30.45 zł
Reflow text when sidebars are open.
spis treści
Czy prawidłowo wykonujesz ćwiczenia? ---8
Wstęp---9
1. Odcinek szyjny kręgosłupa---11
Jak zbudowane są kręgi szyjne?---11
Pierwszy kręg - szczytowy (C1)---13
Drugi kręg - obrotowy (C2) ---14
Kręgi C3-C7 - typowe---15
Przejście szyjno-piersiowe---16
2. Stawy odcinka szyjnego kręgosłupa---18
Stawy szczytowo-potyliczne (C0/C1)---18
Ruchy w stawach szczytowo-potylicznych---19
Stawy szczytowo-obrotowe (C1/C2)---20
Ruchy w stawach szczytowo-obrotowych---22
Zakres ruchomości w stawach głowy--24
Ruchomość typowych kręgów szyjnych--26
3. Zwyrodnienie kręgów szyjnych---28
Podstawowe przyczyny i czynniki ryzyka zwyrodnienia
kręgów szyjnych---29
Zwyrodnienie dysków (krążków) międzykręgowych---30
Ćwiczenia przy zaawansowanej dyskopatii---32
Zwyrodnienie stawów międzykręgowych---35
Zwyrodnienie kręgów---36
Zmiany wytwórcze---37
Sklerotyzacja---38
Osteofity i syndesmofity---39
Skutki zwyrodnienia kręgów szyjnych---42
Nerwobóle szyi i obręczy barkowej---43
Skrzywienie boczne odcinka szyjnego kręgosłupa---45
Nieprawidłowa pozycja głowy---46
Kręgozmyk i niestabilność kręgów---50
Główne objawy zwyrodnienia kręgów szyjnych---53
4. Nie każdy ruch jest dobry---54
Pełny skłon głowy do przodu---54
Skłon głowy do tyłu---56
Ćwiczenia z dociskaniem głowy ręką---58
Ruch obrotowy głowy---63
5. Pozycje wyjściowe do ćwiczeń odcinka szyjnego
kręgosłupa---65
Pozycja do bocznego skłonu kręgów szyjnych---66
Pozycja do bocznego i tylnego skłonu kręgów szyjnych i
górnych piersiowych---67
Pozycja do ruchu obrotowego kręgów szyjnych---68
Pozycja do prostowania odcinków szyjnego i piersiowego
kręgosłupa---69
Pozycja do ćwiczeń dolnych kręgów szyjnych---70
Pozycja do skłonu kręgów szyjnych do przodu---71
Pozycja do bocznego skłonu kręgów szyjnych na leżąco---72
Pozycja do ruchu obrotowego kręgów szyjnych na leżąco--73
6. Kolejność ćwiczeń profilaktycznych---74
7. Ćwiczenia profilaktyczne przy zwyrodnieniu kręgów
szyjnych---80
Automasaż mięśni przykręgosłupowych---82
Ćwiczenia rotacyjne stawów barkowych---83
Ćwiczenie barków i klatki piersiowej---84
Ćwiczenie prostujące odcinek piersiowy kręgosłupa---85
Mobilizacja przejścia szyjno-piersiowego--86
Ruch cofnięcia głowy---87
Ruch kiwnięcia---88
Trakcja kręgów szyjnych z podparciem głowy---89
Skłon boczny odcinka szyjnego ze stabilizacją głowy----90
Skłon kręgów szyjnych C3-C7 do przodu---91
Bierne skłony boczne górnych kręgów szyjnych z
podparciem głowy---92
Bierny skłon kręgów szyjnych do przodu z podparciem
głowy---93
Skłon boczny kręgów szyjnych z podparciem głowy ręką---94
Skłon odcinka szyjnego do przodu ze stabilizacją głowy---95
Trakcja odcinka szyjnego na stojąco z oparciem o krzesło--96
Ruch obrotowy głowy---97
Skłon boczny górnych kręgów szyjnych z podparciem
głowy---98
Trakcja odcinka szyjnego z oparciem o krzesło---99
Ćwiczenie na górne kręgi szyjne---100
Mobilizacja przejścia szyjno-piersiowego na leżąco---101
Skłon boczny kręgów szyjnych na leżąco---102
Ruch obrotowy głowy na leżąco---103
Pozycja odciążająca odcinek szyjny---104
8. Domowa fizjoterapia---105
Prądy TENS---105
Terapia Bioptron---108
Lampa na podczerwień---111
Zabiegi cieplne---112
Miejscowa krioterapia---114
Mata terapeutyczna z kolcami do akupresury---116
Stawianie baniek---119
Stabilizacja odcinka szyjnego - miękki kołnierz szyjny---122
Czy prawidłowo wykonujesz
ćwiczenia?
