować na kolację te cztery śmieszne ziemniaki. Z tego, które Ralph przyniósł w południe, nic nie zostało. Barbara zużyła je, paląc przez całe popołudnie w kominku w jadalni. Usiadła blisko płomieni, trochę czytała, pozwoliła sobie też na małą brandy. W pomieszczeniu zrobiło się całkiem ciepło, więc w połączeniu z widokiem szybujących płatków śniegu za oknem i powoli zapadającego zmierzchu miejsce naprawdę stało się przytulne. Po jakimś czasie Barbara poszła na górę, żeby zobaczyć, co z Ralphem. Zastała go w łóżku: spał głębokim snem. W świetle świecy przyglądała się przez chwilę jego dobrze znanej twarzy. Oddychał głęboko i równomiernie, miał w sobie coś wzruszającego, jak ścięte drzewo, i wydawał się dziwnie bezbronny. Barbara oparła się pokusie, żeby pochylić się nad nim i pogłaskać go po włosach. Ten gest mógłby go jednak zbudzić; wystarczy, że pozwoli mu później wstać na kolację.

Po cichu wyszła z pokoju. Na dole włożyła buty i płaszcz, żeby przygotować się na drogę do szopy. Dom skrzypiał i jęczał, bo wraz z zapadnięciem ciemności zadymka znowu przybrała na sile, uderzając z wyciem w okna i mury. Barbara znalazła w piwnicy latarnię zbudowaną na wzór staroświeckiej latarni olejnej. Umocowała w środku świecę i miała nadzieję, że zawieja jej nie zgasi. Na wszelki wypadek wsunęła do kieszeni płaszcza pudełko zapałek.

Zawieja wyrwała jej najpierw drzwi, potem omal nie wyrwała jej z ręki latarni. Zacinający śnieg walił jej w twarz grubymi puszystymi płatkami. Wprawdzie była jeszcze ścieżka, którą odgarnęli razem z Ralphem w jakże wielkim trudzie, ale nawet na niej Barbara zapadała się niemal po kolana. Spuściwszy głowę, przedzierała się powoli do przodu. Latarnia kołysała się dziko na wszystkie strony, płomień świecy migotał i zaraz zgasł, lecz Barbara nie zauważyła tego, ponieważ oczy i tak miała zamknięte i posuwała się do przodu po omacku. Dotarła do drzwi szopy, otworzyła je, a kiedy znalazła się w końcu pod osłoną murów, odetchnęła głęboko. Na jej płaszczu było pełno śniegu, we włosach pewnie też. Wyciągnęła z kieszeni zapałki i zapaliła ponownie latarnię. Na kamiennych murach zatańczyły upiorne cienie, jakaś wystraszona mysz przemknęła po podłodze i zniknęła za stosem narzędzi ogrodniczych. Wzrok Barbary padł na stojący w kącie duży wiklinowy kosz. Uznała, że dobrym pomysłem byłoby wykorzystanie go do transportu drewna, bo w ten sposób będzie mogła przenieść do domu o wiele więcej bierwion. Odstawiła latarnię i zaczęła układać drewno w koszu. Bierwiona były różnej wielkości i miały pełno drzazg, ale Ralph naharował się pewnie jak wół, gdyż faktycznie powstał całkiem spory zapas. Barbara załadowała do kosza, ile tylko się zmieściło, po czym rozejrzała się za jakimś przykryciem, kocem albo plandeką, w przeciwnym razie drewno zamokłoby błyskawicznie i tylko gorzej się paliło. W najodleglejszym kącie pomieszczenia odkryła stary wełniany pled złożony w kostkę na regale.

Barbara ruszyła ostrożnie w jego kierunku, balansując między kłodami drewna, różnymi rupieciami i narzędziami do prac w ogrodzie. Szopa była jedynym miejscem, którego nie obejmowało zamiłowanie do porządku Laury Selley. Przypuszczalnie prawie w ogóle tu nie wchodziła. Drobna staruszka z pewnością nigdy sama nie rąbała drewna do swoich kominków, prawdopodobnie utrzymanie wielkiego ogrodu również przekraczało jej siły. Może robił to za nią, za drobną opłatą, jakiś młody człowiek z Leigh's Dale.

Zahaczyła nogą o gwóźdź wystający ze ściany, usłyszała, jak drze się materiał, z którego uszyte były jej dżinsy. Zaklęła cicho, zrobiła krok w bok - i jej lewa stopa ugrzęzła w podłodze. Barbara straciła równowagę i poleciała do przodu, uderzając przy tym podbródkiem w kant stołu i rozdrapując sobie policzek o mosiężne pręty bezużytecznej już klatki dla chomika, która stała akurat na tym stole. Ze strachu i bólu krzyknęła głośno. Odczekała chwilę, po czym uniosła dłoń i ostrożnie obmacała szczękę. Najprawdopodobniej nie straciła zęba, niczego też sobie nie złamała, ale na pewno zostanie jej widoczny ślad w postaci krwiaka.

- Cholera! - zaklęła, lecz zaraz się pozbierała, odwróciła i przyjrzała bliżej dziurze w podłożu, która spowodowała jej upadek.

Jak się okazało, jedna z długich desek złamała się w połowie. Drewno było już dosyć spróchniałe, ale to nie wszystko: akurat w tym miejscu dwie deski nie leżały jak reszta podłogi na twardej glinie, tylko zakrywały prawie dziesięciocentymetrowe zagłębienie. To dlatego nie mogły udźwignąć ciężaru Barbary. A nikt nie wpadł tam wcześniej pewnie z tego powodu, że drewno dopiero od niedawna było takie wilgotne i nadgniłe i że bardzo rzadko ktokolwiek wchodził do tej szopy, a jeszcze rzadziej ktoś, kto by szperał w głębi pomieszczenia.

- Naturalnie to ja muszę być znowu tym biednym głupcem, któremu przytrafi się to w pierwszej kolejności - mruknęła do siebie.

Zastanawiając się, czy ta jama w gliniastym podłożu powstała sama, czy ktoś ją utworzył celowo, wsadziła dłoń w głąb otworu. Ponieważ zostawiła latarnię blisko wejścia do szopy, w tylnej części ledwo było coś widać. Ku zaskoczeniu Barbary jej palce natrafiły na jakiś przedmiot. Coś twardego, zimnego... Wyciągnęła to coś: trzymała w ręku stalową kasetkę. Kiedy ją otworzyła, ujrzała gruby plik kartek: biały papier maszynowy gęsto pokryty drukowanymi literami.

Musiało być tego blisko czterysta stron.

Kiedy przyszedł Ralph, siedziała przy stole kuchennym i czytała. Nie słyszała go, więc się przestraszyła, gdy nagle się pojawił.

- A, to ty - powiedziała. Wstała, podeszła do pieca i uniosła pokrywkę stojącego na nim garnka. - Ziemniaki są prawie ugotowane. Jeszcze pięć minut.

Popatrzył na nią i zmarszczył czoło.

- Co ty zrobiłaś ze swoją twarzą? Chwyciła się za podbródek, lecz Ralph pokręcił głową.

- Wyżej. Na prawym policzku!

Skaleczyła się mocniej, niż sądziła. Wyczuła placami skrzepniętą krew.

- Och - powiedziała.

Ralph przejechał dłonią po zmierzwionych włosach. Cień, jaki dawał niegolony siwy zarost, stał się jeszcze intensywniejszy. Wyglądało na to, że sen go nie odświeżył. Wydawał się zmęczony i był ewidentnie w złym humorze.

- Poszłam po drewno do szopy i tam się przewróciłam - wyjaśniła Barbara. - Najpóźniej jutro moja broda powinna się mienić wszystkimi kolorami tęczy. Będę wyglądać jak biedna pani Leigh!

Ralph usiadł przy stole i popatrzył zdezorientowany na stos kartek.

- Co to jest?

- To jest właśnie to, o co się potknęłam, Ralph, to absolutnie fascynujące. Nadzwyczaj interesujące. Maszynopis. Był ukryty w kasetce w szopie pod dwiema deskami w podłodze. Autobiograficzna powieść Frances Gray. Kobiety, do której ten dom...

- Wiem. Co to znaczy: autobiograficzna powieść? Czyli dziennik? - Nie. To jest naprawdę napisane w formie powieści. Ale to zarazem dzieje życia Frances Gray lub przynajmniej ich część. Ona pisze o sobie w trzeciej osobie.

- Zaczęłaś już czytać?

- Owszem. Po trochu w różnych miejscach. Ale teraz chcę przeczytać porządnie, od początku do końca.

- Nie możesz tego zrobić! Ten... maszynopis, czy jak to nazwiesz... nie jest przecież twoją własnością!

- Ralph, kobieta, która to napisała, nie żyje. A ona nie zniszczyła tego przed śmiercią. To przecież...

- Ale przypuszczalnie ukryła rzecz bardzo starannie. Naprawdę uważam, że nie masz prawa tego czytać.

Barbara również usiadła przy stole i porządnie złożyła rozsypane na blacie kartki.

- Przeczytam to - powiedziała - bez względu na to, czy mnie za to potępisz czy nie. Przeczytam to, ponieważ znalazłam te kartki i ponieważ ogromnie mnie to wszystko interesuje. Nie oczekiwałam od ciebie, że to zrozumiesz. Ty nie interesujesz się otaczającymi cię ludźmi i dlatego nie czujesz potrzeby dowiedzenia się czegoś o historii tego starego domu.

Roześmiał się krótkim ironicznym śmiechem.

- Och, oto znów mamy przed sobą znakomitą obrończynię w sprawach karnych w swej najlepszej formie! Przechodzenie za każdym razem od obrony bezprawnego czynu do kontrataku to przecież twoja dewiza. Twój ograniczony, a w dodatku pozbawiony temperamentu mąż oczywiście nie interesuje się otaczającymi go ludźmi. W przeciwieństwie do swej otwartej, zaangażowanej żony. Czy wiesz, Barbaro, jak można by nazwać twoje zachowanie? Ciekawskim i niedyskretnym. To określenia, które ci się na pewno nie spodobają, ale oddają dokładnie twój charakter!

Jego głos miał ostre brzmienie. To co mówił, było zbyt mocne, wiedział o tym, ale chciał Barbarę zranić, i uległ temu pragnieniu po raz pierwszy, odkąd się znali, zamiast zachować się jak zwykle grzecznie i kulturalnie, odbierając w ten sposób ostrze swoim słowom. W minionych dwóch dniach głód i walka z przeciwnościami wymęczyły go i sprawiły, że złagodniał, teraz natomiast ogarnęła go wściekłość na całą tę paskudną sytuację, w jakiej się znalazł, i poczuł gwałtowną agresję wobec Barbary. Nie była ona winna zaistniałej sytuacji tak samo jak on, ale potrzebował wentyla, zarówno za te dwa dni, jak - i to głównie - za minione lata, w których zbyt wiele rzeczy nie zostało wypowiedzianych, w których jak mu się wydawało, zbyt wiele jego życzeń i potrzeb zostało zepchniętych na dalszy plan. Historia z odnalezionymi zapiskami doprowadziła go do wściekłości, a zdenerwowała go do tego stopnia dlatego, że było to zachowanie absolutnie typowe dla Barbary. W jej nieposkromionym interesowaniu się każdym i wszystkim tkwiło źródło braku zainteresowania nim samym i ważnymi dla niego sprawami. Skoro świat był tak kolorowy, ciekawy i oferował tyle ludzkich losów i historii - to dlaczego miałaby jeszcze dostrzegać mężczyznę obok siebie?

Wzdrygnęła się, słuchając jego słów, lecz szybko się opanowała.

- Niezupełnie rozumiem, dlaczego musisz strzelać taką ostrą amunicją. Jeśli określasz siebie jako człowieka ograniczonego, a w dodatku pozbawionego temperamentu, to jest to twój problem. Ja ciebie nigdy tak nie odbierałam.

- Prawdopodobnie w ogóle mnie już nie odbierasz od lat. Gdybyś była uczciwa, musiałabyś przyznać, że stanowię najmniej ciekawą część twego życia. Prawdopodobnie nawet ci specjalnie nie przeszkadzam. Po prostu jestem ci stosunkowo obojętny.

- Zanim zaczniesz znowu użalać się nad sobą, może powinieneś wziąć pod uwagę, że to ja zorganizowałam ten wyjazd, żebyśmy mieli wreszcie czas porozmawiać ze sobą. Czy tak wygląda brak zainteresowania?

Ruchem głowy wskazał stos kartek.

- Myślę, że chcesz czytać, a nie rozmawiać - przypomniał namolnie.

