Przepyszny widok. Pośrodku, w dwóch wysokich, granitowych
ścianach szklany szlak zamarzłej rzeki, z jednej jej strony długi
szereg wykwintnych pałaców, z drugiej - przestrzeń rozległa, z
półkręgiem ciężkich, wspaniałych gmachów. Nad rzeką i jej
granitowemi ścianami biegną balustrady w złocenia zdobne, jak
marzenia lekkie; pałace mają wielkie, kryształowe, niezliczone oczy
i białe lub szare ściany, lecz tym ostatnim szron, który je okrywa,
nadaje pozór srebrnych. Szron okrywa także z rzadka rozsiane
drzewa, poręcze balustrad i szklany szlak rzeki, a puchy śniegu
lekkie piętrzą się na dachach gmachów, zaściełają ulice i wznoszą
się nad niemi w długie, pogłębione wały. Wszystko to pod bladym
błękitem nieba migoce i płonie milyad iskier, bo, choć kula
słoneczna zatoczyła się już nizko za wspaniałe gmachy, blask jej
przecież rozrzuca po tem białem polu obfity siew brylantów. Biało
tu jest, bogato, przepysznie, tak jak gdyby potężni i natchnieni
czarodzieje dźwignęli nad ziemią to arcydzieło z kamieni, metalu,
kryształu, śniegu i brylantowych szronów.
Wobec rozlegających się dokoła i bujających ku górze obszarów,
bardzo mały, wobec wypełniających te obszary blasków, bardzo
biednie wyglądający, opuścił on jeden z ciężkich, wspaniałych
gmachów i biegł ku mostowi, którego wdzięczne łuki spajały dwie
przeciwległe strony rzeki. Nie szedł, ale biegł: wynoszony, zbyt
krótki, szmatami starego futra podszyty paltot, którego rękawy
gwałtownie kołysały się po obu jego bokach, z całej siły u piersi
podtrzymywał. Lat miał dwadzieścia parę, pierś wązką, włosy złotawe
i nizko na kark spadające, twarz pod daszkiem małej czapki mizerną
i bladą, jakkolwiek mróz zaczerwienił jej koniec nosa i część
zapadłych policzków.
Zimno, choć nie najbardziej. Tylko dwadzieścia stopni mrozu
wskazują termometry miejskie, lecz od zamarzniętej rzeki wzbijają
się i lecą, jak ostrza nożów, siekące fale wiatru. Niekiedy opadają
i kładą się w dole na szklanej pościeli, ale po chwili z
przeraźliwym jękiem granitową kotlinę znowu opuszczają, lecą z
szumem, o ściany pałacu tłuką i wszystko, co po drodze, ostrzami
nożów sieką.
Fale wiatru szczupłem ciałem przerzynając i mizernym paltotem
otulając się coraz mocniej, wesoło zagwizdał; krótko, ale wesoło, a
krótko dlatego, że napadł go chrypliwy, uporczywy kaszel. Skąd się
u licha ten kaszel do niego przyczepił?
Aniby zresztą uwagi na niego nie zwrócił, gdyby nie kolega
z medycyny, który go raz gwałtem rozebrał, opukał, osłuchał i
zawyrokował, że jest to katar oskrzeli, który przy sprzyjających
okolicznościach z łatwością uleczony zostać może, lecz przy
niesprzyjających... Paradny radca ze swemi sprzyjającemi
okolicznościami! "Za parę tygodni najmę sobie apartament,
kaloryferami ogrzewany, i wychodzić zacznę nie inaczej, jak w
wilczurze i berlaczach
Tymczasem i bez tego wyzdrowieję". Jakże może myśleć
inaczej, skoro czuje się tak silnym, że w pogoni za tem, co umysł
jego zaciekawia, jednym tchem, zda się, zabiedz mógłby na koniec
świata. Ma też ogromną, palącą ochotę wzięcia udziału w tym wielkim
teatrze, którym jest świat, i odegrania na nim roli nie
najmniejszej. Po to tu właśnie od lat trzech przebywa, aby
należycie przysposobić się do tej roli. Nauka jest sama w sobie
rzeczą arcyciekawą i miłą, ale on w niej widzi jeszcze
czarodziejski sznurek, który z nieprzejrzanych wysokości ściąga na
ziemię ideały; a ideały - to jego kochanki, ku którym wre krew,
bije serce, wypręża się wola i o których nie mniema wcale, aby
niedostępnemi były. Jeżeli dotąd nie sprowadzono ich na ziemię, to
tylko z przyczyny, że niedołężnie się do tego brano. Ale teraz
wszystko dobrze i szybko pójdzie. Wierzy w to mocno, że w obronie
swoich ideałów i swojej wiary w ich ziszczenie na stos rozpalony
wskoczyłby kontredansowym krokiem.