W tak anatomicznie skomplikowanej lokalizacji, jaką jest
odcinek szyjny, bardzo ważne jest kontrolowanie siły i
zakresu ruchu. Jeśli nachylisz głowę w dowolną stronę bez
podparcia, mięśnie i więzadła szyjne będą musiały utrzymać
jej ciężar. Powoduje to znaczne napięcie mięśni oraz
rozciąganie więzadeł. Podczas ćwiczeń nie jesteś w stanie
precyzyjnie określić, do jakiego kąta należy zginać lub
skręcać głowę albo odcinek szyjny.
W zaleceniach terapeutycznych zwykłe brakuje precyzji.
Jaka pozycja krańcowa jest wskazana? Ile ma wynosić kąt
zgięcia szyi? Jaka ma być płaszczyzna ruchu? Jak
wspomagać lub hamować ruch za pomocą oddechu lub
wzroku? Wykonujesz więc ćwiczenia praktycznie bez kontroli.
Rozwiązaniem są opracowane w poradniku ćwiczenia,
które:
-ograniczają ruch do jego fizjologicznego zakresu,
-pozwalają wykonać ruch w prawidłowej płaszczyźnie,
-kontrolują pozycję głowy,
-stabilizują wrażliwe stawy górnych kręgów szyjnych.
Sprawdź i wypróbuj zalecane w poradniku ruchy i pozycje,
które pomogą ci prawidłowo wykonywać ćwiczenia
profilaktyczne odcinka szyjnego kręgosłupa. Jeśli masz już
zalecony program ćwiczeń, upewnij się, że wykonujesz
wszystkie ruchy prawidłowo.
W poradniku znajdziesz naukową informację:
-dlaczego kręgi szyjne są tak ważne dla organizmu,
-objawy i komplikacje zwyrodnienia kręgów szyjnych,
-jak ruszamy głową - podstawowe informacje o
prawidłowej pracy kręgów szyjnych,
-jak ćwiczyć zgodnie z naturalną ruchomością kręgów
szyjnych,
-jak rozluźnić mięśnie karku,
-ćwiczenia i fizjoterapia w warunkach domowych
zalecane przez lekarza rehabilitacji i terapii manualnej.
Poradnik zawiera:
-141 rysunków i zdjęć
-22 ćwiczenia mobilizujące cały odcinek szyjny
kręgosłupa
-8 prawidłowych pozycji do ćwiczeń szyi
-4 zabronione ruchy głowy
-7 kroków do zdrowia - kolejność ćwiczeń odcinka
szyjnego kręgosłupa
-6 metod domowej fizjoterapii
4.
Nie każdy ruch jest dobry
W odróżnieniu od innych części kręgosłupa, każdy ruch
kręgów szyjnych związany jest z ruchem lub pozycją głowy.
Bez udziału głowy nie możemy wykonać żadnego ćwiczenia
na kręgi szyjne.
Niby wszystko jest proste i jasne... W praktyce jednak ta
zasada przekłada się na zalecenia, według których głowa
jest wykorzystywana jako dźwignia do ćwiczeń kręgów
szyjnych. Żeby wykonać ćwiczenie na kręgi szyjne, trzeba
więc "zgiąć głowę" \lub wykonać "skręt głowy" itd. Takie
podejście do rehabilitacji odcinka szyjnego jest bardzo
szkodliwe. Jeśli używasz głowy jako dźwigni, nie możesz
dokładnie określić, w którym momencie zakończyć ruch. Bez
żadnego podparcia lub stabilizacji zginasz lub skręcasz
głowę najczęściej w maksymalnym zakresie. Osiągasz
pozycje krańcową. W tym rozdziale dowiesz się, czemu to
jest szkodliwe.
Taki rodzaj skłonu głowy do przodu robimy, kiedy chcemy
na przykład spojrzeć pod nogi (rys. 4.1). To "pełny skłon"
głowy. Uczestniczą w nim wszystkie kręgi szyjne oraz kość
potyliczna w stawie C0/C1. Skłon zaczyna się od skierowania
wzroku w dół i ruchu w górnych stawach szyi C0/C1 i C1/C2.
Później włączają się po kolei kręgi od C3 do C7.
?
Na RTG poniżej widać (rys. 4.2), jak zwiększa się odległość
między kolczystymi wyrostkami kręgów C1 i C2, kiedy
schylasz się do przodu. Znaczna część (ok. 15?) skłonu głowy
do przodu odbywa się właśnie w tym stawie. Długa praca w
takiej pozycji powoduje szybkie zwyrodnienie więzadeł i
stawów w segmentach C0/C1, C1/C2 i C2/C3.
Podczas ćwiczeń profilaktycznych nie wykonujemy
pełnego skłonu głowy do przodu (na siedząco). Taki ruch ma
wątpliwe działanie terapeutyczne, a pozycja krańcowa może
być bardzo niekorzystna.