- Niech to szlag! - Jej oczy zabłysły gniewnie. - Ralph, przestań zachowywać się jak dziecko! Jeśli chcesz porozmawiać, to rozmawiajmy. Jedno nie ma z drugim nic wspólnego!

- Moim zdaniem jednak ma. Wszystko zawsze się z czymś łączy - powiedział, nagle wyczerpany, mimo wielu godzin snu. - Barbaro, to, czy ty ten dziennik...

- To nie jest dziennik!

- Czy to przeczytasz czy nie, jest koniec końców obojętne. Uważam, że to niewłaściwe, ale jesteś panią samej siebie i musisz wiedzieć, co robisz. W całej tej historii denerwuje mnie tylko to, że po raz kolejny unaocznia szczególny rys twojego charakteru, to: "Cześć, jestem Barbara, gdzie tu można odkryć i przeżyć coś nowego, podniecającego, fascynującego?". Adwokatka prominentów mająca nosa do spektakularnych procesów. Lwica salonowa zawsze w supermodnych ciuchach, fruwająca z jednej premiery filmowej na następną ceremonię rozdania nagród, po czym na wernisaż, a stamtąd do najbliższej modnej restauracji. Kobieta, która zaprzyjaźniona jest z najlepszymi niemieckimi dziennikarzami i zawsze chce mieć tylko informacje z pierwszej ręki. I która czasem zupełnie zapomina o tym, że są w życiu ważniejsze sprawy.

- Ralph, ja...

- Czy wiesz, że tak, jak siedzisz tutaj dziś wieczór, podobasz mi się sto razy bardziej niż w efektownej kreacji, kiedy wybierasz się na jakieś wydarzenie towarzyskie? Wichura rozczochrała ci włosy, a oprócz zadrapania na policzku masz plamę sadzy na nosie, poza tym... Nie! - Wziął do ręki jej dłoń, którą zamierzała właśnie mimo woli potrzeć nos, i ją przytrzymał. - Zostaw, jak jest. Obawiam się, że niezbyt często będzie mi dane oglądać taki widok.

- Ja też nie będę musiała grzebać w opalanych drewnem piecykach przez resztę życia, żeby z praktycznie nieistniejących produktów wyczarować w miarę strawne jedzenie... Och, psiakrew! Ziemniaki!

Zerwała się na równe nogi, ściągnęła garnek z blachy piecyka, uniosła pokrywkę i zajrzała do środka.

- Chyba się trochę rozgotowały - orzekła.

Poczuła, że wzrok Ralpha spoczywa na niej, więc szybko spojrzała na niego. Z jego oczu zniknął wszelki gniew.

- Ach, Ralph! - powiedziała. - Myślałeś, że wszystko się ułoży zupełnie inaczej, prawda?

- Byłaś inna, kiedyśmy się poznali.

- Byłam...

- ...nawet w połowie nie byłaś taka piękna jak dzisiaj. Nawet w połowie taka szczupła. Ale miałaś w sobie dużo ciepła, które ulotniło się gdzieś w międzyczasie.

- Nie chcę rozmawiać o tym, co było wtedy - stwierdziła krótko. Kiedy zaczynał o tym mówić, zaraz bolała ją głowa.

- Ja też nie chcę rozmawiać o tym, co było wtedy - oświadczył Ralph. - To tylko... Czasami czuję, że zostałem sam ze swoimi pragnieniami. Czasami marzę o kobiecie, która jest w domu, kiedy wracam z pracy. Która chce wiedzieć, jaki miałem dzień, i która mnie wysłucha, kiedy będę narzekał na stres, albo od czasu do czasu powie mi, że jej zdaniem jestem fantastyczny, gdy przedstawię jej jakiś szczególnie skomplikowany przypadek, który rozwiązałem, bo przyszedł mi do głowy wspaniały pomysł. - Przerwał na chwilę. - To samo zresztą ja chciałbym dać tobie - ciągnął dalej. W każdym razie mam nadzieję, że to naprawdę to, czego chcę. Że za moją frustracją nie kryje się w rzeczywistości to, że nie potrafię się uporać z twoją popularnością i sukcesami.

Właśnie to ciągłe dążenie do uczciwości wobec samego siebie Barbara zawsze ceniła u niego najbardziej. Nigdy nie próbował chować się przed prawdą.

- Po prostu masz trochę mniej sukcesów niż ja - powiedziała - ale zajmujesz się też innymi rzeczami. Sam wiesz, jakie masz poważanie!

- A ty jesteś znana i lubiana.

Barbara usiadła z powrotem przy stole, rozgotowane ziemniaki zostawiła w garnku na blasze.

- Ralph, taką specjalizację wybrałam po studiach. Ty równie dobrze mogłeś podjąć taką samą decyzję, dlatego nie jestem lepsza od ciebie. Każde z nas kierowało się własnymi upodobaniami. I ty znacznie częściej atakowałeś mnie za mój wybór niż ja ciebie za twoją decyzję. Ściśle biorąc, ani razu nie zaatakowałam cię z tego powodu.

- A ja zawsze uważałem, że jako prawniczka jesteś za dobra, aby dać się wykorzystywać w nagłówkach taniej prasy bulwarowej.

- To tylko jeden aspekt sprawy, w dodatku nie najważniejszy. Ważne jest tylko to, że praca daje mi tyle satysfakcji. Lubię ludzi. Lubię z nimi rozmawiać. Zaglądać w otchłanie ich losów. Potrzebuję tego. Na przykład sprawa Kornbluma, którą wygrałam w zeszłym tygodniu. Oczywiście, że mam ambicję wygrywania procesów, taki jest każdy adwokat, ty też. Ale największym napędem dla mnie podczas całej historii jest ustalenie, z jakiego pokroju człowiekiem mam do czynienia. Jak wygląda i jak wyglądało jego życie? Co doprowadziło do tego, że znalazł się w sytuacji, w której potrzebował mnie, adwokata? Kornblum nigdy nie zrobił kariery poza miasteczkiem, w którym był burmistrzem. Tam był dobrym chłopcem, który coś osiągnął. Ludzie byli z niego bardzo dumni. Ale on sam miał ogromne problemy. Chciał się wspinać dalej, wyżej - choć wiedział, że do tego brakuje mu formatu. Zawsze byłby kimś znacznym tylko w skali lokalnej, spędzałby wieczory na spotkaniach bractwa kurkowego, hodowców królików, gwardii księcia karnawału. Potrzebował głosów tych ludzi, ale nienawidził ich. To, że zdarzyła mu się przygoda z prostytutką z frankfurckiej dzielnicy czerwonych latarni, nie miało moim zdaniem najmniejszego związku z jakimiś życzeniami seksualnymi. Ta dziewczyna była dla niego wentylem. Ubierała jego życie, które on uważał za żałosne, w podniecającą szatę zewnętrzną. Dodawała mu sił, by mógł codziennie schlebiać na nowo dobrym obywatelom. Dawała mu pewność, że jest kimś innym, że tylko prowadzi grę. - Barbara zrobiła przerwę. Jej blade policzki nabrały kolorów. - Rozumiesz?

Z jednej strony rozumiał, z drugiej jednak nie. Cokolwiek znaczyło dla niej to zanurzanie się w cudzych losach, nie pojmował, dlaczego miałoby to stanowić przeciwieństwo tego wszystkiego, czego pragnął dla siebie.

- Uważam, że za dużo wkładasz w tę historię własnych interpretacji - powiedział. - W przypadku Kornbluma masz do czynienia ze zwykłym drobnomieszczaninem odznaczającym się przypuszczalnie paroma perwersyjnymi upodobaniami, których żona nie chce lub nie potrafi zaspokajać. Idzie więc do dziwki, ale ma pecha, bo ta pewnej nocy zostaje porąbana na kawałki przez jakiegoś klienta i na niego pada podejrzenie, przez co on sam trafia później na nagłówki gazet. Jego kariera polityczna i małżeństwo są zrujnowane. To wszystko.

- Kryją się za tym dzieje całego życia.

Wytrzeszczył na nią oczy, po czym nagle oświadczył:

- Chciałbym mieć dzieci, dopóki nie jest za późno.

Gestem bezradności i rezygnacji przejechała rękami po twarzy.

- Wiem - powiedziała, wzdychając.

Czwartek, 26 grudnia 1996 roku

Laura obudziła się o szóstej rano i natychmiast uzmysłowiła sobie, że nie zdoła już zasnąć. Deszcz młócił głośno o szyby okna w jej pokoju. Laura zastanowiła się przez moment, czy wstać i zrobić sobie herbaty, bo to przywróciłoby jej na trochę spokój duchowy, lecz zaraz pomyślała, że mogłaby wtedy obudzić Marjorie. Nie miała jednak ochoty oglądać już teraz niezadowolonej miny siostry i wysłuchiwać jej ciągłego zrzędzenia. Pozostanie więc w łóżku. Wzdychając, obróciła się na drugi bok.

