Ograniczymy się w tym prologu do kilku tylko uwag oraz wyjaśnień, bowiem każdy z nas swoją część poprzedził już krótkim wprowadzeniem.

Najpierw parę słów o genezie tytułu. Michał Heller na Targach Książki 2023, na których promowaliśmy Ciekawość, powiedział, że może teraz napisalibyśmy coś o czymkolwiek. Wprawdzie Bartosz Brożek proponował inny nieco tytuł, a mianowicie o byle czym, ale uznaliśmy jednak, że Cokolwiek bardziej pasuje do koncepcji naszej książeczki. Chcieliśmy też uniknąć komentarzy, że my przecież cały czas piszemy o byle czym. "Cokolwiek" jest pod wieloma względami pojęciem ciekawym, bowiem poprzez swoją wieloznaczność daje się interpretować na wiele różnych sposobów. Bartosz pozostał przy byle czym, a my chętnie na to zgodziliśmy się, bo przecież byle co, to także cokolwiek...

Jest to czwarta, po Sporze o rozumienie (2019), Szkicach z filozofii głupoty (2021) oraz Ciekawości (2023), nasza wspólna książka, a czy ostatnia, tego jeszcze Czytelnikom nie możemy obiecać. Jednak, czy po "czymkolwiek" można w ogóle jeszcze coś napisać?

Cokolwiek różni się w dość zasadniczy sposób od opisywanych przez nas wcześniej pojęć, czyli rozumienia, głupoty oraz ciekawości. Rozumienie nigdy nie będzie oznaczać braku rozumienia, głupota mądrości, zaś ciekawość braku ciekawości. Natomiast pojęciu cokolwiek można nadać dowolne, zarówno pozytywne, jak i negatywne znaczenie.

Każda z części jest zamkniętą, w pełni autonomiczną całością. Daje się czytać, podobnie zresztą jak we wcześniejszych naszych książkach, w dowolnej kolejności. Wymyślaliśmy tytuł i zaczynaliśmy niespiesznie pisać. Każdy po swojemu i na własną odpowiedzialność. Jako że rezultat był zarówno w tym, jak i w poprzednich przypadkach całkowicie nieprzewidywalny, to radość z pisania stawała się większa. W każdym razie niczego nie mogliśmy "przegadać", bo w ogóle nie rozmawialiśmy.

Zdecydowaliśmy się na okładce zreprodukować obraz Kazimierza Malewicza Czarny kwadrat na białym tle, którego pierwsza, zaginiona zresztą wersja pochodzi z 1915 roku. Uznaliśmy, że dzieło to, jak mało które, pasuje do tego zbioru esejów. Takie niepozorne "coś", "cokolwiek", dla niektórych może nawet "byle co", prosty kwadrat, stał się ikoną sztuki abstrakcyjnej XX wieku.

Bartosz Brożek, Michał Heller, Jerzy Stelmach

Kraków, wrzesień 2025 r.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki