LOGISTYKA

Nr 2/2026

Magazyny przyszłości

Wydawca: Łukasiewicz - Poznański Instytut Technologiczny

61-755 Poznań

Ul. Estkowskiego 6

e-mail: redakcja@pit.lukasiewicz.gov.pl

www.logistyka.net.pl

Spis treści:

Wstępniak

Modernizacja floty: elektryfikacja w praktyce na przykładzie nowych modeli Opla

Terminale przyszłości: cyfrowy i automatyczny fundament globalnej wydajności portów morskich

Od rekrutacji do pełnej wydajności. Jak szybko zbudować gotowość operacyjną

Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka jest jednym z głównych motorów rozwoju Podkarpacia

Magazyn przyszłości. Cube storage, coboty i humanoidy

Nowe wyzwania na kolei to zagrożenia hybrydowe oraz naruszenia w zakresie cyberbezpieczeństwa

Wyzwania i bariery wdrażania robotyzacji magazynów w przedsiębiorstwach logistycznych

Pierwszy multikliencki AutoStore w Polsce po 36 miesiącach działalności

Handel detaliczny będzie w coraz większym stopniu kształtowany przez sztuczną inteligencję

Jak OZE buduje odporność i konkurencyjność logistyki w Polsce

Zalecany zakres obiektów identyfikowanych automatycznie na rzecz usprawniania procesów i realizacji strategii unijnych

Logistyka w terenie: system inteligentnych magazynów mobilnych CAPSA

Re-commerce - handel kolejnego obiegu

Automatyzacja kompletacji zamówień w magazynach e-commerce - technologie i efekty wdrożeń

Pharmalink inwestuje w nowoczesne centrum logistyczne i rozwój sieci komór przeładunkowych w Polsce

Nawigacja wózków AGV i AMR - od linii magnetycznych do natural navigation i GNSS RTK

Wstępniak

Szanowni Czytelnicy,

jeszcze kilka lat temu określenie "magazyn przyszłości" kojarzyło się raczej z wysokobudżetową produkcją science-fiction niż z realnym wdrożeniem. Automatyzacja była traktowana jako marketingowy pokaz możliwości, który rzadko "świecił się na zielono" w pozycji ROI - jak zauważa Damian Kołata w swoim artykule. Dzisiaj przyszłość nie tyle puka do naszych bram, co z impetem wjeżdża na autonomicznym wózku AMR.

W bieżącym wydaniu "Logistyki" przeczytamy o fenomenie humanoidów, takich jak robot Digit, który w komercyjnych wdrożeniach przenosi już tysiące pojemników, pracując w środowisku zaprojektowanym dla ludzi. Maszyny przestają być tylko "blaszanym dodatkiem", a stają się pełnoprawnymi partnerami w procesach, które do tej pory wymagały wyłącznie ludzkiej ręki. Jednak, jak słusznie punktuje Mikołaj Sadocha, o sukcesie nie decyduje sama technologia, lecz zdolność do uporządkowania procesów i danych. Robot nie naprawi złego procesu - on go jedynie przyspieszy, skalując przy tym błędy.

Nie ograniczamy się tylko do czterech ścian magazynu. Szymon Marzyński zabiera nas do smart portów, gdzie cyfrowe bliźniaki i sieci 5G pozwalają polskim terminalom, takim jak Baltic Hub czy Port Gdynia, ścigać się z globalną czołówką. Z kolei eksperci z Łukasiewicz - Poznańskiego Instytutu Technologicznego przybliżają projekt BatteReverse oraz znaczenie bezbłędnej identyfikacji AIDC, która jest fundamentem nowoczesnej logistyki zwrotnej.

W numerze znajdą Państwo również analizę rynku re-commerce, który dzięki wydłużaniu życia produktów staje się jednym z filarów gospodarki cyrkularnej. Przyglądamy się także kwestii odporności energetycznej - w dobie drastycznych wzrostów cen prądu dachy magazynów pokryte fotowoltaiką i wspierane przez magazyny energii BESS stają się kluczem do obniżania kosztów.

Czy w tym zautomatyzowanym świecie, gdzie roboty nie potrzebują przerwy na kawę (choć my nadal tak!), jest jeszcze miejsce dla nas? Dzisiaj jeszcze odpowiedź brzmi: oczywiście. Jak będzie jutro?