Przypomniała sobie, że śniła jej się Frances, choć nie potrafiłaby już powiedzieć, o co chodziło w tym śnie. Pozostało - jak zawsze, kiedy chodziło o Frances - niewyraźne uczucie smutku i złości. Laura nie potrafiła myśleć o Frances bez rozdrażnienia. Bez rozdrażnienia i tęsknoty. Nigdy nie przestanie myśleć o tym, żeby wróciły tamte wspólnie spędzone lata, i nigdy nie pozbędzie się tego tlącego się w jej wnętrzu gniewu, kiedy wspominała swoje skazane na niepowodzenie starania o względy Frances i jej chłodną reakcję na nie. Zabiegała o uznanie, sympatię, miłość i wszystkiego dostawała po trochu, ale zawsze o tę odrobinę za mało, która sprawiała ból. Frances zbliżała się do niej, by niespodziewanie zatrzymywać się w pewnej odległości i nie ruszyć się już dalej do przodu. Nie dopuszczała do tego, by powstała między nimi prawdziwa przyjaźń. A już na pewno nie chciała przejąć wobec niej roli matki, choć Laura pragnęła tego z całego serca. Ostatecznie była pracodawczynią, a Laura pracownicą.

W pewnym momencie Laura pojęła, że nie zdoła już tego zmienić, tym bardziej więc walczyła o status osoby niezastąpionej, żeby Frances nigdy nie miała powodu do odprawienia jej. I Frances faktycznie nigdy jej nie odprawiła, ale też nigdy nie padły z jej ust słowa w rodzaju: "Nikt, Lauro, nie potrafi tego lepiej od ciebie". Laura mogła stawać na głowie - i tak nie dostawała tego, na czym jej tak bardzo zależało.

Nagle przypomniała sobie pewne zdarzenie, które miało miejsce pod koniec lat siedemdziesiątych. Listopad w Westhill, dzień był cichy, zimny i mglisty. Właśnie zabrała się do pracy w ogrodzie, usunęła obumarłe pędy i gałązki na krzakach róż, obłożyła rośliny jedliną, żeby zabezpieczyć je przed zbliżającymi się nocnymi przymrozkami. Widziała własny oddech, ale było jej ciepło od pracy, policzki jej płonęły. Kochała ogród, otaczała go opieką i pielęgnowała niestrudzenie, i wiedziała, że może być dumna z rezultatów.

Tego dnia tak była pogrążona w pracy, że w ogóle nie zauważyła zbliżającej się Frances. Przestraszyła się więc, gdy usłyszała za plecami jej głos.

- Nawet w listopadzie ogród jest piękny - powiedziała Frances, wodząc dokoła przenikliwym orlim spojrzeniem jasnoniebieskich oczu. - Bardzo zadbany!

Laura wyprostowała się i stłumiła jęk wywołany rwącym bólem w krzyżach.

- No cóż - odparła skromnie, podczas gdy jej policzki pokraśniały z dumy i szczęścia.

- Ale nigdy już nie będzie taki jak wtedy, kiedy żyła moja matka - ciągnęła Frances. - Miała nieprawdopodobne podejście do roślin. Nawet z nimi rozmawiała... z tym swoim okropnym dublińskim akcentem, którego nikt z nas nie rozumiał. Czasami wydawało się, że musi tylko przekonać jakiś kwiat, a ten zaraz zaczynał kwitnąć. Jej ogród był sławny w całej okolicy.

Radość zgasła. Rozsypała się, jakby ktoś podeptał ją butami. Pozostała w sercu głęboka rana.

Dlaczego nigdy nie potrafisz być naprawdę miła? - krzyknęłaby najchętniej Laura. Dlaczego nigdy nie mogę ci dogodzić? Dlaczego nie widzisz nawet tego, kiedy zadajesz mi ból?

Mruknęła coś i szybko się odwróciła, żeby Frances nie zobaczyła łez, które stanęły jej w oczach. Ukrywanie zmartwienia przed Frances nie było trudne. Rzadko zauważała, kiedy komuś wiodło się źle.

