CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA CHORÓB ŻOŁĄDKA I DWUNASTNICYMirosław Jarosz
Do najczęstszych chorób przewodu pokarmowego (ryc. 1) należą:
zaburzenia czynnościowe:
- choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa (ang. gastro-esophageal reflux disease - GERD),
- dyspepsja (niestrawność) czynnościowa oraz
- zespół jelita drażliwego, jak również
choroby organiczne:
- zakażenie H. pylori,
- choroba wrzodowa,
- rak żołądka i
- rak przełyku.
Ryc. 1. Częstość występowania chorób przewodu pokarmowego.
Stwarzają one lekarzom liczne problemy diagnostyczne i terapeutyczne, zarówno w podstawowej opiece zdrowotnej, jak i w specjalistycznej opiece gastroenterologicznej.
Wiele z tych chorób istotnie pogarsza jakość życia z powodu przewlekłych i przykrych objawów.
Z punktu widzenia rozpowszechnienia i uciążliwości objawów na pierwszy plan wysuwają się choroby czynnościowe, takie jak choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa i dyspepsja (niestrawność) czynnościowa.
CHOROBA REFLUKSOWA ŻOŁĄDKOWO-PRZEŁYKOWA
Częstość występowania tej choroby na świecie jest zróżnicowana i w dużym stopniu zależy od strefy geograficznej.
W ostatnich latach obserwuje się w wielu krajach (takich jak USA, Kanada, kraje europejskie) systematyczny wzrost zachorowalności.
Oceniono, że główny objaw tej choroby, czyli zgaga, występuje codziennie u około 4-7% osób dorosłych, a co trzeci dzień - u około 33%.
W 40% przypadków u osób z objawami choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej występuje nadżerkowe zapalenie przełyku. W tej grupie powikłania (takie jak wrzód lub zwężenie przełyku) stwierdza się u 5% osób.
W krajach wysoko rozwiniętych choroba refluksowa występuje bardzo często, w przeciwieństwie do krajów Afryki i Azji, gdzie jest raczej rzadkością. Choroba ta występuje z podobną częstotliwością zarówno wśród kobiet, jak i wśród mężczyzn, a nasilenie jej objawów obserwowane jest głównie u osób po 40. roku życia.
Ciekawe badania bardzo dużej grupy osób z objawami choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej przeprowadzono w Norwegii. Wykazały one, że występowanie tej choroby wśród kobiet wzrasta liniowo wraz z wiekiem, podczas gdy wśród mężczyzn występuje ona najczęściej pomiędzy 50. a 60. rokiem życia. U mężczyzn stwierdza się także 2-3-krotnie częstsze niż u kobiet występowanie zapalenia przełyku związanego z chorobą refluksową.
W badaniach amerykańskich wykazano, że częstość występowania zapalenia błony śluzowej przełyku u osób z chorobą refluksową żołądkowo-przełykową jest mniejsza u przedstawicieli rasy czarnej w porównaniu z przedstawicielami innych ras.
DYSPEPSJA (NIESTRAWNOŚĆ) CZYNNOŚCIOWA
Częstość występowania niestrawności czynnościowej jest również bardzo zróżnicowana; waha się - w zależności od ośrodka przeprowadzającego badania - od około 10 do 40%. Ocenia się, że jest to schorzenie dość rozpowszechnione. Świadczy o tym fakt, że w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych jest ono przedmiotem 5% konsultacji u lekarzy ogólnych, przy czym należy zaznaczyć, że większość pacjentów nie zgłasza się z tego powodu do lekarza. Płeć i status społeczny nie są czynnikami wpływającymi na ogólną częstość występowania tego zaburzenia.
CHOROBA WRZODOWA
Choroba wrzodowa występuje w ciągu całego życia przeciętnie u 5-10% osób; częściej u mężczyzn niż u kobiet. Roczna zapadalność na chorobę wrzodową wśród osób dorosłych wynosi 1-2%. Choroba ta może powodować groźne powikłania, takie jak: krwawienia, krwotok, a także perforacja wrzodu żołądka lub dwunastnicy.
W ostatnich latach zaobserwowano mniejszą liczbę zachorowań oraz rejestruje się mniej powikłań tej choroby. Wiąże się to z olbrzymim postępem, jakiego dokonano w ciągu ostatnich kilkunastu lat w leczeniu - od momentu wprowadzenia eradykacyjnego leczenia zakażenia bakterią Helicobacter pylori, która jest głównym czynnikiem wywołującym tę chorobę.
RAK ŻOŁĄDKA
Rak żołądka stanowi na świecie drugą co do częstości przyczynę wszystkich zgonów z powodu nowotworów złośliwych. W Polsce natomiast jest on trzecią w przypadku mężczyzn i piątą w przypadku kobiet przyczyną zgonów spowodowanych przez nowotwory złośliwe. Rokowania w tej chorobie są złe. Ogólny wskaźnik 5-letnich przeżyć chorych leczonych chirurgicznie w ośrodkach klinicznych w Polsce waha się od 20 do 30%.
RAK PRZEŁYKU
Rak przełyku występuje stosunkowo rzadko, lecz w ostatnich kilkunastu latach obserwuje się wzrost zachorowań na ten nowotwór złośliwy. Cechuje się on bardzo złym rokowaniem; zajmuje dziewiąte miejsce wśród przyczyn wszystkich zgonów z powodu nowotworów złośliwych w Polsce.