Inspirującej lektury!

Michał Koralewski, redaktor naczelny

Terminale przyszłości: cyfrowy i automatyczny fundament globalnej wydajności portów morskich

tekst: Szymon Marzyński, Autor bloga "Szymon na Fali"

Z artykułu dowiesz się:

Z czego składa się architektura technologiczna smart port. Jakie są wskaźniki KPI dla terminali manualnych i zautomatyzowanych. Jak działają globalni gracze rynku terminalowego.

Globalny sektor logistyki morskiej przechodzi obecnie najbardziej radykalną transformację od czasu wprowadzenia konteneryzacji w latach 50. XX wieku. Rosnące wolumeny handlu (WTO odnotowało wzrost globalnego handlu towarowego o 10% w ostatnim cyklu wzrostowym) w połączeniu z rosnącą skalą jednostek (powyżej 24 000 TEU) wymuszają na operatorach terminali odejście od modeli manualnych na rzecz w pełni zintegrowanych ekosystemów cyfrowych. Rok 2025 okazał się przełomowy dla polskich portów, które osiągnęły historyczny rekord przeładunków na poziomie 3,9 mln TEU, co stanowi wzrost o 18% rok do roku.

Niniejszy artykuł analizuje fundamenty tej rewolucji, skupiając się na parametrach techniczno-ekonomicznych, które decydują o przewadze konkurencyjnej nowoczesnych terminali kontenerowych.

Dynamika rynku i cele inwestycyjne

Rynek zautomatyzowanych terminali kontenerowych (automated container terminals - ACT) wykazuje stabilną tendencję wzrostową. W 2023 roku jego wartość wyceniono na 10,2 mld USD, natomiast prognozy na rok 2032 wskazują na poziom 20,2 mld USD, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) wynoszącym 7-7,8%. Głównym motorem tych inwestycji jest dążenie do radykalnej optymalizacji kosztów operacyjnych (OPEX) oraz zwiększenia przepustowości bez konieczności ekstensywnej rozbudowy terytorialnej. Automatyzacja pozwala na redukcję wydatków na siłę roboczą o 60-80%, co jest kluczowe w regionach o wysokich kosztach pracy, gdzie personel generuje od 40% do 60% całkowitego OPEX.

Wydajność operacyjna: manual vs. auto

Przejście na model zautomatyzowany redefiniuje kluczowe wskaźniki efektywności (KPI). W terminalach manualnych wydajność suwnic nabrzeżowych (STS) rzadko przekracza 21 ruchów na godzinę (MPH), podczas gdy systemy zautomatyzowane osiągają stabilne 33 MPH, z rekordami przekraczającymi 60 MPH. Kluczową zaletą nie jest jednak tylko prędkość maksymalna, lecz przewidywalność. W systemach ACT wydajność jest stała w trybie 24/7, niezależnie od warunków oświetleniowych czy zmęczenia personelu. Według analiz McKinsey automatyzacja może obniżyć OPEX o 25-50% przy jednoczesnym wzroście ogólnej produktywności o 30%.

Architektura technologiczna smart port

Fundamentem nowoczesnego terminalu są trzy wzajemnie przenikające się warstwy technologiczne: infrastruktura sprzętowa, sieć komunikacyjna oraz systemy decyzyjne oparte na AI.

1. Zautomatyzowany sprzęt przeładunkowy

Współczesne terminale opierają się na:

suwnicach STS z podwójnym wózkiem (dual-trolley) - pozwalają na separację cyklu statkowego od lądowego;

pojazdach AGV (automated guided vehicles) - w porcie Tuas (Singapur) flota ponad 300 pojazdów 5G-enabled realizuje transport poziomy bez udziału kierowców;

suwnicach ASC/aRMG - automatyczne suwnice placowe umożliwiają gęstsze składowanie (high-density stacking), co jest niezbędne w portach o ograniczonej powierzchni.