Możesz poprawić pozycję pełnego skłonu głowy,
podkładając rękę pod podbródek (zob. pozycje wyjściowe do
ćwiczeń odcinka szyjnego kręgosłupa). Przedramię pod
Rys. 4.1 Pełny skłon głowy
do przodu
podbródkiem przyjmuje na siebie cały ciężar głowy oraz
ogranicza zakres zgięcia szyi.?
Nie wykonujemy ćwiczeń ze skłonem głowy do tyłu na
siedząco. Nie jest to pozycja fizjologiczna. Powoduje ucisk na
nerwy rdzeniowe i tętnice kręgowe. Jeśli Twój program
rehabilitacji zakłada takie ćwiczenia, spróbuj wykonywać je
na leżąco. W razie zaburzeń równowagi i zawrotów głowy
zrezygnuj z ćwiczenia.
Rys. 4.2 RTG - badanie
czynnościowe - skłon głowy
do przodu
Podobnie jak w przypadku pełnego skłonu głowy do
przodu największy zakres ruchu przypada na górne kręgi C1-
C2-C3, które muszą utrzymać ciężar głowy, co powoduje?
ucisk na stawy międzykręgowe oraz trzony i więzadła
kręgów. Na
RTG (rys. 4.4) widać, że kręgi poniżej C3 uczestniczą w
ruchu zgięcia głowy i szyi do tyłu w mniejszym stopniu.
Zakres ich ruchu jest ograniczony budową stawów oraz
kształtem wyrostków kolczystych.
Podczas wykonywania ćwiczeń staraj się nie odchylać
głowy do tyłu. Zapobiegniesz tak możliwym zawrotom głowy
i przeciążeniu górnych kręgów szyjnych.
Rys. 4.3 Skłon głowy
do tyłu
Ćwiczenia z dodatkowym obciążaniem lub dociskaniem
głowy nie są wskazane w pozycji siedzącej (rys. 4.5). Oprócz
ciężaru głowy kręgi i mięśnie szyi będą musiały wytrzymać
także obciążenie ruchem ręki. Jeśli naciśniesz zbyt mocno -
w przypadku nieprawidłowej pozycji głowy - możesz
spowodować uraz więzadeł między kością potyliczną oraz
kręgami C1 i C2. Powoduje to niestabilność stawów
szczytowo-obrotowych, patologiczną pozycje głowy oraz
znaczne dolegliwości bólowe.?
Czym się różnią kręgi C1 i C2 oraz stawy głowy od innych
kręgów i stawów kręgosłupa? Główną cechą stawów
szczytowo-potylicznych (C0/C1) i stawów szczytowo-
Rys. 4.4 RTG - badanie
czynnościowe - skłon głowy
do tyłu
obrotowych (C1/C2) jest połączenie ich z kością potyliczną z
pomocą aparatu więzadłowego.
Jest to szczególna cecha tych kręgów. Przez więzadła
kręgów C1 i C2 każdy ruch szyi wpływa na pozycje głowy i
odwrotnie, nawet minimalny ruch głowy zmienia ustawienie
kręgów szyjnych.
Pierwszy i drugi kręg szyjny są połączone z czaszką za
pomocą więzadeł (rys. 4.6, 4.7). Najważniejsze z nich to:
-więzadło krzyżowe kręgu C1 - pęczki podłużne górne
łączą się z kością potyliczną, dolne - z trzonem kręgu C2;
-więzadło poprzeczne kręgu C1 (stanowi poprzeczną
część więzadła krzyżowego kręgu C1) - ulokowane
pomiędzy częściami bocznymi kręgu szczytowego
(utrzymuje ząb kręgu C2 i tworzy staw szczytowo-obrotowy
przedni);
Rys. 4.5 Przykład
nieprawidłowego ćwiczenia z
dociskaniem głowy ręką
-więzadła skrzydłowate (skrzydłowe) - łączą ząb kręgu
C2 z kością potyliczną (przyśrodkowo od kłykci kości
potylicznej);
-więzadło wierzchołka zęba - łączy ząb kręgu C2 z
kością potyliczną (w okolicy przedniego brzegu otworu
wielkiego kości potylicznej).
Więzadła stawów głowy C0/C1 i C1/C2 (Rys.4.6 4.7): 1 - kręg C1; 2 -
kręg C2; 3 - ząb kręgu C2; 4 - więzadło poprzeczne kręgu C1; 5 -
więzadło krzyżowe kręgu C1; 6 - więzadła skrzydłowate; 7 - więzadło
wierzchołka zęba; 8 - błona pokrywająca (przykrywa więzadła krzyżowe,
poprzeczne, skrzydłowate oraz wierzchołka zęba); 9 - stawy szczytowo-
obrotowe boczne; 10 - więzadło karkowe; 11 - więzadło
międzypoprzeczne (ulokowane pomiędzy wyrostkami poprzecznymi
kręgów).
