Rozdział 1

"Nie ma mniej­szej jed­nostki orga­ni­za­cyj­nej w pol­skiej poli­cji niż poste­ru­nek. Poste­ru­nek Poli­cji w Rutce-Tar­taku pod­lega pod Komendę Miej­ską Poli­cji w Suwał­kach. Tutej­sza jed­nostka ma wśród zadań m.in. obo­wiązki zwią­zane z pre­wen­cją i zada­nia służby kry­mi­nal­nej".

Patrzyła na pla­kat wiszący na ścia­nie. Ładny kre­dowy papier, wyraźny czarny druk. W tle, pod napi­sem, zdję­cie budynku z szyl­dem: "Poli­cja". Wyglą­dał na rze­czy­wi­ście ist­nie­jący, nie­wy­ge­ne­ro­wany kom­pu­te­rowo. Gdzieś w Pol­sce stał taki obiekt - nowo­cze­sny, duży, suge­ru­jący, że w jego wnę­trzu pra­cują pro­fe­sjo­na­li­ści zaj­mu­jący się trud­nymi spra­wami.

Usły­szała dźwięk dobie­ga­jący z ulicy. Odwró­ciła się i pode­szła do okna. Lekko odsu­nęła firankę, wznie­ca­jąc dro­binki kurzu. Kich­nęła raz i kolejny, i znowu, aż z oczu pole­ciały jej łzy.

- Cho­lera. - Się­gnęła do kie­szeni spodni po chu­s­teczkę. Wyglą­dało na to, że jest wraż­liwa na kurz. Może nawet uczu­lona? W każ­dym wieku można dowie­dzieć się o sobie cze­goś nowego.

Przed budyn­kiem zatrzy­mał się samo­chód oso­bowy. Wysia­dło z niego trzech mło­dych męż­czyzn w ubra­niach robo­czych. Wysłu­żone gra­na­towe kombi odje­chało, a faceci poszli w dół. Po chwili skrę­cili w bramę po pra­wej stro­nie. Na ogro­dze­niu tej pose­sji widziała reklamę pokoi do wyna­ję­cia. Pró­bo­wała sobie wyobra­zić, jak oko­lica zalud­nia się tury­stami, ale jej nie szło. Chyba słusz­nie, bo dru­gie ogło­sze­nie, mniej wybla­kłe, brzmiało: "Dom na sprze­daż".

Kto by chciał przy­je­chać na koniec świata?

Znowu kich­nęła. Poczuła, że ma lep­kie palce. Przyj­rzała się tka­ni­nie - nie była kre­mowa, jak jej się wyda­wało. Była brudna. I pożół­kła od słońca.

Prze­je­chała pal­cem po para­pe­cie. O dziwo - był czy­sty.

W pomiesz­cze­niach, które widziała - dwa pokoje, kuch­nia, toa­leta, urzą­dzo­nych w stylu pomię­dzy urzę­dem gmin­nym a ośrod­kiem Fun­du­szu Wcza­sów Pra­cow­ni­czych, też było w miarę czy­sto, przy­naj­mniej na pierw­szy rzut oka, kiedy patrzyła na duże, pła­skie powierzch­nie. Lustro w przed­po­koju - swoją drogą inte­re­su­jący pomysł jak na poste­ru­nek poli­cji; zapewne pamiątka z daw­nych lat, na co wska­zy­wały lek­kie zaśnie­dze­nie i fakt, że przy­mo­co­wano je do ściany czte­rema gru­bymi śru­bami, po któ­rych zosta­łyby w tynku dziury - też wyglą­dało na wyczysz­czone.

"Nie będziesz sama, mamy tam chło­paka. Młody, ale dobrze rokuje. Zresztą nie­długo się prze­ko­nasz".

Wie­działa, że teraz go nie ma, poje­chał na tygo­dniowy urlop. Przed wypo­czyn­kiem pew­nie miał przy­ka­zane sprząt­nąć. "Ogar­nij tam", tak wyobra­ziła sobie to pole­ce­nie.

Miała więc zacząć w poje­dynkę. W życiu pry­wat­nym też wystar­to­wała z tego samego punktu: solo.

Poszła w stronę wyj­ścia. Jak na poste­ru­nek, obiekt był ory­gi­nal­nie zaaran­żo­wany - do budynku wcho­dziło się przez ganek, nad któ­rym znaj­do­wał się taras. Pomy­ślała, że wcze­śniej zapewne był to pry­watny dom, który potem zaadap­to­wano na potrzeby poli­cji. Pyta­nie, czy poli­cja w ogóle była tu potrzebna.

Kiedy jechała tu z Suwałk, miała wra­że­nie, że tra­fiła do kra­iny, gdzie zde­cy­do­wa­nie rzą­dzi natura. Mijane domy w więk­szo­ści były sta­rymi gospo­dar­stwami wro­śnię­tymi w kra­jo­braz. Nie­które spra­wiały wra­że­nie opu­sto­sza­łych. Zauwa­żyła nie­wiele nowych budyn­ków, nie­które na pewno były let­ni­skowe.

"Oko­lica się wylud­nia, ale porządku trzeba pil­no­wać", powie­dział Mar­cin. Teo­re­tycz­nie miał rację, ale czuła, że za tą dekla­ra­cją stoi coś jesz­cze - chciał jej pomóc. Nie owi­jała w bawełnę, kiedy do niego zadzwo­niła. Powie­działa mu wprost, jak się sprawy mają. Wysłu­chał, a potem zapro­po­no­wał jej to miej­sce. Szybko, bez waha­nia, odsy­ła­nia jej, bez "ode­zwę się", "zoba­czymy, co da się zro­bić". Zawsze taki był, szyb­ko­strzelny i zde­cy­do­wany, a teraz dodat­kowo miał ku temu moż­li­wo­ści - został komen­dan­tem w Suwał­kach, z gabi­ne­tem urzą­dzo­nym na wysoki połysk.

Nie bez zna­cze­nia był też fakt, że poli­cja w całej Pol­sce bory­kała się z waka­tami. Kil­ka­na­ście pro­cent nie­ob­sa­dzo­nych sta­no­wisk, taki był bilans. Wie­działa, że przyj­mują wszyst­kich, jak leci. Tych, któ­rzy poszli na eme­ry­turę i szu­kali dodat­ko­wego źró­dła dochodu. Tych, któ­rzy ode­szli ze służby i teraz chcieli wró­cić. Nowych. Mło­dych. Star­szych. Każ­dego, więc i ona miała spore szanse, że ją przyjmą, choć miała też kon­kretne ocze­ki­wa­nia.

"W twoim wieku, mamo? To zna­czy bez urazy, ale prze­cież wiesz, jak jest", powie­działa Monika, jej córka. Nie wie­działa, jak jest. Wie­działa, jak było, i za nic na świe­cie nie chciała tego kon­ty­nu­ować.

Wyszła na zewnątrz. Cie­pło, zde­cy­do­wa­nie ponad dwa­dzie­ścia stopni, a do tego czy­ste słońce. Być może gdzie indziej nie zro­bi­łoby to wra­że­nia, ale tu, na tym pol­skim bie­gu­nie zimna, cie­szyło.

Spę­dzała kie­dyś waka­cje na Suwalsz­czyź­nie. Lipiec. Zimno, każ­dego dnia padało, nie roz­sta­wała się z bluzą. Dwa takie podej­ścia - desz­czowe i chłodne - i odpu­ściła sobie ten kawa­łek Pol­ski, pla­nu­jąc urlop.

A teraz miała tu miesz­kać i pra­co­wać na stałe.

Usia­dła na pierw­szym stop­niu. Do przy­jazdu Mar­cina zostało jesz­cze kilka minut, o ile będzie punk­tu­alny. Pod­czas pierw­szego - po wielu latach - spo­tka­nia w jego gabi­ne­cie zorien­to­wała się, że jego kalen­darz jest wypeł­niony po brzegi. Zebra­nia, narady. Mnó­stwo ofi­cjal­nych wyda­rzeń. "Nie ganiam za prze­stęp­cami z bro­nią w ręku", zaśmiał się. Oczy­wi­ście, że nie, pomy­ślała. W tym mun­du­rze byłoby mu nie­wy­god­nie. I tro­chę mu się przy­tyło. Włosy też miał inne niż wtedy, gdy razem byli w szkole poli­cyj­nej. "Zesta­rzał się", prze­le­ciało jej przez głowę. A zaraz potem - że prze­cież są rów­no­lat­kami, więc ona też nie jest już tą młodą dziew­czyną ze Szczytna, która...

Tym razem samo­chód wyglą­dał zupeł­nie ina­czej. Czy­sty, błysz­czący nawo­sko­waną karo­se­rią w pro­mie­niach czerw­co­wego słońca.

Pod­nio­sła się i prze­szła na pod­jazd.

- Cześć. - Mar­cin Kry­nicki wysiadł z auta.

Jego SUV wyglą­dał na nowy, cena na pewno prze­kro­czyła sto pięć­dzie­siąt tysięcy. Ona za swoją ośmio­let­nią oso­bówkę wzię­łaby pew­nie trzy­dzie­ści tysięcy albo i mniej.

- Wierna tej samej marce. - Uśmiech­nął się, patrząc na zna­czek z przodu maski.

- Wybór Arka. Dla mnie to ni­gdy nie miało spe­cjal­nego zna­cze­nia. - Wzru­szyła ramio­nami.

- Twój mąż zawsze wie­dział, co dobre. - Pod­szedł do niej i poca­ło­wał ją w poli­czek, bez zawa­ha­nia. Pod­czas spo­tka­nia w gabi­ne­cie zro­bił to samo, choć wie­dział, że przy­je­chała w spra­wie pracy. Zacho­wy­wał się tak, jakby od czasu ich mło­dzień­czego związku minęło kilka mie­sięcy, a nie ćwierć wieku. - No to jak ci się widzi? - Zanim zdą­żyła odpo­wie­dzieć, znowu się ode­zwał: - Spo­kój, cisza, aku­rat, żeby do eme­ry­tury dotrwać. Choć jak na cie­bie patrzę, to sobie myślę, że jaka eme­ry­tura? Świet­nie wyglą­dasz. - Wpa­try­wał się w nią. - Chyba już o tym wspo­mi­na­łem?

- Dzięki. Uprzejmy jesteś. - Kiw­nęła głową.

- Szczery. Po pro­stu szczery. Zawsze taki byłem. - Zapa­dła cisza. - No to tak. - Kry­nicki odchrząk­nął. - Gene­ral­nie, na pierw­szy rzut oka, to można pomy­śleć, że to żadne mecyje. Zadu­pie czy ład­niej "pro­win­cja", kariery tu się nie zrobi. Ale tobie nie na tym zależy, więc... - Urwał. - Byłaś już w środku?

- Byłam - przy­tak­nęła.

- Ja jesz­cze nie, tyle roboty ostat­nio. No to opro­wadź jak gospo­dyni.

Skrzy­wiła się. "Gospo­dyni", jakby miała tu sprzą­tać, a nie pra­co­wać jako poli­cjantka.

Niczego nie zauwa­żył, patrzył na nią wycze­ku­jąco.

- Chodźmy - powie­działa więc.

- No, niczego sobie. Odma­lo­wane, nawet czy­sto. - Prze­je­chał pal­cem po para­pe­cie. - Patryk się spra­wił, miał zapo­wie­dziane, żeby posprzą­tać, zanim jego sze­fowa się zjawi. - Popra­wił firankę, a ona kich­nęła. - Prze­zię­bi­łaś się?

- Chyba aler­gia. - Pokrę­ciła głową.

- Byłoby nie­do­brze, bo tu wszę­dzie pełno natury. Sama natura wła­ści­wie. - Znowu zawie­sił na niej wzrok.

- Może przej­dzie. - Nie miała ochoty tłu­ma­czyć mu, jak się sprząta. I tak by pew­nie ni­gdy nie wyko­rzy­stał tej wie­dzy.

- O, pre­wen­cja, widzisz. - Patrzył teraz na pla­kat w kory­ta­rzu. - Zada­nia służby kry­mi­nal­nej też tu wypi­sane, ale to tak dla porządku, bo na tych tere­nach nic się nie dzieje. Tro­chę po bim­brze albo wódce, ale to mię­dzy sobą zała­twiają, cza­sem coś przy­jezd­nym przyj­dzie do głowy w waka­cje.

- Jeśli przy­jadą. Dom obok z poko­jami na wyna­jem jest na sprze­daż.

- Biz­nes nie zawsze wycho­dzi. Ale ludzie pró­bują i nie­któ­rym się udaje. Pięk­nie tu jest, to bez dwóch zdań. Sporo jezior, czy­sto. Tylko trzeba mieć odpo­wied­nią ofertę dla tury­stów, oni coraz bar­dziej wyma­ga­jący. Jeż­dżą po świe­cie, napa­trzyli się. Czym im zaim­po­nu­jesz? Poko­jem na wyna­jem? Z dru­giej strony, czasy nie­pewne, nie wia­domo, czy tu inwe­sto­wać, bo prze­cież w razie jakby co, to tym naszym prze­smy­kiem by się ruskie wlali do kraju. Zaraz wej­dzie roz­po­rzą­dze­nie, że na gra­nicę mają wró­cić kon­trole. Tu obok spory poste­ru­nek straży gra­nicz­nej, przed­sta­wię cię. Oprócz tego dołą­czą żan­dar­me­ria woj­skowa i tery­to­rialsi. Więc z jed­nej strony, niby jakieś zagro­że­nie, bo wia­domo, że gra­nica nie jest szczelna i różni się przez nią prze­ci­skają, ale z dru­giej - obstawa zaraz tu będzie taka, że hej. Natę­że­nie mun­du­ro­wych na kilo­metr kwa­dra­towy spore.

- Mimo wszystko chcia­ła­bym, żeby moja praca miała jakiś sens. Więk­szy niż wypeł­nia­nie i prze­kła­da­nie papie­rów.

- Uwa­żaj, o czym marzysz. - Kry­nicki się zaśmiał. - No, w każ­dym razie będzie ina­czej niż dotych­czas. Ale tego chcia­łaś, prawda?

Poki­wała głową. Nowe roz­da­nie, na tym jej prze­cież zale­żało. Cał­ko­wita zmiana oto­cze­nia, ale z zapew­nie­niem sobie sta­bil­nej pracy, z któ­rej za kilka lat nikt jej nie wywali, bo się zesta­rzeje jesz­cze bar­dziej. Spo­kój i bez­pieczne dotrwa­nie do eme­ry­tury.

- Więc tu jest teraz twój gabi­net. Widzę, że Patryk już się prze­niósł. - Kry­nicki spoj­rzał na uprząt­nięte biurko.

- Tak, do pokoju obok. Pew­nie z żalem, bo tam­ten to klitka.

- Na począ­tek w sam raz, do tej pory pano­szył się tu, bo mógł, ale to demo­ra­li­zu­jące, żeby tak mło­dzika roz­pusz­czać. Swoje trzeba przejść, odcze­kać. Zresztą jemu i tak się tra­fiła gratka, to zna­czy służ­bówka, tu, na górze. - Uniósł brodę. - Nic spe­cjal­nego, nie zazdrość, ale dach nad głową ma. Przy­je­chał tu pierw­szy i głu­pio by go było teraz prze­no­sić, zwłasz­cza że nie ma dokąd, a z tej pen­sji to co on by mógł? Poza tym nie wiem, czy byś wolała tu miesz­kać, tak na widoku. Samotna kobieta, nowa w oko­licy. Lokalna sen­sa­cja. Chyba lepiej w Suwał­kach. Przy­naj­mniej na jakiś czas, zanim się rozej­rzysz. I zde­cy­du­jesz, że zosta­jesz tu na dłu­żej.

A dokąd bym miała poje­chać?, pomy­ślała. Czter­dzie­ści sie­dem lat, roz­wód w toku, zło­żone wypo­wie­dze­nie w poprzed­niej pracy. Taką decy­zję pod­jęła, nie było odwrotu, teraz tylko do przodu, zresztą...

- Może to miej­sce jest ci pisane, co? - Z roz­my­ślań wyrwał ją głos Kry­nic­kiego. - Ile osób mieszka i pra­cuje w miej­sco­wo­ści, która nazywa się tak jak one. Wła­ści­wie to ni­gdy o to nie zapy­ta­łem, ale skąd u cie­bie takie imię, Ruta?

Nie wie­działa. Wielu rze­czy o sobie jesz­cze nie wie­działa.

Kie­dyś dawno temu pra­co­wała w poli­cji, a potem rzu­ciła służbę i prze­nio­sła się za biurko do urzędu mia­sta, żeby godzić życie rodzinne z zawo­do­wym. "Kom­pro­mis to sztuka dzie­le­nia cia­sta tak, aby każdy myślał, że dostał naj­więk­szy kawa­łek", powie­dział kie­dyś jej mąż. On i Monika, ich córka, rze­czy­wi­ście mieli na tale­rzy­kach solidne por­cje, jej się tra­fiały okru­chy. Akcep­to­wała to - do czasu. Aż wresz­cie, ku zdzi­wie­niu wszyst­kich, powie­działa: dość. Sama też była zdu­miona tym... tą... Odwagą? Bra­wurą? Sza­leń­stwem? Nie wie­działa jesz­cze, jak to nazwać.