2. Fundament cyfrowy: TOS i EDA

System operacyjny terminalu (TOS) ewoluował z roli pasywnej bazy danych do aktywnego "mózgu" operacji. Najnowocześniejsze wdrożenia, jak w przypadku PSA Tuas, wykorzystują architekturę sterowaną zdarzeniami (event-driven architecture - EDA). Tworzy ona tzw. event mesh, umożliwiający przetwarzanie danych w czasie rzeczywistym z tysięcy sensorów IoT, co pozwala na natychmiastową rekonfigurację planów w przypadku zakłóceń.

3. Digital twin i 5G

Technologia cyfrowego bliźniaka (digital twin), wdrażana m.in. w Porcie Gdynia, integruje dane GIS i BIM, tworząc wirtualny model infrastruktury. Pozwala to na symulację procesów berthingu, optymalizację ścieżek pojazdów oraz predykcyjne utrzymanie ruchu (predictive maintenance). Prywatne sieci 5G, takie jak ta uruchomiona w BCT Gdynia (nagroda "Plat?na P?le" 2025), zapewniają niskie opóźnienia niezbędne do zdalnego sterowania suwnicami.

Analiza ekonomiczna: CAPEX, OPEX i ROI

Decyzja o automatyzacji wiąże się z wysokim progiem wejścia. Nakłady inwestycyjne (CAPEX) na terminal ACT są o ok. 116% wyższe niż w modelu konwencjonalnym. Jednakże już od 3.-4. roku eksploatacji koszty operacyjne są o 16% niższe, co w długim horyzoncie czasowym (cykl 30-letni) czyni inwestycję bardziej efektywną kosztowo. Próg rentowności (break-even point) dla pełnej automatyzacji wynosi zazwyczaj od 1,0 do 1,5 mln TEU rocznego przeładunku. Poniżej 500 000 TEU inwestycja w pełną automatyzację jest trudna do uzasadnienia ekonomicznego, co skłania mniejsze terminale ku modelom półautomatycznym.

Energochłonność i dekarbonizacja

Automatyzacja jest nierozerwalnie związana z elektryfikacją. Przejście z silników Diesla na napędy elektryczne w suwnicach RTG (E-RTG) redukuje emisję CO2 o 60-80% i koszty konserwacji o 30%.

Implementacja systemów zarządzania energią (EMS) w zautomatyzowanych portach pozwala na dodatkową redukcję zużycia o 7-8% dzięki optymalizacji ładowania flot AGV na podstawie dynamicznych cen energii i obciążenia sieci.

Case studies: globalni liderzy wydajności

Qingdao New Qianwan Terminal (QQCTN)

Chiński terminal QQCTN jest obecnie światowym liderem produktywności. W maju 2025 roku ustanowił 13. rekord świata, osiągając 62,62 TEU/h na suwnicę. System AI analizuje tam ponad 150 000 wariantów składowania, co skróciło czas cyklu o 20 sekund na kontener. Dzięki pełnej automatyzacji i pracy w "ciemnościach" (brak konieczności oświetlenia placu dla maszyn) terminal oszczędza 70% kosztów pracy.

Tuas Port (Singapur)

Projekt o docelowej przepustowości 65 mln TEU (plan na lata 40. XXI wieku). Już w 2024 roku terminal obsłużył 10 mln kontenerów przy użyciu floty AGV sterowanej przez 5G. Tuas integruje port z automatycznym hubem dostaw (PSCH) o wysokości 40 m, wykorzystującym systemy ASRS do pionowego składowania towarów.

Perspektywa polska: Baltic Hub i Port Gdynia

Polska skutecznie adaptuje model smart port. Baltic Hub w Gdańsku, po uruchomieniu terminala T3 (inwestycja 450 mln EUR), zwiększy moce do 4,5 mln TEU rocznie. T3 będzie obiektem półautomatycznym, wyposażonym w siedem suwnic STS oraz 20 zdalnie sterowanych suwnic aRMG. Port Gdynia z kolei stawia na digitalizację procesów. Wdrożenie digital twin oraz automatyzacja bram (automated gate system) w BCT pozwoliły na skrócenie czasu rotacji ciężarówek do poziomu światowego. BCT zainwestowało również w osiem hybrydowych suwnic RTG, które dzięki technologii bateryjnej drastycznie ograniczają ślad węglowy operacji portowych.