Więzadła kręgów C1 i C2 uczestniczą w każdym ruchu
głowy. W zależności od miejsca łączenia z kością potyliczną
Rys. 4.6 Więzadła kręgów C1 i C2 - widok ze
strony tylnej
Rys. 4.7 Więzadła kręgów C1 i C2 - widok ze
strony górnej
Rys. 4.6 Więzadła kręgów C1 i C2 - widok ze
strony tylnej
Rys. 4.7 Więzadła kręgów C1 i C2 - widok ze
strony górnej
(rys. 4.8) określają możliwość i kierunek wykonania ruchu.
Oprócz tego hamują ruch głowy w pozycjach krańcowych,
dzięki czemu nie da się przekroczyć fizjologicznego zakresu
ruchu. W pozycji neutralnej odgrywają rolę elastycznej
podpory, stabilizując fizjologiczną pozycję kręgów i głowy.
Co się stanie, jeśli wykonamy ćwiczenia nieprawidłowo, tj.
przekroczymy granice fizjologiczne lub za mocno naciśniemy
na głowę ręką? Możemy uszkodzić nie tylko stawy
międzykręgowe, lecz także więzadła. Przyczyną bólu i innych
dolegliwości jest zbyt duże napięcie więzadeł w stawach
głowy (C0/C1 i C1/C2) w krańcowych pozycjach,
Rys. 4.8 Miejsca połączeń więzadeł kręgów C1 i C2 z
kością potyliczną - widok od tylnej strony kości
potylicznej i kręgów C1-C2
5 - więzadło krzyżowe kręgu C1,
6 - więzadła skrzydłowate (skrzydłowe),
7 - więzadło wierzchołka zęba.
spowodowane ciężarem głowy (ok. 4-4,5 kg) oraz
dodatkowym dociskaniem głowy ręką podczas wykonywania
ćwiczeń. Nadmierne rozciąganie aparatu więzadłowego
destabilizuje górne kręgi szyjne, a w szczególności segmenty
C0/C1 i C1/2 (niestabilność stawu to zaburzenie czynnościowe
polegające na nieprawidłowym ustawieniu i wadliwej
ruchomości stawu), przyspiesza powstawanie zmian
zwyrodnieniowych, a w zaawansowanym stadium powoduje
przesuniecie kręgów względem pozostałych (kręgozmyk).
Jak zapobiegać możliwym niepożądanym skutkom
ćwiczeń odcinka szyjnego? Wykonuj ćwiczenia w pozycjach
opisanych w tym poradniku.
Używaj rąk nie do dociskania głowy, ale do stabilizacji
oraz kontrolowania pozycji głowy i szyi. Dokładny opis
znajdziesz w rozdziale Pozycje wyjściowe do ćwiczeń
odcinka szyjnego kręgosłupa. Przykładową pozycję
pokazano na rys. 4.9. Przedramię lewej ręki odgrywa rolę
podparcia oraz ogranicza kąt bocznego zgięcia głowy. Prawa
ręka nie naciska, ale kontroluje pozycję głowy. Ruch jest
skierowany na dokładnie określone segmenty kręgosłupa
szyjnego, a samo ćwiczenie jest bezpieczne i łatwo
kontrolować jego przebieg.
Nie zaleca się wykonania tak samych skłonów do tyłu, jak i
ruchu obrotowego głowy w pozycji skłonu głowy do tyłu (rys.
4.10) bez konsultacji i kontroli lekarskiej.
Ćwiczenia w tej pozycji są szczególnie niewskazane przy
zawrotach głowy, zaburzeniach równowagi oraz szumach
usznych. Staraj się także nie wykonywać takiego ruchu w
życiu codziennym.
Skomplikowana budowa anatomiczna odcinka szyjnego
wymaga dokładnego zaplanowania rehabilitacji. Oprócz
nerwów przy kręgach szyjnych przebiega tętnica kręgowa.
Ucisk na tętnicę może spowodować komplikacje i skutki
uboczne. Jej najbardziej wrażliwym miejscem jest tak zwany
odcinek V4, który znajduje się powyżej łuku kręgu C1 (rys.
4.11). Właśnie w obszarze pomiędzy kością potyliczną i
pierwszym kręgiem szyjnym może dojść do skurczu lub
mikrourazu tętnicy kręgowej.
Niedokrwienie mózgowia często jest spowodowane?
zespołom niewydolności tętnic kręgowych. Typowe objawy
to: zawroty głowy, zaburzenia wzroku i słuchu, szum w
uszach. Brak leczenia może zagrażać niedokrwiennym
udarem mózgu.
...............................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................