Tylko dlaczego ta rana tak piecze do dzisiaj! Laura wstała, sięgnęła po szlafrok i podeszła do okna. Na dole paliły się latarnie uliczne. W ich świetle widziała deszcz, który szumiał za oknem. Podłoga była zimna, więc podkurczyła palce u nóg.

Nagle przypomniała sobie, że tego samego dnia przyszła Lilian Leigh z Daleview. Po prostu wparowała do kuchni, gdzie Frances i Laura siedziały przy kolacji. Frances nigdy nie zamykała drzwi domu, co Laura uważała za lekkomyślność. Lilian była blada jak ściana. Przyciskała do ust poplamioną krwią chusteczkę i zanosiła się histerycznym płaczem. Miała pękniętą wargę i straciła ząb. Jak się okazało, była to sprawka Fernanda, któremu Lilian sprzeciwiła się w jakiejś błahej kwestii.

- Za każdym razem to samo - szlochała. - Za każdym razem. Kiedy nie wszystko idzie tak, jak on chce. Wtedy zupełnie traci panowanie nad sobą!

- To dlaczego, na miłość boską, godzi się pani na to? - spytała osłupiała Frances, a tymczasem Laura wzięła czystą serwetkę i zmoczywszy ją, obmywała ranę Lilian.

- A jak mam się bronić? - łkała Lilian. - Jest dziesięć razy silniejszy ode mnie!

- No cóż, w ostateczności pozostaje przynajmniej to jedno rozwiązanie, że rozwiedzie się pani i odejdzie od niego - rzekła Frances - a przy tej okazji oczywiście uderzy go porządnie po kieszeni.

- Nie mogę odejść od niego - wyszeptała Lilian.

- Dlaczego?

- Bo go kocham.

Frances zamurowało, tymczasem Laura pomyślała, że ona sama potrafi to zrozumieć. Dla Frances takie sprawy były jasne i proste. Ona nigdy nie potrafiłaby wniknąć w tak skomplikowany splot psychiczny jak stosunek zależności. I zawsze odnosiłaby się do niego jedynie z pogardą.

Laura była wstrząśnięta, słysząc o Fernandzie takie okropności. Widziała, jak dorastał, gotowała mu ulubione potrawy, kiedy przychodził z wizytą, i pakowała mu ciasto, kiedy po feriach musiał wracać do internatu. Lubiła go, był częścią jej małego świata, który tak bardzo starała się zawsze zachować w spokoju. Jako dorosły Fernand był tak atrakcyjnym mężczyzną, że Laura czasami czuła budzące się w niej odruchy, których natychmiast sobie zabraniała. Była kobietą o osiemnaście lat starszą, a poza tym niepozorną, szarą myszką. Dla Fernanda nie była niczym więcej jak sympatyczną, przyszywaną ciotką Laurą, która w dalszym ciągu gotowała mu ulubione potrawy. Pewnie nigdy nie znaczyła dla niego nic więcej. A on nie mógł być dla niej nikim innym, jak miłym chłopcem, miłym mężczyzną z sąsiedztwa.

Tamtego dnia pokazał swą inną twarz, o której Laura nie miała pojęcia. Wydawało się, jakby zatruty kolec przebił idyllę - albo obraz idylli, którego Laura trzymała się tak uparcie.

Do dzisiaj, pomyślała teraz, do dzisiaj...

Kiedy tak stała przy oknie i patrzyła na deszcz, poczuła, jak w górę jej ciała wspina się lodowaty chłód. Jednak zrobi sobie teraz herbaty, bez względu na to, czy Marjorie się obudzi czy nie. Wspaniałej gorącej herbaty. To jedyna obrona przed dreszczami, które wypełzły z jej wspomnień.

O wpół do siódmej rano Barbarę zbudził głód. Dręczące poczucie pustki w brzuchu prześladowało ją nawet we śnie. Śniło jej się, że zabłądziła w jakimś wymarłym wielkim mieście, błąkała się między niekończącymi się rzędami domów, ale nigdzie nie odkryła światła za czarnymi, martwymi szybami, nie widziała żadnych ludzi ani nie słyszała żadnych głosów. Wysoko w górze, między dachami drapaczy chmur, wypatrzyła wąski skrawek nieba, szarego, nieruchomego, nieprzystępnego nieba. Męczyło ją bolesne poczucie samotności, ale mocniej doskwierał jej głód. Samotność miała w sobie coś abstrakcyjnego, głód był uchwytny i realny. Jej żołądek kurczył się gwałtownie co chwila, a pomiędzy tymi atakami ogarniała ją panika, bo bała się, że już nigdy nie dostanie nic do jedzenia.

Kiedy się przebudziła, przez sekundę myślała z ulgą, że tylko jej się śniło, lecz po chwili poczuła znowu ból żołądka i wiedziała, że przynajmniej fragmenty snu zgadzają się całkowicie z rzeczywistością. Zamiast w opuszczonym mieście utknęła na śnieżnej pustyni, ale miała przynajmniej Ralpha przy sobie, nie była więc całkiem sama. Mimo oszczędnego gospodarowania ich zapasy jednak drastycznie się kurczyły i jeśli wkrótce nic się nie zmieni w ich sytuacji, znajdą się w poważnych tarapatach. Pomyślała o czekającym ją śniadaniu - kawa, po kromce chleba dla każdego, jajko na twardo do podziału na dwoje - i westchnęła. Za oknem słychać było wycie wichury, widziała też, jak pada śnieg. Koniuszek nosa miała lodowaty; w międzyczasie temperatury we wszystkich pomieszczeniach z wyjątkiem kuchni i jadalni wyraźnie spadły. Mury dawno oddały ciepło zmagazynowane w ciągu minionych tygodni. Wkrótce będzie musiała przykrywać się pięcioma kocami jeden na drugi, żeby móc zasnąć.

Pomyślała, co ją czeka tego drugiego dnia świąt: skąpe śniadanie, które na pewno nie uśmierzy burczenia w żołądku, rozpalenie w kominku i podtrzymywanie ognia, odgarnianie śniegu, wciąż na nowo odgarnianie śniegu, żeby nie zasypało z powrotem ścieżki do szopy. Przyniesienie drewna z szopy do domu. Ugotowanie kolacji, która nie wystarczy nawet na przekąskę. Zmywanie w zimnej wodzie, stojąc przy tym w jeszcze zimniejszej łazience...

Postanowiła zostać jak najdłużej w łóżku.

Po omacku znalazła leżące na nocnym stoliku zapałki i zapaliła wszystkie osiem świec w dużym miedzianym świeczniku, który zabrała na górę. Obok świecznika leżał stos kartek z szopy. Nie zdążyła zabrać się do czytania; razem z Ralphem przegadali pół nocy i w końcu oboje byli kompletnie wyczerpani. Kiedy potem zerknęła w lustro, patrzyła na nią stamtąd wydłużona blada twarz o bardzo dużych, czerwonych ze zmęczenia oczach. Padła na łóżko i w następnej sekundzie zasnęła.

Nie miała takich skrupułów jak Ralph, ale gdy wzięła do ręki plik kartek z samego wierzchu, ogarnęło ją jednak na moment dziwne uczucie. Oto trzymała w rękach coś bardzo osobistego. Możliwe, że Frances Gray będzie niekiedy w swoich opisach bardzo szczera. Z drugiej strony ona sama, Barbara, była w tym wypadku osobą zupełnie neutralną. Gdyby Frances była jej matką lub babką, powstrzymałoby ją od czytania to, że może dowiedziałaby się przy okazji rzeczy, których nie chce się wiedzieć o bliskich osobach. A tak wydawało jej się, że zajmuje się relacją o życiu klientki, że studiuje akta procesu.

Zaczęła czytać prolog, który Frances Gray napisała w grudniu 1980 roku, poprzedzając nim swoje zapiski.

"Siedzę przy biurku, stojącym przy oknie, i wyglądam na zewnątrz, na szerokie nagie połacie wysokich torfowisk, po których hula lodowaty grudniowy wiatr. Na niebie pełno szarych, wściekle skłębionych chmur. Podobno w święta ma spaść śnieg, ale nie wiadomo, czy te przepowiednie się sprawdzą. Tu, w Yorkshire, nigdy nie wiadomo, co się zdarzy. Żyje się nadzieją...".

Kiedy skończyła prolog, przeskoczyła do roku 1907, do młodej, czternastoletniej Frances Gray, dziewczyny, która nosiła w sobie zwątpienie i wściekłość.