Jedno było pewne: zaczy­nała życie na nowo.

"A ty wiesz, że jest coś takiego do wzię­cia? Tam, gdzie wrony pętle mają. Za Suwał­kami. Choć Rucie to może będzie paso­wać, zresztą podob­nie się nazywa", powie­dział Kry­nicki.

Star­sza aspi­rant Ruta Rosień­ska zaczy­nała pracę na poste­runku w Rutce-Tar­taku.

Rozdział 2

Zamknęła za sobą drzwi. Po raz ostatni oglą­dała to wnę­trze. Było jej z tym i źle, i dobrze.

Oparła się o ścianę. Czuła cię­żar, który doci­skał jej klatkę pier­siową. Z tru­dem brała kolejne odde­chy. Jej kolana drżały.

To, co miało być uwol­nie­niem, zmie­niło się w przy­tło­cze­nie.

Pró­bo­wała pano­wać nad myślami, ale sła­bym ogni­wem tej życio­wej ukła­danki oka­zało się jej ciało. Zacho­wy­wało się tak, jakby wyrwało się spod kon­troli Ruty. Czuło i nie kryło się z tym.

- Wszystko dobrze, kochana? - Na pół­pię­trze poja­wiła się kobieca postać. Nie­wy­soka, kor­pu­lentna, lekko zdy­szana, z siatką w dłoni. Kró­li­kowa, sąsiadka miesz­ka­jąca pię­tro wyżej.

- Dobrze. - Ruta wypro­sto­wała się i ode­rwała plecy od ściany.

- No, jak dobrze, to dobrze. - Kobieta sta­nęła obok niej. - Choć jak matka umiera, to ni­gdy nie jest dobrze, powiem ci. Niby taki los sta­rych ludzi, ale Halinka to jesz­cze mogła sobie pożyć, oj, mogła. Ile to ona na tej eme­ry­tu­rze była? Dwa lata? E, nawet mniej. Ja jej powta­rza­łam: pań­stwo ci daje, to prze­chodź. A ona uparta, że jesz­cze popra­cuje, to wię­cej potem pie­nię­dzy będzie miała. Tylko na co jej te pie­nią­dze? Żyła skrom­nie, a gdyby coś się wyda­rzyło, to prze­cież miała córkę, co to sobie dobrze życie uło­żyła i na pewno by pomo­gła w razie potrzeby. Pomo­gła­byś, prawda?

Ruta poki­wała głową.

- No więc wła­śnie. Ale ona, jak to ona. Całe życie taka była. Skryta i honorna. Sama cię cho­wała, wia­domo, jaki to trud, jak nie ma peł­nej rodziny. Pen­sja jedna, czasu się nie dorobi. Ja to jej powta­rza­łam, że powinna się rozej­rzeć, prze­cież była ładna. Ale ona: nie i nie, bo praca, bo Ruta. Zresztą może i miała rację? Wia­domo, jak jest - obce dziecko to zawsze dla męż­czy­zny zawada. No ale potem ty wyje­cha­łaś się uczyć, a Halina została tu sama. Wtedy to już mogła się jakoś kon­kret­nie poroz­glą­dać. Na przy­kład do sana­to­rium poje­chać, choć tam ostra kon­ku­ren­cja, bo babek wię­cej, wszyst­kie by chciały kogoś zna­leźć. To może jakieś ogło­sze­nie albo cho­ciaż wycieczki z para­fii. Też nie. Aż w końcu się jej umarło. - Kobieta poki­wała głową. - Ale wiesz co? - ode­zwała się znowu. - Czę­sto mówiła, że cie­szy się, że tobie się tak uło­żyło. Mąż, dom, córka. Dostat­nio i dobrze sobie żyjesz. "Ja nie mam, ale Ruta ma". Na pewno teraz patrzy na cie­bie z podzi­wem. - Sąsiadka wbiła spoj­rze­nie w sufit, któ­remu przy­da­łoby się malo­wa­nie. - A z miesz­ka­niem już posta­no­wi­łaś, co dalej? Ja to uwa­żam, że jeść nie woła, warto zatrzy­mać. Wynaj­miesz, to znisz­czą, co i raz się sły­szy o takich spra­wach. Sprze­dasz, a może za nie­długo byś wię­cej za nie wzięła? Przez ten czas, co stało puste, to zyskało na war­to­ści. Gdy­byś od razu spie­nię­żyła, była­byś stratna. No i się przy­dało, pomiesz­ka­łaś tu sobie na czas remontu.

Ruta poki­wała głową. Na­dal mil­czała. Nie miała ochoty na roz­mowę, zwłasz­cza w sytu­acji, gdy szcze­rość nie wcho­dziła w rachubę.

- Zresztą ni­gdy nie wia­domo, kto by się wpro­wa­dził. A tu spo­koj­nie się zawsze żyło. Teraz to już pra­wie same wdowy zostały, bar­dzo dobre towa­rzy­stwo.

Ruta się wzdry­gnęła. Życie w poje­dynkę do śmierci. Czy to miał być także jej los? Nie szu­kała nikogo, zresztą jesz­cze się nie roz­wio­dła. Dotych­cza­sowe doświad­cze­nia miała jed­nak takie, że spo­tkać faj­nego faceta nie jest łatwo. Pod­czas całego mał­żeń­stwa z Arkiem nie zda­rzyło się jej mieć żad­nych roman­so­wych pokus. I to nie tylko dla­tego, że była uczciwa w sto­sunku do męża, ale także dla­tego, że nie poznała nikogo, kto by ją zain­te­re­so­wał. Zresztą gdzie - w urzę­dzie mia­sta? Sfe­mi­ni­zo­wa­nym, a ci nie­liczni męż­czyźni, któ­rzy tam pra­co­wali, ska­kali z kwiatka na kwia­tek, a prze­cież jesz­cze mieli do obsko­cze­nia wła­sne domy i rodziny. Nie jej kli­mat, nie tego ocze­ki­wała od życia. Sule­jó­wek, małe pod­war­szaw­skie mia­sto, do sto­licy nie jeź­dziła, bo po co. No a teraz, w tej suwal­skiej dzi­czy...

- Idę, bo lody sobie kupi­łam, w pro­mo­cji. Litrowe pudełko. Co prawda wani­liowe, a ja bym wolała cze­ko­la­dowe, ale wzię­łam, jakie były. Nie wybrzy­dzam. Przyjdź kie­dyś, poroz­ma­wiamy. Od takiej małej cię znam, od takiej... - Kró­li­kowa prze­chy­liła się na bok, doty­ka­jąc siatką lastry­ko­wej pod­łogi. - No to na razie. Z Bogiem.

- Do widze­nia - odparła Ruta.

- A może byś chciała klu­cze zosta­wić? - Sąsiadka jesz­cze się odwró­ciła. - Mogę zaj­rzeć, odku­rzyć. Do Sie­dlec to masz kawa­łek od sie­bie z tej pra­wie sto­licy, po co to jeź­dzić?

- Dzię­kuję, nie będę robiła kło­potu. - Ruta uśmiech­nęła się i prze­ło­żyła klu­cze do torby. Wil­gotne dło­nie wytarła o spodnie. Nie lubiła kła­mać i prze­mil­czać, ale nie miała ochoty dzie­lić się z Kró­li­kową infor­ma­cjami na swój temat. Niech zosta­nie z prze­ko­na­niem, że Ruta wie­dzie dostat­nie życie u boku zarad­nego męża i we wła­śnie wyre­mon­to­wa­nym domu czeka teraz na wnuki. Tak będzie lepiej dla nich obu. Prze­su­nęła zło­żone na pół papiery z agen­cji nie­ru­cho­mo­ści, któ­rej zle­ciła sprze­daż miesz­ka­nia. Peł­no­moc­nic­two, które sprawi, że już ni­gdy nie sta­nie pod tymi drzwiami. Zasu­nęła zamek torebki i zaczęła scho­dzić.

Na pół­pię­trze się zawa­hała, ale już się nie obej­rzała.

*

Do Ostrowi Mazo­wiec­kiej jechała tak, jak przy­stało na tego typu tra­sach - przy­spie­sza­jąc, zwal­nia­jąc i roz­glą­da­jąc się. Droga woje­wódzka, poprze­ty­kana miej­sco­wo­ściami o trud­nych do zapa­mię­ta­nia nazwach. Odpo­wia­dało jej to, wcale nie miała ochoty na myśle­nie o tym, co za sobą zosta­wia. Cho­ciaż od wypro­wadzki z domu minęły ponad trzy mie­siące, na­dal nie poukła­dała sobie wszyst­kiego w gło­wie. Może zresztą już ni­gdy tego nie zrobi? Może już zawsze będzie ska­zana na mętlik i goni­twę myśli?