Wyzwania: kapitał ludzki i cyberbezpieczeństwo

Automatyzacja nie eliminuje pracy ludzkiej, lecz ją transformuje. Tradycyjne role manualne są zastępowane przez stanowiska techniczne (mechatronika), analityczne i nadzorcze. W terminalach takich jak VICT w Melbourne cała obsługa to zaledwie 150 osób (głównie IT i administracja), podczas gdy terminal konwencjonalny o tej samej skali wymagałby 525 pracowników. Kluczowym zagrożeniem staje się cyberbezpieczeństwo. Raport ENISA 2025 wskazuje, że transport morski jest sektorem wysokiego ryzyka, gdzie ataki typu DDoS stanowią 77% incydentów, a phishing odpowiada za 60% włamań. Dla w pełni zautomatyzowanego terminalu przestój systemowy oznacza całkowity paraliż operacji, co wymusza strategię security-by-design.

Tabela 1. Globalne parametry rynku automatyzacji terminali (2024-2033)

Parametr rynkowy

Stan (2024/2025)

Prognoza (2032/2033)

Dynamika (CAGR)

Wycena globalna (mld USD)

10,01-10,84

18,26-20,20

7,4-7,8%

Udział regionu Azji i Pacyfiku

~45,02%

Dominacja (Chiny, Indie)

7,9%

Udział terminali zautomatyzowanych

~4% globalnej przepustowości

Wzrost o 200% w segmentach brownfield

N/A

Nakłady na projekty typu Greenfield

50 mln - 1 mld USD+

Wzrost złożoności systemów AI

N/A

Tabela 2. Porównanie wskaźników KPI dla terminali manualnych i zautomatyzowanych

Wskaźnik KPI

Terminal manualny

Terminal ACT

Zmiana (%)

Produktywność STS (MPH)

~21

33-62+

+57% do +195%

Czas rotacji ciężarówki (TTT)

30-45 min

12-15 min

-60% do -67%

Koszty pracy w strukturze OPEX

40-60%

10-20%

-75%

Przewidywalność operacji

Zmienna (czynnik ludzki)

Wysoka (matematyczna)

N/A

Bezpieczeństwo (wypadki LTI)

Bazowe

Redukcja o > 40%

-40%

Tabela 3. Ekonomika automatyzacji - porównanie nakładów i zwrotów

Kategoria

Terminal manualny

Terminal ACT

Uwagi

Początkowy CAPEX

100% (Baza)

~216%

Sprzęt ACT jest droższy w zakupie

Roczny OPEX (po 4 latach)

100% (Baza)

~84%

Niższe koszty energii i pracy

Czas wdrożenia

Miesiące

2-4 lata

Wymagana kalibracja systemów IT

Okres zwrotu (ROI)

3-5 lat

7 -15 lat

ACT to strategia długoterminowa

Koszty energii na TEU

Wyższe (diesel)

Niższe (elektryfikacja)

Redukcja kosztów paliwa o 70%

Tabela 4. Szacowane zapotrzebowanie energetyczne na ruch kontenera (kWh/TEU)

Typ urządzenia

Zużycie energii (kWh/TEU)

Suwnica STS (ship-to-shore)

6,5-12,0

Wóz podsiębierny (yard tractor)

~2,1

Suwnica placowa (reach stacker)

2,5-2,8

Pojazd AGV (na cykl)

~0,8

Lekkie pojazdy pomocnicze

~0,4

Podsumowanie

Automatyzacja i digitalizacja terminali morskich przestały być opcjonalną innowacją, a stały się wymogiem ekonomicznym. Dane wskazują, że mimo wysokich nakładów CAPEX zautomatyzowane terminale oferują nieosiągalną dla modeli manualnych przewidywalność operacyjną, bezpieczeństwo i efektywność energetyczną. Polska, osiągając w 2025 roku rekordowe przeładunki, potwierdza, że strategiczne inwestycje w technologie 5G, systemy TOS klasy Navis N4 oraz infrastrukturę półautomatyczną (T3) są jedyną drogą do umocnienia pozycji kluczowego hubu logistycznego na Bałtyku. -

Bibliografia i źródła danych: Analiza oparta na danych IAPH World Ports Tracker 2025, raportach ENISA 2025, statystykach Portu Gdańsk i Gdynia oraz badaniach rynkowych Credence Research i McKinsey (2024-2026).