Teraz także, gdy długi most przebywa, krok jego do kontredansowego
jest podobny. Biegnie, o żelazne kraty nogami uderza, aby je nieco
rozgrzać, zatrzymuje się na chwilę, paltot na rękawy wkłada i od
góry do dołu zapina. Może tak cieplej będzie! Brr! jakie dreszcze!
Nic to. Ślamazarników tylko lada jaki katar za nos wodzi. On mu się
nie da. Oho! nie zginie!
Wtem słyszy głos szybko mijającego kolegi medyka.
- Hej, hej, Poleszuk, a krwią jeszcze nie plujesz?
- Solą ci w oczy, a suchą miotłą w zęby - odkrzykuje - i to
zaklęcie poleskich chłopów w plecy odchodzącemu rzuciwszy, znowu
wesoło pogwizdywać zaczyna, z czerwonemi rękami, zanurzonemi w
podarte kieszenie paltota, z głową do góry.
- Czy ja krwią pluję? ani mi się o tem śniło! Pyszny sobie
facet: myśli, że mam suchoty. Oho, dyabła one zjedzą, nie mnie!
Gorsza sprawa, że jeść chce się piekielnie. U nas, na Polesiu,
ludzie codziennie obiady jadają. To bardzo dobry zwyczaj, i szkoda,
żem go zaniedbał... chociaż wszędzie zdarzają się pod tym względem
wyjątki, a rzecz tę ścisłej analizie
poddawszy, cieszę się, że do wyjątków należę i obiadów nie
jadam. Tylko prosiłbym pięknie o parę bułek i o cokolwiek do bułek.
Tak skromne żądanie losy prędzej czy później niezawodnie spełnić
raczą, ale dziś to już nic z tego nie będzie. Pal licho! Gorsza
sprawa, że wczoraj wszyściuteńką naftę wypaliłem, a nie jestem
przecież rysiem abym w ciemnościach... Głupia facecya! Ani kopiejki
w kieszeni, a lekcyi jak niema, tak niema. Trzy razy ogłaszałem się
w gazetach, i żeby choć pies zażądał fizyonomię moją zobaczyć!
Jakby pod ziemię pochowały się... żeby choć jedna! W zeszłym roku
były jakie takie, a w tym... - Lek-cy-e zmienne są! - na nutę
operowej aryi zagwizdał znowu i znowu zakaszlał, a gdy kaszlać
przestał, myślał, że co tam! lekcye dziś, jutro najpewniej
dostanie, tylko doczekać się ich trzeba.
- Ciekawym, dlaczego czekać nie mogę? Sił mi brakuje, czy
co? Stary może jestem i ledwo nogi po ziemi zaciągam, albo
Heliogabalem urodziłem się, aby mi złamany w pościeli fijołek
dolegał? Głodno, to głodno. Nie na to człowiek żyje, aby jadł; nie
dlatego w salomonowe szaty myśli i woli przyodziany, aby go głodny
żołądek pożarł. Poczekaj, panie głodzie! Tęgi z ciebie facet, alem
ja żołnierz i sztandarem swoim po łbie tłuc cię będę, dopóki sił
stanie, a mam ich mnóstwo! Ho, ho, nie zginę!
RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.