Doje­chała do Via Bal­tica. Albo E67, ale wolała tę pierw­szą nazwę - miała w sobie wię­cej nadziei. I przy­szło­ści.

Kolejne kilo­me­try poko­ny­wała gładko, mimo że był week­end. Pusto, spo­koj­nie, nie­an­ga­żu­jąco zbyt­nio uwagi. Kie­ru­nek wschodni nie był oble­gany ani tury­stycz­nie, ani han­dlowo. Wojna w Ukra­inie wiele zmie­niła. Może w Rucie także? A jesz­cze wcze­śniej pan­de­mia. Świat naj­pierw zwol­nił, zatrzy­mał wszyst­kich w domach, wytrą­cił z rutyny. Kilka lat życia w zawie­sze­niu, w warun­kach, które odbie­gały od tego, co się znało. To tak, jakby nagle wyjąć cho­mika z koło­wrotka i powie­dzieć mu, że już nie musi prze­bie­rać łap­kami. Ruta była przy­zwy­cza­jona do prze­bie­ra­nia, nagłe wyha­mo­wa­nie zmu­siło ją do roz­my­ślań nad swoim losem oraz odpo­wie­dzi na fun­da­men­talne i nie­chciane pyta­nia: Co prze­ży­łam? Czego doświad­czy­łam? Czy jestem szczę­śliwa? To wszystko w cza­sie walk tuż za wschod­nią gra­nicą, które poka­zy­wały kru­chość ludz­kiego ist­nie­nia. Tru­izm, banał - pew­nie tak, ale też prawda. Wojna była tym, czego już ni­gdy nie miało się doświad­czyć, przy­naj­mniej nie tu, w Euro­pie. "Żyj, jest póź­niej, niż ci się wydaje". To hasło, które mignęło jej na jakimś scrol­lo­wa­nym obrazku w inter­ne­cie, też nie było odkryw­cze, a mimo to wstrzą­snęło nią. Na­dal jed­nak pamię­tała te słowa, nie wer­ba­li­zu­jąc ich. Doro­sła kobieta nie powinna ule­gać mrzon­kom, tylko trzy­mać się realiów, a te można stre­ścić: życie to nie bajka.

I może by tak było, może na­dal tkwi­łaby w daw­nym życiu, gdyby jej ciało nie zde­cy­do­wało się prze­jąć dowo­dze­nia.

W dniu czter­dzie­stych szó­stych uro­dzin Ruta obu­dziła się z takim bólem w klatce pier­sio­wej, że podej­rze­wała zawał. Arek zawiózł ją do szpi­tala. Bada­nia jed­nak niczego nie wyka­zały. Była zdrowa, NFZ nie miał na nią żad­nego pomy­słu. W końcu Ruta doszła do wnio­sku, że z jej zdro­wiem fizycz­nym wszystko jest w porządku - ona po pro­stu nie może dłu­żej znieść nija­kiego życia, z rów­nią pochyłą w kie­runku eme­ry­tury i śmierci. "Ale o co ci cho­dzi?", zapy­tał Arek, gdy w końcu mu to powie­działa. Nie rozu­miał, widziała to w jego oczach. Wystar­czało mu, że ma zadbany dom, ładny ogród, łowie­nie ryb, mycie samo­chodu w każdą sobotę. I krótki romans, o któ­rym Ruta dowie­działa się post fac­tum i który to nie zro­bił na niej więk­szego wra­że­nia, co z jed­nej strony ją zdu­miało, ale z dru­giej - pozwo­liło poczuć, czym jest dla niej ich mał­żeń­stwo. Seks już od dawna ich nie łączył. Nie zastą­piła go intym­ność, czu­łość też nie. Byli spraw­nie dzia­ła­jącą firmą. Dwoje wspól­ni­ków nie­spe­cjal­nie zaan­ga­żo­wa­nych w swoje pry­watne życie.

- Cho­lera! - W ostat­niej chwili wyha­mo­wała przed oso­bówką, która nagle zaje­chała jej drogę. Świa­tła prze­pra­sza­jąco zamru­gały, więc zdjęła dłoń z klak­sonu.

Każ­demu może się zda­rzyć, pomy­ślała.

Nie­ostrożny manewr lub skok w bok. Albo decy­zja, żeby zakoń­czyć mał­żeń­stwo, które już w niczym nie przy­po­mina rela­cji sprzed lat. "Zwa­rio­wa­łaś", stwier­dziła Anka, jej przy­ja­ciółka. "Albo już ci nie zależy". "Chcę cze­goś innego", odparła Ruta. Mię­dzy nimi się wypa­liło, pro­ces dłu­go­letni, nie­od­wra­calny. Na początku pró­bo­wała coś robić, dmu­chać w żar namięt­no­ści, czy jak to nazy­wają w gaze­tach dla kobiet, ale potem odpu­ściła, bo praca, bo dom, bo dziecko. Obo­wiązki, brak czasu, zmę­cze­nie. Proza życia wygrała z koron­kową bie­li­zną, kawior ustą­pił nale­śni­kom. Zresztą czy o to cho­dzi? O deko­ra­cje i gadżety? Rzecz w tym, co ludzie mają w środku, ku czemu dążą, co ich woła. Oka­zało się, że w tych spra­wach mię­dzy nią a jej mężem nie wystę­puje coś takiego jak zbiór wspólny. Zmie­nili się, a te zmiany miały prze­ciwne wek­tory. Myśl smutna, ale po dłu­gim cza­sie wewnętrz­nej szar­pa­niny przy­nio­sła ulgę. Nie było w tym niczy­jej winy, tak się po pro­stu zda­rza. I trzeba wycią­gnąć z tego wnio­ski.

Córka była zdzi­wiona chyba bar­dziej niż mąż. "Mamo, może to przez meno­pauzę? Różne rze­czy wtedy przy­cho­dzą kobie­tom do głowy". Monika nale­żała do poko­le­nia, które nie owi­jało w bawełnę. Ruta popa­trzyła na nią i odparła: "Kobie­tami nie kie­rują tylko emo­cje i hor­mony. Podej­mują też świa­dome decy­zje. Męskie, jak to się mówi. Odcho­dzę od two­jego ojca". To było po kilku mie­sią­cach sza­mo­ta­nia się, prób zbli­że­nia do męża i po wspól­nym wyjeź­dzie, który oka­zał się prze­ło­mowy - warunki all inc­lu­sive uświa­do­miły jej, że nawet luk­sus nie zapcha dziur w ich rela­cji. Ona chciała zwie­dzać, doświad­czać, czuć, on - korzy­stać ze wszyst­kich wygód w hotelu. Pod­czas kola­cji przy świe­cach mil­czeli. Przy śnia­da­niu roz­ma­wiali o pogo­dzie. Naj­go­rzej i jed­no­cze­śnie naj­le­piej wydane pie­nią­dze. "Waka­cje życia", zachę­cał kolo­rowy fol­der biura podróży. W jakimś sen­sie - tak. Na pewno prze­ło­mowe.

Wró­cili do domu i Ruta spa­ko­wała swoje rze­czy. Zło­żyła wypo­wie­dze­nie w pracy i wyje­chała do Sie­dlec, do miesz­ka­nia, w któ­rym spę­dziła dzie­ciń­stwo i mło­dość. To nie był ten kie­ru­nek, o który jej cho­dziło, ale na począ­tek musiał wystar­czyć. Wer­sja eko­no­miczna - lokal za darmo, oszczęd­no­ści pozwolą na kilka mie­sięcy życia bez pracy.

Pierw­szy tydzień spę­dziła w szla­froku, snu­jąc się po miesz­ka­niu, z któ­rego dawno temu wyje­chała. Towa­rzy­szyły jej te same uczu­cia, któ­rych doświad­czała dziś, gdy po raz ostatni zamknęła za sobą te drzwi. Wyrzuty sumie­nia, że opusz­cza to miej­sce, i radość, że nie będzie ska­zana na życie w Sie­dl­cach.

Pierw­sza ucieczka miała miej­sce wtedy, gdy zdała maturę. Poszła do Wyż­szej Szkoły Poli­cji w Szczyt­nie. Powód był dość pro­za­iczny - miesz­kała z samot­nie ją wycho­wu­jącą matką, chciała się dalej uczyć, ale koszt stu­dio­wa­nia w obcym mie­ście był dla nich obu nie do udźwi­gnię­cia. Niby mogła szu­kać cze­goś na miej­scu lub w War­sza­wie i jakoś by się to pew­nie udało pocią­gnąć, ale po spi­sa­niu na kartce wszyst­kich "za" i "prze­ciw" padło jed­nak na poli­cję. Nie był to nie­prze­my­ślany wybór, Rucie wyda­wało się, że to zawód, w któ­rym ma szansę się odna­leźć, ponie­waż potrafi spraw­nie łączyć fakty, ana­li­zo­wać sprawy, lubi, gdy prze­pisy są prze­strze­gane. Matka zaś cały czas kła­dła jej do głowy, że po tej szkole będzie miała zagwa­ran­to­waną pracę i szyb­szą eme­ry­turę. To jakby Pana Boga za nogi zła­pać.

Matka umarła po roku bycia na eme­ry­tu­rze. Przez te dwa­na­ście mie­sięcy żyła wła­ści­wie jesz­cze mniej niż wtedy, gdy pra­co­wała w skle­pie papier­ni­czym. Nie wie­działa, czym wypeł­niać wolny czas. Dzwo­niła do Ruty i powta­rzała jej, jak się cie­szy, że jej córka tak dobrze uło­żyła sobie życie, mimo że to się wyda­rzyło dwa­dzie­ścia lat temu. "Odpo­wied­nio wyjść za mąż to dla kobiety wszystko", powta­rzała. Ruta tak wła­śnie zro­biła - obrączkę na palec wło­żył jej chło­pak, który stu­dio­wał w sto­licy, wybrał roz­sądny, sta­bilny kie­ru­nek - eko­no­mię, no i chciał Rutę za żonę. Poznali się pod­czas waka­cji nad morzem. Pobrali się, kiedy ona skoń­czyła szkołę w Szczyt­nie, on był już cztery lata po magi­sterce. Zdą­żył w tym cza­sie odzie­dzi­czyć po rodzi­cach dom w Sule­jówku pod War­szawą, a Ruta dostała etat w komen­dzie w Miń­sku Mazo­wiec­kim. Wszystko było świet­nie, oprócz tego, że nie uda­wało im się z dziec­kiem. Dopiero po czte­rech latach mał­żeń­stwa Ruta zaszła w ciążę i na świe­cie poja­wiła się Monika. Ruta wzięła urlop macie­rzyń­ski, wró­ciła do pracy, gdy mała poszła do żłobka. Proza życia szybko poka­zała, że nawet naj­bar­dziej wycze­ki­wane przez rodzi­ców dziecko jest bar­dziej matki niż ojca. Ruta ode­szła więc ze służby, która "ruj­nuje rodzi­nom życie, jeśli to matka jest poli­cjantką", i wybrała pracę w urzę­dzie mia­sta, bli­sko domu. Potem poszło z górki - mąż zara­biał, ona "cho­dziła sobie do roboty", matka powta­rzała jej, że powinna na kola­nach do Czę­sto­chowy iść i dzię­ko­wać za takie szczę­ście.

Ruta zaś coraz mniej czuła się wybranką losu, ale wygodne, choć nudne życie toczyło się siłą przy­zwy­cza­je­nia. Kiedy matka umarła nagle na zawał, Ruta poje­chała posprzą­tać jej miesz­ka­nie. Choć to wła­ści­wie złe okre­śle­nie, ponie­waż Ewa Rosień­ska była pedan­tyczna i lubiła porzą­dek. Ruta po pro­stu zanu­rzyła się w zebrany na nie­ca­łych pięć­dzie­się­ciu metrach kwa­dra­to­wych świat, który kie­dyś współ­dzie­liły. Zna­la­zła swoje stare zeszyty, książki, zapi­ski. Przy­po­mniała sobie, że inte­re­so­wała się etno­lo­gią, lubiła przy­rodę, miała marze­nia, żeby żyć ina­czej, bar­dziej, nie tak jak u niej w domu. "Czuję, że ist­nieje rze­czy­wi­stość, która prze­kra­cza pro­za­iczną egzy­sten­cję" - zapi­sała w note­sie, gdy była dziew­czyną. Po latach, gdy spoj­rzała na te słowa, zaru­mie­niła się. Infan­tylne, choć jed­no­cze­śnie poczuła ukłu­cie... Czego? Żalu? Nie­speł­nie­nia? Gdyby teraz miała wska­zać pierw­szy moment, który dopro­wa­dził ją do roz­sta­nia z mężem i wyjazdu z Sule­jówka, to byłaby wła­śnie ta chwila. Póź­niej, gdy po raz kolejny doko­ny­wała ana­lizy swo­jego życia, pomy­ślała, że to było zna­czące - tak, jakby mama umarła po to, żeby ona mogła ruszyć do przodu. Nie miały tok­sycz­nej rela­cji, jak to się teraz czę­sto okre­śla. Ruta nie powie­dzia­łaby, że naba­wiła się przez matkę traum, że musi odgru­zo­wy­wać swoje dzie­ciń­stwo, by napra­wić doro­słość. Żyły zwy­czaj­nie, śred­nia kra­jowa. Finan­sowo poni­żej prze­cięt­nej, ale bez prze­mocy i innych pato­lo­gii. Jedyne, o co Ruta mogłaby mieć do mamy żal, to fakt, że ni­gdy nie chciała jej opo­wie­dzieć o prze­szło­ści - kim był jej ojciec, dla­czego nie miesz­kał z nimi. Pod­czas porząd­ko­wa­nia papie­rów zna­la­zła stare koperty zaadre­so­wane po rosyj­sku i litew­sku. Puste, bez listów. Z tyłu zaś, gdzie zwy­kle podaje się adres nadawcy, koperty miały wycięte okienka, jakby... Nie wie­działa, jakby co. Czy mama chciała je gdzieś wkleić, prze­cho­wać, uchro­nić przed zgu­bie­niem się? A może prze­ciw­nie? Nie chciała, żeby ktoś je odna­lazł? Tylko jedna zacho­wała się w cało­ści, ale została zalana wodą i atra­ment, któ­rym pisał nadawca, się roz­mył. Cyry­lica, która i tak spra­wiała Rucie wię­cej pro­ble­mów niż alfa­bet łaciń­ski, była teraz trudna do odczy­ta­nia. Mama trzy­mała te koperty w sza­fie, pod nie­uży­wa­nym od dawna koł­nie­rzem z lisa. Prze­dziwne miej­sce, zresztą sam koł­nierz też. Ruta aż się wzdry­gnęła, gdy się wysu­nął z folio­wego worka. Pamię­tała mamę w nim narzu­co­nym na płaszcz. I jego prze­ra­ża­jące pla­sti­kowe oczy. Co do kopert Ruta przy­pusz­czała, że mają zwią­zek z ich histo­rią rodzinną. Matka mało mówiła o korze­niach, ale prze­cież nadała jej imię Ruta. Pra­wie wszy­scy sądzili, że jest żydow­skie, czemu się dzi­wili, bo Ruta była ciemną blon­dynką o nie­bie­skich oczach. Zwy­kle jed­nak prze­mil­czali sprawę, "no bo z tym pocho­dze­niem to w Pol­sce wiesz". Tym­cza­sem ona dostała to imię z zupeł­nie innego powodu. "Podobno litew­skie, poza tym ory­gi­nalne. Jedyna nie­zwy­czajna rzecz, jaką mogłam ci dać", powie­działa matka.

Nie tylko to wyróż­niało Rutę Rosień­ską. Kiedy wypeł­niała papiery zwią­zane ze ślu­bem, w rubryce z przy­szłym nazwi­skiem wpi­sała swoje: Rosień­ska. Tak już zostało, choć mąż się tro­chę obru­szył, ale tylko tro­chę, bo nie chciał wyjść na kon­ser­wa­ty­stę, któ­rym mimo wszystko był. Matka powie­działa wtedy, że to zły znak i razem sta­ro­ści nie dożyją. Miała rację, jak się oka­zało.

I tak, we wspo­mnie­niach, nostal­gii, od czasu do czasu zacze­piana przez sąsiadkę Kró­li­kową, Ruta prze­żyła trzy mie­siące. Snuła wizje przy­szłej pracy, ale życie rewi­do­wało różne pomy­sły. Naj­więk­szym pro­ble­mem był brak pie­nię­dzy nie­po­zwa­la­jący na roz­po­czę­cie jakiejś dzia­łal­no­ści. Zaraz za nim nie­wiara we wła­sne siły. Aż wresz­cie prze­czy­tała arty­kuł o waka­tach w poli­cji i stwier­dziła, że to dobry trop. Tak, jak to przed­sta­wiała matka: sta­bil­nie i do eme­ry­tury.

Praca w służ­bach nie była zbyt roman­tyczna, ale ostat­nie kil­ka­na­ście lat, czyli biurko w refe­ra­cie podat­ków, też nie było. Poza tym Ruta uwa­żała, że jej cechy mogłyby się na coś w pracy poli­cyj­nej przy­dać. No i fakt, że kil­ka­na­ście lat temu zre­zy­gno­wała z tego wyboru ze względu na "dobro rodziny", też miał zna­cze­nie. Teraz dobro było poje­dyn­cze, tylko jej, i chciała się o nie zatrosz­czyć.

Mogłaby wybrać ofi­cjalną ścieżkę, ale pomy­ślała o Mar­ci­nie, z któ­rym spo­ty­kała się pod­czas nauki w Szczyt­nie. Ich drogi się roze­szły, kiedy poznała Arka, ale on też już miał kogoś innego na oku. To nie była żadna wielka miłość, oboje to wie­dzieli. Ruta zachły­snęła się wol­no­ścią, dała się uwieść wyga­da­nemu i prze­bo­jo­wemu star­szemu kole­dze. On zaś lubił ładne dziew­czyny, raczej seryj­nie, a nie mono­ga­micz­nie. Roz­stali się bez urazy, potem mieli oka­zjo­nalny kon­takt. Naj­pierw, gdy poja­wiła się Nasza Klasa, a potem Face­book. Wymie­nili się zdję­ciami, powspo­mi­nali dawne czasy. Nie­zo­bo­wią­zu­jąco. Ruta ode­zwała się do niego po raz kolejny, gdy była już w Sie­dl­cach. Chciała go tylko popro­sić o radę, zapy­tać, jak się teraz pra­cuje w służ­bach, i tak od słowa była już w samo­cho­dzie na tra­sie do Suwałk tak samo jak teraz.

Z roz­my­ślań wyrwał ją dźwięk tele­fonu. Spoj­rzała na wyświe­tlacz: "Monika".

- Cześć - rzu­ciła w prze­strzeń auta.

- Cześć, mamo. Coś słabo sły­chać. - Jej córkę było za to świet­nie sły­chać.

- Bo jestem w tra­sie.

- Tak chyba ostat­nio można nazwać twoje życie.

- Odbi­jam sobie za lata sta­gna­cji. Zresztą trasa się zaraz skoń­czy, bo już pod­pi­sa­łam papiery.

- Czyli jed­nak będziesz pra­co­wać na tym zadu­piu?

- W Rutce-Tar­taku.

- No o tym wła­śnie mówię. Zmie­ni­łaś pod­war­szaw­ską miej­sco­wość na jakąś dzicz? Nie kry­ty­kuję two­jego wyboru, żad­nego - jej ton głosu zdra­dzał, że jest prze­ciw­nie - ale w jaki spo­sób to ma być począt­kiem two­jego nowego, lep­szego życia. Bo prze­cież ma być lep­sze, prawda?

- Prawda. - Ruta zer­kała na mijane tereny. Zie­leń, pustka, spo­kój. Cał­kiem fajny kawa­łek Pol­ski. Szkoda, że pła­ski, ale tam, dokąd jechała, kra­jo­braz się zmie­niał - był pofał­do­wany. To efekt lodowca, który się tam­tędy prze­su­wał. Zostały po nim głę­bo­kie jeziora ryn­nowe i góry. Myślała, że Mar­cin sobie z niej żar­to­wał, gdy opo­wia­dał o górach na Suwalsz­czyź­nie, ale potem spraw­dziła, że one naprawdę tam są - Góry Sudaw­skie. Fachowo to wyso­czy­zna more­nowa, ale dla ludz­kiego oka - góry.

- Jesteś pewna, mamo, że wła­śnie tego chcesz?

- Jestem pewna, czego nie chcę.

- Ucie­kasz od odpo­wie­dzi.

- Nie ucie­kam. Mówię, jak jest. Tyle wiem, reszta wciąż przede mną.

Po dru­giej stro­nie roz­le­gło się wes­tchnie­nie.

- Ale pod­ję­łaś kon­kretną decy­zję. Zobo­wią­za­nie. Prze­cież nie będziesz się za chwilę prze­no­siła gdzieś indziej.

- Nie wiem. Nie wszystko jest na stałe. Wła­ści­wie to nic nie jest.

Odpo­wie­dzią znowu było głę­bo­kie nabra­nie powie­trza i wypusz­cze­nie go z sykiem.

Ruta miała wra­że­nie, że jej roz­mowy z Moniką wyglą­dają tak, jakby się zamie­niły miej­scami - to jej córka była gło­sem roz­sądku, sta­bi­li­za­cji. Daw­niej młode poko­le­nia wszystko kon­te­sto­wały, odrzu­cały zastany świat, poszu­ki­wały, błą­dziły. Monika na pewno by się w tym nie odna­la­zła - lubiła mieć dokoła sie­bie poukła­daną, nie­zmienną rze­czy­wi­stość. Była taka, jak Ruta w mło­do­ści, tyle że Rutę do takich wybo­rów przy­mu­szały roz­są­dek i kiep­ska sytu­acja mate­rialna. Monika żyła w dostatku, mogłaby sobie pozwo­lić na bunt, gdyby chciała. Ale nie chciała.

- Mamo, nie pognie­waj się, ale to naprawdę wygląda tak, jak... jak­byś się zerwała ze smy­czy.

Ruta par­sk­nęła.

- Zerwała ze smy­czy. To dobre. - Naprawdę ją to roz­śmie­szyło.

- Nie wiem, jak ina­czej to nazwać. Zawsze byłaś racjo­nalna.

- Może dla­tego, że musia­łam?

- Teraz też chyba musisz, prze­cież będziesz poli­cjantką. Czy to nie jest jedno z pod­sta­wo­wych wyma­gań w tym zawo­dzie?

- Uczci­wość i rze­tel­ność to jest pod­stawa. Myślę, że mam obie te cechy.

- Na pewno, mamo. Cho­dzi mi tylko o to, że poli­cjant, zna­czy poli­cjantka, musi twardo stać obiema sto­pami na ziemi. A twój stan ducha teraz jest... - Urwała.

- Jaki jest? - zapy­tała Ruta. - Wiesz, ja sama jesz­cze nie do końca potra­fię go okre­ślić, więc z chę­cią poznam twoją opi­nię.

- Nie­sta­bilny. Tak bym to ujęła.

- Chyba bym się z tym nie zgo­dziła. Może jakiś czas temu, kiedy się zasta­na­wia­łam, co robić, mio­ta­łam się. Ale nie teraz, kiedy już pod­ję­łam decy­zję.

- Tata nie­naj­le­piej sobie radzi. - Monika nagle zmie­niła temat.

- W jakim sen­sie?

- Ogól­nym. Byłam u niego wczo­raj i powiem ci, że słabo to wyglą­dało. Był jakiś taki... W pomię­tej koszuli, chyba nie­wy­spany, na stole brudne kubki. Myślę, że nawet jeśli gło­śno tego nie mówi i robi dobrą minę, to prze­żywa wasze roz­sta­nie.

- Albo brak obsługi w domu.

- Nie spły­casz sprawy?

- Nie wiem, ale z two­jego opisu wynika, że może o to cho­dzić.

- Jest mi go po pro­stu żal. Sie­bie też.

Ruta poczuła nie­przy­jemne ukłu­cie w oko­licy serca.

- Sie­bie? Prze­cież od dwóch lat z nami nie miesz­kasz. Jesteś peł­no­let­nia, stu­diu­jesz, masz chło­paka...

- Ale stra­ci­łam rodzinę. Była, była i nagle nie ma. To ma na mnie wpływ, mamo.

Teraz wes­tchnęła Ruta. Roz­ma­wiały na ten temat. Przyj­mo­wała argu­menty córki, rozu­miała jej per­spek­tywę i abso­lut­nie nie czuła, że powinna zmie­nić zda­nie.

- Przy­kro mi, tyle mogę powie­dzieć.

Ponie­waż Monika mil­czała, Ruta zapy­tała:

- A jak na stu­diach?

- Wszystko dobrze. Zaraz sesja, a potem przez mie­siąc popra­cuję u taty w ramach prak­tyk. Płat­nych.

Eks­mąż Ruty pro­wa­dził dużą firmę rachun­kową, a Monika stu­dio­wała finanse.

- To faj­nie. Tata chyba zresztą ma plan, żeby cię wcią­gnąć w biz­nes. Zawsze się cie­szył, że poszłaś w jego ślady, wybie­ra­jąc kie­ru­nek stu­diów.

- W twoje rów­nież. Prze­cież ty też się zaj­mo­wa­łaś księ­go­wo­ścią.

Refe­rat podat­ków i opłat lokal­nych to było jej miej­sce pracy. Skoń­czyła zaocz­nie stu­dia, do któ­rych miała taki sam sto­su­nek, jak do tego zaję­cia - letni. Spoj­rzała na deskę roz­dziel­czą: ter­mo­metr wska­zy­wał dwa­dzie­ścia pięć stopni. A podobno wybrała naj­zim­niej­sze tereny w Pol­sce.

- Zanim posta­no­wi­łaś już się nią nie zaj­mo­wać - cią­gnęła Monika.

- Ale to nie był mój pierw­szy zawód. Naj­pierw byłam poli­cjantką. I zawsze tro­chę żało­wa­łam, że ode­szłam z poli­cji.

- No tak, ale zmiana po tylu latach? Prze­cież już tak długo pra­co­wa­łaś w urzę­dzie, zna­łaś to miej­sce jak wła­sną kie­szeń. A z poli­cją... Nie boisz się, że trudno ci będzie znowu wejść do tego świata? Mia­łaś sporą prze­rwę, na pewno wiele się pozmie­niało. Że nie wspo­mnę o takich spra­wach, jak testy wytrzy­ma­ło­ściowe i w ogóle.

- Testy zda­łam. - Ruta nie czuła potrzeby, by dodać, że obni­żono wyma­ga­nia. - A resztę nad­ro­bię.

- Mówi­łaś, że chcia­ła­byś nowych prze­żyć, wyzwań, i ja to sza­nuję, ale oba­wiam się, że w miej­scu, które sobie wybra­łaś, to raczej nic takiego cię nie spo­tka. Nie lubisz tego okre­śle­nia, no ale to zadu­pie.

- Nie jest naj­mil­sze, fakt. - Ruta zgo­dziła się uprzej­mie, myśląc jed­no­cze­śnie, że jej córka ma przy­go­to­waną listę, która ma na celu znie­chę­ce­nie matki do wpro­wa­dza­nia zmian w życiu, i teraz odha­cza z niej kolejne punkty.

- Ani się tam nie roz­wi­niesz zawo­dowo, ani nikogo nie poznasz.

Chyba zbli­żały się do końca tej listy, bo kolejne argu­menty były coraz moc­niej­sze. Ruta myślała o tym, co przed chwilą padło. To był cał­kiem realny sce­na­riusz, ale prze­cież zawsze ist­niał cień szansy, że będzie ina­czej. Samo­dzielne sta­no­wi­sko - jak by nie było: kie­row­ni­cze - wymusi na niej doszka­la­nie się, a co do nowych zna­jo­mo­ści, to teraz poznaje się face­tów przez inter­net, a ten do Rutki-Tar­taku dotarł.

- Chyba że już... Zapy­tam wprost, czy coś cię łączy z tym twoim kolegą z Suwałk? Z tym, który zała­twił ci pracę? I który wynaj­muje ci miesz­ka­nie?

- Nie. Zupeł­nie nic. To dawny zna­jomy, który jest teraz wysoko w hie­rar­chii poli­cyj­nej.

- Po pro­stu zna­jomy?

- Teraz tak. Kie­dyś chło­pak. Przez kilka mie­sięcy, wieki temu. Gdy mia­łam tyle lat co ty.

- Fak­tycz­nie dawno - zgo­dziła się Monika, a Ruta poczuła deli­katne ukłu­cie smutku.

- Czyli to nie przez niego te zmiany?

- Nie. On się poja­wił póź­niej, kiedy już byłam w Sie­dl­cach. Zresztą ma żonę, doro­słe dzieci. To już od dawna zamknięty roz­dział, tylko wspo­mnie­nie.

- Ale mówi­łaś, że za miesz­ka­nie mu nie pła­cisz. Więc chyba cię lubi. - Akcent padł na ostatni wyraz.

- Lubi, to prawda. A z miesz­ka­niem to jest taka sytu­acja, że miało iść do remontu. Poprzedni wynaj­mu­jący wła­śnie je zwol­nili, nowych jesz­cze nie było. Mar­cin stwier­dził, że mogę przez jakiś tam pomiesz­kać, ale nie będzie ode mnie brał pie­nię­dzy za lokal, który nie jest w ide­al­nym sta­nie.

- Traf.

- Można tak to nazwać.

- Ale nie będziesz tam miesz­kała przez cały czas.

- Nie. Roz­glą­dam się za czymś. Jest służ­bówka nad poste­run­kiem, ale już zajęta.

- Przez kogo?

- Przez mło­dego chło­paka, który nie­dawno się tam zja­wił. Poste­run­kowy.

- Aha.

- To wes­tchnie­nie ulgi czy zawodu? - zapy­tała Ruta.

Widziała już tablice infor­mu­jące o koniecz­no­ści zmiany pasa i wska­zu­jące zjazd na Suwałki.

- To obawa, czy nie będziesz żało­wała tej decy­zji. Bo z tego, co mówisz, to na hory­zon­cie nie widać niczego cie­ka­wego.

Rozdział 3

Bar­dzo ładne pośladki, pomy­ślała Ruta. Krą­głe, wypu­kłe, jędrne.

Chciała coś powie­dzieć, dać znać, że tu jest, ale stała w kory­ta­rzu i na nie patrzyła, zwłasz­cza że wyko­ny­wały ryt­miczne ruchy.

Więk­szość rze­czy zabra­nych z domu zosta­wiła w suwal­skim miesz­ka­niu. Do kar­to­no­wego pudła prze­ło­żyła to, co mogłoby się jej przy­dać na poste­runku - dłu­go­pisy, kilka kub­ków, dwa kwiatki w donicz­kach. Ponie­waż i tak chciała poje­chać na wycieczkę, by lepiej poznać oko­lice swo­jego nowego miej­sca pracy, posta­no­wiła przy oka­zji wpaść na poste­ru­nek i przy­nieść tu te przed­mioty.

Na pod­jeź­dzie stał samo­chód - mały, wysłu­żony golf. Zdzi­wiła się. Według słów Mar­cina poste­run­kowy do wtorku miał być na urlo­pie. Mogło się zda­rzyć, choć było to mało praw­do­po­dobne, że skró­cił wypo­czy­nek. Dru­gie, też o niskim stop­niu praw­do­po­do­bień­stwa, że zapar­ko­wał tu jakiś cywil.

Drzwi wej­ściowe były zamknięte na klucz. Otwo­rzyła je. Do jej mózgu od razu dotarły trzy infor­ma­cje: wewnętrzne drzwi łączące poste­ru­nek z miesz­ka­niem służ­bo­wym stały otwo­rem, na kaflach, któ­rymi wyło­żono kory­tarz, wid­niały mokre plamy przy­po­mi­na­jące ślady stóp, a z gębi kory­tarza dola­ty­wała muzyka. "Wrę­czę ci man­da­cik za prze­kro­cze­nie pięk­no­ści, możesz go opła­cić walutą miło­ści. Wrę­czę ci man­da­cik za prze­kro­cze­nie pięk­no­ści, możesz go opła­cić w zupeł­nej ciem­no­ści". Ślady pro­wa­dziły do pomiesz­cze­nia socjal­nego, które też było otwarte, i to tu znaj­do­wało się źró­dło disco­po­lo­wego gra­nia. "Przez otwarte okno twego Clio usły­sza­łaś i-o, i-o. To miło­sny pościg, się rzu­cili chłopcy rada­rowcy".

Sta­nęła w progu. Po pra­wej była zabu­dowa kuchenna, po lewej nie­duży stół i dwa krze­sła, na wprost - zlew i nagi męż­czy­zna, który nale­wał wodę do dużego garnka. Dru­gie, tro­chę mniej­sze naczy­nie stało już na włą­czo­nej kuchence.

Powinna była się wyco­fać, a potem w jakiś spo­sób poin­for­mo­wać o swo­jej obec­no­ści.

- O-o-o, ma-ma-ma-man­da­cik, ma-ma-ma-man­da­cik. Ma-ma-ma-man­da­cik, pan da ci, oh, yeah. - Tym razem do głosu pio­sen­ka­rza dołą­czył głos tego, któ­rego bio­dra krę­ciły się w rytm skocz­nej, ludowo-wiej­skiej muzyki prze­ła­ma­nej elek­tro­niczną nutą.

Ale nie zdą­żyła, pew­nie dla­tego że wej­ście do aneksu kuchen­nego znaj­do­wało się naprze­ciw okna z zaku­rzoną firanką. Kich­nęła gło­śno, prze­bi­ja­jąc się przez oba wokale.

- ...w zupeł­nej ciem­no­ści.

Finał pio­senki wybrzmiał już tylko jed­nym gło­sem. Drugi, teraz mając kon­kretną twarz, dodał:

- O Jezu.

Ruta stwier­dziła, że to bar­dzo przy­jemna twarz, choć chwi­lowo zasko­czona, a nawet prze­ra­żona.

- Dzień dobry. Ruta Rosień­ska, od jutra zaczy­nam tu pracę - przy­wi­tała się.

- Taak? Ja... ja...

Usil­nie patrzyła mu w oczy, jakby chciała go uspo­koić, że jej wzrok nie obej­muje niż­szych par­tii jego ciała.

- Prze­pra­szam.

Chło­pak gwał­tow­nie się obró­cił, po czym przy­chy­lił przez blat. Dostrze­gła, że sięga po coś.

- Ja... - Znowu stał do niej przo­dem. Tym razem Ruta spoj­rzała niżej. Obie dło­nie trzy­mał na wyso­ko­ści bio­der, a w nich ścierkę w kolo­rowe pasy, która ukry­wała przed nią frag­menty ciała zwy­cza­jowo nie­po­ka­zy­wane postron­nym. - Awa­ria pie­cyka na górze. Robi­łem sobie kąpiel, kiedy skoń­czyła się cie­pła woda, dla­tego przy­sze­dłem tu nagrzać. Nie wie­dzia­łem, że ktoś tu przyj­dzie, prze­cież jest nie­dziela. Zresztą z kadr dosta­łem infor­ma­cję, że będę miał szefa. A pani jest...

Chło­pak wyglą­dał naprawdę sym­pa­tycz­nie. Miło i zwy­czaj­nie, pomi­nąw­szy ścier­kową prze­pa­skę na bio­drach. Był młody, dwa­dzie­ścia kilka lat. W wieku Moniki. Mógłby być moim synem, pomy­ślała. Jasne włosy, nie­bie­skie oczy. Szczere, dobre spoj­rze­nie.

- Sze­fową - odparła. - Twoją sze­fową. Będę w swoim pokoju - dodała.

Odwró­ciła się i skie­ro­wała w stronę gabi­netu. Gdy mijała lustro, dostrze­gła w nim odbi­cie chło­paka. Pocie­rał dłońmi twarz, nie było w nich już ścierki, ta leżała na bla­cie. Blat zaś był na wyso­ko­ści bio­der, niczym już nie­osło­nię­tych.

Na chwilę jej wzrok zatrzy­mał się w tym punk­cie. Gdy pod­nio­sła głowę, jej spoj­rze­nie natra­fiło na jego wzrok skie­ro­wany w stronę szkla­nej tafli.

Natych­miast prze­krę­ciła głowę i ener­gicz­nym kro­kiem poszła do pokoju.

Dzie­sięć minut póź­niej sta­nął przed jej biur­kiem.

- Patryk Wasil­kie­wicz. Poste­run­kowy Patryk Wasil­kie­wicz.

Pod­nio­sła się.

- Ruta Rosień­ska. Star­sza aspi­rant. - Wycią­gnęła w jego stronę dłoń. Uści­snął ją. Palce miał cie­płe, wil­gotne. Pomy­ślała, że się dener­wuje.

- Przy­je­cha­łam dzi­siaj, bo przy­wio­złam rze­czy. Nie powinno mnie tu być, i tak potrak­tujmy to, co się wyda­rzyło. Jakby nie miało miej­sca. - Uśmiech­nęła się.

- Tak, pew­nie.

Na­dal stał.

- Usiądź. Pro­szę.

Chło­pak przy­su­nął sobie krze­sło.

- Nie wiem, co już o mnie wiesz.

- Nic. Tylko tyle, że ma być szef. Tak było powie­dziane, więc pomy­śla­łem, że to będzie męż­czy­zna. A jest pani.

- Jestem ja. Ruta.

Poki­wał głową. Wyglą­dał na stre­mo­wa­nego.

- Powiesz coś o sobie? - popro­siła.

- Pra­cuję tu od początku roku. Wcze­śniej był tu sier­żant, ale poszedł na eme­ry­turę. Przez kilka mie­sięcy nikogo nie było, wakat, a od stycz­nia ja. Na górze mam miesz­ka­nie. Małe, pokój, kuch­nia i łazienka.

- Skąd jesteś?

- Z Poćkun. To przy gra­nicy.

- Tu wszę­dzie jest przy gra­nicy. - Uśmiech­nęła się.

- No tak. Stam­tąd. - Wycią­gnął lewą rękę w bok. - Zna­czy jak się jedzie na Łoź­dzieje. Na Olitę - dodał. - Przez Sejny.

- To mniej wię­cej koja­rzę.

- Pani...

- Ruta - przy­po­mniała mu.

- Ruta - powtó­rzył. - Ty nie jesteś stąd?

- Nie. Jestem z Sule­jówka.

- Pił­sud­ski - wypa­lił jak z auto­matu.

- Tak, on też tam miesz­kał. Tylko tro­chę wcze­śniej.

Śmieszny był ten chło­pak. Zacho­wy­wał się jak w szkole w obec­no­ści wyma­ga­ją­cej nauczy­cielki.

- Tak mi się sko­ja­rzyło. To daleko. I bli­sko War­szawy. Dla­czego cię tu prze­nie­śli?

Patrzyła na niego, zasta­na­wia­jąc się, co odpo­wie­dzieć.

- To zna­czy prze­pra­szam, jeśli to za cie­kaw­skie, po pro­stu... No, tu jest dziura. Tego nikt nie chciał brać, dla­tego mnie się tra­fiło, zwy­kłemu poste­run­ko­wemu.

- W obec­nych warun­kach geo­po­li­tycz­nych sytu­acja się zmie­niła.

Prze­cież nie będzie tu opo­wia­dała o splo­cie wyda­rzeń, który spra­wił, że tra­fiła na to "zadu­pie", jak to okre­śliła je jej córka - rów­no­latka tego chło­paka.

- O wojnę cho­dzi? I o tych, co się pró­bują przez zie­loną gra­nicę dostać?

Poki­wała głową.

- No jasne! - Lekko ude­rzył otwartą dło­nią w czoło. - Mówili, że od lipca kon­trole będą na gra­ni­cach, a już teraz pogra­nicz­nicy cały czas tu jeż­dżą i patro­lują. Niby to wszystko ruty­nowe, ale... Może jed­nak co poważ­niej­szego, jak pra­wie War­szawa tu przy­jeż­dża?

- Bez obaw. Wszystko jest pod kon­trolą.

Było jej głu­pio, że go okła­muje i do tego używa tek­stów jak z ame­ry­kań­skich fil­mów klasy b, dla­tego szybko zmie­niła temat.

- No dobra, to już tro­chę o sobie wiemy, a teraz wpro­wadź mnie w funk­cjo­no­wa­nie poste­runku. Co tu się wyda­rzyło od stycz­nia? Jakie inter­wen­cje, sprawy, wpisy do SEWIK-u? Co tam masz w notat­kach?

Patrzyła na nią para błę­kit­nych oczu takich, jak dzi­siej­sze niebo.

- Nic - odparł. - Pra­wie nic.

- Jak to: nic? Nie pro­wa­dzisz doku­men­ta­cji?

- Pro­wa­dzę. Tylko że nic się nie wyda­rzyło. Pokażę. - Pod­niósł się i wyszedł na kory­tarz. Po chwili wró­cił z gru­bym zeszy­tem A4 w twar­dej opra­wie. Na okładce było zdję­cie samo­chodu z napi­sem "Police".

- Tylko taki został w Groszku w Wiżaj­nach - powie­dział.

- Pasuje. - Poki­wała głową.

Widziała po jego minie, że nie potrafi oce­nić, czy mówi serio.

- Mogę?

Wzięła od niego zeszyt.

Na pierw­szej stro­nie u góry było napi­sane: "2 stycz­nia 2025 r. W dniu dzi­siej­szym na tere­nie gminy Rutka-Tar­tak nie odno­to­wano żad­nych zda­rzeń kwa­li­fi­ku­ją­cych do wysta­wie­nia man­datu kar­nego lub skie­ro­wa­nia do dal­szych czyn­no­ści pro­ce­sowo-śled­czych". Prze­wró­ciła kartkę: "3 stycz­nia 2025 r. W dniu dzi­siej­szym na tere­nie gminy Rutka-Tar­tak nie odno­to­wano żad­nych zda­rzeń kwa­li­fi­ku­ją­cych do wysta­wie­nia man­datu kar­nego lub skie­ro­wa­nia do dal­szych czyn­no­ści pro­ce­sowo-śled­czych". Kolejna strona: "4 stycz­nia...".

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki