Z KODEKSU KAPŁAŃSKIEGO 1,1-10,10

Pierwszy spis mężczyzn zdolnych do walki: 1,1-54

1

1 Było to na pustyni Synaj, w Namiocie Spot­kania, pierw­szego dnia drugiego miesiąca, dru­giego roku po wyjściu z ziemi egip­skiej. Jahwe powiedział wtedy do Mojżesza tak: 2 Dokonajcie spisu całego zgromadzenia synów Izraela według ich rodów i pokoleń, licząc imiona wszystkich mężczyzn. 3 Po­czynając od lat dwudziestu wzwyż, spiszecie, ty i Aaron, wszystkich mężczyzn zdolnych do noszenia broni w Izraelu, formując ich w od­działy. 4 Będzie z wami zawsze jeden człowiek z każdego pokolenia, przywódca swojego rodu. 5 A oto imiona tych, którzy będą z wami: z pokolenia Rubena - Elisur, syn Szedeura; 6 z pokolenia Symeona - Szelumiel, syn Suriszaddaja; 7 z pokolenia Judy - Nachszon, syn Amminadaba; 8 z pokolenia Issa­chara - Netaneel, syn Suara; 9 z pokolenia Zabulona - Eliab, syn Chelona. 10 Spośród synów Józefa: z pokolenia Efraima - Eliszama, syn Ammihuda; z pokolenia Ma­nassesa - Gamliel, syn Pedahsura; 11 z pokolenia Beniamina - Abidan, syn Gideoniego; 12 z pokolenia Dana - Achijezer, syn Ammiszaddaja; 13 z pokolenia Asera - Pagiel, syn Okrana; 14 z pokolenia Gada - Eliasef, syn Deuela; 15 z pokolenia Neftalego - Achira, syn Enana. 16 Ci wszyscy zostali wezwani ze zgromadzenia, aby stanęli na czele rodów ich ojców i byli przywódcami tysięcy Izraelitów.

17 Mojżesz i Aaron, wziąwszy ze sobą ludzi, którzy zostali wezwani po imieniu, 18 zwołali całe zgroma­dzenie na pierwszy dzień drugiego miesiąca. Wszyscy, po­czynając od lat dwudziestu wzwyż, zostali zapi­sani według swych rodów i pokoleń, każdy pod swoim imieniem. 19 Do­konał Mojżesz tego spisu na Pustyni Synajskiej, dokładnie tak, jak mu nakazał Jahwe.

20 Najpierw zostali spisani sy­nowie Rubena, pierworodnego Izraela, oraz wszyscy ich potom­ko­wie, według poszczególnych rodów, każdy pod własnym imieniem, wszyscy mężczyźni od dwudzies­tego roku wzwyż, zdolni do nosze­nia broni. 21 Było ich razem z całego pokolenia Rubena czterdzieści sześć tysięcy pięciuset.

22 Następnie [zostali spisani] synowie Symeona oraz ich potom­kowie, według poszczególnych rodzin i domów, każdy pod włas­nym imie­niem, wszyscy męż­czyźni od dwudziestego roku wzwyż, zdolni do noszenia broni. 23 Było ich razem z całego pokolenia Symeona pięć­dziesiąt dziewięć tysięcy trzystu.

24 Potem [zostali spisani] synowie Gada oraz ich potomkowie, według poszczególnych rodzin i domów, każdy pod własnym imie­niem, wszyscy mężczyźni od dwudziestego roku wzwyż, zdolni do noszenia broni. 25 Było ich razem z całego pokolenia Gada czter­dzieści pięć tysięcy sześciuset pięćdziesięciu.

26 Następnie [zostali spisani] synowie Judy oraz ich potomkowie, według ich rodów, każdy pod włas­nym imieniem, wszyscy mężczyźni od dwudziestego roku wzwyż, zdolni do noszenia broni. 27 Było ich razem z całego pokolenia Judy siedemdziesiąt cztery tysiące sześciuset.

28 Potem [zostali spisani] syno­wie Issachara oraz ich potomkowie, według ich rodzin i domów, każdy pod własnym imieniem, wszyscy mężczyźni od dwudziestego roku wzwyż, zdolni do noszenia broni. 29 Było ich razem z całego pokolenia Issachara pięćdziesiąt cztery tysiące czterystu.

30 Następnie [zostali spisani] synowie Zabulona oraz ich potom­kowie, według poszczególnych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy mężczyźni zdolni do noszenia broni. 31 Było ich razem z całego pokolenia Zabulona pięćdziesiąt siedem tysięcy czterystu.

32 Potem [zostali spisani] synowie Józefa. Najpierw synowie Efraima oraz ich potomkowie, według poszczególnych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy męż­czyźni zdolni do noszenia broni. 33 Było ich razem z całego pokolenia Efraima czterdzieści tysięcy pię­ciuset.

34 Następnie [zostali spisani] synowie Manassesa oraz ich potomkowie, według poszczegól­nych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy mężczyźni zdolni do nosze­nia broni. 35 Było ich razem z całego pokolenia Manassesa trzydzieści dwa tysiące dwustu.

36 Potem [zostali spisani] syno­wie Beniamina oraz ich potom­ko­wie, według poszczególnych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy męż­czyźni zdolni do noszenia broni. 37 Było ich wszystkich z całego pokolenia Beniamina trzy­dzieści pięć tysięcy czterystu.

38 Następnie [zostali spisani] synowie Dana oraz ich potom­ko­wie, według poszczególnych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy męż­czyźni zdolni do noszenia broni. 39 Było ich wszystkich z całego pokolenia Dana sześćdziesiąt dwa tysiące siedmiuset.

40 Potem [zostali spisani] syno­wie Asera oraz ich potomkowie, według poszczególnych rodzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy męż­czyźni zdolni do noszenia broni. 41 Było ich wszystkich z całego pokolenia Asera czterdzieści jeden tysięcy pięciuset.

42 I wreszcie [zostali spisani] synowie Neftalego oraz ich potom­kowie, według poszczególnych ro­dzin i domów, licząc ich imiona od lat dwudziestu wzwyż, wszyscy mężczyźni zdolni do noszenia broni. 43 Było ich wszystkich z całego pokolenia Neftalego pięć­dziesiąt trzy tysiące czterystu.

44 Oto ci wszyscy, którzy zostali spisani przez Mojżesza i Aarona oraz przywódców Izraela: było ich dwunastu, jeden przywódca na czele każdego pokolenia. 45 Wszys­tkich synów Izraela, których spisa­no, według ich rodzin i domów, w wieku od dwudziestego roku wzwyż, mężczyzn zdolnych do noszenia broni w Izraelu, 46 było sześćset trzy tysiące pięciuset pięćdziesięciu. 47 Lewici, z całym ich pokoleniem, nie zostali spisani razem z wszystkimi.

48 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 49 Nie będziesz doko­nywał spisu pokolenia Lewiego i nie będziesz liczył synów Izraela z tego rodu. 50 Oddaj im w opiekę Przy­bytek Świadectwa razem z wszys­tkimi jego sprzętami i ze wszystkim, co znajduje się wewnątrz niego. Oni będą przenosić przybytek razem ze sprzętami, spełniać posługę koło przybytku i będą zawsze przebywać w jego pobliżu. 51 Kiedy przybytek trzeba będzie przenieść na inne miejsce, lewici go rozbiorą; gdy będzie miał się gdzieś zatrzymać, złożą go ponownie. Gdyby się zbliżył do przybytku ktoś obcy, poniesie śmierć. 52 Synowie Izraela będą pozostawali w swoich obozowis­kach, każdy na swoim miejscu, blisko chorągwi, według swych od­działów. 53 Natomiast lewici rozbiją swoje namioty wokół Przybytku Świadectwa [i będą pilnować], żebym już nie musiał wybuchać gniewem przeciw zgromadzeniu synów Izraela. Lewici będą mieli pieczę nad Przybytkiem Świa­dectwa.

54 I postąpili synowie Izraela tak, jak Jahwe nakazał przez Moj­żesza. Tak wszystko uczynili.

Rozmieszczenie pokoleń w obozach: 2,1-34

2

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Synowie Izraela będą obozowali blisko cho­rągwi według oznaczeń swoich rodów. Rozbiją swoje obozowisko wokół Namiotu Spotkania. 3 Od przodu, po stronie wschodniej, będzie się znajdować obozowisko Judy razem z wszystkimi jego oddziała­mi. Przywódcą synów Judy jest Nach­szon, syn Amminadaba. 4 Oddziały jego liczą, według przeprowa­dzo­nego spisu wszystkich mężczyzn, siedemdziesiąt cztery tysiące sześciuset ludzi. 5 Po obydwu stronach [obozowiska Judy] będzie obozować pokolenie Issachara. Przywódcą synów Issachara jest Netaneel, syn Suara. 6 Oddziały jego liczą, według przeprowadzo­nego spisu wszystkich mężczyzn, pięćdziesiąt cztery tysiące czterystu ludzi. 7 Potem pokolenie Zabulona. Przywódcą synów Zabulona jest Eliab, syn Chelona. 8 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, pięć­dziesiąt siedem tysięcy czterystu ludzi. 9 Wszystkie oddziały Judy, według przeprowadzonego spisu mężczyzn, liczą sto osiemdziesiąt sześć tysięcy czterystu ludzi, ufor­mowanych w zastępy. Oni zawsze ruszają w drogę jako pierwsi.

10 Od południowej strony [Na­miotu Spotkania] zostanie umiesz­czona chorągiew obozu Rubena z je­go oddziałami. Przywódcą synów Rubena jest Elisur, syn Szedeura. 11 Oddziały jego liczą, według prze­prowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, czterdzieści sześć tysięcy pięciuset ludzi. 12 Po obydwu stro­nach [obozowiska Rubena] będzie obozo­wać pokolenie Symeona. Przywódcą synów Symeona jest Szelumiel, syn Suriszaddaja. 13 Od­działy jego liczą, według przepro­wa­dzonego spisu wszystkich męż­czyzn, pięćdziesiąt dziewięć tysięcy trzystu ludzi. 14 Potem pokolenie Gada. przywódcą synów Gada jest Eliasaf, syn Deuela. 15 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, czter­dzieści pięć tysięcy sześciuset pięć­dziesięciu ludzi. 16 Łącznie we wszystkich oddziałach z pokolenia Rubena było, według przeprowa­dzonego spisu wszystkich męż­czyzn, sto pięćdziesiąt jeden tysięcy czterystu pięćdziesięciu ludzi, uformowanych w zastępy. Oni ruszają w drogę jako drudzy.

17 Potem będzie szedł Namiot Spotkania. W pośrodku innych obozowisk - obóz lewitów, wszyscy według kolejności rozbijania na­miotów, każdy pod swoją cho­rą­gwią.

18 Od zachodniej strony [Na­miotu Spotkania] będzie się znajdowała chorągiew Efraima razem z wszystkimi oddziałami [tego pokolenia]. Przywódcą synów Efraima jest Eliszama, syn Ammi­huda. 19 Od­działy jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszyst­kich mężczyzn, czterdzieści tysięcy pięciuset ludzi. 20 Po obydwu stro­nach [chorągwi Efraima] - poko­lenie Manassesa. Przywódcą synów Manassesa jest Gamliel, syn Pedahsura. 21 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, trzydzieści dwa tysiące dwustu ludzi. 22 Potem pokolenie Beniamina. Przywódcą synów Beniamina jest Abidan, syn Gideoniego. 23 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, trzydzieści pięć tysięcy czterystu ludzi. 24 Łącz­nie obóz Efraima, według przepro­wadzonego spisu wszystkich męż­czyzn, liczy sto osiem tysięcy stu ludzi, uformowanych w zastępy. Ruszają w drogę na trzecim miejscu.

25 Od północnej strony [Na­miotu Spotkania] będzie chorągiew obozu Dana razem z wszystkimi jego oddziałami. Przywódcą synów Dana jest Achijezer, syn Ammi­szaddaja. 26 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, sześćdziesiąt dwa tysiące siedmiuset ludzi. 27 Po obydwu stronach [chorągwi Dana] - pokolenie Asera. Przywódcą synów Asera jest Pagiel, syn Okrana. 28 oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, czterdzieści jeden tysięcy pięciuset ludzi. 29 Potem pokolenie Neftalego. Przy­wódcą synów Neftalego jest Achira, syn Enana. 30 Oddziały jego liczą, według przeprowadzonego spisu wszystkich mężczyzn, pięćdziesiąt trzy tysiące czterystu ludzi. 31 Łącz­nie oddziały obozu Dana, według przeprowadzonego spisu wszyst­kich męż­czyzn, liczą sto pięć­dziesiąt siedem tysięcy sześciuset ludzi, uformowanych w zastępy. Według miejsca ich chorągwi wyru­szają w drogę jako ostatni.

32 Tylu zatem było synów Izraela, objętych spisem według ich rodów. W sumie wszystkich męż­czyzn, podzielonych na poszcze­gólne obozy według od­działów, było sześćset trzy tysiące pięćset pięć­dziesięciu. 33 Lewici, zgodnie z pole­ceniem wydanym przez Jahwe Mojżeszowi, nie zostali objęci tym spisem razem z wszystkimi synami Izraela. 34 Synowie Izraela uczynili wszystko tak, jak Jahwe nakazał Mojżeszowi. Spisu dokonali według poszczególnych chorągwi i tak też udają się w drogę poszczególne rodziny z każdego pokolenia.

Pokolenie Lewiego: 3,1-4,49

3

1 A oto potomkowie Aarona i Mojżesza z tego czasu, kiedy Jahwe przemawiał do Mojżesza na górze Synaj. 2 Synami Aarona byli: Nadab, pierworodny, a dalej Abihu, Eleazar oraz Itamar. 3 Tak nazywali się synowie Aarona, kapłani, którzy otrzymali namaszczenie i zostali powołani do sprawowania służby kapłańskiej. 4 Nadab i Abihu po­marli na pustyni Synaj na oczach Jahwe, gdy ofiarowali Mu ogień niezgodny z przepisami. Nie pozo­stawili po sobie synów. Eleazar oraz Itamar spełniali posługę kapłańską przy boku swego ojca, Aarona.

5 Jahwe przemówił do Mojżesza tak: 6 Powiedz, aby zbliżyli się tu synowie pokolenia Lewiego; niech staną przed kapłanem Aaronem i niech mu służą. 7 Będą odpowie­dzialni za wszystko, co zostało zle­cone jemu samemu i całemu zgro­ma­dzeniu w zwią­zku z Namiotem Spotkania i w sprawie służby w przybytku. 8 Do nich będzie nale­żeć troska o wszystkie sprzęty w Namiocie Spotkania i o wypeł­nia­nie wszystkiego, co zostało zlecone synom Izraela. W ten sposób będą pełnić służbę w przybytku. Powie­rzysz lewitów Aaronowi i jego potomkom. 9 Spośród synów Izraela oni jedni będą mu całkowicie po­wierzeni. 10 Powołasz Aarona i jego synów do pełnienia ich posług kapłańskich. Ktokolwiek inny zbliży się do przybytku, zostanie ukarany śmier­cią.

11 Mówił Jahwe do Mojżesza tak: 12 Oto wziąłem lewitów spośród synów Izraela zamiast wszystkiego, co jako pierworodne wyszło z łona matki; lewici należą więc do Mnie. 13 Wszystko bowiem, co pierwo­rodne, należy do Mnie. Kiedy porażałem śmiercią wszystkich pierworodnych w ziemi egipskiej, wtedy przeznaczyłem dla siebie wszystko, co pierworodne w Izra­elu, tak spośród ludzi, jak i spośród zwierząt. Wszystko, co pierwo­rodne, należy do Mnie. Ja jestem Jahwe.

14 I dalej mówił Jahwe do Moj­żesza na pustyni Synaj tak: 15 Prze­prowadź spis wszystkich synów z pokolenia Lewiego, według ich rodów i domów. Spis niech obejmie wszystkich męż­czyzn, poczynając od tych, któ­rzy ukoń­czyli jeden miesiąc życia, i star­szych. 16 Zgod­nie z poleceniem Jahwe Mojżesz przeprowadził spis dokładnie według tego, co zostało mu nak­azane.

17 A oto imiona synów Lewiego: Gerszon, Kehat i Merari. 18 Potem imiona synów Gerszona według ich rodzin: Libni i Szimei. 19 Następnie synowie Kehata według ich rodzin: Amram, Jishar, Chebron i Uzzjel. 20 Wreszcie synowie Merariego według ich rodzin: Machli i Muszi. Takie oto są rody pokolenia Lewiego według ich rodzin.

21 Od Gerszona wywodzą się rody Libniego i Szimeiego. Są to rodziny Gerszonitów. 22 Było ich wszystkich, według przeprowadzo­nego spisu samych mężczyzn w wieku od jednego miesiąca wzwyż, siedem tysięcy pięciuset. 23 Rodziny Gerszonitów miały swoje obozowisko za przybytkiem, od strony zachodniej. 24 Głową rodu Gerszonitów był Eliasaf, syn Laela. 25 Co się tyczy Namiotu Spotkania, to do synów Gerszona należała troska o przybytek i Namiot Spot­kania, o jego pokrycie, o zasłonę, która znajduje się przy wejściu do Namiotu Spotkania, 26 o zasłony otaczające dziedziniec, o całe oto­czenie przybytku i ołtarza oraz o wszystkie sznury potrzebne do służby świątynnej.

27 Od Kehata wywodzą się rody Amramitów, Jisharytów, Chebro­nitów i Uzzjelitów. Są to rodziny Kehatytów. 28 Było ich wszystkich, według przeprowadzonego spisu samych mężczyzn w wieku od jed­nego miesiąca wzwyż, osiem tysięcy sześciuset, zobowiązanych do opie­kowania się przybytkiem. 29 Ro­dziny Kehatytów miały swoje obo­zowisko po stronie południowej przybytku. 30 Głową rodu Keha­ty­tów był Elisafan, syn Uzzjela. 31 Im zlecono troskę o Arkę Przymierza, o stół na chleby pokładne, o świecz­nik, o ołtarze, o wszystkie przybory niezbęd­ne do sprawowania kultu świątynnego oraz o zasłonę, a także całą obsługę. 32 Przełożonym nad wszystkimi przywódcami rodów lewickich był Eleazar, syn kapłana Aarona. Miał on pod swoją opieką tych wszystkich, którzy winni byli czuwać nad całym przybytkiem.

33 Od Merariego wywodzą się rody Machlitów i Muszytów. Są to rodziny Merarytów. 34 Było ich wszystkich, według przeprowadzo­nego spisu samych mężczyzn w wieku od jednego miesiąca wzwyż, sześć tysięcy dwustu. 35 Głową rodów, wywodzących się od Merariego, był Suriel, syn Abichaila. Mieli oni swoje obozo­wisko po stronie północnej przy­bytku. 36 Merarytom została zlecona troska o deski przybytku, o wszystkie belkowania poprze­czne, o słupy z cokołami, o wszy­stkie przybory świątynne, o całą posługę świątynną, 37 o kolumny wyznaczające cały dziedziniec, o co­koły przy kolumnach, o kołki i o sznury.

38 Mojżesz i Aaron ze swymi synami obozowali po stronie wschodniej, czyli przed przednią stroną przybytku, koło Namiotu Spotkania. Im była zlecona, w imie­niu wszystkich synów Izraela, troska o przybytek. Gdyby ktoś z obcych zbliżył się do przybytku, musiałby umrzeć.

39 Wszystkich lewitów pod­danych spisowi, którego Mojżesz dokonał na rozkaz Jahwe, według ich rodów, było - samych mężczyzn w wieku od jednego miesiąca wzwyż - dwadzieścia dwa tysiące.

40 Jahwe powiedział do Mojże­sza: Przeprowadź spis wszystkich pierworodnych synów Izraela w wieku od jednego miesiąca wzwyż. Policz ich według ich imion. 41 Zamiast wszystkich pierworod­nych synów Izraela poświęcisz dla mnie lewitów, a pierworodne spoś­ród bydła lewitów zamiast wszyst­kiego, co pierworodne z bydła wszy­stkich synów Izraela. Bo Ja jestem Jahwe.

42 I przeprowadził Mojżesz spis wszystkich pierworodnych synów Izraela, dokładnie według wskazań otrzymanych od Jahwe. 43 Wszyst­kich pierworodnych płci męskiej, obliczonych według ich imion w wieku od jednego miesiąca wzwyż i poddanych temu spisowi, było dwadzieścia dwa tysiące dwustu siedemdziesięciu trzech. 44 Jahwe powiedział do Mojżesza tak: 45 Weź lewitów zamiast wszystkich pierwo­rodnych synów Izraela, a bydło lewitów zamiast ich bydła. Lewici będą należeć do Mnie. Ja jestem Jahwe. 46 Aby wykupić owych dwustu sie­demdziesięciu trzech pierworodnych spośród synów Izraela, których jest więcej niż wszystkich lewitów, 47 pobierzesz po pięć sykli za każdą głowę. Będziesz je przeliczał według sykla świątyn­nego, który liczy dwadzieścia gerów. 48 Oddasz te pieniądze Aaro­nowi i jego synom jako wykup za tych [pierworodnych], którzy prze­wyższają liczbę lewitów. 49 Mojżesz wziął pieniądze złożone na okup za tych, którzy przewyższają liczbę pierworodnych wykupionych przez lewitów. 50 Wziął pieniądze pierworodnych synów Izraela, tysiąc trzysta sześćdziesiąt pięć sykli, licząc według sykla świątyn­nego. 51 I oddał Mojżesz pieniądze złożone na okup Aaronowi i jego synom zgodnie z poleceniem Jahwe, dokładnie tak, jak Jahwe nakazał Mojżeszowi.

4

1 Jahwe przemówił do Mojżesza i Aarona w te słowa: 2 Odlicz spośród wszystkich potomków Lewiego synów Kehata, według ich rodzin i domów, 3 poczynając od trzydziestego roku życia do pięć­dziesiątego i obejmując spisem tych, którzy mogliby być powołani do posługiwania, czyli do pełnienia określonych posług, w Namiocie Spotkania. 4 A oto, na czym będzie polegać służba synów Kehata w Namiocie Spotkania: na nich będzie spoczywać troska o rzeczy najświętsze. 5 Kiedy będzie się zwijać obóz, Aaron i jego synowie zdejmą zasłonę i owiną w nią całą Arkę Świadectwa. 6 Z wierzchu nakryją arkę skórami delfinów, a na to wszystko narzucą pokro­wiec z purpury fioletowej. Wreszcie włożą drążki [do przenoszenia arki]. 7 Stół na chleby pokładne okryją tkaniną z purpury fioletowej i pos­tawią na nim misy, puchary, patery i dzbany do ofiar płynnych. Będzie się tam również znajdował chleb ustawicznej ofiary. 8 Na to wszystko narzucą najpierw tkaninę karma­zynową, a potem skóry delfinów, a wreszcie założą drążki [do przeno­szenia stołu]. 9 Następnie wezmą tkaninę z purpury fioletowej i okryją nią świecznik, lampy, noży­ce [do przycinania knotów], naczy­nia na popiół i wszystkie naczynia na oliwę, potrzebne do obsługi [świe­cznika]. 10 Potem, złożywszy świecznik, a wraz z nim wszystkie te przybory, na pokryciu ze skór delfinów, umieszczą go na noszach. 11 Na ołtarzu ze szczerego złota roz­ciągną nakrycie z purpury fiole­to­wej, przykryją go skórami delfinów i umieszczą drążki [do przenoszenia ołtarza]. 12 Wezmą następnie wszystkie przybory używane przy posłudze świą­tynnej, owiną je naj­pierw w tkaninę z purpury fioleto­wej, a potem w skóry delfinów i umieszczą na noszach. 13 Usuną popiół z ołtarza i rozłożą na nim tkaninę z purpury szkarłatnej. 14 Poukładają na ołtarzu wszystkie przybory potrzebne do jego obsługi, takie jak popielnice, widełki, ło­patki, kropielnice; narzucą na to skóry z delfinów i założą drążki do przenoszenia ołtarza. 15 Kiedy Aaron i jego synowie skończą okry­wać przybytek oraz wszystkie znajdujące się w nim przedmioty i kiedy już cały obóz zostanie zwi­nięty, wtedy przystąpią synowie Kehata, żeby wszystko przenieść. Nie wolno im jednak dotknąć żad­nej rzeczy świętej, bo to by sprowa­dziło na nich śmierć. A oto, co z Na­miotu Spotkania będą mieli do przeniesienia synowie Kehata. 16 Eleazar, syn Aarona, kapłan, będzie miał w swojej pieczy oliwę do świecznika, wonne kadzidło, po­karmy na usta­wiczną z nich ofiarę, a także oliwę do namaszczeń. On też będzie się opiekował całym przy­bytkiem i wszystkim, co znajduje się w przybytku, oraz Miejscem Świętym i całym jego wyposaże­niem.

17 I przemówił Jahwe do Mojże­sza i Aarona w te słowa: 18 Nie do­puśćcie do tego, żeby wśród lewitów zabrakło z czasem rodzin z poko­lenia Kehata. 19 Tak ich traktujcie, żeby przetrwali, a nie wyginęli wskutek zbliżania się do rzeczy najświętszych. Aaron i jego synowie przyjdą i wskażą każdemu, co ma czynić i co nieść. 20 Natomiast oni sami, by nie narazić się na śmierć, nawet na chwilę nie wejdą do przy­bytku, żeby zobaczyć rzeczy naj­świętsze.

21 I przemówił Jahwe do Mojże­sza w te słowa: 22 Policz także synów Gerszona według ich domów i ro­dzin. 23 Niech spis obejmie wszys­tkich, od trzydziestego do pięćdzie­siątego roku życia, nadających się do pełnienia służby lub wykony­wania pewnych czynności w Na­miocie Spotkania. 24 A oto obowią­zki rodzin z pokolenia Gerszona, czyli to, co mają robić i co nosić. 25 Będą nosić wszystkie tkaniny przybytku i Namiotu Spotkania, ich okrycie i pokrowiec ze skór del­finów, który rozkłada się na samym wierzchu, zasłonę zawieszaną przy wejściu do Namiotu Spotkania, 26 tkaniny okalające dziedziniec, zasłonę zawieszaną przy wejściu na dziedziniec otaczający przybytek i ołtarz, wszystkie sznury i przed­mioty potrzebne do pełnienia służby świątynnej. Poza tym będą pełnić wszelką służbę, która jest dla nich przewidziana. 27 Swoją posługę synowie Gerszona spełniać będą pod nadzorem Aarona i jego synów, którzy powiedzą, co należy wyko­nać i co przenieść. Ich pieczy zos­taną powierzone te wszystkie rzeczy, które mają być noszone. 28 Tak ma wyglądać posługa rodzin synów Gerszona wokół Namiotu Spotkania. Będą pełnić swoją służbę pod okiem kapłana Itamara, syna Aarona.

29 Dokonasz też spisu synów Merariego według ich rodzin i domów. 30 Spisem obejmiesz wszystkich, od trzydziestego do pięćdziesiątego roku życia, nada­ją­cych się do pełnienia służby lub wykonywania pewnych czynności w Namiocie Spotkania. 31 A oto, co będzie należeć do ich obowiązków i co będą nosić, zgodnie z całym ich posługiwaniem w Namiocie Spot­kania. Będą nosić deski przybytku, 32 belki poprzeczne, słupy z coko­łami, kolumny tworzące dziedziniec z cokołami, paliki namiotu, sznury, wszystkie przybory i wszystko, co potrzebne do pełnienia ich służby. Zrobisz wykaz nazw przedmiotów, które będą im powierzone do nosze­nia. 33 Tak ma wyglądać posługi­wanie rodzin synów Merariego - wszystko, co odnosi się do Namiotu Spotkania i co powinno być wyko­nywane pod nadzorem kapłana Itamara, syna Aarona.

34 Mojżesz, Aaron i przywódcy całego zgromadzenia dokonali spisu synów Kehata, według ich rodzin i domów, 35 od trzydziestego do pięćdziesiątego roku życia, wszystkich nadających się do peł­nienia służby lub wykonywania pewnych czynności w Namiocie Spotkania. 36 Wszystkich, spisa­nych według ich rodzin, było dwa tysiące siedmiuset pięćdziesięciu mężczyzn. 37 Wszyscy spisani należeli do rodu Kehatytów i pełnili służbę w Namiocie Spotkania. Mojżesz i Aaron przeprowadzili spis dokładnie według polecenia, które Jahwe wydał Mojżeszowi.

38 A oto spis synów Gerszona, według ich rodzin i domów, 39 [obej­mujący mężczyzn w wieku] od trzy­dziestego do pięćdziesiątego roku życia, na­dających się do pełnienia służby lub wykonywania pewnych czynności w Namiocie Spotkania. 40 Spisanych, według ich rodzin i domów, było dwa tysiące sześciu­set trzydziestu mężczyzn. 41 Wszy­scy spisani należeli do rodzin z pokolenia Gerszona i pełnili służbę w Namiocie Spotkania. Spisu dokonali Mojżesz i Aaron na polecenie Jahwe.

42 A oto spis synów Merariego, według ich rodzin i domów, 43 [obej­mujący mężczyzn w wieku] od trzy­dziestego do pięćdziesiątego roku życia, na­dających się do pełnienia służby lub wykonywania pewnych czynności w Namiocie Spotkania. 44 Spisanych było, według ich ro­dzin i domów, trzy tysiące dwustu mężczyzn. 45 Wszyscy spisani nale­żeli do rodów z pokolenia Mera­riego. Mojżesz i Aaron dokonali ich spisu dokładnie według polecenia, które Jahwe wydał Mojżeszowi.

46 Wszystkich lewitów, których Mojżesz, Aaron i przywódcy Izraela objęli spisem, według ich rodzin i domów, mężczyzn w wieku od trzydziestego do pięćdziesiątego roku życia, 47 zdolnych do wykony­wania pewnych czynności związa­nych z po­sługą przy Namiocie Spot­kania i [jego] przenoszeniem, 48 było osiem tysięcy pięciuset osiem­dziesięciu. 49 Spisu dokonano na polecenie Jahwe za po­średnictwem Mojżesza i każdemu wyznaczono zarówno to, co miał robić, jak i to, co miał przenosić. Zostali więc spi­sani tak, jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi.

Pouczenia dla nieczystych: 5,1-4

5

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Wydaj polecenie synom Izraela, aby wyprowadzono z obozu wszystkich, którzy są chorzy na trąd, cierpią na jakie­kolwiek wysięki albo stali się nie­czyści przez dotknięcie zwłok. 3 Ludzi tego rodzaju, zarówno męż­czyzn, jak i kobiety, usuniecie z obozu, ażeby nie zanieczyszczali miejsca, pośrodku którego Ja mam swoje mieszkanie. 4 I uczynili tak synowie Izraela, i usunęli ich z obozu. Wszystko zrobili synowie Izraela tak, jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi.

Zwrot cudzej własności: 5,5-10

5 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: Powiedz synom Izraela: 6 Gdyby ktoś, mężczyzna lub ko­bieta, dopuścił się wykroczenia także przeciw Jahwe, popełniając jeden z tych grzechów, których zwy­kli dopuszczać się ludzie i został uznany za winnego, 7 to powinien wyznać swój grzech i zwrócić rzecz nabytą w sposób nieuczciwy, do­da­jąc nadto jedną piątą jej wartości. Zwróci wszystko temu, wobec kogo dopuścił się nieuczciwości. 8 A jeśli pokrzywdzony nie miałby krewnego i nie byłoby komu zwrócić nieucz­ciwie zdobytej rzeczy, to należy ją poświęcić dla Jahwe. Należy wszys­tko oddać ka­płanowi, z wyjątkiem barana, którego zwykło się składać jako ofiarę przebłagalną za grze­sz­nika. 9 Wszystko, co synowie Izraela ofiarują jako rzecz świętą i składają na ręce kapłana, należy do kap­ła­na. 10 Rzeczy składane przez kogo­kolwiek w ofierze należą do kap­łana. Co ktoś składa na ręce kapła­na, staje się własnością kapłana.

Ofiara wynagradzająca za posądzenia: 5,11-31

11 Następnie przemówił Jahwe do Mojżesza w te słowa: Zwróć się do synów Izraela i powiedz im tak: 12 Jeżeli jakaś kobieta zamężna od­wróci się od swego męża i okaże się względem niego niewierna, 13 obcu­jąc z innym mężczyzną, ale jej mąż się o tym nie dowiedział, a kobieta zbrukała się potajemnie, bez żad­nych świadków, mogących przeciw niej zeznawać, i bez przychwycenia jej na tym czynie, 14 to wówczas jej mąż, gdy jest powodowany zazdro­ścią o żonę, która rzeczywiście była mu niewierna, albo gdy pozostaje pod wpływem zazdrości, choć jego żona nie dopuściła się zdrady, 15 po­winien przyprowadzić swoją żonę do kapłana i złożyć w jej imieniu ofiarę z jednej dziesiątej efy mąki jęczmien­nej. Nie poleje jednak mąki oliwą ani nie włoży do niej kadzidła, bo jest to ofiara zazdrości albo ina­czej: ofiara pamięci, która ma przypominać sprzeniewierzenie się [kobiety]. 16 Kapłan poleci kobiecie przybliżyć się do ołtarza i stanąć przed Jahwe. 17 Potem weźmie kapłan trochę poświęconej wody w naczynie gliniane i wsypie do niej nieco pyłu zebranego z podłogi przybytku. 18 Każąc kobiecie stać przed Jahwe, kapłan odkryje jej włosy, a na rękach położy to, co było złożone na ofiarę pamięci. Jest to ofiara zazdrości. Na swojej dłoni kapłan będzie miał trochę gorzkiej wody, niosącej ze sobą przekleń­stwo. 19 Następnie zaprzysięgnie kapłan kobietę, mówiąc jej tak: Jeżeli nie obcował z tobą żaden mężczyzna, jeżeli ty, pozostając pod władzą twego męża, nie odwróciłaś się od niego, aby się splamić obco­waniem z innym, to bądź zacho­wana od zgubnego działania gorz­kiej wody, która sprowadza prze­kleństwo. 20 Jeśli jednak, zos­tając pod władzą męża, odwróciłaś się od niego i zbrukałaś się z innym i jeśli ów inny rzeczywiście obcował z tobą, to 21 [tu kapłan zaprzy­się­gnie kobietę przysięgą przekleń­stwa i powie jej:] niech Jahwe ześle na ciebie przekleństwo pośród twe­go ludu i niech sprawi, aby zwiot­czały twoje biodra, a puchlina zstą­piła na twoje łono. 22 Woda nio­sąca przekleństwo niech przeniknie do twoich wnętrzności i niech spro­wa­dzi puchlinę na twoje łono i zwiot­czenie na twoje biodra. A nie­wiasta odpowie: Amen! Amen! 23 Potem wypisze kapłan na zwoju te zaklę­cia, a następnie zmyje je gorzką wodą. 24 Wreszcie wyda pole­cenie, żeby kobieta wypiła gorzką wodę przy­noszącą przekleństwo, a gorz­ka woda przynosząca prze­kleństwo przeniknie do jej wnętrz­ności, spra­wiając ból dokuczliwy. 25 Weźmie wtedy kapłan z rąk ko­biety ofiarę zazdrości, dokona obrzędu kołysa­nia przed Jahwe i zbliży się z nią do ołtarza. 26 Potem weźmie z tej ofiary garść jako pa­miątkę i spali na ołtarzu, i poleci, żeby kobieta wypiła wodę.

27 Gdy tylko kobieta zacznie pić wodę przynoszącą przekleństwo, to jeśli była rzeczywiście nieczysta i sprzeniewierzyła się swojemu mę­żowi, woda przeniknie do jej wnęt­rzności, wywołując dokuczliwy ból: jej łono spuchnie, a biodra zwiot­czeją. I stanie się owa kobieta prze­kleństwem wśród swego naro­du. 28 Ale jeżeli się okaże, że kobieta nie była zbrukana, lecz czysta, nic jej się nie stanie i będzie mogła rodzić dzieci.

29 Takie jest prawo zazdrości odnoszące się zarówno do kobiety, która pozostając pod władzą swego męża, odwraca się od niego i po­pada w nieczystość, 30 jak i do męż­czyzny, który staje się zazdrosny o swoją żonę. Niech sprowadzi swoją żonę przed Jahwe, a kapłan postąpi z nią dokładnie według tego prawa. 31 Mężczyzna będzie uwol­niony od wszelkiej winy, odpowie­dzialnością zaś będzie obciążona kobieta.

Ślub nazireatu: 6,1-21

6

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Zwróć się do synów Izraela i powiedz im tak: Jeżeli jakiś mężczyzna lub kobieta pragną - przez jakiekolwiek przyrzeczenie lub przez ślub nazireatu - poświę­cić się dla Jahwe, 3 to niech pow­s­trzymają się od wina i wszelkich napojów osza­łamiających, a także od spożywania octu sporządzo­nego z wina oraz soku z winnych jagód. Nie będą też jeść winogron, ani świeżych, ani suszonych. 4 Przez cały czas trwania ślubu nazireatu nie będą spożywali niczego, co jest sporządzone z wina, począwszy od winogron jeszcze niedojrzałych aż do wytłoczyn z winogron. 5 Przez cały czas trwania ślubu nazireatu nie będą się strzygli. Aż do zakoń­czenia czasu ich poświęcenia się dla Jahwe będą święci i nie będą obcinali swych włosów. 6 Przez cały czas ich poświęcenia się dla Jahwe nie zbliżą się do żadnych zwłok. 7 Nie splamią się ciałem ani zmar­łego ojca, ani matki, ani brata, ani siostry, bo na swoich głowach nosić będą znak swego oddania się Bogu.

8 Stan poświęcenia się dla Jahwe będzie trwał przez cały czas ślubu nazireatu. 9 Gdyby w tym czasie ktoś nagle zmarł obok tego, który złożył ślub, i wskutek tego jego poświęcona głowa uległaby zbrukaniu, to ostrzyże się on w dniu swego oczyszczenia. Siód­mego dnia ogoli głowę. 10 Natomiast dnia ósmego złoży na ręce kapłana przed wejściem do Namiotu Spot­kania dwie synogarlice albo dwa gołąbki. 11 Jednego z ptaków kapłan złoży na ofiarę za grzechy, drugiego na ofiarę całopalenia. Dokona też obrzędu przebłagania za grzech, którego się dopuścił ów człowiek z powodu ciała zmarłego. W dniu tym jego głowa znów zostanie poświęcona. 12 Ponownie poświęci dla Jahwe wszystkie dni swojego ślubu nazireatu i złoży w ofierze zadośćuczynienia jednego baran­ka, mającego nie więcej niż rok. Okresu minionego nie liczy się, gdyż ówczesny ślub nazireatu zos­tał zbrukany.

13 Takie jest tedy prawo nazi­reatu. Gdy skończy się czas czy­jegoś nazireatu, powinno się spro­wadzić takiego człowieka przed wejście do Namiotu Spotkania. 14 Tam złoży dla Jahwe następującą ofiarę: baranka mającego nie więcej niż rok, bez żadnej skazy, przezna­czonego na spalenie; owcę mającą nie więcej niż rok, bez żad­nej skazy, jako ofiarę prze­błagalną; dorosłego barana, bez żadnej ska­zy, na ofiarę pojednania; 15 nadto kosz przaś­nych placków z naj­czys­tszej mąki zmieszanej z oliwą, ciastka nie­kwa­szone skropione oliwą oraz ofiarę z potraw i napojów. 16 Kapłan złoży to wszystko przed Jahwe jako ofiarę przebłagalną za grzechy i ofiarę całopalenia. 17 Potem jako ofiarę pojednania dla Jahwe złoży barana oraz kosz z przaśnymi plackami. Złoży także ofiarę z pokarmów i pły­nów. 18 Przy wejściu do Namiotu Spotkania człowiek, któremu koń­czy się ślub nazireatu, ostrzyże swoją poświęconą głowę. Włosy, które ostrzygł, pozbiera i włoży na ogień pod ofiarę pojednania. 19 Po­tem, kiedy mięso już będzie ugoto­wane, weźmie kapłan łopatkę bara­na, jeden placek przaśny z kosza i jedno niekwaszone ciastko, położy to wszystko na rękach człowieka, któremu skończył się już ślub nazi­reatu i który ostrzygł swoją poświę­coną głowę, 20 po czym dokona obrzędu kołysania przed obliczem Jahwe. Jest to rzecz święta i należy do kapłana, podobnie jak mostek, który był też kołysany, i udziec złożony na ofiarę. Od tej chwili człowiek, który złożył ślub nazire­atu, będzie już mógł pić wino.

21 Takie jest prawo nazireatu; odnosi się ono do tych, którzy zło­żyli taki ślub, oraz do darów ofiaro­wanych dla Jahwe przy ślubie nazi­reatu, niezależnie od tego, co nadto byliby w stanie zrobić. Będą przes­trzegali prawa swego nazireatu dokładnie według tego, do czego zobowiązali się ślubem.

Błogosławieństwo kapłańskie: 6,22-27

22 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 23 Powiedz do Aarona i jego synów tak: Błogosławiąc synów Izraela, będziecie im mówić:

24 Niech Jahwe ci błogosławi i niech cię strzeże!

25 Niech oblicze Jahwe zajaś­nieje nad tobą, a łaska Jego niech zstąpi na ciebie!

26 Niech Jahwe zwróci ku tobie swoje oblicze i niech cię obdarzy swoim pokojem!

27 W ten sposób sprowadzą moje imię na synów Izraela, a Ja będą im błogosławił.

Ofiary składane przez przywódców Izraela: 7,1-88

7

1 Kiedy Mojżesz zakończył budowę przybytku, namaścił go i poświęcił wraz z wszystkimi znaj­dującymi się w nim przedmiotami oraz [namaścił i poświęcił] ołtarz z wszystkimi jego przyborami, 2 wtedy przywódcy Izraela i głowy poszczególnych rodów złożyli swoje ofiary. Stali oni na czele pokoleń i przewodzili tym, których podda­wano spisowi. 3 A oto, co przynieśli na ofiarę dla Jahwe: sześć krytych wozów i dwanaście wołów, czyli po jednym wozie od dwu przywódców i po jednym wole od każdego przy­wódcy. I złożyli te dary przed wej­ściem do przybytku. 4 A Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 5 Przyjmij od nich te dary. Niech będą używane przy obsłudze Na­miotu Spotkania. Przekażesz je lewitom, każdemu stosownie do potrzeb jego posługiwania. 6 Wziął więc Mojżesz wozy oraz woły i prze­kazał je lewitom. 7 Dał dwa wozy i cztery woły synom Gerszona, sto­sownie do potrzeb ich posługiwa­nia. 8 Dał cztery wozy i osiem wołów synom Merariego, stosownie do potrzeb ich posługiwania pod kie­rownictwem kapłana Itamara, syna Aarona. 9 Natomiast nic nie dał synom Kehata, którzy mieli trosz­czyć się o rzeczy najświętsze i prze­nosić je na własnych ramionach.

10 Przywódcy [rodów] przynieśli również swoje dary na poświęcenie ołtarza. Przynieśli je w dniu nama­szczenia ołtarza. Przywódcy [rodów] złożyli owe dary przed ołtarzem. 11 Powiedział też Jahwe do Moj­żesza: Niech każdego dnia jeden z przywódców złoży ofiarę na poś­więcenie ołtarza.

12 Jako pierwszy złożył dnia pierwszego swoją ofiarę Nachszon, syn Amminadaba z pokolenia Judy. 13 Przyniósł on takie oto dary: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedem­dziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 14 Ponadto puchar złoty wagi dzie­sięciu sykli, pełen wonności; 15 jed­nego młodego cielca, jednego bara­na i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 16 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 17 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Nachszona, syna Ammina­daba.

18 Jako drugi przyniósł dnia drugiego swoje dary przywódca rodu Issachara, Netaneel, syn Suara. 19 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedem­dziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 20 Ponadto puchar złoty wagi dzie­sięciu sykli, pełen wonności; 21 jed­nego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 22 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 23 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Netaneela, syna Suara.

24 Trzeciego dnia przybył przy­wódca Zabulonitów, Eliab, syn Chelona. 25 Oto, co złożył on w da­rze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmie­szaną z oliwą, na ofiarę z pokar­mów. 26 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 27 jednego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 28 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 29 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Eliaba, syna Chelona.

30 Czwartego dnia przyszedł przywódca Rubenitów, Elisur, syn Szedeura. 31 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmie­szaną z oliwą, na ofiarę z pokar­mów. 32 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 33 jednego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 34 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 35 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Elisura, syna Szedeura.

36 Piątego dnia przyszedł przy­wódca Symeonitów, Szelumiel, syn Suriszaddaja. 37 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnio­ne mąką zmie­szaną z oliwą, na ofiarę z pokar­mów. 38 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 39 jednego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 40 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 41 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Szelumiela, syna Suriszad­daja.

42 Szóstego dnia przyszedł przy­wódca Gadytów, Eliasaf, syn Deuela. 43 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi sie­demdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 44 Ponadto puchar złoty wagi dzie­sięciu sykli, pełen wonności; 45 jed­nego młodego cielca, jednego bara­na i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 46 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 47 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Eliasafa, syna Deuela.

48 Siódmego dnia przyszedł przywódca Efraimitów, Eliszama, syn Ammihuda. 49 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnione mąką zmie­szaną z oliwą, na ofiarę z pokar­mów. 50 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 51 jednego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 52 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 53 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Eliszamę, syna Ammihuda.

54 Ósmego dnia przyszedł przy­wódca Manassytów, Gamliel, syn Pedahsura. 55 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnio­ne mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z po­karmów. 56 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen won­ności; 57 jednego młodego cielca, jednego barana i jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 58 jed­nego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 59 i wreszcie dwa woły, pięć baranów, pięć kozłów i pięć jednorocznych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Gamliela, syna Pedahsura.

60 Dziewiątego dnia przyszedł przywódca Beniaminitów, Abidan, syn Gideoniego. 61 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były napełnio­ne mąką zmie­szaną z oliwą, na ofiarę z pokar­mów. 62 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 63 jednego młodego cielca, jednego barana, jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 64 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 65 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Abidana, syna Gideoniego.

66 Dziesiątego dnia przyszedł przywódca Danitów, Achezer, syn Ammiszaddaja. 67 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedemdziesięciu sykli, licząc wed­ług sykli świątynnych; misa i waza były napełnio­ne mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 68 Ponadto puchar złoty wagi dzie­sięciu sykli, pełen wonności; 69 jednego młodego cielca, jednego barana, jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 70 jednego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 71 i wreszcie dwa woły, pięć bara­nów, pięć kozłów i pięć jednorocz­nych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Achiezera, syna Ammiszad­daja.

72 Jedenastego dnia przyszedł przywódca Aserytów, Pagiel, syn Okrana. 73 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedem­dziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były na­pełnione mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 74 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 75 jednego młodego cielca, jednego barana, jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 76 jed­nego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 77 i wreszcie dwa woły, pięć baranów, pięć kozłów i pięć jednorocznych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Pagiela, syna Okrana.

78 Dwunastego dnia przyszedł przywódca Neftalitów, Achira, syn Enana. 79 Oto, co złożył on w darze: misę srebrną ważącą sto trzydzieści sykli i wazę srebrną wagi siedem­dziesięciu sykli, licząc według sykli świątynnych; misa i waza były na­pełnione mąką zmieszaną z oliwą, na ofiarę z pokarmów. 80 Ponadto puchar złoty wagi dziesięciu sykli, pełen wonności; 81 jednego młodego cielca, jednego barana, jedno jagnię roczne na ofiarę całopalenia; 82 jed­nego kozła na ofiarę przebłagalną za grzechy 83 i wreszcie dwa woły, pięć baranów, pięć kozłów i pięć jednorocznych jagniąt na ofiarę pojednania. Takie były dary ofiarne złożone przez Achirę, syna Enana.

84 Takie to ofiary złożyli przy­wódcy Izraela w związku z poświę­ceniem ołtarza w dniu jego namasz­czenia. W sumie było dwanaście srebrnych mis, dwanaście sre­brnych waz i dwanaście złotych pucharów. 85 Każ­da misa srebrna ważyła sto trzydzieści sykli, a każda waza srebrna - siedemdziesiąt sykli. Wszystkie przedmioty ze srebra ważyły razem dwa tysiące czterysta sykli, licząc według sykli świątynnych. 86 Było poza tym dwanaście pucharów ze złota, napełnionych wonnościami; każdy z nich ważył dziesięć sykli, licząc według sykli świątynnych. Wszyst­kie puchary złote ważyły razem sto dwadzieścia sykli. 87 Na ofiary cało­palenia złożono łącznie: dwanaście mło­dych cielców, dwanaście bara­nów i dwanaście rocznych jagniąt, wraz z należącymi do nich darami na ofiary z pokarmów, oraz dwa­naście kozłów na ofiarę przebła­galną za grzechy. 88 Na ofiary pojed­nania natomiast złożono łącznie: dwadzieścia cztery woły, sześć­dziesiąt baranów, sześćdziesiąt kozłów i sześć­dziesiąt rocznych jagniąt. Tyle było darów ofiarnych, które złożono z okazji poświęcenia ołtarza, po jego namaszczeniu.

Spotkanie Jahwe z Mojżeszem: 7,89

89 Kiedy Mojżesz wszedł do Na­miotu Spotkania, żeby rozmawiać z Jahwe, usłyszał głos, który docho­dził do niego znad przebłagalni, umieszczonej nad Arką Świadec­twa, między dwoma cherubinami. Głos przemawiał [do niego].

Obsługa świecznika: 8,1-4

8

1 I przemówił Jahwe do Mojżesza w te słowa: 2 Zwróć się do Aarona i powiedz mu: Gdy będziesz umieszczał lampy na świeczniku, to zrób tak, żeby siedem lamp oświetlało przednią część świecz­nika. 3 Aaron tak uczynił: umieścił lampy na przedniej części świecz­nika, tak jak Jahwe polecił Mojże­szowi. 4 Świecznik był wykonany z kutego złota; kuta była część od podstawy aż do kwiatów. Został sporządzony dokładnie według wzoru, jaki Jahwe pokazał Mojże­szowi.

Przeznaczenie i służba lewitów: 8,5-26

5 I dalej mówił Jahwe do Mojże­sza tymi słowami: 6 Wyłącz spośród synów Izraela lewitów i poddaj ich oczyszczeniu. 7 Oczyszczenia doko­nasz w taki sposób: pokropisz ich wodą przebłagania, każesz im dok­ładnie ogolić całe ciało i dokładnie wyprać ubrania. W ten sposób niech dokonają oczyszczenia. 8 Po­tem niech złożą ofiarę całopalenia z cielca, a mąkę zmieszaną z oliwą - jako ofiarę z potraw. Ty zaś weź­miesz drugiego cielca i złożysz go na ofiarę prze­błagalną za grzechy. 9 Następnie każesz lewitom przyjść do Namiotu Spotkania i zwołasz tam zgromadzenie wszystkich synów Izraela. 10 Potem polecisz lewitom stanąć przed Jahwe, a synowie Izraela położą na nich swoje ręce. 11 I złoży Aaron lewitów - jako ofiarę kołysania dla Jahwe - w imieniu synów Izraela, przezna­czając ich na służbę dla Jahwe. 12 Potem lewici położą swoje ręce na głowach cielców, a ty ofiarujesz jed­nego z nich na przebłaganie za grze­chy, a drugiego jako całopalenie dla Jahwe, aby dokonać w ten sposób obrzędu przebłagania za grzechy lewitów.

13 Przed Aaronem i jego synami każesz stanąć lewitom i poświęcisz ich w ofierze kołysania dla Jahwe. 14 Wyłączysz spośród synów Izraela wszystkich lewitów i będą oni nale­żeć do Mnie.

15 Potem przyjdą lewici i będą pełnić swoją służbę w Namiocie Spotkania. W ten sposób dokonasz ich oczyszczenia, a także złożenia ich w ofierze kołysania. 16 Zostaną bowiem całkowicie Mi oddani spośród synów Izraela. Wziąłem ich dla siebie zamiast wszystkiego, co jako pierworodne otwiera łono matki, w miejsce wszystkich pier­worodnych synów Izraela. 17 Bo wszystko, co pierworodne w Izra­elu, tak spośród ludzi, jak i spośród zwierząt, należy do Mnie. Przez­naczyłem to dla siebie wtedy, kiedy dokonywałem zagłady wszystkich pierworodnych w ziemi egipskiej. 18 Wziąłem dla siebie lewitów za­miast pierworodnych synów Izra­ela. 19 Wyłączyłem ich całkowicie spośród synów Izraela i przeka­załem Aaronowi oraz jego synom. W imieniu wszystkich synów Izraela mają oni pełnić służbę w Na­miocie Spotkania, dokonując prze­błagania za grzechy synów Izraela, aby synowie Izraela nie byli nękani żadnymi plagami, gdy będą się zbli­żać do przybytku.

20 Mojżesz, Aaron i wszyscy zebrani razem synowie Izraela postąpili z lewitami dokładnie tak, jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi. Tak postąpili z nimi synowie Izraela. 21 Poddali się więc lewici oczyszczeniu i wyparli swoje szaty. Aaron złożył ich w ofierze kołysania przed obliczem Jahwe i dokonał za nich obrzędu przebłagania, żeby ich oczyścić. 22 Po tym wszystkim lewici przyszli pełnić swoją służbę w Na­miocie Spotkania w obecności Aarona i jego synów. Wszystko stało się z lewitami dokładnie tak, jak to Jahwe polecił Mojżeszowi.

23 Potem powiedział Jahwe do Mojżesza: 24 A oto obowiązki lewi­tów: Od dwudziestego piątego roku życia każdy lewita zacznie pełnić służbę w Namiocie Spotkania, sprawując powierzoną mu funkcję. 25 Po ukończeniu pięćdziesiątego roku życia przestanie pełnić swoje posługiwanie i [święte] służby. 26 Od tego czasu będzie już tylko służył pomocą swoim braciom w Namiocie Spotkania, czuwając, aby wszystko było wykonywane, jak należy, ale sam nie będzie już pełnił żadnej służby. Będziesz prze­strzegał tych wskazań, dotyczących posługiwa­nia lewitów.

Przepisy dotyczące Paschy: 9,1-14

9

1 W pierwszym miesiącu drugiego roku po wyjściu z Egiptu Jahwe przemówił do Mojżesza na pustyni Synaj. 2 Powiedział tak: Niech synowie Izraela obchodzą Paschę w określonym czasie. 3 Będziecie obchodzić Paschę zawsze o tym samym czasie, to jest dnia czternastego obecnego mie­siąca, o zmierzchu. Jest to czas [Paschy] ustalony raz na zawsze. Będziecie obchodzić to święto zgod­nie z wszystkimi jego prawami i zaleceniami. 4 Wydał tedy Mojżesz polecenie synom Izraela, żeby obchodzili Paschę. 5 Obchodzili więc święto Paschy dnia czternas­tego pierwszego miesiąca o zmierz­chu na pustyni Synaj. Czynili syno­wie Izraela wszystko dokładnie tak, jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi.

6 Byli tam jednak ludzie, którzy z powodu zetknięcia się ze zwło­kami byli nieczyści i nie mogli tego dnia obchodzić Paschy. Przyszli tedy owego dnia do Mojżesza oraz Aarona i tak powiedzieli Mojże­szowi: 7 Staliśmy się nieczyści wskutek zetknięcia się ze zwłokami. Dlaczego jednak nie mielibyśmy ucze­stniczyć w składaniu ofiary dla Jahwe tego dnia, razem z resztą synów w Izraelu? 8 Mojżesz zaś im odpowiedział: Poczekajcie! Zoba­czymy, co powie wam Jahwe. 9 Jahwe przemówił do Mojżesza tymi słowami: 10 Zwróć się do synów Izraela i powiedz im tak: Gdyby ktoś spośród was lub spośród waszych potomków stał się nieczysty wsku­tek zetknięcia się ze zwłokami albo gdyby się znajdował w podróży, z dala od domu, będzie mógł rów­nież obchodzić Paschę na cześć Jahwe. 11 Tacy niech obchodzą Paschę w drugim miesiącu, czter­nastego dnia tego miesiąca, o zmierzchu. Niech spożywają przy tym chleby tylko przaśne i gorzkie zioła. 12 Niech nie zostawiają nic do dnia następnego i niech nie łamią kości [baranka]. Będą obchodzić Paschę zgodnie z wszystkimi prze­pisami dotyczącymi tego święta. 13 Gdyby ktoś nie obchodził święta Paschy, choćby nie był wtedy nie­czysty ani nie znajdował się w dale­kiej podróży, niech będzie wyłą­czony spośród swego ludu. Będzie odpowiadał za to, że nie złożył ofiary dla Jahwe w dniu ustalonym. 14 Jeżeli jakiś cudzoziemiec miesz­kający z wami obchodzi Paschę na cześć Jahwe, to niech przestrzega wszystkich przepisów paschalnych. To samo prawo dotyczące Paschy obowiązuje zarówno was, jak i cudzoziemców.

Obłok nad namiotem: 9,15-23

15 Kiedy tylko skończono budo­wać przybytek, obłok okrył ów Na­miot Świadectwa. Od wieczora aż do rana unosiło się nad przybyt­kiem coś na kształt ognia. 16 I pow­tarzało się to ciągle: [w dzień] obłok pokrywał przybytek, a w nocy wy­glądał, jakby [był] z ognia. 17 Kiedy obłok unosił się znad namiotu, synowie Izraela zwijali obozowisko 18 i na polecenie Jahwe znów je roz­bijali. Pozostawali na jednym miejscu tak długo, jak długo obłok unosił się nad przybytkiem.

19 Jeżeli zdarzyło się, że obłok pozostawał dłużej nad przybytkiem, synowie Izraela okazywali posłu­szeństwo Jahwe i nie ruszali się z miejsca. 20 Tak też było, gdy obłok zatrzymywał się nad przybytkiem tylko na kilka dni: na polecenie Jahwe rozbijali obozowisko i na polecenie Jahwe je zwijali. 21 Jeżeli obłok zatrzymywał się nad przybyt­kiem tylko na krótki czas, od wie­czora do rana, i rano znikał, zwija­no obozowisko. Jeżeli obłok znikał dopiero po jednym dniu i jednej nocy, to wtedy zwijali obozowisko. 22 Jeżeli obłok pozostawał nad przybytkiem przez wiele dni albo przez cały miesiąc, albo nawet przez rok, to tak długo pozostawali syno­wie Izraela na miejscu, nie zwijając obozowiska. Gdy tylko obłok zaczy­nał znikać, zwijali swoje obozo­wisko. 23 Na polecenie Jahwe rozbi­jali obóz i zwijali go również tylko na polecenie Jahwe. Przestrzegali dokładnie nakazów Jahwe, zgodnie z tym, co przekazywał od Jahwe Mojżesz.

Przepisy o trąbach: 10,1-10

10

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Każ sobie zrobić dwie srebrne trąby; niech będą wykonane ze srebra kutego. Będą one służyły do zwoływania zgromadzenia i oznajmiały czas zwijania obozowiska. 3 Kiedy zosta­nie dany znak trąbami, całe zgromadzenie zbierze się koło ciebie przy wejściu do Namiotu Spot­kania. 4 Kiedy odezwie się głos tylko jednej trąby, zbierze się wokół cie­bie jedynie starszyzna i przywódcy oddziałów izraelskich. 5 Gdy odezwie się przeciągły głos trąb, zaczną zwijać obóz ci, którzy obozo­wali po stronie wschodniej. 6 Kiedy zaś odezwie się drugi przeciągły głos trąb, zaczną zwijać swoje obo­zowisko ci, którzy znajdują się po stronie południowej. Na ich wy­marsz będzie się trąbić przeciągle. 7 Będziecie też trąbić - ale nie prze­ciągle - w celu zwołania zgroma­dzenia. 8 Trąbić będą tylko kapłani, synowie Aarona. Niech to będzie prawo dla was i dla waszych potom­ków na wieki. 9 Gdy będziecie ruszali na wojnę przeciwko nieprzy­jacielowi, który zaatakuje wasz kraj, będziecie dąć w trąby prze­ciągle, aby wspomniał na was Jahwe, wasz Bóg, i abyście zostali uwolnieni od waszych nieprzy­jaciół. 10 Za dni waszej radości, z okazji świąt i pełni księżyca również niech zabrzmią trąby, gdy będziecie składać ofiary całopalenia i pojednania. One to będą o was przypominały Bogu waszemu. Ja jestem Jahwe, wasz Bóg. OD SYNAJU DO JORDANU 10,11-36,13

Wymarsz na Synaj: 10,11-36

11 W drugim roku, dwudziestego dnia drugiego miesiąca obłok uniósł się znad Przybytku Świa­dectwa. 12 Ruszyli tedy synowie Izraela w dalszą drogę, opuszczając pustynię Synaj. Obłok zatrzymał się ponownie na pustyni Paran.

13 Znaleźli się w drodze po raz pierwszy zgodnie z poleceniem, które Jahwe przekazał przez Moj­żesza. 14 Jako pierwsza szła chorą­giew obozowiska synów Judy podzielonego na oddziały, którym przewodził Nachszon, syn Ammina­daba. 15 Oddzia­łom z pokolenia synów Issachara przewodził Neta­neel, syn Suara, 16 a oddziałami z pokolenia synów Zabulona dowo­dził Eliab, syn Chelona. 17 Przy­by­tek rozebrano. Synowie Gerszona i synowie Merariego ruszyli, niosąc przybytek. 18 Jako druga szła cho­rągiew obozowiska synów Rubena, podzielona na oddziały, którym przewodził Elisur, syn Szedeura. 19 Oddziałom z pokolenia synów Symeona prze­wodził Szelumiel, syn Suriszaddaja, 20 a oddziałami z po­kolenia synów Gada dowodził syn Deuela. 21 Ruszyli też Kehatyci, niosąc święte przedmioty, podczas gdy inni, czekając na ich przybycie, już wznosili przybytek. 22 Potem szła chorągiew obozowiska synów Efraima, podzielona na oddziały, którym przewodził Eliszama, syn Ammihuda. 23 Oddziałom z poko­lenia synów Manassesa przewodził Gamliel, syn Pedahsura, 24 a od­działami z pokolenia Beniamina dowodził Abidan, syn Gideoniego. 25 Następnie szła chorągiew obozo­wiska synów Dana, podzielona na oddziały, które tworzyły straż tylną całego obozu. Oddziałami Dana do­wodził Achiezer, syn Ammiszad­daja. 26 Od­działom z pokolenia synów Asera przewodził Pagiel, syn Okrana, 27 a oddziały synów Nefta­lego prowadził Achira, syn Enana. 28 W takim porządku ruszyli syno­wie Izraela, podzieleni na poszcze­gólne oddziały. Tak wyruszyli w drogę.

29 Mojżesz powiedział do Cho­baba, syna Reuela, Madianity, swojego teścia: Idziemy do kraju, o któ­rym Jahwe powiedział, że da go nam w posiadanie. Chodź z nami! Uczynimy wiele dobrego dla ciebie, gdyż Jahwe obiecał czynić dobrze Izraelowi. A Chobab odpo­wiedział: 30 Nie pójdę z tobą. Wra­cam do mojego kraju i do mojej rodziny. 31 Ale Mojżesz nastawał, mówiąc: Proszę cię, nie opuszczaj nas. Ponieważ znasz dobrze oko­lice, w które się udajemy, aby rozbić obozowisko na pustyni, będziesz nam służył za przewodnika. 32 Jeżeli pójdziesz z nami, podzie­limy się z tobą dobrami, które nam przyobiecał Jahwe.

33 I tak wyruszyli spod góry Jahwe. Szli przez trzy dni, mając przed sobą ciągle Arkę Przymierza - przymierza zawartego z Jahwe - i szukali miejsca, na którym mog­liby zatrzymać się na odpoczynek. 34 Obłok Jahwe był nad nimi w ciągu dnia, gdy opuszczali obozo­wisko. 35 Kiedy arka ruszała w dal­szą drogę, Mojżesz mówił: Podnieś się, o Jahwe, i niech się rozpierz­chną Twoi wrogowie. Niech znikną sprzed Twojego oblicza wszyscy, którzy Cię nienawidzą. 36 A kiedy arka się zatrzymywała, mówił: Wróć, o Jahwe, do niezliczonych zastępów Izraela!

Mojżesz i starsi ludu: 11,1-35

11

1 Ludzie zaczęli szemrać przeciw Jahwe z powodu rzekomego zła, jakie ich spot­kało. Słysząc to Jahwe zapłonął gniewem i ogarnął ich Jego ogień, i strawił doszczętnie całe ich obozowisko. 2 Zaczął tedy lud wołać do Mojżesza. Prosił przeto Mojżesz Jahwe i ogień wygasł. 3 I nazwano to miejsce Ta­beera, gdyż tam właśnie zapłonął przeciw nim płomień Jahwe.

4 Całe pospólstwo znajdujące się pośród Izraelitów było wyraźnie rozdrażnione, a i sami Izraelici zaczęli płakać i wołać: Kto nam da mięsa do jedzenia? 5 Jeszcze pamię­tamy ryby, które jedliśmy za darmo w Egipcie, ogórki, melony, pory, cebulę i czosnek. 6 A teraz skurczyły się już nam żołądki! Niczego z tych rzeczy nie mamy! Nasze oczy patrzą tylko na mannę.

7 Manna zaś przypominała wyglądem ziarna kolendry, a w ko­lorze była podobna do żywicy. 8 Lu­dzie rozchodzili się, by zbierać mannę, którą następnie mełli w żarnach lub tłukli w moździe­rzach, po czym gotowali ją w naczy­niach lub robili z niej placki. Sma­kowała jak ciasto z oliwą. 9 Kiedy nocą rosa pokrywała ziemię, spa­dała również manna.

10 I usłyszał Mojżesz, jak ludzie płakali, każdy w swojej rodzinie, u wejścia do namiotów. Zapłonął tedy Jahwe wielkim gniewem, 11 a Mojżesz posmutniał bardzo i powiedział do Niego: Czemuż to tak srodze obchodzisz się ze swoim sługą i czemuż to ja nie znalazłem łaski w Twoich oczach i muszę dźwigać sam odpowiedzialność za cały ten naród? 12 Czyż to ja począ­łem ten lud w moim łonie? Czy to ja go zrodziłem, żebyś miał mi mówić: Noś go na swoim łonie, tak jak piastunka nosi powierzone jej niemowlę, i zanieś aż do ziemi, którą poprzysiągłem dać waszym ojcom? 13 Skądże ja wezmę mięsa, żeby obdzielić nim cały ten lud? Płaczą wszak dokoła mnie i wołają: Daj nam mięsa do jedzenia! 14 Ja nie mogę sam o własnych siłach dźwigać troski o cały ten lud. Jest to ciężar ponad moje siły. 15 Jeśli masz tak ze mną postępować, raczej zabij mnie, proszę, jeśli znalazłem łaskę w Twoich oczach, żebym nie patrzył już więcej na moją udrękę.

16 Jahwe powiedział do Mojże­sza: Zwołaj tu siedem­dziesięciu mężów spośród starszyzny izrael­skiej, tych, których znasz jako star­szych i przełożonych ludu. Niech się zbiorą koło Namiotu Pojed­nania, i ty bądź z nimi. 17 Ja sam zstąpię i będę rozmawiał z tobą. Ducha, który spoczywa na tobie, wezmę i przeniosę na nich, aby mogli dźwigać wspólnie z tobą ciężar troski o cały lud; abyś już nie był skazany jedynie na własne siły. 18 Ty zaś wydasz całemu ludowi takie polecenie: Oczyśćcie się na jutro! Otrzymacie mięso do jedze­nia, skoro już tak bardzo lamen­towaliście wobec samego Jahwe, mówiąc: Kto nam da mięsa do jedzenia? W Egipcie dobrze nam było! Otóż Jahwe da wam mięsa i będziecie mogli najeść się [do syta]. 19 I będziecie mieć to mięso nie przez jeden dzień, nie przez dwa ani przez pięć, ani przez dziesięć, ani przez dwadzieścia dni, 20 lecz przez cały miesiąc, tak że aż wam nosem wyjdzie i wzbudzi w was wstręt za to, że odrzuciliście Jahwe, który jest pośród was, i lamentowa­liście przed Nim i pytali: A po cóż wyszliśmy z tego Egiptu?

21 I powiedział Mojżesz: Lud, który jest ze mną, liczy sześćset tysięcy dorosłych mężczyzn, a Ty mówisz: Dam im mięsa, które będą jedli do syta przez cały miesiąc. 22 Czyż będzie można zabić dla nich tyle owiec i wołów, żeby wszyscy najedli się do syta? Czyż wyłowi się wszystkie ryby z morza, żeby dla wszystkich starczyło? 23 A Jahwe odpowiedział Mojżeszowi: Czyż ręka Jahwe jest zbyt krótka, żeby ich dosięgnąć? Zobaczysz za chwilę, czy stanie się to, co powiedziałem, czy też nie.

24 Wyszedł Mojżesz i przekazał ludowi słowa Jahwe. Zgromadził też siedemdziesięciu starszych ludu i ustawił ich wokół namiotu. 25 I zstąpił Jahwe wśród obłoków, i przemawiał do Mojżesza, a potem wziął znad Mojżesza ducha i prze­kazał go siedemdziesięciu star­szym. A skoro tylko spoczął na nich duch, zaczęli prorokować. Ale później już się to nie powtórzyło. 26 W obozie zostali dwaj mężowie: jeden nazywał się Eldad, a drugi Medad. Na nich również spoczął duch. Znajdowali się oni, co prawda, między spisanymi, ale nie przyszli do namiotu. Prorokowali w obozie. 27 Przybiegł tedy do Moj­żesza pewien młodzieniec i doniósł o tym, mówiąc: Eldad i Medad pro­rokują w obozie. 28 Wtedy odezwał się Jozue, syn Nuna, sługa Mojże­sza od pierwszych lat swojej mło­dości: Mojżeszu, panie mój, zabroń im tego! 29 Mojżesz jednak odpo­wie­dział: Czy jesteś zazdrosny o mnie? Obyż cały lud Jahwe stał się Jego prorokiem, obyż Jahwe na wszyst­kich wylał swego ducha! 30 I odszedł Mojżesz do obozu, on sam i starsi Izraela.

31 I powiał, z woli Jahwe, silny wiatr od morza, niosąc ze sobą stada przepiórek, które spadły na obozowisko i okoliczne tereny, na odległość około jednego dnia drogi w jednym kierunku i na odległość około jednego dnia drogi w drugim kierunku od obozu. Ziemia była nimi pokryta warstwą grubą na dwa łokcie. 32 Przez cały ten dzień, przez całą noc i w ciągu dnia nas­tępnego ludzie wychodzili i zbierali przepiórki. Ten, który zebrał naj­mniej, przyniósł ze sobą dziesięć chomerów. Zebrane przepiórki rozkładano wszędzie wokół obozu. 33 Ale jeszcze czuli między zębami mięso przepiórek, jeszcze nie zdołali przeł­knąć os­tatnich kęsów, kiedy Jahwe wybuchnął gniewem i dot­knął cały lud bolesną plagą. 34 Dla­tego nazwano to miejsce Kibrot-Hattaawa, gdyż tam pogrzebano ludzi, którymi zawładnęło pożąda­nie. 35 Z Kibrot-Hattaawa wyru­szono w kierunku Chaserot, gdzie też rozbito obóz.

Miriam i Aaron: 12,1-16

12

1 Miriam i Aaron mieli za złe Mojżeszowi, że wziął sobie za żonę pewną Kuszytkę. Rzeczy­wiście bowiem wziął sobie za żonę pewną Kuszytkę. 2 Mówili: Czyż Jahwe prze­mawiał tylko do Moj­żesza? Czyż nie przemawiał także i przez nas? I usłyszał to Jahwe. 3 Tymczasem Mojżesz był człowie­kiem bardzo skromnym, skrom­niejszym niż wszyscy ludzie, którzy kiedykolwiek żyli na ziemi. 4 I po­wiedział Jahwe do Mojżesza, Aarona i Miriam: Wyjdźcie wszyscy troje i udajcie się w stronę Namiotu Spotkania. I wyszli wszyscy troje. 5 A Jahwe zstąpił w obłoku i zatrzy­mał się przy wejściu do namiotu. Potem wezwał do siebie Aarona i Miriam. Gdy podeszli oboje, 6 po­wiedział:

Posłuchajcie moich słów: / Jeśli jest wśród was jakiś prorok Boży, / to Ja objawię mu się w widzeniu / i przez sny do niego przemówię.

7 Inaczej jest ze sługą moim, Moj­żeszem. Uznany on jest za wiernego w całym moim domu. 8 Rozmawiam z nim twarzą w twarz, i to wprost, a nie w przypo­wieściach; on zaś może się wpatrywać w oblicze Jahwe. I jak wy macie odwagę wys­tępować przeciwko mojemu słudze, Mojżeszowi? 9 I zapłonął Jahwe gniewem przeciwko nim, i odszedł stam­tąd.

10 Obłok uniósł się także znad namiotu, a Miriam stała się biała od trądu jak śnieg. Kiedy Aaron zwrócił się ku Miriam, zobaczył, że cała była pokryta trądem. 11 Wtedy rzekł Aaron do Mojżesza: Panie mój, proszę cię usilnie, nie poczytuj nam tego grzechu, którego dopuściliśmy się lekkomyślnie. 12 Nie pozwól, aby była ona jak dziecko, które się wydobywa z łona matki martwe, z ciałem na pół zepsutym. 13 Zaczął tedy Mojżesz tak wołać do Jahwe: O Boże mój, błagam Cię, ulecz ją! 14 Rzekł tedy Jahwe do Mojżesza: Gdyby jej ojciec splunął jej w twarz, to czyż nie byłaby okryta hańbą co najmniej przez siedem dni? Niech więc pozostanie przez siedem dni poza obozem, a potem znów będzie mogła wrócić. 15 Wydalono tedy Miriam na siedem dni z obozu, a lud nie opuszczał tego miejsca aż do powrotu Miriam. 16 Potem wyru­szył lud z Chaserot i rozbito na­mioty na pustyni Paran.

Zwiadowcy w Kanaanie: 13,1-14,45

13

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Wyślij ludzi, żeby dokonali rozpoznania w krainie kananejskiej, którą daję synom Izraela. Wyślecie na zwiad po jednym człowieku z każdego pokolenia. Wysłannikami niech będą przywódcy poszczególnych pokoleń. 3 Wysłał ich więc Mojżesz z pustyni Paran, tak jak nakazał Jahwe. Wszyscy wysłannicy byli przywódcami synów Izraela. 4 Oto ich imiona: z pokolenia Rubena - Szammua, syn Zakkura; 5 z poko­lenia Symeona - Szafat, syn Chor­iego; 6 z pokolenia Judy - Kaleb, syn Jefunnego; 7 z pokolenia Issa­chara - Jigeal, syn Józefa; 8 z poko­lenia Efraima - Ozeasz, syn Nuna; 9 z pokolenia Beniamina - Palti, syn Rafu; 10 z pokolenia Zabulona - Gaddiel, syn Sodiego; 11 z pokolenia Józefa i Manassesa - Gaddi, syn Susiego; 12 z pokolenia Dana - Ammiel, syn Gemalliego; 13 z poko­lenia Asera - Setur, syn Miszaela; 14 z pokolenia Neftalego - Nachbi, syn Wafsiego; 15 z pokolenia Gada - Geuel, syn Makiego. 16 Takie były imiona tych, których Mojżesz wys­łał na zwiad do ziemi kananejskiej. Ozeaszowi, synowi Nuna, nadał też Mojżesz imię Jozue.

17 Wysłał ich tedy Mojżesz na zwiad do ziemi kananejskiej. I po­wiedział im tak: Idźcie przez Negeb, potem przez góry. 18 Przyglądajcie się dokładnie całej krainie, abyście mogli stwierdzić, jaka jest i jacy są ludzie, którzy tam mieszkają: czy są silni, czy słabi, bardzo liczni czy nieliczni; 19 jaka jest ziemia, którą zamieszkują: dobra czy zła; jakie są ich miasta: bez murów obronnych czy obwarowane; 20 ziemia czy jest urodzajna, czy nie, pokryta drze­wami czy nie? Nie bójcie się, przy­nieście coś z owoców tej ziemi, A był to czas dojrzewania pierw­szych winogron.

21 Poszli więc i oglądali staran­nie cały kraj, od pustyni Synaj aż do Rechob, leżącego przy drodze do Chamat. 22 Przemierzyli Negeb i doszli aż do Hebronu, gdzie miesz­kali Achiman, Szeszaj i Talmaj, synowie Anaka. Hebron był zbudo­wany siedem lat wcześniej niż Soan w Egipcie. 23 Kiedy przybyli w dolinę Eszkol, wycięli jedną gałąź winnego krzewu razem z winnymi jagodami, umocowali ją do specjalnego drąż­ka i nieśli we dwóch. Wzięli też kilka owoców granatu i parę fig. 24 Dolinie tej nadano nazwę Eszkol, bo tam sy­nowie Izraela odcięli gałąź wino­gron.

25 Po czterdziestu dniach wrócili z rozpoznawania kraju. 26 Udali się na pustynię Paran, do Kadesz, gdzie spotkali Mojżesza i Aarona oraz całe zgromadzenie synów Izraela. Przed nimi oraz przed całym zgromadzeniem złożyli spra­wozdanie z wyprawy i pokazali im przyniesione owoce ziemi. 27 I po­wiedzieli Mojżeszowi: Byliśmy w krainie, do której nas wysłałeś. Jest to ziemia rzeczywiście mlekiem i miodem płynąca. Oto niektóre jej owoce. 28 Ale naród tam mieszka­jący jest potężny, a miasta są dobrze obwarowane i bardzo wiel­kie. Spotkaliśmy tam również synów Anaka. 29 W okolicach Negeb mieszkają Amalekici, w górach - Chetyci, Jebuzyci i Amoryci, a Kananejczycy nad brzegiem morza i wzdłuż Jordanu. 30 Kaleb polecił ludowi zaprzestać narzekań na Mojżesza. Mówił przy tym: Wstańmy, uderzmy na ten kraj, którym możemy zawładnąć.

31 Ale ci, którzy byli tam razem z nim, powiedzieli: Nie możemy zaatakować tego ludu, bo jest on silniejszy od nas. 32 I zaczęli opo­wiadać wszystkim synom Izraela o kraju, który na własne oczy oglą­dali. Mówili tak: Kraj, któryśmy przemierzyli wzdłuż i wszerz, aby go dobrze poznać, to kraj pożerający swoich mieszkańców. Ludzie, których tam spot­kaliśmy, są wyso­kiego wzrostu. 33 Widzieliśmy tam olbrzymów, potomków Anaka, pochodzącego z owej rasy olbrzy­mów. W porównaniu z nimi my sami - i w naszych oczach, i według ich oceny - bylibyśmy jak szarań­cza.

14

1 I wszyscy zgromadzeni podnieśli głos, wołając do­nośnie i lamentując przez całą noc. 2 Wszyscy synowie Izraela szemrali przeciw Mojżeszowi i Aaronowi, a całe zgromadzenie mówiło do nich: Szkoda, że nie pomarliśmy w krainie egipskiej albo nie wygi­nęliśmy na tej pustyni. 3 Po cóż pro­wadził nas Jahwe do tego kraju? Żebyśmy tu mieli wszyscy paść od miecza, a nasze dzieci i żony żeby stały się ich łupem. Czy nie byłoby lepiej dla nas wrócić do Egiptu? 4 I mówili jedni do drugich: Wybie­rzmy sobie wodza i wracajmy do Egiptu!

5 Wtedy Mojżesz i Aaron padli na twarze przed całym zgromadze­niem synów Izraela, 6 a Jozue, syn Nuna, oraz Kaleb, syn Jefunnego, dwaj spośród tych, którzy poszli na zwiad do ziemi kananejskiej, rozdarli swoje szaty 7 i tak zaczęli mówić do całego zgromadzenia synów Izraela: Kraj, któryśmy przemierzyli w czasie naszego zwiadu, jest wspaniały. 8 Jeżeli Jahwe okaże nam swoją łaskawość, to wprowadzi nas do tej krainy i da nam ją na własność. Jest to kraj płynący mlekiem i miodem. 9 Tylko nie buntujcie się przeciw Jahwe i nie bójcie się mieszkańców tego kraju, gdyż staną się naszym łu­pem. Już zabrakło im tego, co stanowiło ich obronę, natomiast naszą obroną jest Jahwe. Nie lękajcie się ich tedy. 10 Kiedy całe zgromadzenie mówiło o tym, żeby ich ukamienować, chwała Jahwe objawiła się nad Namiotem Spot­kania wobec wszystkich synów Izraela. 11 Wtedy powiedział Jahwe do Mojżesza: Jak długo jeszcze ten naród będzie Mnie znieważał? Jak długo jeszcze nie będzie Mi wierzył, mimo tylu cudów, których doko­nałem na jego oczach? 12 Ześlę nań zarazę i wyniszczę go. A ty staniesz się ojcem narodu większego i potęż­niejszego niż oni. 13 Po­wiedział tedy Mojżesz do Jahwe: Egipcjanie wie­dzą już, że to Ty mocą swoją wypro­wadziłeś ich z Egiptu. Donieśli o tym już także mieszkańcom tego kraju. 14 Wszyscy teraz wiedzą, że Ty, Jahwe, jesteś w pośrodku tego ludu, że okazujesz mu swoje ob­licze, że Twój obłok utrzymuje się nad nimi i że ty idziesz przed nimi za dnia jako słup z obłoku, a nocą - jako słup ognisty. 15 Jeżeli wytra­cisz ten lud co do jednego, to na­rody, które o Tobie słyszały, po­wiedzą: 16 Jahwe nie potrafił wprowadzić tego ludu do ziemi, którą im poprzysiągł, i dlatego wytracił ich na pustyni. 17 Niech więc teraz objawi się wielka moc Pana zgodnie z tym, co powie­działeś: 18 Jahwe jest nieskory do gniewu, ale bogaty w dobroć, niepo­mny na niegodziwości i grzechy. Nie traktuje jednak grzesznika jak nie­winnego, a dzieci karze za występki ich ojców, aż do trzeciego i czwar­tego pokolenia. 19 Wybacz temu ludowi jego niegodziwości według wielkiego miłosierdzia Twego, tak jak przebaczałeś mu od wyjścia z Egiptu aż dotąd. 20 Jahwe powie­dział: Przebaczam na Twoją prośbę. 21 Ale Ja żyję i chwała Jahwe wypełni całą ziemię. 22 Wszyscy, którzy widzieli moją chwałę i cuda zdziałane przeze Mnie w Egipcie i na pustyni, wszyscy ci, którzy kusili Mnie już dziesięć razy, a nie słuchali mojego głosu, 23 nie zoba­czą kraju, który Ja poprzy­siągłem ich ojcom. Żaden z tych, którzy Mną wzgardzili, nie zobaczy tej krainy. 24 Tylko sługa mój Kaleb, ożywiony innym duchem i wiernie przywiązany do Mnie, wejdzie do kraju, ku któremu wyruszył, a jego potomkowie wezmą go w posia­danie. 25 Amalekici i Kananejczycy mieszkają w dolinie. Jutro zawró­ci­cie i udacie się w kierunku pustyni drogą wiodącą nad Morze Czer­wone.

26 Jahwe mówił do Mojżesza i Aarona tak: 27 Jak długo jeszcze będę znosił to przewrotne zgroma­dzenie, które tak szemrze przeciw Mnie? Doszły do Mnie szemrania synów Izraela, występujących przeciw Mnie. 28 Powiedz im: Żyję Ja, mówi Jahwe! Postąpię z wami tak, jak się tego domagaliście ode Mnie. 29 Wasze trupy zaścielą pus­tynię. Żaden z was, którzyście zostali poddani spisowi, licząc od dwudziestego roku życia wzwyż, wy szemrzący przeciw Mnie, 30 nie wej­dzie do krainy, w której poprzysią­głem was osiedlić. Nie spotka to jedynie Kaleba, syna Jefunnego, i Jozuego, syna Nuna. 31 Natomiast wasze małe dzieci, te, o których mówiliście, że staną się łupem [waszych wrogów], tam wprowa­dzę i one dopiero zobaczą kraj, którym wyście wzgardzili. 32 A waszymi trupami będzie zasłana pustynia, 33 synowie wasi zaś będą się błąkali ze swymi stadami przez czterdzieści lat po pustyni i dopóty będą się ugi­nać pod ciężarem waszej niena­wiści, dopóki i wasze trupy nie roz­padną się na pustyni. 34 Jak przez czterdzieści dni przeprowadzaliście zwiad w [przyobiecanym wam] kraju - ile dni, tyle lat - tak przez czterdzieści lat będziecie cierpieć za wasze winy i przekonacie się sami, co to znaczy być daleko ode Mnie. 35 Ja Jahwe, Ja wam to powiedzia­łem. Oto, co uczynię temu zgroma­dzeniu przewrotnemu, które przeciw Mnie wystąpiło: pochłonie ich ta pustynia, zginą na niej.

36 Ludzie, których wysłał Moj­żesz na zwiad do ziemi kananejskiej i którzy po powrocie stamtąd na­mawiali do buntu przeciwko niemu całe zgromadzenie [fałszywie] przedstawiając ów kraj, 37 ci wszy­scy, którzy tak mówili o tym kraju, rażeni plagą skonali nagle na oczach Jahwe. 38 Jedynie Jozue, syn Nuna, i Kaleb, syn Jefunnego, ocaleli spośród tych, co byli na zwiadzie w ziemi [kananejskiej].

39 Mojżesz przekazał te słowa wszystkim synom Izraela, czym zasmucił bardzo cały naród.  40 Wsta­­wszy wczesnym rankiem, wyruszyli na szczyt góry, mówiąc: Pójdziemy do ziemi, o której mówił Jahwe, bośmy naprawdę zgrzeszyli. 41 Ale Mojżesz powiedział: Dlaczego łamiecie nakaz Jahwe? To się wam nie uda! 42 Nie idźcie tam, bo nie ma już wśród was Jahwe. Nie do­prowadzajcie do tego, żeby was wyniszczyli wasi nieprzyjaciele. 43 Czekają tam na was Amalekici i Kananejczycy. Wszyscy zginiecie od miecza, bo odwróciliście się od Jahwe. Jahwe nie będzie już z wami. 44 Oni jednak uparli się, żeby iść na szczyt góry. Tylko Arka Przymierza Pana i Mojżesz nie opuścili obozu. 45 Wówczas miesz­kający w tych górach Amalekici i Kananejczycy zstąpili na dół, roz­gromili ich i rozproszyli po całym kraju, aż do miejscowości Chorma.

Ofiary i posługa kapłanów: 15,1-41

15

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Zwróć się do synów Izraela i powiedz im tak: Kiedy wejdziecie do kraju, w którym pozostaniecie, gdyż Ja wam go daję, 3 i kiedy już złożycie na cześć Jahwe ofiarę trawioną przez ogień, czyli ofiarę całopalenia, albo ofiarę w związku z wypełnieniem jakiegoś ślubu, albo jakąkolwiek ofiarę dobrowolną, albo wreszcie ofiarę z okazji waszych świąt, aby przez spalenie cielców lub owiec zgoto­wać woń miłą dla Jahwe, 4 wówczas ten, kto będzie składał ofiarę dla Jahwe, niech przyniesie - jako dar na ofiarę z pokarmów - jedną dzie­siątą efy mąki zmieszanej z jedną czwartą hinu oliwy. 5 Jako ofiarę z płynów winno się złożyć - przy ofierze całopalenia lub ofierze pojednania - jedną czwartą hinu wina do każdego baranka. 6 Przy ofierze z barana należy złożyć jako ofiarę z pokarmów dwie dziesiąte czystej mąki zmieszanej z jedną trzecią hinu oliwy. 7 Przy ofierze z płynów powinno się złożyć jedną trzecią hinu wina jako woń miłą dla Jahwe. 8 Gdy będziesz składał mło­dego cielca, czy to na ofiarę całopa­lenia, czy to jako ofiarę w związku z wypełnieniem ślubu, czy wreszcie jako ofiarę pojednania dla Jahwe, 9 wówczas razem z cielcem złożysz jako ofiarę z pokarmów trzy dzie­siąte [efy] najczystszej mąki zmieszanej z połową hinu oliwy, 10 a jako ofiarę z płynów - pół hinu wina. Będzie to razem [z cielcem] ofiara strawiona przez ogień na woń miłą dla Jahwe.

11 Tak należy postępować przy składaniu ofiary z każdego cielca, barana, jagnięcia albo koźlęcia. 12 Tak macie uczynić przy każdej sztuce, stosownie do liczby zwierząt składanych na ofiarę. 13 Tak będzie postępował każdy z was, gdy będzie spalał ofiarę na woń miłą dla Jahwe. 14 Podobnie zachowa się każdy mieszkający z wami cudzo­ziemiec lub jakikolwiek inny czło­wiek od wielu pokoleń mieszkający wśród was, gdy będzie chciał złożyć ofiarę jako woń miłą dla Jahwe. 15 To samo prawo obowiązuje w tym przypadku zarówno was, jak i ob­cych, którzy wśród was przebywają. Prawo to zostało ustanowione na zawsze dla wszystkich waszych potomków, tak dla cudzoziemców, jak i dla was, wobec Jahwe. 16 Jed­ne i te same reguły obowiązują was i cudzoziemców, którzy wśród was żyją.

17 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 18 Zwróć się do synów Izraela i powiedz im tak: 19 Kiedy już przybędziecie do kraju, ku któ­remu was prowadzę, i kiedy już zaczniecie się żywić chlebem tej ziemi, złożycie ofiarę dla Jahwe. 20 Jako pierwociny ciasta złożycie w darze okrągły placek. Ofiarujecie go jako szczególny dar klepiska. 21 Jako pierwociny z waszych po­karmów będziecie składać ofiarę dla Jahwe wy i wasi potomkowie.

22 Jeżeli dopuścicie się jakiegoś wykroczenia przez nieuwagę, łamiąc któreś z przykazań danych Moj­żeszowi przez Jahwe 23 [albo sprzeniewierzając się] czemukol­wiek, co zostało zlecone Mojżeszowi przez Jahwe od dnia, w którym Jahwe dał swoje przykazania, przez wszystkie wasze pokolenia, jeżeli więc ktoś wykroczył przez nieuwagę 24 i nikt ze zgromadzenia nie spos­trzegł tego, to całe zgromadzenie złoży młodego cielca jako ofiarę całopalenia na woń miłą dla Jahwe razem z ofiarą z potraw i z ofiarą z płynów, zgodnie z przepisami, oraz jednego kozła na ofiarę prze­błagania za grzechy. 25 Kapłan dokona obrzędu przebłagania za grzechy całego zgromadzenia synów Izraela i grzechy ich będą im przebaczone, bo były to wykro­cze­nia, których dopuszczono się przez nieuwagę. Złożą oni też swoje ofiary: ofiarę strawioną przez ogień na cześć Jahwe, ofiarę prze­błagania Jahwe za grzechy, czyli za wykro­czenia, których dopuścili się przez nieuwagę. 26 I tak zostanie uniewin­nione całe zgromadzenie synów Izraela oraz wszyscy cudzoziemcy żyjący wśród was, bo lud dopuścił się tych wykroczeń przez nieuwagę.

27 Jeżeli wykroczenia przez nie­uwagę dopuścił się pojedynczy czło­wiek, to złoży ofiarę z jednego koźlęcia rocznego na przebłaganie za grzech. 28 Kapłan dokona obrzę­du przebłagania Jahwe za wykro­czenie tego, który zbłądził przez nieuwagę. Po dokonaniu przebła­gania człowiek ten będzie wolny od winy. 29 To samo prawo, dotyczące popełnienia jakiegoś zła przez nie­uwagę, odnosi się do każdego zarówno spośród synów Izraela, jak i spośród cudzoziemców, żyjących między wami. 30 Gdyby zaś ktoś z was lub jakiś cudzoziemiec z całą świadomością dopuścił się zła, powinien być wyłączony spośród swego ludu. 31 Pogardził on bowiem słowem Jahwe i złamał Jego przy­kazanie: zostanie wyłączony [ze swojej społeczności] i poniesie odpo­wiedzialność za swoją winę.

32 Gdy synowie Izraela znaj­dowali się na pustyni, spotkali tam pewnego człowieka, który zbierał drwa w dzień szabatu. 33 Ci, którzy go spotkali przy zbieraniu drew, przyprowadzili go do Mojżesza oraz Aarona i postawili przed całym zgromadzeniem. 34 Oddano go pod straż, bo jeszcze nie zdecydowano, co należy z nim uczynić. 35 A Jahwe powiedział do Mojżesza: Człowiek ten musi umrzeć. Całe zgroma­dze­nie wyprowadzi go za obóz i uka­mienuje. 36 Tak więc wszyscy zgro­madzeni wyprowadzili go z obozu i ukamienowali. Poniósł śmierć zgodnie z poleceniem, jakie Mojżesz otrzymał od Jahwe.

37 Powiedział Jahwe do Mojże­sza: 38 Zwróć się do synów Izraela i powiedz im, żeby sobie robili, oni sami oraz ich potomkowie, frędzle na brzegach szat. Wszystkie frędzle powinny być wykonane ze sznurka z purpury fioletowej. 39 Będziecie nosić owe frędzle po to, żebyście, patrząc na nie, mogli sobie przypo­minać wszystkie moje przykazania i wpro­wadzać je w życie, a nie pod­dawać się pożądliwościom waszych serc i oczu, wiodących was ku nie­prawości. 40 Będziecie więc przypo­minali sobie wszystkie moje przy­kazania i wprowadzali je w życie, dzięki czemu będziecie święci w oczach waszego Boga. 41 Ja jestem Jahwe, wasz Bóg, który was wyprowadził z ziemi egipskiej, aby być waszym Bogiem. Ja jestem Jahwe, wasz Bóg.

Bunt Koracha, Datana i Abirama: 16,1-17,28*

16

1 Korach, syn Jishara, syna Kehata, syna Lewiego, zawarł przymierze z Datanem i Abiramem, synami Eliaba, oraz z Onem, synem Peleta, syna Rubena. 2 Razem powstali przeciw Mojżeszowi, mając po swojej stronie dwustu pięćdziesięciu ludzi spośród synów Izraela, przywódców zgromadzenia, członków rady i ludzi powszechnie szanowanych. 3 Oni to wystąpili przeciwko Moj­żeszowi i Aaronowi, mówiąc: Dosyć już tego! Całe zgromadzenie jest święte, wszyscy są święci i Jahwe jest pośród nich. Dlaczegóż to wy wynosicie się ponad całe zgro­madzenie Jahwe? 4 Kiedy Mojżesz to usłyszał, upadł na twarz, 5 po czym przemówił do Koracha i jego ludzi w te słowa: Jutro Jahwe pokaże ci, kto rzeczywiście należy do Niego, kto jest naprawdę święty i kto może zbliżyć się do Niego. 6 Zróbcie tak: Korach i jego ludzie niech wezmą kadzielnice, 7 a jutro niech rozpalą węgle i nałożą won­ności przed Jahwe. Ten, którego Jahwe wybierze, okaże się świętym. Dosyć już tego, synowie Lewiego.

8 Ponadto powiedział Mojżesz do Koracha: Posłu­chajcież, synowie Lewiego: 9 Czy mało wam tego, że Bóg Izraela oddzielił was od reszty Izraela, pozwalając wam zbliżyć się do siebie, abyście mogli pełnić służbę w przybytku Jahwe i stojąc przed całym zgromadzeniem, pełnić w jego imieniu służbę? 10 On to sprawił, że możesz się zbliżać do Niego, ty i wszyscy twoi bracia, synowie Lewiego, razem z tobą. A wy domagacie się jeszcze god­ności ka­płańskiej! 11 To w tym celu ty i ci twoi ludzie występujecie przeciw Jahwe! A Aaron, kimże on jest, że szemrzecie przeciwko niemu?

12 Kazał też Mojżesz przywołać do siebie Datana i Abirama, synów Eliaba, ale oni oświadczyli, że nie przyjdą. 13 Mówili przy tym: Czyż nie dosyć, że nas wyprowadziłeś z kraju płynącego mlekiem i miodem, byśmy wyginęli na pustyni, a teraz jeszcze chcesz panować nad nami? 14 Przecież kraj, do którego nas przywiodłeś, nie opływa w mleko i miód! Nie dałeś nam w posiadanie terenów pokrytych winnicami! Myślisz, że ludzie nie widzą tego wszystkiego? Nie przyjdziemy!

15 Wtedy Mojżesz, rozgniewa­wszy się bardzo, powiedział do Jahwe: Nie zważaj, proszę, na ich ofiary. Żadnemu z nich nie wziąłem nawet jednego osła, nikomu nie wyrządziłem najmniejszej krzywdy. 16 Do Koracha zaś Mojżesz powie­dział: Jutro staniesz przed Jahwe, ty sam, wszyscy twoi ludzie, ty i oni wspólnie z Aaronem. 17 Niech każdy z was weźmie jedną kadzielnicę i nałoży kadzidła, i niech każdy z was przyniesie swoją kadzielnicę przed Jahwe, razem dwieście pięć­dziesiąt kadzielnic. Także ty i Aaron przynieście swoje kadzielnice. 18 Wzięli więc każdy swoją kadziel­nicę, nałożyli węgli, wsypali kadzi­dła i stanęli, wraz z Mojżeszem i Aaronem, przy wejściu do Namio­tu Spotkania. 19 Korach zwołał także, przy wejściu do Namiotu Spotkania, zgromadzenie prze­ciwko Mojżeszowi i Aaronowi. I wtedy to ukazała się całemu zgro­madzeniu chwała Jahwe.

20 I przemówił Jahwe do Mojże­sza i Aarona w te słowa: 21 Odłączcie się od tego zgromadzenia, a Ja unicestwię je w jednej chwili. 22 Wtedy Mojżesz i Aaron upadli na twarze i zaczęli prosić, mówiąc: O Boże, Boże, od którego zależy życie każdej istoty! Przecież zgrze­szył tylko jeden człowiek, a Ty zapłonąłeś gniewem przeciwko całemu zgromadzeniu! 23 Rzekł tedy Jahwe do Mojżesza: 24 Zwróć się do całego zgromadzenia i wszystkim powiedz tak: Odłączcie się wyraźnie od tych, co otaczają namiot Kora­cha, Datana i Abirama.

25 Wstał więc Mojżesz i poszedł do Datana i Abirama. Za nim poszli też starsi Izraela. 26 I przemówił Mojżesz do zgromadzenia w te słowa: Odsuńcie się od namiotów tych ludzi przewrotnych i nie dotykajcie niczego, co do nich należy. W przeciwnym bowiem razie zginiecie na skutek ich grzechów. 27 Odsunęli się więc wszyscy od namiotów Koracha, Datana i Abirama. Wtedy wyszli również na zewnątrz Datan i Abiram i stanęli przy wejściach razem ze swoimi żonami, starszymi dziećmi i nie­mowlętami. 28 Mojżesz powiedział: Zaraz przekonacie się, że Jahwe posłał mnie, żebym to wszystko uczynił, i że niczego nie robię od samego siebie. 29 Jeżeli ci ludzie umrą tak, jak umierają wszyscy ludzie, i jeśli ich los jest taki, jak los wszystkich ludzi, będzie to oznaczało, że nie zostałem posłany przez Jahwe. 30 Jeśli jednak Jahwe uczyni rzecz niezwykłą, jeśli ziemia rozstąpi się i pochłonie w swoich czeluściach ich samych oraz cały ich dobytek, jeśli tak znajdą się w miejscu przebywania umarłych, to przekonacie się, że ci ludzie odstąpili od Jahwe.

31 Zaledwie skończył mówić te słowa, rozstąpiła się pod nimi zie­mia. 32 Otwarły się czeluści ziem­skie i pochłonęły ich samych oraz całe ich rodziny razem z wszystkimi ludźmi Koracha i z całym ich dobyt­kiem. 33 Żywcem znaleźli się w otch­łani zmarłych, oni sami i wszystko, co do nich należało. Potem ziemia znów zamknęła się nad nimi i tak zniknęli spośród swego ludu. 34 Wszyscy zaś Izraelici, którzy koło nich byli, uciekli, słysząc ich przej­mujące krzyki. I wołali: Uciekajmy, bo inaczej ziemia nas pochłonie! 35 Potem wybuchł ogień zesłany przez Jahwe i pochłonął dwustu pięćdziesięciu ludzi, którzy składali ofiarę kadzenia.

17

1 I przemówił Jahwe do Mojżesza w te słowa: 2 Nakaż Eleazarowi, synowi Aarona, kap­łanowi, wziąć z miejsca, gdzie płonął ogień, kadzielnice i usunąć je daleko poza ogień, gdyż są to rzeczy poświęcone. 3 Kadzielnice tych ludzi, którzy swoje występki opłacili własnym życiem, należy przekuć na cienkie blachy i zużyć na pokrycie ołtarza całopalenia. Były już bowiem poświęcone samemu Jahwe i stały się święte. Będą służyły za znaki [ostrzeżenia] dla synów Izraela. 4 Wziął więc kapłan Eleazar kadzielnice mie­dziane, przyniesione przez tych, którzy zginęli w ogniu, i przekuł je na cienkie blachy do obicia ołtarza. 5 Są one znakami przypomnienia dla synów Izraela, żeby nikt spoza rodu Aarona nie ważył się składać kadzidła przed Jahwe, gdyż w prze­ciwnym razie spotka go los taki, jak Koracha i jego ludzi, zgodnie z tym, co Jahwe powiedział Mojżeszowi.

6 Następnego dnia całe zgroma­dzenie synów Izraela szemrało przeciw Mojżeszowi i Aaronowi, mówiąc: To za waszą sprawą uległ zagładzie lud Jahwe. 7 Ponieważ zgromadzeni zbliżali się coraz bar­dziej, Mojżesz i Aaron ruszyli w kie­runku Namiotu Spotkania. Obłok [zaś] okrył namiot i ukazała się chwała Boża. 8 Mojżesz i Aaron stanęli przed Namiotem Spotkania, 9 a Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 10 Oddalcie się od tego zgromadzenia, a Ja unicestwię je w jednej chwili. Wtedy oni upadli na twarze, 11 a Mojżesz powiedział do Aarona: Weź kadzielnicę, nałóż węgli z ołtarza, nasyp kadzidła i udaj się szybko przed zgroma­dzenie, aby dokonać za wszystkich nich obrzędu przebłaga­nia, gdyż gniew wyruszył sprzed oblicza Jahwe i nadciąga zagłada. 12 Wziął więc Aaron kadzielnicę, tak jak polecił mu Mojżesz, i przebiegł przez sam środek zgromadzenia, kiedy zagłada zaczęła już spadać na wszystkich. Nałożywszy kadzidła, dokonał obrzędu przebłagania za cały lud. 13 Następnie stanął pomię­dzy już martwymi a jeszcze żyją­cymi i plaga się zatrzymała. 14 Czternaście tysięcy siedmiuset ludzi zginęło, nie licząc tych, którzy polegli z powodu Koracha. 15 Potem Aaron wrócił do Mojżesza i stanął przy wejściu do Namiotu Spot­kania. Ustała też [śmiercionośna] plaga.

16 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 17 Zwróć się do synów Izraela i pozbieraj od nich laski, tak żeby na każde pokolenie wypadała jedna laska, czyli razem dwanaście lasek od przywódców dwunastu pokoleń. Na każdej lasce niech będzie wypisane imię [przywódcy pokolenia].

18 Na lasce Lewiego niech będzie wypisane imię Aarona, bo tylko jedna laska może wypaść na każ­dego przywódcę pokolenia. 19 Zło­żysz laski w Namiocie Spotkania przed Arką Świadectwa, tam gdzie Ja spotykam się z wami. 20 Oddzielę od reszty tego męża, którego laska zakwitnie. Wtedy też położę kres szemraniom, jakie podnoszą prze­ciwko wam synowie Izraela. 21 Moj­żesz przemówił do synów Izraela, po czym wszyscy przywódcy oddali mu swoje laski stosownie do liczby pokoleń, czyli dwanaście lasek. Laska Aarona znajdowała się w samym środku innych lasek. 22 I położył Mojżesz wszystkie laski przed Jahwe w Namiocie Spot­kania.

23 Następnego dnia, gdy Mojżesz wrócił do Namiotu Spotkania, zauważył, że laska Aarona, przypa­dająca na pokolenie Lewiego, oży­wiła się: wypuściła pąki, zakwitła i wydała owoce migdału. 24 Wziął wtedy Mojżesz wszystkie laski sprzed [oblicza] Jahwe i odniósł je synom Izraela, a kiedy je zobaczyli, każdy wziął swoją laskę. 25 I powie­dział Jahwe do Mojżesza: Umieść laskę Aarona przed Arką Świadec­twa, aby była znakiem ostrzeżenia dla synów buntu, iżby przestali szemrać w mojej obecności i nie musieli ulec zagładzie. 26 I tak uczynił Mojżesz; wszystko zrobił dokładnie tak, jak mu nakazał Jahwe. 27 Wtedy synowie Izraela powiedzieli do Mojżesza: Giniemy, jesteśmy zgubieni, wszyscy jes­teśmy zgubieni! 28 Ktokolwiek zbliży się do przybytku Jahwe, musi umrzeć. Czy wszystkich nas musi spotkać zagłada?

Posługi i wynagradzanie kapłanów i lewitów: 18,1-32

18

1 Jahwe powiedział do Aarona: Ty i twoi synowie, cały dom twojego ojca razem z tobą, będziecie odpowiedzialni za wszyst­kie wykroczenia przeciwko przybyt­kowi. Ty i twoi synowie wspólnie z tobą będziecie też odpowiedzialni za całe wasze kapłaństwo. 2 Niech przyjdą również do przybytku inni twoi bracia z pokolenia Lewiego, czyli z domu twego ojca, niech się do ciebie przyłączą i wspierają ciebie i twoich synów, gdy będziecie pełnić waszą służbę przed wejściem do Namiotu Spotkania. 3 Oni to oto­czą należytą troską i ciebie samego, i cały namiot. Nie wolno im będzie jednak dotykać ani przedmiotów do sprawowania kultu w przybytku, ani ołtarza, żeby ich za to nie spot­kała kara śmierci, zresztą zarówno ich, jak i was. 4 Niech się przyłączą do ciebie i niech mają w swojej opiece Namiot Spotkania i wszys­tko, co się tam dokonuje. Niech nikt z obcych nie przyłącza się do was. 5 Wy sami zajmiecie się posługiwa­niem w przybytku i wokół ołtarza, żeby już Jahwe nie gniewał się na synów Izraela. 6 Odłączyłem przeto braci waszych, lewitów, spośród synów Izraela. Poświęceni w ten sposób dla Jahwe, zostaną wam przekazani w darze, do obsługi Namiotu Spotkania. 7 Ty i twoi synowie razem z tobą będziecie obejmowali waszą kapłańską pos­ługą wszystko to, co dotyczy ołtarza i co się znajduje poza zasłoną. Wszystkie te obowiązki będą nale­żały do was. Wam jako dar spec­jalny przekazuję posługę kapłań­ską. Gdyby do niej przy­stępował ktoś spośród obcych, poniesie śmierć.

8 Jahwe powiedział do Aarona: Oto Ja daję ci to wszystko, co prze­kazuje się dla Mnie, oraz to wszys­tko, co zostało poświęcone [dla Mnie] przez synów Izraela. Daję ci to z racji namaszczenia, jakie otrzy­małeś ty i twoi synowie na mocy prawa ustanowionego na wieki. 9 Oto, co będzie należeć do ciebie z rzeczy świętych, poza tym, co powinno być strawione przez ogień: wszystkie dary ofiarne, to znaczy wszystko, co składa się na ofiary z pokarmów, na ofiary przebłagalne za grzechy oraz na wszystkie skła­dane dla Mnie ofiary pojednania. Wszystko to jako rzeczy najświętsze będzie należeć do ciebie i do twoich synów. 10 Wolno wam będzie spoży­wać je na miejscu poświęconym, ale spożywać je mogą tylko mężczy­źni. Będą to święte potrawy. 11 Po­nadto będą do ciebie należeć wszys­tkie dary składane przez synów Izraela jako ofiary kołysania. Na mocy prawa ustanowionego na wieki przekazuję je tobie, twoim synom i twoim córkom. Każdy z twojego domu może je spożywać, byle by był czysty. 12 Prze­kazuję ci również najlepszą część oliwy, wina gronowego i zboża, czyli wszystko to, co składa się jako ofiarę z pierwocin dla Jahwe. 13 Dla ciebie będą pierwsze owoce ziemi, złożone przez nich na ofiarę dla Jahwe. Kto­kolwiek będzie czysty w twoim domu, może z nich spożywać. 14 Dla ciebie będzie także wszystko, co tylko Izraelici obłożą klątwą. 15 Nad­to dla ciebie przeznacza się także wszystko, co pierworodne i jako takie jest ofiarowane dla Jahwe zarówno spośród ludzi, jak i spośród zwierząt, jednakże pod warunkiem, że dokonasz wykupu pierworodnych spośród ludzi i zło­żysz okup za pierworodne spośród zwierząt nieczystych. 16 Zwierzęta zaś, które będą miały już co naj­mniej miesiąc, niech będą objęte okupem, którego wysokość wyzna­czysz w następujący sposób: pięć sykli srebra, licząc według sykla świątynnego, czyli po dwadzieścia ger za sykl. 17 Nie będziesz jednak składał okupu za pierworodne cielca ani owcy, ani kozy: są one już święte. Rozlejesz ich krew na ołtarzu i spalisz ich tłuszcz w ogniu na woń miłą dla Jahwe. 18 Mięso z nich, jak na przykład mostek składany na ofiarę kołysania oraz prawa łopatka, będzie przekazane tobie. 19 Wszystko, co będzie zło­żone z rzeczy poświęconych, co synowie Izraela ofiarują dla Jahwe, wszystko to oddaję tobie, twoim synom i córkom. Jest to przymierze soli mające trwać na wieki, ustano­wione wobec Jahwe dla ciebie i dla twoich potomków.

20 I powiedział Jahwe do Aarona: Nie będziesz miał żadnego dziedzictwa w ich kraju i nie będzie wśród nich żadnej cząstki dla ciebie. To Ja jestem twoją cząstką i twoim dziedzictwem pośród synów Izraela. 21 Lewitom za prace, które będą wykonywać, za ich posługi­wanie w Namiocie Spotkania, przekazuję jako dziedzictwo wszys­tkie dziesięciny składane przez synów Izraela. 22 Pozostali synowie Izraela nie będą mogli się zbliżać do Namiotu Spotkania. W przeciwnym razie dopuszczą się przestępstwa i będą musieli ponieść karę śmierci. 23 Wszelkie posługi w Namiocie Spotkania będą pełnić lewici, bio­rąc na siebie odpowiedzialność za własne przewinienia. Na mocy prawa, ustanowionego na zawsze dla wszystkich waszych potomków, nie będą oni mieli żadnego dzie­dzictwa pośród synów Izraela. 24 Natomiast przeznaczam dla le­witów jako ich dziedzictwo wszelką dziesięcinę składaną przez synów Izraela dla Jahwe. Dlatego powie­działem im: Nie będą mieć dzie­dzictwa wśród synów Izraela.

25 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 26 Zwrócisz się do le­witów i powiesz im tak: Gdy otrzy­macie od synów Izraela dziesięcinę, którą Ja przekazuję wam z ich własności na wasze dziedzictwo, złożycie jedną dziesiątą z całej dziesięciny jako ofiarę dla Jahwe. 27 Danina, którą złożycie, będzie potraktowana tak, jakbyście ofiaro­wali zboże z waszego klepiska albo młode wino z prasy [do wyciskania winnych jagód]. 28 W ten sposób wy również będziecie składać ofiarę dla Jahwe ze wszystkich dziesięcin, jakie otrzymacie od synów Izraela. Ofiara, którą przeznaczycie dla Jahwe, będzie przez was przeka­zana na ręce kapłana Aarona. 29 Z wszystkiego, co tylko otrzymacie, będziecie składali ofiarę dla Jahwe: będziecie zawsze wybierać cząstkę najlepszą i najświętszą ze wszyst­kiego. 30 Powiesz im także: Gdy złożycie w ofierze część najlepszą, to dziesięciny składane lewitom będą traktowane tak samo, jak dary po­chodzące z klepiska albo z prasy [do wyciskania winnych jagód]. 31 Na każdym miejscu będziecie mogli z tego spożywać wy i wasze rodziny. Jest to bowiem wasza zapłata za posługę sprawo­waną przez was w Namiocie Spotkania. 32 Będziecie wolni od wszelkiej winy i nie pomrzecie, jeśli złożycie z tego, co będzie wam dane, cząstkę najlepszą; nie będzie wam też poczytane za zbezczeszczenie ofiar skła­danych przez synów Izraela.

Woda do oczyszczeń: 19,1-22

19

1 Jahwe przemówił do Mojżesza i Aarona w te słowa: 2 Oto przepisy prawa, które Jahwe ustanowił, nakazując: Powiedz synom Izraela, żeby ci przypro­wadzili krowę czerwonej maści, bez żadnych plam czy braków fizycz­nych, taką, która jeszcze nie miała na sobie jarzma. 3 Przekażcie ją kapłanowi Eleazarowi, który też wyprowadzi ją z obozowiska i każe zabić w swojej obecności. 4 Kapłan Eleazar weźmie krew z zabitej krowy, umoczy w niej palec i doko­na siedmiu pokropień od strony wejścia do Namiotu Spotkania. 5 Potem w obecności kapłana spali się krowę; spalić należy jej skórę, mięso i krew oraz zawartość jelit. 6 Potem weźmie kapłan nieco drzewa cedrowego, hizopu i kar­mazynu i wrzuci to wszystko na ogień, w którym spala się krowa. 7 Następnie wypierze swoje szaty i wykąpie się w wodzie. Wróciwszy do obozu, pozostanie nieczysty aż do wieczora. 8 Ten, który się zajmo­wał spalaniem krowy, wypierze również swoje ubranie, wykąpie się w wodzie i będzie nieczysty aż do wieczora. 9 Ktoś spośród czystych zbierze popiół ze spalonej krowy i wyrzuci go poza obóz, na miejsce czyste, gdzie powinien być zacho­wany aż do czasu zwołania najbliż­szego zgromadzenia synów Izraela i użyty do sporządzenia wody oczy­szczenia. Jest to ofiara prze­błagania za grzechy. 10 Ten, kto będzie zbierał popiół z krowy, upie­rze swoje ubranie, ale pozostanie nieczysty aż do wieczora. Prawo to, ustanowione na zawsze, będzie obowiązywać zarówno synów Izra­ela, jak i cudzoziemców, którzy mieszkają wśród nich.

11 Ten, kto dotknie się zmarłego, jakichkolwiek zwłok ludzkich, będzie nieczysty przez siedem dni. 12 Obmyje się w tej wodzie dnia trzeciego oraz siódmego i będzie czysty. Jeśli jednak się nie obmyje dnia trzeciego i siódmego, nie będzie czysty. 13 Kto dotknie się zwłok, czyli ciała człowieka zmar­łego, a nie podda się oczyszczeniu, uczyni nieczystym także przybytek Jahwe. Taki człowiek musi być wyłączony ze społeczności Izraela. Ponieważ nie spłynęła po nim woda oczyszczenia, jest nieczysty. Jego nieczystość nadal pozostaje na nim.

14 A oto inne prawo: Jeśli jakiś człowiek umrze w namiocie, to przez siedem dni będzie nieczyste wszystko, cokolwiek się tam znajduje, i każdy, kto w tym czasie wejdzie do namiotu. 15 Nieczyste będą też wszelkie znajdujące się tam naczynia, jeśli nie mają przy­mocowanego nakrycia.

16 Nieczysty będzie przez siedem dni ten, kto dotknąłby się na polu ciała człowieka poległego od miecza czy naturalnie zmarłego albo kości ludzkich, albo jakiegoś grobu.

17 Chcąc oczyścić kogoś, kto stał się nieczysty, należy wziąć trochę popiołu ofiary spalonej na przebłaganie za grzechy i wsypać do naczynia napełnionego świeżą wodą. 18 Człowiek nie zbrukany żadną nieczystością weźmie hizop, umoczy go w wodzie i pokropi na­miot, wszystkie znajdujące się w nim przedmioty i osoby, a zwła­szcza tego, który dotknął się kości człowieka zabitego czy zmarłego śmiercią naturalną, albo ludzkiego grobu. 19 Człowiek nie zbrukany żadną nieczystością trzeciego oraz siódmego dnia pokropi nieczystego i siódmego dnia będzie on już wolny od grzechu [nieczystości]. Nieczysty wypierze swoje ubranie i wykąpie się w wodzie. Wieczorem będzie już czysty. 20 Człowiek, który stał się nieczysty, a nie poddał się obrzę­dowi oczyszczenia, powinien być usunięty spośród zgromadzenia, gdyż sprowadza nieczystość na przybytek Pana. Ponieważ nie spły­nęła po nim woda oczyszczenia, pozostaje nadal nieczysty. 21 Będzie to dla nich prawo po wszystkie czasy. Ten, kto dokona pokropienia wodą oczyszczającą, upierze swoje ubranie, a ten, kto zetknie się z samą wodą oczyszczenia, pozo­stanie nieczysty do wieczora. 22 Wszystko, czego dotknie się czło­wiek nieczysty, stanie się nieczyste, ten zaś, którego dotknie nieczysty, będzie nieczysty do wieczora.

Cudowne wydobycie wody ze skały oraz śmierć Miriam i Aarona: 20,1-29

20

1 Całe zgromadzenie synów Izraela przy­było w pierw­szym miesiącu na pustynię Sin. Rozbili namioty w Kadesz, gdzie zmarła i została pochowana Miriam.

2 Ponieważ nie było na tym miej­scu wody dla całego zgromadzenia, zaczęto występować przeciwko Moj­żeszowi i Aaronowi. 3 Ludzie narzekali na Mojżesza, mówiąc: A czemuż to nie zginęliśmy i my, kiedy nasi bracia ginęli na oczach Jahwe? 4 Po co wy­prowadziliście całe zgromadzenie Jahwe na tę pustynię, gdzie i my wyginiemy, i cały nasz dobytek? 5 Po co nas wy­prowadziliście z Egiptu i przywied­liście w te zgubne okolice? Nie ma tu gdzie siać zboża, nie ma tu drzew figowych ani winnic, ani drzew granatowych, ani nawet wody do picia! 6 Mojżesz i Aaron odeszli zatem od całego zgromadzenia i zbliżyli się do wejścia do Namiotu Spotkania. Upadli na twarze i wtedy objawiła im się chwała Jahwe.

7 A Jahwe przemówił do Moj­żesza w te słowa: 8 Weź do ręki twoją laskę i zwołajcie, wspólnie z Aaronem, całe zgromadzenie. Na oczach zebranych przemówcie do skały, aby wytrysnęła z niej woda. I sprawisz, że wytryśnie ze skały woda, i napije się do woli całe zgro­madzenie i wszystko jego bydło. 9 I wziął Mojżesz laskę, która była przed Jahwe, tak jak mu nakazał Jahwe. 10 Potem polecili, Mojżesz i Aaron, stanąć całemu zgroma­dzeniu twarzą do skały, a następnie Mojżesz powiedział tak: Pos­łuchajcie, wy, buntownicy! Czy sądzicie, że nie uda się nam wydobyć dla was wody z tej skały? 11 Potem podniósł rękę i dwa razy uderzył laską w skałę. I popłynęła woda obficie. Napili się wszyscy ludzie i bydło.

12 A Jahwe powiedział do Moj­żesza i Aarona : Ponieważ nie wierzyliście we mnie i nie uznaliście mojej świętości na oczach synów Izraela, nie będzie wam dane wpro­wadzić tego zgromadzenia do kraju, który mu daję. 13 Są to wody spod Meriba, gdzie synowie Izraela zbun­towali się przeciw Jahwe i gdzie On okazał wobec nich swoją świętość.

14 Z Kadesz wysłał Mojżesz swoich ludzi do króla Edomu, do­nosząc mu co następuje: Tak oto mówi brat twój, Izrael: Znasz wszystkie utrapienia, jakie wypadło nam znosić. 15 Nasi ojcowie zawę­drowali kiedyś do Egiptu i pozo­stawaliśmy tam przez czas dość długi. Ale Egipcjanie uciskali nas i naszych ojców. 16 Zaczęliśmy więc wołać o pomoc do Jahwe i On nas wysłuchał: posłał swojego anioła i wy­prowadził nas z Egiptu. I tak oto znaleźliśmy się w Kadesz, miej­scowości położonej na granicy twego kraju. 17 Pozwól nam, jeśli łaska, przejść przez twój kraj. Nie zniszczymy ci ani pól uprawnych, ani winnic, ani nawet nie będziemy czerpali wody z [waszych] studni. Będziemy się trzymali dokładnie królewskiego szlaku, nie zbaczając ani na prawo, ani na lewo, dopóki nie wyjdziemy z waszego kraju. 18 Lecz Edom odpowiedział: Nie wolno ci wchodzić do mojego kraju; jeżeli mnie nie usłuchasz, wyjdę ci na spotkanie z mieczem. 19 Odrzekli na to synowie Izraela: Będziemy się trzymali wiernie szlaku królew­skiego, a gdyby się zdarzyło, że z waszych studni zaczerpiemy wody dla nas i dla naszego bydła, zap­łacimy według wyznaczonej ceny. Nie chodzi nam o nic więcej, tylko o przejście przez wasz kraj. 20 Lecz [król Edomu] odpowiedział: Nie przejdziesz! I wyszedł Edom na ich spotkanie, wiodąc ze sobą wielu ludzi dobrze uzbrojonych. 21 I tak Edom nie pozwolił Izraelitom przejść przez swoją krainę. Musieli więc Izraelici wycofać się stamtąd.

22 Całe zgromadzenie synów Izraela wyruszyło z Kadesz i przy­było pod górę Hor. 23 Tam, u stóp góry Hor, na granicy krainy Edomu, powiedział Jahwe do Mojżesza i Aarona: 24 Aaron odejdzie do swoich ojców; nie będzie mu dane wejść do ziemi, którą przekazuję synom Izraela, dlatego że przy wodach Meriba buntowaliście się przeciw moim rozkazom. 25 Weź Aarona oraz jego syna Eleazara i wprowadź ich na górę Hor. 26 Zdej­miesz tam z Aarona jego szaty i przyodziejesz w nie jego syna Elea­zara. Tam też Aaron zostanie przygarnięty [przez ojców] i umrze. 27 I uczynił Mojżesz wszystko tak, jak mu nakazał Jahwe: w obec­ności całego zgromadzenia weszli na górę Hor, 28 po czym Mojżesz, zdjąwszy szaty z Aarona przyodział w nie Eleazara, jego syna. Zmarł Aaron na szczycie góry Hor, a Moj­żesz i Eleazar wrócili z góry. 29 I wi­działo całe zgromadzenie, że Aaron zmarł. Cały dom Izraela opłakiwał Aarona przez trzydzieści dni.

Wąż miedziany: 21,1-35

21

1 Król Aradu, Kananejczyk, mieszkający w Negebie, dowiedział się, że drogą od strony Atarim nadciągają Izraelici. Stanął więc do walki z Izraelitami i wielu z nich wziął do niewoli. 2 Wtedy Izraelici poprzysięgli Jahwe, mówiąc: Jeżeli wydasz ten lud w nasze ręce, wszystkie ich miasta obłożymy klątwą. 3 I wysłuchał Jahwe wołania Izraelitów, i wydał w ich ręce Kananejczyków. Zostali też obłożeni klątwą, oni sami oraz ich miasta, a miejscowość ta zos­tała nazwana Chorma.

4 Spod góry Hor ruszyli [Izra­elici] drogą w stronę Morza Czerwo­nego, żeby ominąć krainę Edomu. W czasie tej drogi ludzie zaczęli już tracić cierpliwość. 5 Dały się słyszeć szemrania przeciw Bogu i przeciw Mojżeszowi. Mówiono: Po coście nas wyprowadzili z Egiptu? Żebyś­my wyginęli na pustyni? Nie ma tu ani chleba, ani wody, a to marne jedzenie, którym się żywimy, już nam zbrzydło. 6 Wtedy Jahwe zesłał na cały lud węże jadowite, które kąsały ludzi, tak że zginęło bardzo wielu Izraelitów. 7 Przyszli tedy ludzie do Mojżesza i powiedzieli: Zgrzeszyliśmy, bo szemraliśmy przeciw Jahwe i przeciw tobie. Poproś Jahwe, żeby jednak oddalił od nas węże. Zaczął tedy Mojżesz modlić się za lud. 8 I wtedy Jahwe powiedział do Mojżesza: Każ zrobić węża jadowitego i zawieś go na słupie. Każdy, kto po ukąszeniu spojrzy na tego węża, będzie oca­lony. 9 Kazał więc Mojżesz wykonać węża miedzianego i powiesić go na słupie. Każdy, kto po ukąszeniu przez węża spojrzał na węża mie­dzianego, pozostawał przy życiu.

10 Potem odeszli stamtąd syno­wie Izraela i rozbili swoje namioty koło Obot. 11 Po wyjściu z Obot zatrzymali się pod Ijje Haabarim, na pustyni rozciągają­cej się na wschód od Moabu. 12 Stamtąd wyruszyli i rozbili namioty w dolinie Zared. 13 Po wyjściu z Zared kolejny obóz założyli po drugiej stronie rzeki Arnon, płynącej przez pusty­nię, a mającej swe źródło na ziemi Amorytów. Rzeka Arnon stanowi granicę pomiędzy Moabitami i Amorytami. 14 Dlatego mowa jest w Księdze Wojen Jahwe o Waheb w Sufa, o rwącym potoku Arnon, 15 pochyłości ciągnącej się wzdłuż strumyków aż do miasta Ar, poło­żonego nad samą granicą Moabu. 16 Stamtąd poszli do Beer. Tam właśnie znajduje się owa studnia, o której Jahwe mówił do Mojżesza: Zwołaj tu cały lud, a Ja dam mu wody. 17 I wtedy to Izraelici wyśpie­wali pieśń:

Niech wytryśnie strumień! / Niech zabrzmi o nim pieśń!

18Oto studnia, którą kopali książęta / i drążyli przywódcy ludu, / używając berła i laski.

19 Z pustyni udali się do Mattany, a z Mattany do Nachaliel, stamtąd zaś do Bamot. 20 Z Bamot poszli w kierunku doliny ciągnącej się przez ziemię Moabu, obok góry Pisga wznoszącej się na pustyni. 21 Do Sichona, króla Amorytów, wysłali Izraelici swoich ludzi, którzy powiedzieli tak: 22 Pozwól nam przejść przez twój kraj. Nie będzie­my zbaczali z drogi ani w pola, ani w winnice, a nawet nie będziemy pili wody z waszych studzien. Będziemy się trzymali dokładnie szlaku królewskiego, dopóki nie przejdziemy waszej ziemi. 23 Ale Sichon nie pozwolił Izraelitom przejść przez swój kraj. Zebrał wszystkich swoich ludzi i ruszył w stronę pustyni na spotkanie z Izraelitami. Przybył w okolice Jahsa i zaatakował Izraelitów. 24 Lecz Izraelici pokonali go ost­rzami swoich mieczy i wzięli w po­siadanie jego kraj, od rzeki Arnon aż do Jabbok i do krańców ziemi Ammonitów - bo Jazer znajduje się na granicy krainy Ammonitów. 25 Zajęli tedy Izraelici wszystkie miasta i osiedlili się także w mias­tach Amorytów oraz w Cheszbonie i we wszystkich okolicznych miej­scowościach. 26 Cheszbon był sto­licą Sichona, króla Amorytów. To on prowadził kiedyś wojnę z po­przednim królem Moabu i zagarnął jego kraj aż po rzekę Arnon. 27 Dla­tego mówią poeci:

Idźcie do Cheszbonu! / Miasto Sichona niech będzie odbudowane i umocnione.

28 Bo wyszedł ogień z Cheszbonu, / płomień z miasta Sichona / strawił Ar-Moab i pochłonął wzniesienie Arnon.

29 Tobie zaś, Moabie, biada! / Stracony jesteś, ludu Kemosza! / Wydał na stracenie swoich zbiegłych synów / i swoje córki zostawił w niewoli / u Sichona, króla Amorytów.

30 Aż do Dibonu wyniszczył Cheszbon niemowlęta / i aż do Nofach - niewiasty, a mężczyzn aż do Medeby.

31 I osiedlili się Izraelici w krai­nie Amorytów. 32 Potem wysłał Mojżesz swoich ludzi, aby dok­ładnie obejrzeli miasto Jazer. I zdobyli je wraz z okolicznymi miastami, i wypędzili wszystkich mieszkających tam Amorytów.

33 Następnie, zmieniając kieru­nek marszu, ruszyli w stronę Baszanu. Ale Og, król Baszanu, zebrał cały swój lud i wyszedł na ich spotkanie, aby zaatakować ich pod Edrei. 34 Jahwe jednak rzekł do Mojżesza: Nie bój się go! Ja wydam w twoje ręce jego samego, cały jego lud i całą jego krainę. Postąpisz z nim tak jak ongiś z Sichonem, królem Amorytów, który mieszkał w Cheszbonie. 35 Tak więc pobili jego synów i całe wojsko, nie zosta­wiając nikogo przy życiu, kraj zaś cały wzięli w posiadanie.

Balaam wysłannik Jahwe: 22,1-24,25

22

1 Następnie ruszyli synowie Izraela w dalszą drogę i roz­bili swoje namioty na równinie Moabu, z drugiej strony Jordanu, naprzeciw Jerycha. 2 A Balak, syn Sippora, widział wszystko, co Izra­elici uczynili Amorytom. 3 Moabici przelękli się tedy bardzo Izraelitów, których było wielu. Na widok Izra­elitów ogarnęło ich przerażenie. 4 I mówili Moabici do Madianitów: Przecież to mrowie pochłonie wszy­stko, co nas otacza, tak jak wół po­żera wszystko, co rośnie na polach. Królem Moabu był wtedy Balak, syn Sippora. 5 On to posłał swoich ludzi do Balaama, syna Beora. Balaam mieszkał w Petor, nad Rzeką, pośród synów swojego ludu. Wysłannicy Balaka powiedzieli: Oto nadciągnął z Egiptu jakiś lud, pokrył [jak szarańcza] całą ziemię, usadowił się naprzeciw nas. 6 Przyjdź, proszę cię, i rzuć mi klątwę na ten lud, bo jest o wiele potężniejszy niż ja. Może w ten sposób będę mógł stawić mu czoło i wypędzić go z mojego kraju. Wiem bowiem, że ten, kogo ty błogo­sławisz, jest błogosławiony, a ten, na kogo rzucisz klątwę, pozostaje przeklęty. 7 Ruszyli tedy razem w drogę starsi Moabu ze starszymi Madianu, zaopatrzeni w dary, które miały być złożone wróżbicie. Po przybyciu do Balaama powtórzyli mu słowa Balaka. 8 Rzekł na to Balaam: Pozostańcie tu na noc, a [rano] udzielę wam odpowiedzi zgodnie z tym, co powie mi Jahwe. I zostali przywódcy moabiccy u Balaama.

9 A Bóg przyszedł do Balaama i rzekł: Co to za ludzie są u ciebie? 10 Balaam odpowiedział Bogu: Przy­słał ich do mnie Balak, syn Sippora, król moabicki, z takim oto oświad­czeniem: 11 Nadciągnął z Egiptu jakiś lud, pokrył [jak szarańcza] całą ziemię. Przyjdź, proszę cię, i rzuć mi klątwę na ten lud; może wtedy będę mógł stawić mu czoło i wypędzić go z mojego kraju. 12 Ale Bóg powiedział do Balaama: Nie pójdziesz z nimi i nie będziesz rzucał żadnego przekleństwa na ten lud, dlatego że jest on błogosła­wiony.

13 Wstawszy tedy rano, Balaam powiedział do wysłanników Balaka: Wracajcie sami do waszego kraju, gdyż Jahwe nie pozwala mi iść z wami. 14 Powstali tedy przywódcy moabiccy, wrócili do Balaka i oznaj­mili mu, że Balaam nie zgodził się przyjść z nimi.

15 Wtedy Balak znów posłał swoich przywódców, w większej liczbie i dostojniejszych niż za pierwszym razem. 16 Przybywszy do Balaama, powiedzieli mu: Tak mówi Balak, syn Sippora: Nie wzbraniaj się, proszę cię, przyjść do mnie! 17 Złożę ci za to najcenniejsze dary i zrobię wszystko, cokolwiek mi każesz. Przyjdź tylko, proszę cię, i rzuć klątwę na ten lud. 18 Lecz Balaam taką dał odpowiedź sługom Balaka: Nawet gdyby Balak chciał oddać cały swój dom wypełniony srebrem i złotem, też nie mógłbym przekroczyć nakazu Bożego, i to w rzeczy zarówno najmniejszej, jak i dużej. 19 Ale proszę was, pozo­stańcie u mnie przez noc, żebym mógł się dowiedzieć, co tym razem powie mi Jahwe. 20 Nocą przyszedł Bóg do Balaama i powiedział mu: Skoro ludzie ci przyszli specjalnie po to, żeby cię wezwać do siebie, to wstań i idź z nimi. Będziesz jednak robił tylko to, co Ja ci każę. 21 Wstał tedy wczesnym rankiem Balaam i osiodławszy swoją oślicę, ruszył w drogę razem z przywódcami moabickimi.

22 Lecz to, że ruszył w drogę, rozgniewało Jahwe. Anioł Jahwe wyszedł tedy naprzeciw, żeby zagro­dzić im drogę. Balaam jechał na oślicy, towarzyszyli mu dwaj słu­dzy. 23 I oto oślica zobaczyła anioła Jahwe stojącego na drodze z mie­czem w ręku. Kiedy zboczyła z drogi i skręciła na pole, Balaam biciem chciał ją zmusić do powrotu na drogę. 24 Wtedy anioł Jahwe stanął na wąskiej dróżce wiodącej między dwiema winnicami ogrodzonymi murem. 25 Zobaczywszy anioła Jahwe, oślica skręciła i zbliżyła się tak bardzo do muru, że Balaam ocierał sobie o mur nogę. Znów więc zaczął ją bić. 26 Tymczasem anioł Jahwe odszedł jeszcze dalej i zat­rzymał się w miejscu tak zwężo­nym, że nie było gdzie ustąpić mu z drogi, ani z lewej, ani z prawej strony. 27 Oślica, widząc anioła Jahwe, padła pod siedzącym na niej Balaamem. Rozgniewał się więc Balaam i znów zaczął ją bić kijem.

28 Ale Jahwe sprawił, że oślica tak przemówiła do Balaama: Cóż ci zrobiłam, że bijesz mnie już po raz trzeci? 29 Balaam odpowiedział oślicy: To dlatego, że kpisz sobie ze mnie. Gdybym miał pod ręką miecz, zabiłbym cię natychmiast. 30 Rzekła tedy oślica do Balaama: Czyż nie jestem tą twoją oślicą, której dosia­dasz ciągle aż dotąd? Czy kiedykol­wiek tak się zachowywałam wobec ciebie? A on od­po­wiedział: Rzeczy­wiście, nie!

31 I otworzył Jahwe oczy Balaa­ma, i zobaczył Balaam anioła Jahwe stojącego na drodze z wycią­gniętym mieczem. Skłonił się, a potem upadł na twarz. 32 Anioł Jahwe zaś powiedział mu: Dlaczego biłeś aż trzy razy twoją oślicę? Ja specjalnie wyszedłem, by stanąć ci w poprzek drogi, gdyż w moich oczach droga, którą kroczysz, wie­dzie cię na zatracenie. 33 Oślica mnie ujrzała i dlatego trzykrotnie schodziła mi z drogi. Gdyby mi nie zeszła z drogi, musiałbym cię zabić, ją zostawiając przy życiu. 34 Wtedy powiedział Balaam do anioła Jah­we: Zgrzeszyłem! Nie wiedziałem, że to Ty stawałeś na drodze przede mną. Teraz, skoro już wiem, że moja wyprawa jest nie po Twojej myśli, poniecham dalszej drogi. 35 Na to rzekł anioł Jahwe: Idź z tymi ludźmi, ale powiesz im tylko to, co Ja ci rozkażę. Poszedł więc Balaam z ludźmi Balaka.

36 Kiedy Balak dowiedział się, że zmierza ku niemu Balaam, wy­szedł mu na spotkanie aż do Ir-Moab, miejscowości położonej nad rzeką Arnon, stanowiącą granicę kraju. I powiedział Balak do Balaama: 37 Czyż nie prosiłem cię już uprzednio, żebyś przybył? Dla­czegoś nie chciał przyjść do mnie? Czyż nie stać mnie na to, bym ci hojnie zapłacił? 38 Na to rzekł Balaam do Balaka: Oto teraz przy­byłem do ciebie. Ale czy mógłbym coś powiedzieć? Powiem ci tylko to, co Bóg włożył w moje usta. 39 Potem Balaam i Balak ruszyli w dalszą drogę i przybyli do Kiriat-Chusot. 40 Balak złożył ofiarę z wołów i owiec. Część mięsa z ofiar prze­kazał Balaamowi i jego ludziom. 41 Następnego dnia rano Balak wziął ze sobą Balaama i zaprowa­dził go do Bamot-Baal, skąd Ba­laam mógł zobaczyć krańce obo­zowiska ludu izraelskiego.

23

1 Wtedy powiedział Balaam do Balaka: Zbuduj mi tu siedem ołtarzy i przygotuj siedem cielców i siedem baranów. 2 I uczy­nił Balak to, co mu nakazał Balaam; po czym Balak i Balaam złożyli na każdym ołtarzu jednego cielca i jednego barana. 3 Powiedział też Balaam do Balaka: Pozostań przy swojej ofierze całopalenia, a ja odejdę na chwilę. Może wyjdzie mi na spotkanie Jahwe? Opowiem ci o wszystkim, cokolwiek mi ukaże. I odszedł w stronę wzgórza, pozba­wionego wszelkich zarośli.

4 I wyszedł Bóg na spotkanie Balaama, a on powie­dział: Zbudo­wałem siedem ołtarzy i na każdym z nich złożyłem ofiarę z cielca i ba­rana. 5 Wtedy Jahwe włożył w usta Balaama swoje słowa i powiedział: Wróć do Balaka i przemów do niego. 6 Powrócił więc Balaam do Balaka i zobaczył go stojącego z wszystkimi przywódcami Moabu przy swej ofie­rze. 7 Balaam tak zaczął mówić:

Balak sprowadził mnie z Aramu, / król Moabu ściągnął mnie ze wzgórz wschodnich [mówiąc]: / Przyjdź i rzuć mi klątwę na Jakuba, / przyjdź i zgrom Izraela!

8 Jakże ja mogę rzucić klątwę, skoro Bóg tego nie czyni? / Jakże ja mogę gromić tego, kogo Jahwe nie gromi?

9 Widzę go bowiem ze skalistych szczytów, / dostrzegam go z pagórkowatych wzniesień. / Jest to lud, który żyje samotnie / i nie jest policzony między inne narody.

10 Któż zdoła zliczyć mnóstwo synów Jakuba? / Kto zdoła policzyć choćby jedną czwartą Izraela? / Raczej niech zginę śmiercią sprawiedliwych, / niech mój koniec będzie podobny do ich końca.

11 I powiedział Balak do Bala­ama: A cóżeś ty zrobił? Przecież prosiłem cię, żebyś rzucił klątwę na moich wrogów, a ty ich pobłogosła­wiłeś. 12 Lecz on odpo­wiedział: Czyż nie miałem pamiętać, żeby powie­dzieć to tylko, co Jahwe włożył w moje usta?

13 Rzekł na to Balak: Chodź ze mną na takie miejsce, z którego będziesz mógł widzieć ten lud. Zobaczysz tylko jego cząstkę, nie całość. Z tamtego miejsca rzucisz nań klątwę. 14 I zaprowadził go [Balaama] na Pole Czat, na szczyt góry Pisga, a potem, zbudowawszy tam siedem ołtarzy, na każdym z nich złożył w ofierze jednego cielca i jednego barana. 15 Powiedział Balaam do Balaka: Pozostań tu przy twojej ofierze całopalenia, a ja pójdę tam, na spotkanie z Bogiem. 16 I przyszedł Jahwe na spotkanie z Balaamem, i włożył w jego usta swoje słowa i powiedział: Wróć do Balaka i przemów do niego. 17 Wró­cił tedy i zobaczył Balaka stojącego razem ze wszystkimi przywódcami Moabu przy swojej ofierze cało­palenia. I zapytał Balak: Cóż powie­dział Jahwe? 18 A Balaam odrzekł na to:

Powstań Balaku i posłuchaj, / nadstaw swoich uszu, synu Sippora:

19 Bóg nie jest jak człowiek, który kłamie, / ani jak syn ludzki, który zmienia zdanie. / Czyż On mówi coś, a potem tego nie czyni? / Czy On zapowiada coś, a później tego nie wypełnia?

20 Otóż ja otrzymałem polecenie, abym błogosławił. / On sam pobłogosławił, ja tego nie odwołam.

21 On nie dostrzegł żadnej nieprawości w Jakubie, / nie widzi też żadnej przewrotności w Izraelu. / Jahwe, ich Bóg, jest z nimi, / a oni czczą Go jak własnego króla.

22 Sam Bóg wyprowadził ich z Egiptu, / a Jego moc jest dla nich jak siła bawołu.

23 A skoro nie ma czarowników u Jakuba / ani wróżbiarzy u Izraela, / w swoim czasie zostanie oznajmione zarówno Jakubowi, / jak i Izraelowi to, co Bóg zamierza uczynić.

24 Oto naród podnoszący się jak lwica, / szykujący się jak lew do ataku. / Nie spocznie, dopóki nie pożre swojej zdobyczy / i nie wypije do ostatka krwi swoich ofiar.

25 Powiedział tedy Balak do Balaama: Nie rzucaj już na ten naród klątwy, ale mu też nie błogo­sław. 26 Lecz Balaam odpowiedział Balakowi: Czyż nie po­wie­działem ci, że będę robił tylko to, co mi rozkaże Jahwe?

27 Rzekł wtedy Balak do Bala­ama: Chodź, zaprowadzę cię na inne miejsce. Może zechce przyz­wolić Bóg, byś mi stamtąd rzucił klątwę na ten naród? 28 I zapro­wa­dził Balak Balaama na sam szczyt góry Peor, wznoszącej się nad całą pustynią. 29 I rzekł Balaam do Balaka: Zbuduj mi tu siedem ołta­rzy, następnie przygotuj siedem młodych cielców oraz siedem bara­nów. 30 Uczynił tedy Balak to, co mu nakazał Balaam. Wówczas złożył Balaam na każdym ołtarzu ofiarę z jednego cielca i jednego barana.

24

1 I przekonał się Balaam, że Jahwe spo­dobało się udzie­lić błogosławieństwa Izraelowi. Nie udał się już więc, jak to czynił innym razem, szukać porady u wróżbitów, lecz zwrócił swoje ob­licze w stronę pustyni. 2 Pod­niós­łszy oczy, zobaczył obozowisko Izra­ela, podzielone według poszczegól­nych pokoleń. Duch Boży zstąpił na niego, 3 a on przemówił w te słowa:

Oto wyrocznia Balaama, syna Beora, / wyrocznia męża o zamkniętych oczach.

4 Wyrocznia tego, który słucha Bożego słowa, / przypatruje się Wszechmocnemu, / a kiedy pada, otwierają się jego oczy.

5 O, jak piękne są twoje namioty, Jakubie, / [jak wspaniałe] twoje przybytki, Izraelu!

6 Rozciągają się niczym rozległe doliny, / i jak ogrody nad brzegami strumieni, / jak gaje aloesu, zasadzone przez Jahwe, / jak cedry rosnące nad wodami.

7 Z jego zbiorników płynie woda, / ich zasiewy rosną nad obfitymi wodami. / Ich król potężniejszy jest niż Agag, / królestwo jego widoczne z daleka.

8 Wyprowadził go Bóg z Egiptu, / obdarzył go siłą bawołu. / Unicestwia narody, które nań nastają, / miażdży ich kości, / przeszywa swoimi strzałami.

9 Zgiął kolana, jak lew się przyczaił, / jak lwica [do skoku]. Któż odważy się jej dotknąć? / Niech będzie błogosławiony, kto cię błogosławi, / niech będzie przeklęty, kto by ci złorzeczył.

10 Rozgniewał się Balak na Balaama, klasnął mocno w dłonie i rzekł do niego: Wezwałem cię tu, żebyś rzucił klątwę na moich wro­gów, tymczasem ty ich pobłogosła­wiłeś, i to aż trzy razy! 11 Uchodź zatem stąd, wracaj do siebie. Powie­działem przedtem, że obdarzę cię obfitą zapłatą, ale teraz Jahwe cię tej zapłaty pozbawia. 12 Na to rzekł Balaam do Balaka: Czyż ja nie po­wiedziałem tym, których przysłałeś do mnie: 13 Choćby mi Balak dawał cały swój dom wypełniony srebrem i złotem, nie odważę się złamać przykazania Jahwe, czyniąc samo­wolnie coś złego lub dobrego? Pow­tórzę to tylko, co mi powie Jahwe. 14 A teraz już wracam do mojego ludu. Przybliż się tylko jeszcze, bo chcę ci powiedzieć, co moi ludzie uczynią kiedyś twojemu narodowi.

15 Im przemówił Balaam w te słowa:

Oto wyrocznia Balaama, syna Beora; / wyrocznia męża o zamkniętych oczach,

16 wyrocznia tego, który słyszy słowa Boże, / który ma udział w wiedzy Naj­wyższego / i przypatruje się Wszechmocnemu, / a kiedy pada, otwierają się jego oczy.

17 Widzę Go, lecz jakby jeszcze nie teraz, / wpatruję się w Niego, lecz jakby z daleka. / Oto gwiazda wschodzi z Jakuba, / z Izraela berło się podnosi. / Zetrze on z obydwu stron Moab / i wyniszczy wszystkich synów Seta.

18 Weźmie w posiadanie krainę Edomu, / zawładnie Seirem, swoim wrogiem. / Sam zaś Izrael umocni się w swojej władzy.

19 Wyjdzie władca z Jakuba / i wyniszczy to, co zostało po miastach Edomu.

20 Zobaczywszy Amalekitów, Balaam powiedział:

Amalekici są pierwszymi wśród narodów, / ale spotka ich całkowita zagłada.

21 Potem ujrzał Kenitów i tak rzekł do nich: / Mocno zbudowane są wasze domy, / jak gniazda dobrze osadzone w skale.

22 Ale wszystko to też zmierza ku zagładzie. / Niewiele upłynie czasu, gdy Aszszur weźmie go w nie­wolę.

23 I dalej mówił Balaam:

Biada nam, bo któż się ostanie, / kiedy Bóg zacznie to czynić? / Nadpłyną bowiem okręty z Kittim,

24 zaczną nękać Aszszur i uciskać Eber, / ale w końcu i one same ulegną zagładzie.

25 Powstał potem Balaam i ru­szył w drogę powrotną do siebie. Wrócił też do siebie i Balak.

Pinchas kapłan: 25,1-18

25

1 Kiedy Izraelici przebywali w Szittim, mężczyźni izrael­scy zaczęli uprawiać nierząd z ko­bietami moabickimi, 2 które też zachęcały Izraelitów do składania ofiar na cześć bogów moabickich. Ucztował tedy lud i kłaniał się owym bogom. 3 Upodobali sobie Izraelici w Baal-Peorze, przez co ściągnęli na siebie gniew Jahwe. 4 Rzekł Jahwe do Mojżesza: Zbierz wszystkich przywódców ludu i każ ich powiesić w obliczu Jahwe, zwra­cając ich twarzą w stronę słońca. Może odwróci się wówczas od Izra­ela płomień gniewu Jahwe. 5 Rzekł tedy Mojżesz do sędziów Izraela: Niech każdy z was wyda wyrok śmierci na tego spośród ludu, kto sobie upodobał w Baal-Peorze.

6 W tym czasie jeden z Izraelitów sprowadził do swoich braci pewną Madianitkę, co widząc Mojżesz i wszyscy synowie Izraela zaczęli la­mentować, stojąc koło wejścia do Na­miotu Spotkania. 7 Zobaczył to także Pinchas, kapłan syn Elea­zara, syna Aarona, wstał, wyszedł spośród zgro­madzonych, wziął do ręki włócznię 8 i wszedł za owym Izraelitą do wnęt­rza namiotu, i przebił włócznią ich oboje, Izraelitę i ową kobietę, godząc ją w samo łono. I tak ustała wśród synów Izra­ela ta plaga, 9 z powodu której mu­siało zginąć dwadzieścia cztery tysiące ludzi.

10 Wtedy powiedział Jahwe do Mojżesza: 11 Kapłan Pinchas, syn Eleazara, syna Aarona, odwrócił mój gniew od synów Izraela przez to, że okazał wśród nich żarliwość w moich sprawach. Postanowiłem więc w mojej trosce o nich nie wy­niszczać [wszystkich] synów Izra­ela. 12 Dlatego powiedz im: Zawie­ram z nim przymierze pokoju. 13 Będzie to dla niego i dla całego jego potomstwa, które po nim przyj­dzie, przymierze wiecznego kapłań­stwa, dlatego że był on szczerze zatroskany o swego Boga, a nadto dokonał przebłagania za grzechy synów Izraela.

14 Człowiek, który został zabity razem z Madianitką, nazywał się Zimri; był on synem Salu i jednym z dostojników pewnego rodu z po­kolenia Symeona. 15 Natomiast kobieta madianicka, która została zgładzona, nazywała się Kozbi; była ona córką Sura, przywódcy jed­nego z rodów madianickich.

16 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 17 Uważajcie Madia­nitów za swoich wrogów i starajcie się ich wyniszczyć, 18 bo są oni rze­czywiście waszymi wrogami i szko­dzą wam podstępnie, posługując się w tym celu Peorem oraz swą siostrą Kozbi, która była córką jednego z przywódców Madianu i musiała zginąć wtedy, kiedy słusz­na kara spadła na Peora.

Drugi spis ludności: 25,19-26,65

19 Po tym wydarzeniu

26

1 powiedział Jahwe do Mojżesza i kapłana Eleazara, syna Aarona: 2 Przeprowadźcie spis wszystkich zgromadzonych tu synów Izraela według ich rodzin, w wieku od dwudziestu lat wzwyż, zdolnych do noszenia broni. 3 Tak więc Mojżesz i Eleazar, kapłan, znalazłszy się na równinie moa­bickiej w pobliżu Jordanu naprze­ciw Jerycha, tak przemówili: 4 Przeprowadźcie spis wszystkich mężczyzn w wieku od dwudziestu lat wzwyż, jak to nakazał Jahwe przez Mojżesza synom Izraela, kiedy ich wyprowadził z Egiptu. 5 Ruben był pierworodnym synem Izraela. Od niego wywodzą się Henoch i cały ród Henoitów; od Pallu wywodzi się ród Palluitów, 6 a od Chersona - ród Chersonitów, od Karmiego zaś ród Karmitów. 7 Takie są rody Rubenitów. Wszyst­kich ich razem było czter­dzieści trzy tysiące siedemset trzydzieści osób. 8 Synem Pallu był Eliab, 9 synami Eliaba zaś - Nemuel, Datan i Abi­ram. To właśnie ludzie z rodu Data­na i Abirama, członkowie rady, zbuntowali się przeciwko Mojże­szowi i Aaronowi, tworząc bandy Koracha, występującego przeciw Jahwe. 10 Ale rozwarła się ziemia i pochłonęła ich razem z Korachem, powodując zagładę tych ludzi. Płomienie ognia strawiły dwustu pięćdziesięciu ludzi. To, co ich spot­kało, posłużyło za przykład dla reszty. 11 Jednak synowie Koracha ocaleli.

12 A oto synowie Symeona i po­chodzące od nich rody: od Nemuela wywodzi się ród Nemuelitów, a od Jamina - ród Jaminitów, od Jakina zaś - ród Jakinitów. 13 Od Zeracha wywodzi się ród Zerachitów, a od Saula ród Saulitów. 14 To są rody Symeonitów - razem dwadzieścia dwa tysiące dwieście osób.

15 A oto synowie Gada i pocho­dzące od nich rody: od Sefona wywodzi się ród Sefonitów, od Chaggiego - ród Chaggitów, od Szuniego zaś - ród Szunitów. 16 Od Ozniego wywodzi się ród Oznitów, od Eriego - ród Eritów, 17 od Aroda zaś - ród Arodytów, a wreszcie od Areliego - ród Arelitów. 18 Są to rody Gadytów - łącznie czterdzieści tysięcy pięciuset spisanych.

19 Synami Judy byli Er i Onan. Er i Onan zmarli na ziemi kana­nejskiej. 20 A oto potomkowie Judy według ich rodów. Od Szeli wywodzi się ród Szelanitów, Od Peresa - ród Peresytów, od Zeracha zaś - ród Zerachitów. 21 A oto synowie Pere­sa: od Chersona wywodzi się ród Chersonitów, a od Chamula - ród Chamulitów. 22 To są rody pocho­dzące od Judy, a liczące w sumie siedemdziesiąt sześć tysięcy pięciu­set spisanych.

23 A oto synowie Issachara i wy­wodzące się od nich rody: od Toli pochodzi ród Tolaitów, od Puwy - ród Puwitów, 24 od Jaszuba - ród Jaszubitów, od Szimrona zaś - ród Szimronitów. 25 Te są rody pocho­dzące od Issachara i liczące łącznie sześćdziesiąt cztery tysiące trzystu spisanych.

26 A oto synowie Zabulana i wywodzące się od nich rody: od Sereda pochodzi ród Seredytów, od Elona - ród Elonitów, od Jachleela zaś - ród Jachleelitów. 27 Te są rody, które pochodzą od Zabulona i liczą razem sześćdziesiąt tysięcy pięciuset spisanych.

28 Od Józefa pochodzą dwaj jego synowie, Manasses i Efraim z ca­łymi ich rodami. 29 Od Manassesa wywodzi Makir i cały ród Mary­kitów. Makir był ojcem Gileada, od którego pochodzi ród Gileadytów. 30 Synami Gileada byli: Jezer, od którego pochodzi ród Jezerytów; Chelek, od którego wywodzi się ród Chelekitów; 31 Asriel, od którego pochodzi ród Asrielitów; Sychem, od którego wywodzi się ród Syche­mitów; 32 Szemida, od którego pochodzi ród Szemidaitów, i wresz­cie Chefer, od którego wywodzi się ród Cheferytów. 33 Syn Chefera, Selofchad, nie miał w ogóle synów, tylko córki. Oto imiona córek Selof­chada: Machla, Noa, Chogla, Milka i Tirsa. 34 Takie są rody wywodzące się od Manassesa i liczące w sumie pięćdziesiąt dwa tysiące siedmiuset spisanych.

35 A oto synowie Efraima i wy­wodzące się od nich rody: od Szute­lacha pochodzi ród Szutelachitów, od Bekera - ród Bekerytów, od Ta­chana - ród Tachanitów. 36 Synem Szutelacha był Eran, od którego pochodzi ród Eranitów. 37 Takie są rody Efraimitów. Liczą one łącznie trzydzieści dwa tysiące pięciuset spisanych. Są to równocześnie po­tomkowie Józefa, według ich poszczególnych rodów.

38 A oto synowie Beniamina i pochodzące od nich rody: od Beli pochodzi ród Belaitów, od Aszbela - ród Aszbelitów, a od Achirama - ród Achiramitów. 39 Od Szefufama wywodzi się ród Szefufamitów, od Chufama - ród Chufamitów. 40 Sy­nami Beli byli Ard i Naaman; od Arda pochodzi ród Ardytów, a od Naamana - ród Naamanitów. 41 Takie są rody wywodzące się od Beniamina, a ich liczba wynosi w sumie czterdzieści pięć tysięcy sześciuset spisanych.

42 A oto synowie Dana i pocho­dzące od nich rody: od Szuchama pochodzi ród Szuchamitów. Są to potomkowie Dana według ich posz­czególnych rodów. 43 Razem wszyst­kich spisanych Szuchamitów było sześćdziesiąt cztery tysiące czte­rystu.

44 A oto synowie Asera i pocho­dzące od nich rody: od Jimny pochodzi ród Jimnanitów, od Jiszwiego - ród Jiszwitów, od Berii - ród Beriaitów. 45 Natomiast od synów Berii wywodzą się nastę­pujące rody: od Chebera - ród Cheberytów, a od Malkiela ród Malkielitów. 46 Córka Asera miała na imię Sarah. 47 Takie są rody Ase­rytów. Wszystkich ich, według przeprowadzonego spisu, było pięćdziesiąt trzy tysiące czterystu.

48 A oto synowie Neftalego i po­chodzące od nich rody: od Jach­seela pochodzi ród Jachseelitów, od Guniego ród Gunitów, 49 a od Jesera ród Jeserytów, i wreszcie od Szillema ród Szillemitów. 50 Te są rody Neftalego. Wszystkich ich według przeprowadzonego spisu, czterdzieści pięć tysięcy czterystu.

51 Natomiast wszystkich spisa­nych Izraelitów sześćset jeden tysięcy siedmiuset trzydziestu.

52 Potem powiedział Jahwe do Mojżesza: 53 Cały kraj ma być po­dzielony pomiędzy tych wszystkich jako ich dziedzictwo według liczby głów w poszczególnych rodach. 54 Rodom liczniejszym przydzielisz rozleglejsze dziedzictwo, mniej licznym - mniejsze. Każdy ród otrzyma dziedzictwo stosownie do liczby spisanych. 55 Podziału całego kraju dokona się za pomocą ciąg­nienia losów. Będą otrzymywać każdy swoją część według [liczby] imion w poszczególnych rodach. 56 I tak za pomocą losowania całość dziedzictwa zostanie podzielona zarówno między najliczniejsze, jak i mniej liczne rody.

57 A oto poddane spisowi rody lewickie: od Gerszona wywodzi się ród Gerszonitów, od Kehata - ród Kehatytów, a od Merariego - ród Merarytów. 58 Do rodów lewickich należą także Libnici, Chebronici, Muszyci i Korachici. Kehat był ojcem Amrama. 59 Żona Amrama nazywała się Jokebed. Była ona córką Lewiego i przyszła na świat w Egipcie. Urodziła Amramowi Aarona, Mojżesza i Miriam, ich siostrę. 60 Natomiast Aaronowi urodzili się: Nadab, Abihu, Eleazar i Itamar. 61 Jednakże Nadab i Abihu zginęli, gdy przynieśli przed Jahwe inny [niż należy] ogień [ofiarny].

62 Wszystkich mężczyzn pod­danych spisowi [z pokolenia Lewie­go], w wieku od jednego miesiąca wzwyż, było dwadzieścia trzy tysią­ce. Nie byli oni objęci powszechnym spisem synów Izraela, bo nie była też dla nich przewidziana żadna cząstka w dziedzictwie, przeznaczo­nym dla całego Izraela.

63 Tylu było mężczyzn podczas spisu, którym Moj­żesz i Eleazar, kapłan, objęli wszystkich synów Izraela, gdy znajdowali się na rów­ninie moabickiej, nad brzegiem Jordanu, naprzeciw Jerycha. 64 Wśród nich nie było żadnego z tych Izraelitów, których spisali Mojżesz i Aaron na pustyni Synaj. 65 Jahwe bowiem powiedział o nich: Wszyscy wyginą na pustyni; nie pozostanie z nich nikt oprócz Kaleba, syna Jefunnego, i Jozuego, syna Nuna.

Prawo dziedziczenia: 27,1-11

27

1 Następnie przyszły córki Selofchada, syna Chefera, syna Gileada, syna Makira, syna Manassesa, syna Józefa. Były to: Machla, Noa, Chogla, Milka i Tirsa. 2 Podeszły do Mojżesza i w obec­ności kapłana Eleazara oraz przeło­żonych całego zgromadzenia, znajdującego się przed wejściem do Namiotu Spotkania, powiedziały: 3 Ojciec nasz zmarł na pustyni. Nie należał do tych, co się zbuntowali przeciw Jahwe; nie był wśród zwo­lenników Koracha. Zginął z powodu własnych grzechów, nie pozo­stawiwszy po sobie syna. 4 Ale dlaczego imię naszego ojca ma być wymazane z naszego rodu wskutek tego, że nie miał synów? Przydziel i nam jakąś cząstkę wśród braci na­szego ojca. 5 I przedstawił Mojżesz ich sprawę Bogu. 6 Na to rzekł Jah­we do Mojżesza: 7 Córki Selofchada proszą o rzecz godziwą. Przydzielisz im dziedzictwo pośród braci ich ojca i przekażesz im jego cząstkę. 8 I powiesz tak synom Izraela: Jeśli jakiś mężczyzna umrze, nie pozo­stawiając po sobie synów, wszystko dziedzi­czą po nim jego córki, 9 a jeśli nie miałby i córek, przekażcie to, co po nim zostało, na jego braci. 10 A gdyby on sam nie miał braci, niech dziedzictwo po nim przy­padnie braciom jego ojca. 11 Gdyby się wreszcie okazało, że ojciec nie ma braci, przekażcie wszystko, co pozostało po zmarłym, najbliższym krewnym rodziny. Jest to postano­wienie, które będzie obowiązywać synów Izraela jako prawo przeka­zane Mojżeszowi przez Jahwe.

Powołanie Jozuego: 27,12-23

12 Jahwe powiedział do Moj­żesza: Wejdź na wzgórze Abarim i popatrz na kraj, który Ja daję synom Izraela. 13 A gdy zobaczysz tę krainę, [umrzesz i] zostaniesz przyłączony, ty również, do twojego ludu, podobnie jak został przyłą­czony Aaron, twój brat, 14 gdyż pod­czas buntu całego zgromadzenia na Pustyni Synajskiej obaj nie posłu­chaliście wydanego przeze Mnie nakazu, aby było uświęcone moje imię przez cudowne otrzymanie wody. Było to koło wód Meriba, niedaleko Kadesz na pustyni.

15 I przemówił Mojżesz do Jahwe w te słowa: 16 Niech Jahwe, Bóg wszystkiego, co duchowe i cielesne, ustanowi nad całym zgromadze­niem jednego czło­wieka, 17 który by szedł na przedzie, wychodził i wcho­dził przed wszystkimi, wyprowadzał i wpro­wadzał wszystkich; tak żeby całe zgromadzenie Jahwe nie było jak owce bez pasterza. 18 Na to odrzekł Jahwe do Mojżesza: Weź Jozuego, syna Nuna, męża, w któ­rym mieszka duch [Pana], i połóż na niego twoją rękę. 19 Przedstawisz go kapłanowi Eleazarowi i całemu zgromadzeniu i na ich oczach wpro­wadzisz go na urząd. 20 Jemu prze­każesz część twojej władzy i pole­cisz, żeby całe zgromadzenie synów Izraela było mu posłuszne. 21 On zaś niech się zbliży do kapłana Eleazara, który zasięgnie w jego sprawie rady za pomocą urim i tummim. Na rozkaz Jozuego będą wychodzić i wracać razem z nim wszyscy synowie Izraela, to jest całe zgromadzenie. 22 I uczynił Mojżesz wszystko tak, jak mu nakazał Jah­we: wziął Jozuego, przedstawił go kapłanowi Eleazarowi i całemu zgromadzeniu. 23 I położywszy nań swoje ręce, wprowadził go na urząd, tak jak to Jahwe polecił Mojże­szowi.

Ofiary i święta: 28,1-30,1

28

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Wydaj synom Izraela takie polecenie: Będziecie pamiętali o tym, żeby w oznaczonym czasie składać Mi ofiary, mój pokarm spalany w ogniu na woń miłą dla Mnie. 3 Oto jakie powinny być ofiary całopalenia składane dla Jahwe: każdego dnia jako wieczną ofiarę składać będzie­cie dwa roczne baranki bez żadnej skazy. 4 Jednego baranka składać będziecie na ofiarę rano, drugiego zaś o zmierzchu. 5 Jako ofiarę z pokarmów składać będziecie jedną dziesiątą efy najczystszej mąki zmieszanej z jedną czwartą hinu oliwy wy­ciśniętej z oliwek. 6 Jest to ofiara, która ma trwać na wieki, a która została złożona [po raz pierwszy] na górze Synaj na woń miłą, całopalenie ofiarowane dla Jahwe. 7 Do tego powinna być dodana ofiara z płynów, po jednej czwartej hinu na każdego baranka. Ofiarę płynną z najczystszego wina będziesz składał dla Jahwe na miej­scu świętym. 8 Ofiarę z drugiego baranka będziesz składał o zmie­rzchu. Samo ofiarowanie [tego baranka] ma się odbywać tak jak ofiara [baranka] porannego, łącznie z ofiarą z pokarmów: ma to być ofiara całopalenia na woń miłą dla Jahwe. 9 W każdy szabat będziecie składać w ofierze dwoje rocznych jagniąt bez żadnej skazy oraz jako ofiarę z pokarmów dwie dziesiąte efy mąki najczystszej, zmieszanej z oliwą. Do tego powinna być doda­na ofiara z płynów. 10 Będzie to całopalenie szabatowe, składane, oprócz całopalenia nieustannego, razem z ofiarą z płynów.

11 Na początku każdego mie­siąca będziecie składać jako ofiarę całopalenia dla Jahwe dwa młode cielce, jednego barana i siedmioro jednorocznych jagniąt bez żadnej skazy. 12 Na każdego cielca niech przypadnie jako ofiara z pokarmów po trzy dziesiąte [efy] najczystszej mąki zmieszanej z oliwą, 13 do każ­dego zaś jagnięcia dołączycie jako ofiarę z pokarmów po jednej dzie­siątej [efy] najczystszej mąki zmie­szanej z oliwą. Jest to ofiara miłej woni, dar spalany w ogniu dla Jah­we. 14 Jako ofiarę z płynów niech składają wino, po jednej połowie hinu na każdego młodego cielca, po jednej trzeciej hinu na każdego barana i po jednej czwartej hinu na każde jagnię. Taką ofiarę cało­palenia będziecie składać na począ­tku każdego miesiąca, co miesiąc, przez wszystkie miesiące całego roku.

15 Oprócz ofiary nieustannej cało­palenia i ofiary z pokarmów bę­dziecie składać dla Jahwe jed­nego kozła na ofiarę przebłagania za grzechy.

16 Czternastego dnia miesiąca, w pierwszym miesiącu roku, będziecie obchodzić Paschę Jahwe. 17 Samo święto będzie wypadać dnia piętnastego tegoż miesiąca. Przez siedem dni [licząc od dnia Paschy], będziecie jeść chleb tylko niekwa­szony. 18 Na dzień pierwszy zwołacie święte zgromadzenie; powstrzy­macie się też od wszelkich prac służebnych. 19 A oto, co złożycie na ofiarę całopalenia dla Jahwe: dwa młode cielce, jednego barana i sied­mioro rocznych jagniąt bez żadnej skazy. 20 Do tego dodacie jako ofiarę z pokarmów najczystszą mąkę zmieszaną z oliwą w ilościach następujących: trzy dziesiąte efy na każdego cielca, dwie dziesiąte na barana 21 i po jednej dziesiątej efy na każde spośród siedmiorga jagniąt. 22 Złożycie też jednego kozła jako ofiarę za grzechy, żeby doko­nać przebłagania za siebie samych. 23 Złożycie tę ofiarę oprócz codzien­nego całopalenia jako ofiary nie­ustającej na wieki. 24 Bę­dziecie to czynili codziennie przez siedem dni. Jest to pokarm ofiarny, trawiony przez ogień na woń miłą dla Jahwe. Będziecie składać tę ofiarę nieza­leżnie od całopalenia porannego, które jest ofiarą nieustanną, i połą­czonej z nim ofiary z pokarmów. 25 Na dzień siódmy zwołacie święte zgromadzenie: powstrzymacie się wtedy od wszelkiej pracy służeb­nej. 26 W dniu pierwocin, kiedy będziecie składać dla Jahwe ofiary z pierw­szych owoców nowych zbiorów, czyli na święto Tygodni, będziecie również zwoływać święte zgroma­dzenie i powstrzymacie się od wszelkich prac służebnych. 27 Jako ofiarę całopalenia na woń miłą dla Jahwe złożycie dwa młode cielce, jednego barana i siedmioro rocz­nych jagniąt 28 oraz najczystszą mąkę zmieszaną z oliwą jako ofiarę z pokarmów w następujących ilościach: po trzy dziesiąte efy na każdego cielca, 29 po dwie dziesiąte na każdego barana i po jednej dzie­siątej na każde z siedmiorga jag­niąt. 30 Złożycie również jednego kozła, aby dokonać przebłagania za wasze własne grzechy. Uczynicie to niezależnie od ofiary całopalenia, składanej nieustannie, i połączonej z nim ofiary z pokarmów. Dary składane w ofierze powinny być wolne od wszelkich braków. 31 Do nich dodawać będziecie ofiary z płynów.

29

1 Siódmego dnia pierwszego miesiąca zwołacie święte zgromadzenie. powstrzymacie się też na ten czas od wszelkich prac służebnych. Będzie to dla was dzień donośnego trąbienia. 2 Jako ofiarę całopalenia na woń miłą dla Jahwe złożycie jednego młodego cielca, jednego barana i siedmioro rocz­nych jagniąt, wolnych od wszelkiej skazy. 3 Jako ofiarę z pokarmów dołączycie do tego najczystszą mąkę zmieszaną z oliwą, w nas­tępujących ilościach: po trzy dziesiąte efy na każdego cielca, 4 po dwie dziesiąte na barana i po jednej dziesiątej na każde z siedmiorga jagniąt. 5 Złożycie również jednego kozła, aby dokonać przebłagania za wasze własne grzechy. 6 Uczynicie to niezależnie od comiesięcznej ofiary całopalenia i połączonej z nią ofiary z pokarmów i niezależnie od nieustannego całopalenia i zwią­zanych z nim ofiar z pokar­mów, składanych według przepi­sanych nakazów. Są to ofiary spa­lane w ogniu na woń miłą dla Jahwe.

7 Dziesiątego dnia siódmego miesiąca zwołacie święte zgroma­dzenie i zaczniecie odprawiać pokutę. Powstrzymacie się również od wszelkiej pracy służebnej. 8 Jako ofiarę całopalenia na woń miłą dla Jahwe złożycie jednego cielca, jed­nego barana i siedmioro rocznych jagniąt bez skazy. 9 Jako ofiarę z pokarmów dołączycie najczystszą mąkę zmieszaną z oliwą, w nastę­pujących ilościach: po trzy dziesiąte efy na każdego cielca, po dwie dziesiąte na barana 10 i po jednej dziesiątej na każde z siedmiorga jagniąt. 11 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę za grzechy, niezależnie od ofiary przebłagalnej za grzechy, od nieustannego cało­palenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

12 Dnia piętnastego siódmego miesiąca zwołacie święte zgroma­dzenie. Powstrzymacie się tego dnia od wszelkich prac służebnych. Będziecie obchodzili przez siedem dni uroczystości na cześć Jahwe. 13 Jako ofiarę całopalenia na woń miłą dla Jahwe złożycie trzynaście młodych cielców, dwa barany i czternaścioro jagniąt bez żadnej skazy. 14 Jako ofiarę z pokarmów dołączycie najczystszą mąkę zmieszaną z oliwą w ilościach następujących: po trzy dziesiąte efy na każdego z trzynastu cielców, po dwie dziesiąte na każdego z dwu baranów 15 i po jednej dziesiątej na każde z czternaściorga jagniąt. 16 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagania za grzechy, niezależnie od ofiary całopalenia i związanych z nim ofiar z pokar­mów oraz płynów.

17 Dnia drugiego złożycie ofiarę z dwunastu cielców, dwóch bara­nów i czternaściorga rocznych jag­niąt bez skazy. 18 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i płynów, w iloś­ciach zgodnych z prawem, na każ­dego cielca, barana i jagnię. 19 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

20 Trzeciego dnia złożycie ofiarę z jedenastu cielców, dwóch bara­nów i czternaściorga rocznych jagniąt bez skazy. 21 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i z płynów, w ilościach zgodnych z prawem, na każdego cielca, barana i jagnię. 22 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego cało­palenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

23 Czwartego dnia złożycie ofiarę z dziesięciu cielców, dwóch bara­nów i czternaściorga rocznych jag­niąt bez skazy. 24 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i z płynów, w ilościach zgodnych z prawem, na każdego cielca, barana i jagnię. 25 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

26 Piątego dnia złożycie ofiarę z dziewięciu cielców, dwóch bara­nów i czternaściorga rocznych jag­niąt bez skazy. 27 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i płynów, w iloś­ciach zgodnych z prawem, na każ­dego cielca, barana i jagnię. 28 Zło­życie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów. 29 Szóstego dnia złożycie ofiarę z ośmiu cielców, dwóch baranów i czternaściorga rocznych jagniąt bez skazy. 30 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i z płynów, w ilościach zgodnych z prawem, na każdego cielca, barana i jagnię. 31 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

32 Dnia siódmego złożycie ofiarę z siedmiu cielców, dwóch baranów i czternaściorga rocznych jagniąt bez skazy. 33 Dołączycie do tego ofiary z pokarmów i z płynów, w ilościach zgodnych z prawem, na każdego cielca, barana i jagnię. 34 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebłagalną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokarmów oraz płynów.

35 Dnia ósmego zwołacie święte zgromadzenie i powstrzymacie się tego dnia od wszelkich prac służe­bnych. 36 Złożycie też, jako ofiarę całopalenia strawioną przez ogień na woń miłą dla Jahwe, jednego cielca, jednego barana i siedmioro rocznych jagniąt bez skazy. 37 Dołą­czycie do tego ofiary z pokarmów i płynów, w ilościach zgodnych z pra­wem, na każdego cielca, bara­na i jagnię. 38 Złożycie również jednego kozła jako ofiarę przebła­galną za grzechy, niezależnie od ofiary nieustannego całopalenia i związanych z nim ofiar z pokar­mów oraz płynów.

39 Takie oto są ofiary, które bę­dziecie składać dla Jahwe podczas waszych świąt, niezależnie od ślubów i ofiar składanych z własnej chęci: całopaleń, ofiar z pokarmów, ofiar z płynów tudzież ofiar pojed­nania.

30

1 I przekazał Mojżesz synom Izraela wszystko to, co mu nakazał Jahwe.

Śluby: 30,2-17

2 Mówił tedy Mojżesz tak do przywódców pokoleń izraelskich: Oto, co wam nakazuje Jahwe: 3 Jeśli jakiś człowiek złoży ślub Bogu i przysięgą sam się zobowiąże do spełnienia jakiegoś czynu, to nie wolno mu złamać takiego słowa. Musi wykonać wszystko, do czego zobowiązał się własnymi ustami.

4 Jeśli jakaś kobieta, będąc jesz­cze młodą dziewczyną, i pozostając w domu swojego ojca, złoży Bogu jakiś ślub i zobowiąże się przysięgą do spełnienia czegoś, 5 a potem ojciec jej dowie się o ślubie i zobo­wiązaniu, jakie na siebie przyjęła, ale nic jej o tym nie mówi, to ważne są zarówno wszystkie śluby, jakie złożyła, jak i zobowiązania, które na siebie przyjęła. 6 Jeśli jednak ojciec, dowiedziawszy się o wszystkim, wyrazi swoje niezadowolenie, nie­ważne są zarówno wszystkie śluby, jak i zobowiązania, które na siebie przyjęła. Jahwe nie uzna jej tego za winę, bo ojciec się sprzeciwił. 7 Jeżeli jakaś kobieta wyjdzie za mąż i zaczną jej ciążyć śluby albo przyrzeczenia, które nierozważnie wypowiedziała, zobowiązując się do spełnienia czegoś, a jej mąż, dowie­dziawszy się o tym, nic nie mówi, 8 to ważne są zarówno śluby, jak i zobowiązania, jakie na siebie przy­jęła. 9 Ale jeśli mąż, dowiedziawszy się o wszystkim, wyraża swoje niezadowolenie, to nieważne stają się zarówno śluby, trudne dla niej do zachowania, jak i przyrzeczenia, które nierozważnie wypowiedziała, zobowią­zując się do spełnienia cze­goś. Jahwe też wszystko jej wyba­czy.

10 Jeżeli jakaś wdowa albo ko­bieta odrzucona [przez męża] złoży ślub, to obowiązuje ją to, co sobie sama nałożyła. 11 Jeżeli kobieta złoży jakiś ślub albo zobowiąże się do spełnienia czegoś przysięgą już w domu swojego męża, 12 a jej mąż, dowiedziawszy się o tym, nic nie mówi i nie wyraża z tego powodu swojego niezadowolenia, to ważne są wszystkie śluby, jakie złożyła, oraz zobowiązania, które sama na siebie przyjęła. 13 Jeśli jednak mąż, dowiedziawszy się o tym, nie wyrazi swojej zgody, przestaje być ważne wszystko, co wyszło z ust kobiety, zarówno wszystkie śluby, jak i przy­rzeczenia. Zostały unieważnione przez męża. Jahwe też jej to wyba­czy. 14 Mąż może albo potwierdzić, albo unieważnić ślub, którym żona zobowiązała się do czegoś. 15 Jeśli mąż przez jeden dzień i drugi nic nie mówi, to tym samym potwier­dza zarówno śluby, jak i zobowią­zania, które ciążą na żonie. Potwierdza je już przez samo to, że nie wypowiedział się o nich tego samego dnia, w którym się dowie­dział, iż zostały złożone. 16 Jeśli zaś unieważnia je już nieco po czasie, w którym się o nich dowiedział, bie­rze na siebie całą winę swojej żony.

17 Takim to prawem, przekaza­nym Mojżeszowi, określił Jahwe stosunek męża do żony i ojca do córki, która pozostawała jeszcze, jako młoda, w domu swego ojca.

Wojna z Madianitami: 31,1-54

31

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Pomścij synów Izraela na Madianitach, bo potem [umrzesz i] zostaniesz przy­łączony do twoich przodków. 3 I rzekł Mojżesz do ludu: Część spośród was, mężowie, niech się uzbroi i niech rusza na wojnę przeciw Madianitom, aby dokonać zemsty Jahwe nad Madianem. 4 Wyprawicie na wojnę po tysiąc ludzi z każdego pokolenia. Niech wszystkie pokolenia izraelskie uczestniczą w wojnie. 5 Wybrano więc spośród tysięcy Izraelitów po tysiąc ludzi z każdego pokolenia, czyli dwanaście tysięcy ludzi uzbro­jonych na wojnę. 6 Wysłał tedy Mojżesz do walki po tysiąc ludzi z każdego pokolenia, ich oraz Pinchasa, syna kapłana Eleazara, który zabrał ze sobą święte naczy­nia i trąby wojenne. 7 Uderzyli na Madianitów, zgodnie z nakazem wydanym Mojżeszowi przez Jahwe, i wybili wszystkich mężczyzn. 8 Prócz tych, których pozabijali w walce, zgładzili następujących królów Madianu: Ewiego, Rekema, Sura, Chura i Rebę. Wszyscy byli królami Madianu. Zginął od miecza również Balaam, syn Beora. 9 Po­nadto synowie Izraela wzięli do niewoli kobiety madianickie razem z ich małymi dziećmi, zabrali jako łup wojenny wszystko ich bydło, stada owiec i cały ich dobytek. 10 Puścili z ogniem wszystkie ich miasta i obozowiska, w których mieszkali [Madianici]. 11 Zabrawszy całą zdobycz i wszystko, co zdołali złupić, zarówno spośród ludzi, jak i zwierząt, 12 sprowadzili jeńców i wszystkie łupy przekazali Mojże­szowi, kapłanowi Eleazarowi i ca­łemu Izraelowi, zgromadzonemu w obozowiskach na równinach Moabu, nad Jordanem w pobliżu Jerycha.

13 Mojżesz, kapłan Eleazar i wszyscy przywódcy zgromadzenia wyszli z obozu na ich spotkanie. 14 I rozgniewał się Mojżesz na przy­wódców wojskowych, czyli tych, którzy wracali z walki na czele oddziałów, liczących po tysiąc i po stu ludzi.

15 Czynił im taką oto wymówkę: Zostawiliście więc przy życiu wszy­stkie kobiety? 16 A to właśnie one, idąc za namową Balaama, sprowa­dziły synów Izraela na drogę nie­wierności wobec Jahwe w związku z pamiętną sprawą Peora. I zesłał wtedy Jahwe nieszczęście na całe zgromadzenie Izraela. 17 Musicie teraz pozbawić życia wszystkie małe dzieci płci męskiej oraz wszys­tkie kobiety brzemienne. 18 Nato­miast wszystkie młode kobiety, które jeszcze nie były brzemienne, pozostawicie przy życiu dla was samych. 19 Będziecie przebywać poza obozem przez siedem dni. Gdyby któryś z was zabił kogoś [z wrogów] albo zetknął się z jakimiś zwłokami, powinien poddać się oczyszczeniu trzeciego i siódmego dnia, on sam i jego jeńcy. 20 Będzie­cie musieli również poddać oczysz­czeniu wasze szaty, wszystkie przedmioty ze skóry, wszystkie tka­niny z sierści koziej oraz drewniane narzędzia.

21 I powiedział kapłan Eleazar do wojowników, którzy stoczyli [zwycięską] bitwę: Oto, co nakazuje prawo dane przez Jahwe Mojże­szowi: 22 złoto, srebro, miedź, że­lazo, cynę, ołów 23 i wszelkie przed­mioty ogniotrwałe wrzucicie do ognia i poddacie je w ten sposób oczyszczeniu. W każdym razie obmyjecie je jeszcze potem wodą oczyszczającą. Czego zaś nie będzie można oczyścić w ogniu, to obmy­jcie wodą oczyszczającą. 24 Siód­mego dnia wypierzecie wasze szaty i będziecie czyści. Wtedy już będzie­cie mogli wrócić do obozowiska.

25 Jahwe zaś tak przemówił do Mojżesza: 26 Ty oraz Eleazar, kap­łan, i wszyscy obecni na tym zgro­madzeniu przywódcy rodów sporządźcie spis tego, co zostało zdobyte, zarówno ludzi, jak i zwie­rząt. 27 Wszelką zdobycz podzielcie między wojowników, którzy brali udział w wojnie, oraz wszystkich zgromadzonych. 28 Wojownicy owi będą jednak mieli obowiązek zapła­cenia daniny dla Jahwe w nastę­pującej wielkości: za każde pięćset osób jedną sztukę z wołów, osłów i owiec. 29 Podzielicie całość łupu na dwie części i jedną z nich przeka­żecie kapłanowi Eleazarowi jako ofiarę przeznaczoną dla Jahwe. 30 Natomiast z części przeznaczonej dla synów Izraela oddzielisz jedną pięćdziesiątą część spośród ludzi, wołów, osłów, owiec oraz innych zwierząt i przekażesz lewitom, którzy mają pieczę nad przybyt­kiem Jahwe.

31 Mojżesz i kapłan Eleazar uczynili wszystko tak, jak Jahwe nakazał Mojżeszowi. 32 Na całość łupów, które wojownicy zdobyli, składało się: sześćset siedemdzie­siąt pięć tysięcy owiec, 33 siedem­dziesiąt dwa tysiące wołów, 34 sześćdziesiąt jeden tysięcy osłów 35 oraz trzydzieści dwa tysiące kobiet, które jeszcze nie obcowały z mężczyznami. 36 Połowa [łupów], przeznaczona dla tych, co byli na wojnie, wynosiła trzysta trzydzieści siedem tysięcy pięćset owiec. 37 Jako daninę dla Jahwe złożono sześćset siedemdziesiąt pięć sztuk owiec. 38 Nadto: trzydzieści sześć tysięcy wołów, z czego dla Jahwe złożono siedemdziesiąt dwie sztuki. 39 Następnie trzydzieści tysięcy pięćset osłów, z czego dla Jahwe ofiarowano sześćdziesiąt jeden sztuk. 40 I wreszcie szesnaście tysięcy osób, z czego trzydzieści dwie osoby przypadły jako danina dla Jahwe. 41 Mojżesz przekazał Eleazarowi, kapłanowi, daninę przeznaczoną dla Jahwe, tak jak to Jahwe polecił Mojżeszowi.

42 Połowa łupów przeznaczona dla synów Izraela i oddzielona od tego, co miało być dane wojowni­kom, wynosiła 43 trzysta trzydzieści siedem tysięcy pięćset owiec, 44 trzydzieści sześć tysięcy wołów, 45 trzydzieści tysięcy pięćset osłów 46 i szesnaście tysięcy osób. 47 Z tej połowy, przypadającej na synów Izraela, oddzielił Mojżesz jedną pięćdziesiątą i - zgodnie z tym, co mu polecił Jahwe - przekazał lewi­tom, którzy mają pieczę nad przy­bytkiem Jahwe.

48 Dowódcy oddziałów liczących po tysiąc wojowników oraz setnicy przyszli do Mojżesza 49 i powiedzieli: Słudzy twoi przeprowadzili spis wszystkich wojowników, jacy pozo­stawali pod naszymi rozkazami, i okazało się, że nie brakuje ani jed­nego spośród naszych ludzi. 50 I dla­tego składamy w ofierze dla Jahwe wszystkie przedmioty złote, jakie każdy z nas znalazł, a więc: bran­solety, naramienniki, pierścienie, kolczyki i naszyjniki. Niech to będzie ofiara złożona dla Jahwe na przebłaganie za nasze grzechy. 51 Mojżesz i kapłan Eleazar przyjęli od nich owo złoto i wszystkie drogo­cenne przedmioty. 52 Wszystkiego złota, które przyniesiono dla Jahwe od dowódców od­działów złożonych z tysiąca ludzi i od setników, było szesnaście tysięcy siedemset pięć­dziesiąt sykli. 53 Wszyscy wojownicy zatrzymali nadto dla siebie swój własny łup. 54 Mojżesz i kapłan Eleazar, przyjąwszy złoto od dowód­ców oddziałów złożonych z tysiąca ludzi, a także od setników, zanieśli je do Namiotu Spotkania i pozosta­wili przed Jahwe jako pamiątkę od synów Izraela.

Przydzielanie ziemi pokoleniom wschodnio-jordańskim: 32,1-42

32

1 Synowie Rubena i synowie Gada mieli bardzo wielkie stada. Ponieważ okolice Jezer i Gileadu nadawały się bardzo do wypasania ich trzód, 2 przyszli synowie Gada i synowie Rubena do Mojżesza i kapłana Eleazara, i do przełożonych całego zgromadzenia i tak powiedzieli: 3 Atarot, Dibon, Jazer i Nimra, Cheszbon, Eleale, Sibma, Nebo i Beon 4 to krainy, które Jahwe wziął w posiadanie dla całego zgromadzenia Izraelitów. Są to okolice bardzo przydatne do wypasania trzód, a twoi słudzy mają właśnie liczne trzody. 5 Dodali nadto: Jeżeli znaleźliśmy łaskę w twoich oczach, spraw, żeby te krainy znalazły się w naszym posia­daniu. Nie zmuszaj nas do przepra­wiania się na drugą stronę Jorda­nu. 6 I powiedział Mojżesz synom Gada i synom Rubena: 7 To wasi bracia pójdą na wojnę, a wy mieli­byście tu pozostać? Czemu chcecie doprowadzić do tego, żeby synowie Izraela nie mieli odwagi wziąć w posiadanie ziemi, którą im daje sam Jahwe? 8 Tak samo postępo­wali wasi ojcowie, kiedy spod Kadesz-Barnea wysłałem ich na zwiad do owego kraju. 9 Dotarli do doliny Eszkol, zbadali cały kraj, ale odebrali synom Izraela odwagę wejścia do krainy, którą im dawał Jahwe. 10 Rozgniewał się wtedy Jahwe na nich i oświadczył im: 11 Wszyscy ci, którzy wyszli z Egiptu w wieku od dwudziestu lat wzwyż, nie będą oglądać kraju, który Ja pod przysięgą obiecałem dać Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi. nie przestrzegali bowiem wiernie moich nakazów, 12 z wyjątkiem Kaleba, syna Jefunnego Kenizzyty, i Jozuego, syna Nuna; ci dwaj bowiem przestrzegali wiernie naka­zów Jahwe. 13 Zapłonął wtedy Jah­we gniewem przeciw Izraelowi i sprawił, że przez czterdzieści lat musieli błąkać się po pustyni, aż wyginęło całe owo pokolenie, które się dopuściło zła w oczach Jahwe. 14 A teraz oto wy chcecie iść śladami waszych ojców jako ich grzeszni potomkowie, żeby jeszcze bardziej nasilił się gniew Jahwe przeciw Izraelowi. 15 Jeżeli bowiem nie będziecie Go słuchać, sprawi On, że Izrael będzie nadal pozostawał na pustyni, a wy staniecie się przy­czyną zguby całego narodu.

16 Przyszli tedy do Mojżesza i po­wiedzieli: Zbudujemy tu zagrody dla naszych trzód i osiedla dla na­szych dzieci. 17 Ale sami chcemy ruszyć niezwłocznie w dalszą drogę na czele Izraelitów, aż zaprowa­dzimy ich do krainy, którą mają wziąć w posiadanie. Nasze dzieci pozostaną na ten czas w obwaro­wanych osiedlach, chroniąc się w ten sposób przed miesz­kańcami tego kraju. 18 Nie będziemy wracali do naszych domów dopóty, dopóki każdy spośród synów Izraela nie weźmie w posiadanie swego dzie­dzictwa. 19 My sami zaś nie będzie­my brali dla siebie nic po drugiej stronie Jordanu ani w okolicach dalej położonych, bo część dla nas znajduje się z tej strony, to jest na wschód od Jordanu. 20 Na to rzekł im Mojżesz: Jeżeli będziecie postępowali w taki sposób, że uzbroicie się wszyscy, aby walczyć dla Jahwe, 21 jeśli wszyscy uzbro­jeni wśród was wojownicy przepra­wią się przez Jor­dan na oczach Jahwe, a On usunie wszystkich swoich wrogów sprzed swego oblicza, 22 jeśli powrócicie do siebie dopiero po zdobyciu całego kraju w obliczu Jahwe, będziecie wolni od wszelkiej winy wobec Jahwe i wobec całego Izraela, a ten kraj stanie się waszą własnością na oczach Jahwe. 23 Jeżeli jednak nie postąpicie w ten sposób, zgrzeszy­cie przeciw Jahwe, i wiedzcie, że wasz grzech zwróci się przeciwko wam samym. 24 Budujcie zatem osiedla dla waszych dzieci i zagrody dla waszych trzód i wprowadzajcie w życie słowa, które wyszły z wa­szych ust. 25 Synowie Gada i syno­wie Rubena rzekli na to Mojżeszowi: Twoi słudzy uczynią wszystko, co im rozkazuje ich pan. 26 Nasze dzie­ci, kobiety i trzody, i cały nasz dobytek zostaną tu, w osiedlach Gileadu, 27 twoi słudzy zaś, wszyscy mężczyźni uzbrojeni do walki, pójdą przed Jahwe, żeby walczyć, jak na­kazał nasz pan.

28 Wydał tedy Mojżesz odpo­wiednie polecenie kapłanowi Eleazarowi, Jozuemu, synowi Nuna, i przywódcom poszczegól­nych rodów, tworzących pokolenia synów Izraela. 29 Powiedział im tak: Jeżeli synowie Gada i synowie Rubena, wszyscy zdolni do walki mężczyźni przeprawią się razem z wami na drugą stronę Jordanu i jeżeli ziemia ta zostanie przez was zdobyta, dajcie im w posiadanie krainę Gileadu. 30 Lecz gdyby nie chcieli chwycić za broń i pójść z wami, osiedlicie ich pośród was na ziemi kananejskiej. 31 Odpowie­dzieli wtedy synowie Gada oraz synowie Rubena: Uczynimy wszys­tko, co tylko Jahwe powiedział do twoich sług. 32 Pójdziemy uzbrojeni przed Jahwe do ziemi kananejskiej, a przy­padające nam dziedzictwo pozostanie dla nas po tej stronie Jordanu. 33 Synom Gada i synom Rubena oraz połowie pokolenia Manassesa, syna Józefa, przydzielił Mojżesz królestwo Sichona, króla Amorytów, oraz królestwo Oga, króla Baszanu - ziemię, wszystkie znajdujące się na niej osiedla z ota­czającymi je terenami oraz osiedla z najbliższych okolic.

34 Synowie Gada zbudowali Dibon, Atarot i Aroer 35 oraz Atrot-Szofan, Jazer i Jogboha, 36 nas­tęp­nie Bet-Nimra i Bet-Haran, miasta obronne. Sporządzili też zagrody dla swych trzód. 37 Natomiast syno­wie Rubena zbudowali Cheszbon, Eleale i Kiriataim 38 oraz Nebo, Baal-Meon - potem zmieniono ich nazwy - i Sibma. Nadali też własne nazwy miastom, które odbudowali.

39 Synowie Makira, syna Ma­nassesa, ruszyli w stronę Gileadu, zdobyli go, wypędzając zeń Amo­rytów. 40 Mojżesz przekazał Gilead synowi Manassesa, Makirowi, który się tam osiedlił. 41 Jair, syn Manassesa, poszedł, zdobył tam­tejsze osiedla i nadał im nową nazwę: Osiedla Jaira. 42 Poszedł wreszcie Nobach, zdobył Kenat razem z okolicznymi osiedlami i od własnego imienia nadał im nazwę Nobach.

Etapy wymarszu: 33,1-49

33

1 A oto miejsca poszczególnych postojów synów Izraela po ich wyjściu z Egiptu, gdy wszystkimi oddziałami dowodzili Mojżesz i Aaron. 2 Mojżesz sporzą­dził listę miejscowości, z których wyruszali, według ich obozowisk, zgodnie z poleceniem Jahwe. Oto lista obozowisk, z których ruszano w dalszą drogę. 3 Piętnaste­go dnia pierwszego miesiąca opuścili Ramses. Na oczach wszystkich Egipcjan, z wyciągniętymi ku górze rękami, wychodzili synowie Izraela następnego dnia po święcie Paschy. 4 W tym czasie Egipcjanie grzebali tych, których dotknęła wśród nich ręka Jahwe - wszystkich swoich pierworodnych. Dokonał również Jahwe sądu nad poganami.

5 Po wyjściu z Ramses pierwsze obozowisko rozbili Izraelici w Suk­kot. 6 Potem wyruszyli z Sukkot i zatrzymali się w Etam, położonym już na skraju pustyni. 7 Po wyjściu z Etam skręcili w stronę Pi-Hachirot, leżącego niedaleko Baal-Sefon, i rozbili obozowisko naprze­ciw Migdol. 8 Potem wyruszyli spod Pi-Hachirot, przeszli przez środek morza, kierując się w stronę pus­tyni. Trzy dni wędrowali przez pustynię Etam, po czym rozbili obozowisko w Mara. 9 Opuściwszy Mara, dotarli do Elim, gdzie było dwanaście źródeł i siedemdziesiąt drzew palmowych. I tam rozbili kolejny obóz. 10 Po wyjściu z Elim następny obóz rozbili nad morzem Czerwonym, 11 po czym, wyru­szy­wszy znad Morza Czerwonego, zatrzymali się na pustyni Sin. 12 Opuścili pustynię Sin i rozbili namioty w miejscowości Dofka. 13 Po wyjściu z Dofka zatrzymali się w Alusz, 14 po czym, wyruszywszy z Alusz, zatrzymali się w Refidim, gdzie nie było, niestety, wcale wody do picia. 15 Po wyjściu z Refidim znów zatrzymali się na pustyni Synaj. 16 Wyruszyli z pustyni Synaj i rozbili namioty w Kibrot-Hattaawa. 17 Następnie wyruszyli z Kibrot-Hattaawa i zatrzymali się w Chaserot. 18 Wyruszyli z Chaserot i rozbili namioty w Ritma, 19 po czym, opuściwszy Ritma, zatrzy­mali się w Rimmon-Peres. 20 Wy­ruszyli z Rimmon-Peres i rozbili obóz w Libnie, 21 a po wyjściu z Libny zatrzymali się w Rissa. 22 Wyruszyli z Rissa i rozbili namioty w Kehelata, 23 po czym, wyszedłszy z Kehelata, rozbili obóz w górach Szafer. 24 Następnie wyru­szyli z gór Szafer i zatrzymali się w Charada, 25 po wyjściu zaś z Charada rozbili obóz w Makelot. 26 Wyruszyli z Makelot i zatrzymali się w Tachat, 27 a po wyjściu z Ta­chat rozbili obóz w Terach. 28 Potem wyruszyli z Terach i zatrzymali się w Mitka, 29 a po wyjściu z Mitka rozbili obóz w Chaszmona. 30 Wyru­szyli z Chaszmona i zatrzymali się w Moserot, 31 a po wyjściu z Mose­rot rozbili obóz w Bene-Jaakan. 32 Wyszedłszy z Bene-Jaakan zatrzymali się w Chor-Haggidgad, 33 a po wyjściu z Chor-Haggidgad rozbili obóz w Jotbata. 34 Wyruszyli następnie z Jotbata i zatrzymali się w Abrona, 35 a po wyjściu z Abrona rozbili obóz w Esjon-Geber. 36 Wy­szedłszy z Esjon-Geber zatrzymali się na pustyni Sin, czyli w Kadesz, 37 po wyjściu zaś z Kadesz rozbili obóz na górze Hor, znajdującej się już na samych krańcach ziemi Edom.

38 Według polecenia Jahwe kap­łan Aaron wstąpił na górę Hor i tam zmarł. Było to pierwszego dnia pią­tego miesiąca, roku czterdziestego od wyjścia synów Izraela z Egiptu. 39 W chwili śmierci na górze Hor Aaron miał sto dwadzieścia trzy lata.

40 Wtedy to król Aradu, Kana­nejczyk, mieszkający w Negeb, na południu Kanaanu, dowiedział się o przybyciu synów Izraela.

41 Tymczasem oni wyruszyli spod góry Hor i rozbili namioty w Salmona, 42 a opuściwszy Salmo­na, zatrzymali się w Punon. 43 Po wyjściu z Punon rozbili namioty w Obot, 44 a wyszedłszy z Obot, zatrzymali się w Ijje-Haabarim, już na granicy Moabu. 45 Wyruszyli z Ijje-Haabarim i rozbili obóz w Dibon-Gad, 46 po czym wyszed­łszy z Dibon-Gad zatrzymali się w Almon-Diblataim. 47 Po wyjściu z Almon-Diblataim rozbili namioty w górach Abarim, naprzeciw Nebo. 48 Potem wyruszyli z gór Abarim i zatrzymali się na równinie moabickiej, nad brzegiem Jordanu, niedaleko Jerycha. 49 Ich namioty rozciągały się wzdłuż Jordanu na równinie moabickiej od Bet-Hajeszimot aż do Abel-Szittim.

Zasady podziału ziemi kananejskiej: 33,50-34,29

50 Gdy znajdowali się na rów­ninie moabickiej, nad brzegiem Jordanu, niedaleko Jerycha, Jah­we tak przemówił do Mojżesza: 51 Powiedz synom Izraela: Gdy prze­prawicie się przez Jordan i wkro­czycie już do ziemi kananejskiej, 52 zaczniecie usuwać wszystkich mieszkańców tego kraju; będziecie rozbijać wszystkie ich posągi wykute w kamieniu i wszystkie podobizny odlewane z brązu i znisz­czycie wszystkie ich miejsca mod­litwy położone na wyżynach. 53 Bę­dziecie brać [stopniowo] w posia­danie cały kraj, osiedlając się w nim, bo ja dałem wam tę krainę w posiadanie. 54 Rzucając losy, roz­dzielicie cały kraj między poszcze­gólne rody. Rodom najliczniejszym przydzielicie najwięcej ziemi, mniej zaś rodom mniej licznym. Każdy otrzyma to, co mu przypadnie wed­ług losowania. Poszczególne poko­lenia wezmą w posiadanie to, co na nie przypadnie. 55 Lecz jeśli nie będziecie usuwać mieszkańców kraju, ci, których pozostawicie, okażą się jakby cierniami w wa­szych oczach i jakby kolcami raniącymi wasze ciało. Będą was też traktować jak wrogów w tym kraju, który będzie wam dany na zamieszkanie. 56 Wtedy i ja sam postąpię z wami tak, jak postano­wiłem postąpić z nimi.

34

1 I przemówił Jahwe do Mojżesza w te słowa: Wydaj synom Izraela taki oto rozkaz: 2 Kie­dy wkroczycie do ziemi kananej­skiej, przypadnie wam do podziału cały Kanaan w następujących gra­nicach: 3 Od południa zajmiecie pustynię Sin aż do Edomu. Granica południowa będzie się ciągnąć od południowych krańców Morza Sło­nego na wschód, 4 potem będzie biegła w kierunku południowym poprzez Wzgórze Skorpionów i pus­tynię Sin aż - dalej na południe - do Kadesz-Barnea. Stamtąd przez Chasar-Addar do Asmon. 5 Od Asmon granica poprowadzi w kie­runku Potoku Egipskiego i zakoń­czy się przy morzu. 6 Od zachodu granicą będzie Wielkie Morze. Tak daleko będziecie sięgać na zachód. 7 Granica północna ciągnąć się będzie od Wielkiego Morza 8 poprzez górę Hor aż do Wejścia do Chamat, a stamtąd - do miejscowości Sedad. 9 Dalej granica będzie biegła przez Zifron i zakończy się w Chasar-Enan. Tak będzie wyglą­dała granica północna. 10 Granicę wschodnią przeprowadzicie od Chasar-Enan do Szefam, 11 nas­tępnie od Szefam w stronę Haribla, położonej na wschód od Ain, 12 potem skierujecie się wzdłuż łańcucha górskiego ciągnącego się nad morzem, zaczynając od jeziora Kinneret, w kierunku wschodnim. Wreszcie pobiegnie granica wzdłuż Jordanu, dochodząc aż do Morza Słonego. Tak będą wyglądały gra­nice danej wam krainy.

13 I wydał Mojżesz rozkaz synom Izraela, mówiąc: Oto tam znajduje się ziemia, którą rozdzielicie losami między siebie. Jahwe rozkazał wy­dać ją dzie­więciu całym pokoleniom i połowie dziesiątego. 14 Dwa bo­wiem pokolenia: Rubenici razem z wszystkimi ich rodami oraz Gadyci z ich wszystkimi rodami już otrzymały swoje dziedzictwo. Podo­bnie część swoją otrzymała połowa pokolenia Manassesa. 15 Te dwa i pół pokolenia otrzymało swoją część po drugiej stronie Jordanu, od strony wschodniej, naprzeciw Jerycha, na wschodzie.

16 I przemówił Jahwe do Mojże­sza w te słowa: 17 A oto imiona mężów, którzy dokonają podziału ziemi: kapłan Eleazar i Jozue, syn Nuna. 18 Ponadto do rozdzielenia kraju weźmiecie z każdego pokole­nia po jednym przywódcy. 19 Oto imiona tych mężów: z pokolenia Judy - Kaleb, syn Jefunnego; 20 z pokolenia Symeona - Samuel, syn Ammihuda; 21 z pokolenia Beniamina - Elidad, syn Kislona; 22 z pokolenia Dana - przywódca Bukki, syn Jogliego; 23 dla potom­ków Józefa: z pokolenia Manassesa - Channiel, syn Efoda, 24 a z po­kolenia Efraima - przywódca Kemuel, syn Sziftana; 25 z pokolenia Zabulona - Elisafan, syn Parnaka; 26 z pokolenia Issachara - Paltiel, syn Azzana; 27 z pokolenia Asera - Achiud, syn Szelomiego; 28 z poko­lenia Neftalego - Pedahel, syn Ammihuda. 29 Oto ci, którym Jahwe polecił podzielić ziemię kananejską pomiędzy synów Izraela.

Lewici i miasta schronienia: 35,1-34

35

1 Gdy znajdowali się na równinie moabickiej, w pobliżu Jordanu, naprzeciw Jerycha, prze­mówił Jahwe do Mojżesza: 2 Po­wiedz synom Izraela, żeby z części im przydzielonych odstąpili nie­które miasta na zamieszkanie lewitom. Przyznajcie lewitom ponadto pastwiska położone wokół ich miast. 3 Miasta będą służyły im samym jako miejsca zamieszkania, natomiast pastwiska będą przez­naczone dla ich bydła, na roz­mieszczenie wszelkiego innego dobytku i dla po­zostałych zwierząt. 4 Przeznaczone dla lewitów pas­twiska wokół miast będą się roz­ciągały na zewnątrz miasta, poza jego murami, pierścieniem o sze­rokości tysiąca łokci. 5 Odmierzycie na zewnątrz miasta dwa tysiące łokci od strony wschodniej, dwa tysiące łokci od strony południowej, dwa tysiące łokci od strony zachodniej i dwa tysiące łokci od strony północnej. Miasto będzie się znajdować w środku pastwisk. Tak będą wyglądały pastwiska otacza­jące ich miasta. 6 Wśród miast, które dacie lewitom, niech będzie sześć tak zwanych miast schro­nienia, przeznaczonych na to, by mogli w nich znaleźć schronienie ci, którzy dopuścili się jakiegoś zabój­stwa. Ponadto dacie im jeszcze czterdzieści dwa inne miasta. 7 Tak więc w sumie dacie lewitom czter­dzieści osiem miast razem z otacza­jącymi je pastwiskami. 8 Odłączając owe miasta od dziedzictwa synów Izraela, weźmiecie więcej od tych pokoleń, które mają więcej, a mniej od tych, które mają mniej. Każdy odstąpi na rzecz lewitów tyle ze swych miast, na ile będzie pozwa­lała wielkość jego dziedzictwa.

9 Potem tak powiedział Jahwe do Mojżesza: Zwróć się do synów Izraela i powiedz im: 10 Kiedy się przeprawicie przez Jordan i wej­dziecie już do ziemi kananejskiej, 11 wybierzecie sobie miasta, które przeznaczycie na miasta schro­nienia, aby mógł w nich znaleźć schronienie każdy, kto nieumyślnie do­puściłby się jakiegoś zabójstwa. 12 W tych miastach będziecie szu­kać schronienia przed wszelką zemstą krwi, nie zezwalając na to, aby oskarżony o zabójstwo poniósł śmierć, zanim jeszcze zostanie pod­dany osądowi całego zgromadzenia. 13 Z miast, które macie oddać, sześć przeznaczycie na miasta schronie­nia. 14 Niech to będą trzy miasta położone z drugiej strony Jordanu, trzy leżące na ziemi kananejskiej. 15 Będą to tak zwane miasta schro­nienia.

16 Dopuszcza się [świadomie] morderstwa ten, kto uderzy dru­giego jakimś przedmiotem metalo­wym i uderzony wskutek tego umrze. Mordercę należy ukarać śmiercią. 17 Zabójcą jest również ten, kto uderzy drugiego kamie­niem i spowoduje śmierć. Zabójca powinien być także ukarany śmiercią. 18 Zabójstwo popełnia również ten, kto uderzy drugiego jakimś przedmiotem drewnianym tak, że spowoduje śmierć. Zabójca powinien być ukarany śmiercią.

19 Zabójcę pozbawi życia mści­ciel krwi; gdziekolwiek go spotka, ma prawo go zabić.

20 Kto by, powodowany niena­wiścią, ugodził drugiego albo zaata­kował go tak, że tamten by potem zmarł, 21 albo gdyby w swej złości własnymi rękami zadał tyle ciosów, iż pobity zmarłby w ich następ­st­wie, to dopuszcza się morderstwa. Mściciel krwi ma prawo go zabić, gdy tylko go spotka.

22 Gdyby jednak ktoś nieumyś­lnie ugodził drugiego albo gdyby zrzucił na niego jakiś przedmiot, ale nie w żadnym złym zamiarze, 23 albo gdyby rzucił w jego stronę przez nie­uwagę jakimś kamieniem i spowo­dowałby przez to śmierć ugodzo­nego, nie czując się przy tym jego wrogiem ani nie pragnąc dlań niczego złego, 24 to sprawę, do której doszło między zabójcą a mścicielem krwi, rozpatrzy całe zgromadzenie. 25 Zgromadzenie powinno uwolnić zabójcę z rąk mściciela i pozwolić mu znaleźć ocalenie w mieście schronienia, do którego zbiegł. Tam wolno mu będzie przebywać aż do śmierci naj­wyższego kapłana, namaszczonego świętym olejem. 26 Jeśli przed czasem opuści teren miasta schronienia i ucieknie, 27 to mściciel krwi nie będzie winien śmierci, jeśli spotkawszy zabójcę, zabije go poza granicami miasta schronienia. 28 Zabójca bowiem powinien pozostawać w mieście schronienia aż do śmierci najwyż­szego kapłana. Dopiero wtedy za­bójca będzie mógł wrócić do krainy, w której znajduje się jego dom. 29 Niech te wskazania będą prawem dla was i dla wszystkich przyszłych pokoleń, gdzie tylko będziecie mieszkać.

30 Jeśli ktoś dopuści się zabój­stwa, to zabójcę można pozbawić życia tylko na podstawie zeznania świad­ków. Jednakże nie wystarcza zeznanie jednego świadka, aby można było skazać kogoś na śmierć. 31 Nie wolno wam godzić się na żaden wykup zabójcy, którego przestępstwo zasługuje na karę śmierci. Musi ponieść śmierć. 32 Nie wolno wam też przyj­mować okupu, w zamian za który ten, kto prze­bywa w mieście schronienia, mógłby wyjść stamtąd i wró­cić do swojego domu jeszcze przed śmier­cią naj­wyższego kapłana. 33 Nie będziecie dopuszczali do bezcze­szczenia kraju, w którym wypadnie wam żyć. Krew zawsze bezcześci ziemię i nie można jej oczyścić ze zbrukania spowodowanego rozle­wem krwi w ża­den inny sposób, jak tylko przez krew tego, który jest sprawcą rozlewu krwi. 34 Nie będzie­cie tedy brukać ziemi, na której mieszkacie i na której również Ja mam wśród was moje mieszkanie. Ja jestem Jahwe; Ja mieszkam wśród synów Izraela.

Dalsze przepisy prawa dziedziczenia: 36,1-13

36

1 Przyszli przywódcy rodów z pokoleń izraelskich Gilea­dytów, którzy pochodzili od Makira, syna Manassesa, wywo­dzącego się z pokoleń potomków Józefa, i przedstawili Mojżeszowi oraz przywódcom poszczególnych rodów izraelskich następującą sprawę: 2 Mówili tak: Tobie, panu naszemu, rozkazał Jahwe kraj ten podzielić pomiędzy synów Izraela przez ciąg­nienie losów. Pan nasz otrzymał również od Jahwe polecenie prze­kazania dziedzictwa brata naszego, Selofchada, jego córkom. 3 Jeżeli zaś córki owe zostaną poślubione przez synów innych pokoleń izrael­skich, to ich dziedzictwo zostanie oddzielone od dziedzictwa naszych ojców i zostanie przyłączone do dziedzictwa pokoleń, do których należą ich mężowie, i w ten sposób część przypadająca na nas ulegnie pomniejszeniu. 4 Kiedy zaś nadej­dzie dla synów Izraela rok jubile­uszowy, dziedzictwo córek Izraela będzie na zawsze przyłączone do części pokolenia, z którego pocho­dzą ich mężowie, i tak część przy­padająca na nie odpadnie na zawsze od dziedzictwa należącego kiedyś do pokolenia naszych ojców.

5 Wtedy Mojżesz, wykonując polecenie Jahwe, wydał synom Izraela taki oto rozkaz, mówiąc: Przedstawiciel pokolenia synów Józefa dobrze mówi. 6 A oto zarzą­dzenie Jahwe w sprawie córek Selofchada: Mogą wychodzić za mąż, za kogo zechcą, byleby tylko ich mężowie wywodzili się z rodów należących do pokolenia ich ojców. 7 Wówczas dziedzictwo synów Izraela nie będzie przechodzić z jed­nego pokolenia na drugie, a posz­czególni synowie Izraela będą przy­wiązani na zawsze do dziedzictwa przy­padającego na pokolenie jego ojców, każdy do swojego. 8 Tak więc każda kobieta mająca jakąś cząs­tkę w dziedzictwie całego pokolenia izraelskiego będzie wychodzić za mąż za mężczyznę wywodzącego się z pokolenia jej ojca, aby w ten spo­sób poszczególni Izraelici nie utra­cili nic z dziedzictwa swoich ojców. 9 W żadnym przypadku dziedzictwo jednego pokolenia nie może prze­chodzić na inne pokolenie. Poszcze­gólne pokolenia synów Izraela będą powiązane z dziedzictwem, każde ze swoim.

10 Córki Selofchada postąpiły tak, jak im nakazał Jahwe przez Mojżesza. 11 Machla, Chogla, Milka i Noa poślubiły swoich stryjecznych braci. 12 Ich mężowie pochodzili z pokolenia Manassesa, syna Józefa. W ten sposób dziedzictwo ich pozostało przy pokoleniu, z któ­rego wywodził się ród ich ojca.

13 Takie oto są pouczenia i pra­wa dane Mojżeszowi przez Jahwe dla synów Izraela, gdy znajdowali się na równinie moabickiej w pob­liżu Jordanu, naprzeciw Jerycha.

Stworzenie wszechrzeczy i człowieka: 1,1-2,4a*

1

1 Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. 2 Ziemia była [na początku] bezładna i pusta: ciem­ności zalegały bezmiar przestrzeni i [tyl­ko] Duch Boży unosił się nad wodami.

3 Powiedział tedy Bóg: Niech się stanie światło! I stało się światło. 4 I widział Bóg, że światło było do­bre. Wtedy oddzielił Bóg światło od ciemności. 5 I nazwał Bóg światło dniem, a ciemność - nocą. I tak Bóg oddzielił wieczór od poranka. Był to dzień pierwszy.

6 Potem powiedział Bóg: Trzeba utworzyć sklepienie pośrodku wód, by [w ten sposób] oddzieliły się je­d­ne wody od drugich. 7 I uczynił Bóg to sklepienie, i oddzielił wody znaj­dujące się w górze od wód, któ­re były na dole. A gdy się to dokona­ło, 8 naz­wał Bóg sklepienie niebem. I tak up­łynął wieczór i poranek dnia drugiego.

9 I powiedział Bóg: Niech się zbiorą na jedno miejsce wody, które są w górze, żeby mogła się ukazać sucha przestrzeń! I tak się stało. 10 I nazwał Bóg suchą przestrzeń ziemią, a zebrane na innym miejscu wody - morzem. I widział Bóg, że tak było dobrze. 11 I powiedział Bóg: niech ziemia zazieleni się różnymi roślinami: trawami rodzącymi na­siona, drzewami wydającymi, wed­ług swego gatunku, różnorod­ne owoce z nasionami wewnątrz! I tak się stało. 12 Ziemia zazieleniła się różną roślinnością: trawami rodzą­cymi nasiona i drzewami wydają­cymi, zgodnie ze swym gatunkiem, różnorodne owoce z nasionami wewnątrz. I widział Bóg, że tak było dobrze. 13 I tak upłynął wieczór i po­ranek dnia trzeciego.

14 I powiedział Bóg: Niech poja­wią się na niebie światła, żeby od­dzielały dzień od nocy, wyznaczały pory roku, poszczególne dni i lata! 15 Niech poprzez nie światłość po­chodząca z nieba oświeca całą zie­mię! I tak się stało. 16 Stworzył Bóg dwa duże ciała świecące: jedno wię­ksze, żeby świeciło za dnia, i drugie mniejsze, żeby rozpraszało mroki nocy. Nadto uczynił Bóg również gwiazdy, 17 które umieścił na skle­pieniu niebieskim, żeby oświetlały ziemię; 18 żeby określały dzień i noc, oddzielając światło od ciem­ności. I widział Bóg, że tak było dobrze. 19 I tak upłynął wieczór i poranek dnia czwartego.

20 I powiedział Bóg: Niech istoty żywe, pływające i pełzające, poja­wiają się w wodach, a ptactwo po­wietrzne niech zacznie latać nad ziemią, pod sklepieniem nieba! 21 I tak się stało. Stworzył Bóg wiel­kie potwory morskie według ich róż­nych rodzajów oraz wszelkie ży­we istoty pływające, od których za­roiły się wody, a także mnóstwo skrzyd­latych ptaków. I widział Bóg, że tak było dobrze. 22 I pobłogosła­wił je tymi słowami: Bądźcie płodne i rozmna­żajcie się, napełniając wody mor­skie, ptactwo powietrzne zaś niech się rozmnaża na ziemi! 23 I tak upły­nął wieczór i poranek dnia piątego.

24 Potem powiedział Bóg: Niech się pojawią na ziemi różne istoty ży­we według swego gatunku, a więc bydło, płazy i [wszelkie] dzikie zwie­rzęta! I stało się tak. 25 Stworzył Bóg różne rodzaje dzikich zwierząt, byd­ła i płazów naziemnych. I widział Bóg, że tak było dobrze.

26 Na koniec powiedział Bóg: Stwórzmy człowieka na wzór i po­dobieństwo nasze, aby mógł pano­wać nad istotami, które żyją w wo­dzie, i nad ptactwem, które lata w powietrzu, nad zwierzętami na­peł­niającymi ziemię i nad płazami, które się po niej czołgają. 27 I tak stworzył Bóg człowieka na obraz swój, stworzył go na swoje własne podobieństwo - stworzył mężczyz­nę i niewiastę. 28 I pobłogosławił im, mówiąc: Bądźcie płodni i rozmna­żajcie się; zaludniajcie ziemię i bie­rzcie ją w posiadanie! Dla was są ryby w morzu, ptaki w powietrzu i wszelka istota żywa, która się po­rusza na ziemi. 29 Powiedział Bóg także: Dla was są też wszelkie roś­liny rodzące ziarno, gdziekolwiek są na całej ziemi, oraz wszelkie drze­wa, w których owocach są nasiona. Niech wam służą za pożywienie. 30 Wszelkie zaś zwierzęta polne, ptaki latające w powietrzu, płazy czołgające się po ziemi i dające oz­naki życia niech się żywią zielonymi roślinami. I tak też było. 31 I widział Bóg, że wszystko, co stworzył, było bardzo dobre. I tak upłynął wieczór i poranek dnia szóstego.

2

1 W ten sposób zostało dokonane dzieło stworzenia nieba i ziemi, i wszystkiego, co je wypeł­nia. 2 Dopełniwszy w dniu szóstym dzieła, nad którym się trudził, dnia siódmego odpoczywał Bóg po wszy­stkim, czego dokonał. 3 Pobłogosła­wił też Bóg dzień siódmy i ustanowił go świętym na pamiątkę swojego odpoczynku po całym trudzie stwa­rzania.

4 Taka oto jest historia począt­ków nieba i ziemi od chwili ich stworzenia.

Raj: 2,4b-25*

Po stworzeniu przez Jahwe zie­mi i nieba 5 nie było jeszcze żadnego drzewa ani żadnej trawy na ziemi. Jahwe nie zsyłał bowiem jeszcze na ziemię deszczu i nie było nikogo, kto by uprawiał ziemię 6 i rozpro­wadzał kanałami wodę tryskającą z ziemi, żeby wszystko nawodnić.

7 Wtedy to utworzył Jahwe czło­wieka z gliny i tchnął w jego nozdrza tchnienie własnego życia. I w ten spo­sób stał się człowiek istotą żywą.

8 Potem, założywszy w Eden, na wschodzie, ogród, umieścił w nim Jahwe człowieka, którego sam ule­pił z gliny. 9 I sprawił Jahwe, że ogród wypełnił się pięknymi drze­wami, rodzącymi smakowite owoce. W środku zaś ogrodu wyrosło po­nadto drzewo życia oraz drzewo poznania dobra i zła.

10 Była tam też rzeka nawadnia­jąca cały ogród i rozdzielająca się potem na cztery różne strumienie. 11 Pierwszy z nich nazywał się Pi­szon i okrążał całą krainę Chawila, bogatą w pokłady złota, 12 szcze­gól­nie cennego, a ponadto obfitującą w wonną żywicę i czerwony kamień. 13 Drugi nazywał się Gichon i okrą­żał cały kraj Kusz, 14 a trzeci - o nazwie Chiddekel - płynął na wschód od Aszszuru. Nazwa stru­mienia czwartego: Perat.

15 Tak więc umieścił Jahwe czło­wieka w ogrodzie Eden, żeby go uprawiał i strzegł. 16 Wówczas też Jahwe tak nakazał człowiekowi: Możesz spożywać owoce, według swego upodobania, ze wszystkich drzew tego ogrodu. 17 Nie wolno ci jeść jedynie z drzewa poznania do­bra i zła. Jeśli bowiem zjesz owoc z tego drzewa, nieuchronnie um­rzesz.

18 A potem powiedział Jahwe: Mężczyźnie nie jest dobrze być sa­me­mu; dam mu pomoc podobną do niego.

19 Przedtem jednak Jahwe, ule­piwszy z gliny zwie­rzę­ta żyjące na ziemi i ptaki latające w powietrzu, zgromadził je przed mężczyzną, aby dowiedzieć się, jaką każdemu z nich da on nazwę. Ale mężczyzna każde zwierzę nazwał tak samo: istota żyjąca. 20 Taką nazwę nadał mężczyzna wszystkim rodza­jom bydła, ptakom żyjącym w po­wietrzu i wszelkim zwierzętom polnym. Nie znalazł jednak żadnej istoty, która, jako podobna do męż­czyzny, mo­głaby mu być pomocna.

21 Wtedy to Jahwe sprawił, że mężczyzna zapadł w głęboki sen, i w czasie tego snu wyjął z jego boku jedno żebro, a wolne po nim miejsce wypełnił ciałem. 22 A potem żebro, wyjęte z boku mężczyzny, prze­mie­nił w niewiastę. Gdy następnie przyprowadził ją do mężczyzny, 23 ten powiedział:

Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mojego ciała. Będzie się nazywać "niewiasta", gdyż zos­tała wzięta z mężczyzny.

24 Dlatego mężczyzna opuszcza ojca i matkę i łączy się z niewiastą tak ściśle, że odtąd stanowią jedno ciało.

25 Oboje, mężczyzna i niewiasta, by­li nadzy, ale nie odczuwali z tego powodu wstydu.

Upadek człowieka: 3,1-24

3

1 Ze wszystkich zwierząt żyjących na ziemi, stworzonych przez Jahwe, najbardziej przebie­gły był wąż. To właśnie on zapytał niewiastę: Czy to prawda, że Bóg polecił wam, żebyście nie jedli owo­ców z żadnego drzewa w tym ogro­dzie? 2 A niewiasta odpowiedziała wężowi: Nie! Możemy jeść owoce z drzew w tym ogrodzie. 3 Tylko o owocach z drzewa, które rośnie w środku ogrodu, Bóg powiedział: Nie wolno wam ich spożywać ani nawet dotykać tego drzewa. W przeciwnym bowiem razie pom­rzecie. 4 Na to rzekł wąż do niewias­ty: Na pewno nie pomrzecie. 5 Ale Bóg wie, że gdybyście zaczęli spoży­wać owoce z tego drzewa, otworzy­łyby się wam oczy i tak jak Bóg zna­libyście dobro i zło. 6 I wtedy nie­wiasta zobaczyła [po raz pierwszy], że owoce tego drzewa są dobre do jedzenia, miłe dla oczu, i budzą pragnienie zdobycia wiedzy. Zer­wała przeto owoc z niego, skoszto­wała go sama i dała mężczyźnie, który był z nią. I on też zjadł.

7 I natychmiast obojgu otwo­rzyły się oczy, i dostrzegli, że są nadzy; sięgnęli zatem po gałązki figowe i zrobili sobie z nich prze­paski. 8 Potem mężczyzna i kobieta, słysząc kroki Jahwe, który przecha­dzał się w ogrodzie podczas orzeź­wiającego chłodu, skryli się przed Nim wśród drzew. 9 Ale Jahwe sam odezwał się do mężczyzny, pytając: Gdzie jesteś? 10 A on odpowiedział: Usłyszałem Twoje kroki w ogrodzie i przeraziłem się, bo jestem nagi. I dlatego się ukryłem. 11 Rzekł Bóg: A któż ci powiedział, że jesteś nagi? Czy może jadłeś owoce z drzewa, z którego nie wolno ci było jeść? 12 Odpowiedział mężczyzna: To nie­wiasta, którą umieściłeś przy mnie, dała mi owoc z tego drzewa. I zjad­łem. 13 Wtedy rzekł Jahwe do nie­wiasty: Dlaczego to uczyniłaś? A niewiasta odpowiedziała: Wąż mnie skusił i dlatego zja­dłam.

14 Rzekł Jahwe do węża: / Ponieważ się tego dopuś­ci­łeś, / będziesz przeklęty wśród innych zwierząt, / oswojonych i dzikich. / Będziesz się czołgał na brzuchu, / a pył ziemi będzie ci służył za pokarm przez wszystkie / dni twojego życia.

15 Wprowadzam nieprzyjaźń między ciebie i niewias­t­ę, / między potomstwo twoje a potomstwo jej: / ono zmiażdży ci głowę, / a ty ugodzisz je w piętę.

16 Do niewiasty zaś powiedział: / Będziesz musiała znosić wiele cierpień / i trudy twojej brzemienności. / W bólu będziesz rodziła potomstwo. / Będziesz pożądała swego męża, / a on będzie nad tobą panował.

17 Do mężczyzny zaś [Bóg] powiedział: / Tak więc usłuchałeś twojej żony i zjadłeś [owoc] z drzewa, / o którym powiedziałem, że nie wolno ci z niego spożywać. / Dlatego też z twojego powodu niech będzie przeklęta ziemia. / Przez wszystkie dni twego życia będziesz się trudził, / by dała ci poży­wienie.

18 Ona zaś będzie ci rodzić ciernie i osty, / a ty przecież masz się żywić tym, co z niej wyrośnie.

19 W pocie czoła będziesz się mozolił, / aby zdobyć pożywienie, / póki nie wrócisz do ziemi, / z której zostałeś wzięty. Z prochu bowiem jesteś / i w proch się przemienisz.

20 Mężczyzna nadał swojej żonie imię Ewa, ponieważ stała się matką wszy­stkiego, co żyje. 21 Sporządził też Jahwe odzienie ze skóry dla męż­czyzny i kobiety, i tak okrył ich na­gość. 22 Potem powiedział Jahwe: Tak więc stał się człowiek taki jak My. Teraz już zna zło i dobro. Niech więc przynajmniej nie wyciąga już rę­ki po owoc z drzewa życia łudząc się, że gdy go spożyje, będzie żył na wieki.

23 I wydalił Jahwe człowieka z ogrodu Eden, aby odtąd uprawiał ziemię, z której został uczyniony. 24 Po usunięciu człowieka [z ogrodu] postawił Bóg przed nim cherubów z mieczami o połyskujących ost­rzach, aby strzegły dostępu do drze­wa życia.

 

Kain i Abel: 4,1-16

4

1 I zbliżył się mężczyzna do swojej żony, Ewy, a ona poczęła i urodziła Kaina. I rzekła: Z po­mocą Jahwe urodziłam człowieka. 2 A po­tem urodziła jeszcze Abla, brata Kaina. Abel był pasterzem owiec, a Kain uprawiał ziemię.

3 Po pewnym czasie Kain skła­dał ofiarę dla Jahwe z płodów ziemi; 4 także Abel przygotował ofiarę z najprzedniejszych sztuk swojej trzody i z ich tłuszczu. Otóż, Jahwe wejrzał łaskawie tylko na Abla i jego ofiarę, 5 nie zaś na Kaina i na to, co on składał w ofierze. Bardzo to Kaina zasmuciło i chodził ze spusz­czoną głową. 6 Wtedy zapytał Jahwe Kaina: Dlaczego jesteś taki smutny i chodzisz ze spuszczoną głową? 7 Gdybyś postępował sprawiedliwie, nie miałbyś powodu chodzić ze spuszczoną głową. [Pamiętaj] jed­nak: Jeśli nie będziesz postępował uczciwie, to grzech zaraz pojawi się u bramy [twojego domu] i będzie czyhał na ciebie. A to przecież ty masz nad nim panować.

8 Rzekł wtedy Kain do swego brata Abla: Chodźmy [razem] na pole. A kiedy już byli na polu, Kain rzucił się na Abla i zabił go. 9 I zaraz zapytał Jahwe Kai­na: gdzie jest twój brat Abel? A on odpowiedział: Nie wiem! Czyż jestem stróżem mego brata? 10 Powie­dział mu tedy Bóg: Cóżeś uczynił? Krew twojego brata woła z ziemi do Mnie! 11 Będziesz odtąd przeklęty na tej ziemi, która już się rozwarła, aby wchłonąć przelaną przez ciebie krew twego brata. 12 Choć będziesz nadal upra­wiał tę ziemię, ona nie wyda ci już plonu. Będziesz się czuł jak tułacz i zbieg na tej ziemi. 13 Rzekł tedy Kain do Jahwe: Ta kara jest zbyt wielka, abym mógł ją znieść. 14 Sko­ro mnie wypędzasz z tej ziemi, skoro mam się ukrywać przed Tobą jako tułacz i zbieg, to [znaczy, że] każdy, kto mnie spotka, będzie mógł mnie zabić. 15 Ale Jahwe po­wiedział: O, nie! Ktokolwiek zabiłby Kaina będzie pomszczony siedmio­krotnie. I wycisnął Jahwe na Kainie specjalne znamię, aby nikt, ktokol­wiek go spotka, nie odważył się go zabić. 16 Potem odszedł Kain od Jahwe i osiadł w kraju Nod, na ws­chód od Edenu.

 

Potomkowie Kaina: 4,17-24

17 Kain zbliżył się do swojej żony, która poczęła i urodziła Heno­cha. Gdy później Kain zbudował miasto, nazwał je, na cześć swego syna, Henoch. 18 Henoch z kolei miał syna Irada, a Irad - Mechu­jaela, Mechujael - Metuszaela, a Metuszael - Lameka.

19 Lamek miał dwie żony. Jedna nazywała się Ada, a druga - Silla. 20 Z Ady przyszedł na świat Jabala, który stał się praojcem wszystkich tych, którzy mieszkają pod namio­tami, i wszystkich pasterzy. 21 Jego brat zaś miał na imię Jubal i od niego to wywodzą się wszyscy ci, którzy grają na cytrze i flecie. 22 Na­tomiast Silla była matką Tubal-Kaina, kowala, który z miedzi i z że­laza wykonywał wszel­kie narzędzia. A siostra Tubal-Kaina nazywała się Naama. 23 Lamek powiedział raz do swoich żon:

Posłuchajcie mnie, Ado i Sillo! / Nadstawcie uszu na moje słowa, żony Lameka! / Gotów byłbym zabić człowieka dorosłego, gdyby mnie zranił, / a nawet dziecko, gdyby nabiło mi sińca!

24 Jeżeli Kain ma być pomszczony siedem razy, / to, Lamek [będzie pomszczony] siedemdziesiąt siedem razy!

 

Potomkowie Seta: 4,25-5,32

25 I znów zbliżył się Adam do swojej żony, która urodziła mu syna. Dała synowi na imię Set, mó­wiąc:

Obdarzył mnie Bóg jeszcze jednym synem, / w zamian za Abla, którego zabił Kain.

26 Także Setowi urodził się syn. Otrzymał imię Enosz. Wtedy też za­częto wzywać imienia Jahwe.

5

1 A oto dzieje potomków Adama. Stwarzając człowieka, Bóg stworzył go na swoje po­dobieństwo. 2 Stworzył mężczyznę i nie­­wiastę. Pobłogosławił ich i nazwał "ludźmi" w chwili, gdy ich stwarzał.

3 Kiedy Adam miał sto trzy­dzieści lat, urodził mu się syn, bar­dzo do niego podobny. I dał synowi na imię Set. 4 Po przyjściu na świat Seta Adam żył jeszcze osiemset lat, stając się ojcem wielu synów i có­rek. 5 Łącznie przeżył Adam dzie­więćset trzydzieści lat. Potem umarł.

6 Setowi, kiedy miał sto pięć lat, urodził się Enosz. 7 Po przyjściu na świat Enosza Set żył jeszcze osiem­set siedem lat, stając się ojcem wie­lu synów i córek. 8 Łącznie przeżył Set dziewięćset dwanaście lat. Po­tem umarł.

9 Enoszowi, kiedy miał dzie­więćdziesiąt lat, urodził się Kenan. 10 Po przyjściu na świat Kenana Enosz żył jeszcze osiemset pięt­naście lat, stając się ojcem wielu sy­nów i córek. 11 W sumie przeżył Eno­sz dziewięćset pięć lat. Potem umarł.

12 Kenanowi, kiedy miał siedem­dziesiąt lat, urodził się Mahalaleel. 13 Po przyjściu na świat Mahalaleela Kenan żył jeszcze osiemset czter­dzie­ści lat, stając się ojcem wielu sy­nów i córek. 14 Łącznie przeżył Ke­nan dziewięćset dziesięć lat. Potem umarł.

15 Mahalaleelowi, kiedy miał sześćdziesiąt pięć lat, urodził się Je­red. 16 A po przyjściu na świat Jere­da Mahalaleel żył jeszcze osiemset trzydzieści lat, stając się ojcem wielu synów i córek. 17 Łącz­nie przeżył Ma­halaleel osiemset dziewięćdzie­siąt pięć lat. Potem umarł.

18 Jeredowi, kiedy miał sto sześćdziesiąt dwa lata, urodził się Henoch. 19 A po przyjściu na świat Henocha Jered żył jeszcze osiemset lat, stając się ojcem wielu synów i córek. 20 Łącznie przeżył Jered dziewięćset sześćdziesiąt dwa lata. Potem umarł.

21 Henochowi, kiedy miał sześć­dziesiąt pięć lat, urodził się Metu­szelach. 22 A po przyjściu na świat Metuszelacha Henoch żył w przy­jaźni z Bogiem jeszcze przez lat trzy­sta, stając się ojcem wielu synów i córek. 23 Łącznie przeżył Henoch trzysta sześćdziesiąt pięć lat. 24 Ży­jąc w przyjaźni z Bogiem, [pewnego dnia] zniknął; Bóg go zabrał [do sie­bie].

25 Matuszelachowi, kiedy miał lat sto osiemdziesiąt siedem, uro­dził się Lamek. 26 A po przyjściu na świat Lameka Metuszelach żył jeszcze siedemset osiem­dziesiąt dwa lata, stając się ojcem wielu sy­nów i córek. 27 Łącznie przeżył Me­tuszelach dziewięćset sześćdziesiąt dziewięć lat. Potem umarł.

28 Lamekowi, kiedy miał sto osiemdziesiąt dwa lata, urodził się syn. 29 Dając mu na imię Noe, [La­mek] powiedział: Niech nam będzie pociechą w naszej pracy i umę­czeniu na tej ziemi przeklętej przez Jahwe. 30 A po przyjściu na świat Noego Lamek żył jeszcze pięćset dzie­więćdziesiąt pięć lat, stając się ojcem wielu synów i córek. 31 Łącz­nie przeżył Lamek siedemset sie­de­m­dziesiąt siedem lat. Potem umarł.

32 A Noemu, gdy miał już pięćset lat, urodzili się trzej synowie: Sem, Cham i Jafet.

 

Zepsucie moralne ludzkości: 6,1-7

6

1 W miarę jak ludzie rozmnażali się na ziemi, przybywało im także córek. 2 Gdy synowie Boży spostrzegli, że córki ludzkie są piękne, brali je sobie za żony - te wszystkie, które im się podobały. 3 Wtedy to Jahwe powiedział: Duch mój nie może pozostać w człowieku na zawsze, bo człowiek jest istotą cielesną. Będzie żył najwyżej sto dwadzieścia lat. 4 Pojawili się też na ziemi w tym czasie mężczyźni-giganci. Zostali oni zrodzeni, gdy synowie Boży zbliżyli się do córek ludzkich. Byli to dawni mocarze, sławni w owych czasach.

5 Jahwe jednak widział, jak nie­godziwie żyli ludzie na ziemi, jak bardzo przewrotne były ich myśli i pragnienia. 6 [Doszło do tego, iż Jahwe] żałował, że stworzył czło­wie­ka. Smucił się bardzo 7 i wreszcie powiedział: Ludzi, których stworzy­łem, zgładzę z powierzchni ziemi, [zresztą nie tylko] ludzi, [lecz także] zwierzęta pełzające i ptaki, co żyją w powietrzu. Żałuję, że to wszystko stworzyłem.

 

Noe - mężem upodobania Bożego: 6,8-7,5

8 Tylko Noe znajdował upodoba­nie w oczach Jahwe.

9 A oto dzieje Noego. Noe był człowiekiem prawym. Spośród współczesnych mu wyróżniał się nienagannością [postępowania] i [tym, że] żył w przyjaźni z Bogiem. 10 Miał trzech synów: Sema, Cha­ma, Jafeta. 11 Ziemia w oczach Bo­żych była [wówczas] pełna zepsu­cia, [bo] ludzie dopuszczali się wszel­kich nieprawości.

12 Bóg widząc, że ziemia została zbrukana, a wszyscy ludzie na zie­mi żyją niegodziwie, 13 powiedział do Noego: Postanowiłem zniszczyć wszystkie istoty żywe, bo to z ich powodu jest na ziemi tyle przeciw mnie wykroczeń. Zniszczę wszystko razem z ziemią. 14 Ty zaś zbuduj sobie arkę z drewna żywicznego, zrób w arce przegrody, a całość po­kryj smołą, wewnątrz i zewnątrz. 15 A oto, jaka powinna być arka: niech ma trzysta łokci długości, pięćdziesiąt łokci szerokości i trzy­dzieści łokci wysokości. 16 Dach arki prześwitujący niech będzie na łokieć wysoki. Wejście do arki zrób z boku. Niech będą w niej trzy prze­działy: najniższy, średni i wysoki. 17 Ja zaś sprowadzę na ziemię wody potopu i wytracę wszystko, co żyje pod niebem; wyginie wszystko, co się rusza na ziemi. 18 Z tobą zaś za­wrę przymierze. Wejdziesz do arki ze swoimi synami, z żoną i z żonami swoich synów. 19 Ponadto wpro­wa­dzisz do arki spośród wszystkich istot żywych po parze, samca i sa­micę, aby ich uchronić od zagłady. 20 Tak więc weźmiesz z każdego gatunku ptaków, bydła i płazów po jednej parze. Niech wejdą razem z tobą do arki, aby ocalały. 21 Za­bierz też ze sobą [zapasy] różnej żywności, z wszystkiego, co nadaje się do jedzenia. Miej to w pobliżu siebie, by służyło dla ciebie i dla zwierząt. 22 I uczynił Noe wszystko tak, jak mu Bóg nakazał.

7

1 Potem Jahwe rzekł do Noego: Wejdź z całą swoją rodziną do arki. Wiem już, że z twego pokolenia tylko ty jesteś wobec mnie spra­wiedliwy. 2 Ze zwierząt czystych weź ze sobą po siedem samców i siedem samic [z każdego gatunku], zaś ze zwierząt nieczystych [z każdego gatunku] tylko po jednym samcu i jednej samicy. 3 Podobnie z pta­ków czystych weź po siedem sam­ców i siedem samic, aby w ten spo­sób zapewnić przetrwanie ich gatunków na całej ziemi. 4 Ja zaś za siedem dni sprowadzę na ziemię ulewę, która nie ustanie przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy, tak iż w końcu ulegnie zagładzie wszystko, co istnieje na ziemi i co ja stworzyłem. 5 I uczynił Noe wszystko tak, jak mu Bóg nakazał.

 

Potop: 7,6-8,22

6 Kiedy Noe ukończył sześćset lat, rozpoczął się potop. 7 Schronił się tedy Noe do arki z synami, z żo­ną i żonami swoich synów, aby się w ten sposób uratować przed woda­mi potopu. 8 Zgodnie z poleceniem Boga weszło też do arki po jednej parze, to znaczy samiec i samica, 9 ze zwierząt czystych i nieczystych, z ptaków i ze wszystkiego, co żyło na ziemi. 10 Po siedmiu dniach [od wejścia Noego do arki] wody potopu zaczęły zalewać ziemię. 11 Kiedy zaś Noe wkroczył w sześćsetny rok ży­cia, w drugim miesiącu tego roku, siedemnastego dnia miesiąca, po­płynęła woda wszystkimi strumie­niami z niebieskiej otchłani i pod jej ciężarem ustąpiły wszystkie za­wory nieba. 12 Ulewa trwała przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy.

13 Tego dnia właśnie weszli do arki Noe oraz jego synowie, Sem, Cham, i Jafet, żona Noego i trzy żony jego synów. 14 Wprowadzono też wszystkie gatunki zwierząt, bydła, płazów czołgających się po ziemi i ptaków, co żyją w powietrzu. 15 Po jednej parze weszły do arki gatunki wszystkich istot żywych. 16 I tak weszły samiec i samica, po parze z każdego gatunku istot ży­wych, zgodnie z rozkazem wyda­nym przez Boga Noemu. Wtedy Bóg zamknął [za nimi wejście do arki].

17 Potop utrzymywał się na zie­mi przez czterdzieści dni. Wody tak wezbrały, że podniosły arkę wysoko ponad ziemię. 18 W miarę jak przy­bywało wody i poziom jej podnosił się coraz wyżej ponad ziemię, arka zaczęła pływać po powierzchni wód. 19 Wody ciągle się podnosiły na zie­mi, tak że zniknęły w końcu pod nimi wszystkie, nawet najwyższe góry, jakie były na ziemi. 20 Poziom wód wynosił piętnaście łokci ponad wierzchołkami gór, tak że zakry­wały one wszystko. 21 Wraz ze wszystkimi ludźmi wyginęło też wszystko, co poruszało się na ziemi, więc i ptaki, bydło i inne zwierzęta, i wszystkie istoty żywe, których było takie mnóstwo na ziemi. 22 Uległy zagładzie wszystkie stworzenia, których nozdrza wydawały orzeź­wiające tchnienie życia; wszystko, co było na lądzie, wyginęło. 23 Wy­tracił Bóg wszystko, co istniało na ziemi: ludzi, bydło, płazy czołgające się po ziemi i ptactwo żyjące w po­wietrzu. Wszystko zniknęło dosz­czętnie z powierzchni ziemi. Ocalał tylko Noe i to, co było z nim w arce. 24 A wody przybierały na ziemi przez sto pięćdziesiąt dni.

8

1 Wspomniawszy na Noego, na wszystkie zwierzęta dzikie i do­mowe, pozostające razem z Noem w arce, zesłał Bóg silny wiatr na zie­mię. I wkrótce wody opadły. 2 Stru­mienie z niebieskiej otchłani prze­stały padać, zamknęły się górne zawory i ustała ulewa. 3 Wody po­częły spływać z ziemi i ustąpiły zu­pełnie po stu pięćdziesięciu dniach. 4 W siódmym miesiącu, siedemnas­tego dnia tego miesiąca, arka osia­dła na górze Ararat. 5 Wody nadal ustępowały, ich poziom opadał aż do dziesiątego miesiąca. Pierwszego dnia dziesiątego miesiąca wyłoniły się wierzchołki gór.

6 Po czterdziestu dniach Noe otworzył jedno z okien, które zrobił w arce, i wypuścił kruka, żeby się przekonać, czy wody rzeczywiście ustąpiły. 7 Ale kruk wyleciał i zaraz powrócił, gdyż wody jeszcze niezu­pełnie spłynęły z ziemi. 8 Potem wypuścił Noe gołębicę, żeby zbadać, czy wody już całkowicie opadły. 9 Ale gołębica, nie mając gdzie usiąść, wróciła do arki. Było jeszcze dużo wody na całej ziemi. [Noe] wyciągnął rękę, chwycił gołębicę i ponownie umieścił ją w arce. 10 Po kolejnych siedmiu dniach znów wy­puścił gołębicę z arki. 11 Pod wieczór gołębica wróciła i miała w dziobie gałązkę oliwki. Noe zrozumiał, że wody już wyschły na ziemi. 12 Od­czekał kolejne siedem dni i znów wypuścił gołębicę. Tym razem już nie powróciła.

13 Kiedy Noe rozpoczął sześćset pierwszy rok życia, pierwszego dnia pierwszego miesiąca wody już cał­kowicie ustąpiły z ziemi. Zdjął Noe dach arki i oto okazało się, że po­wierzchnia ziemi jest już całkiem sucha. 14 Dnia dwudziestego siód­mego drugiego miesiąca cała ziemia była wolna od wód [potopu]. 15 I po­wiedział Bóg do Noego: 16 Wyjdź z arki ze swoją żoną, z synami i z żo­nami swoich synów. 17 Niech też opuszczą arkę razem z tobą wszelkie istoty żywe: ptaki, zwie­rzęta, płazy czołgające się po ziemi. Niech napełnią ziemię, niech będą płodne i niech się rozmnażają. 18 Wyszedł zatem z arki Noe razem z synami i z żoną, i z żonami swoich synów. 19 Opuściły też arkę wszys­tkie gatunki istot żywych: bydło i wszystkie ptaki, i wszystkie płazy czołgające się po ziemi. 20 Wtedy Noe zbudował ołtarz dla Pana i zło­żył na nim ofiarę całopalenia z wszel­kiego rodzaju zwierząt czys­tych i z czystych ptaków. 21 Upodo­bawszy sobie w miłej woni ofiar, Bóg postanowił: Nie będę już zsyłał przekleństwa na ziemię z powodu człowieka, który od wczesnej mło­dości skłania się swoim ludzkim sercem ku złemu. Nie będę już ka­rał, tak jak to uczyniłem [zsyłając wody potopu], żadnej istoty żywej.

22 Jak długo będzie istniała ziemia, / zawsze będą zasiewy i żniwa, zimno i ciepło, / lato i zima, dnie i noce.

 

Przymierze Boga z Noem: 9,1-17

9

1 Błogosławił Bóg Noego razem z jego synami, mówiąc: Bądźcie płodni, rozmnażajcie się i napeł­niajcie ziemię! 2 Niech się was boją i drżą przed wami wszystkie dzikie zwierzęta, bydło i ptaki żyjące w po­wietrzu. Wszystko, co czołga się po ziemi, i wszystkie ryby pływające w wodzie są dla was. 3 Wszystko, co się rusza i żyje, będzie wam słu­żyć za pożywienie. Wszystko to wam daję, tak jak już darowałem wam wszystkie zielone rośliny. 4 Pa­miętajcie jednak, że nie wolno wam spożywać mięsa razem z krwią, któ­ra je ożywia. 5 Z krwi waszej, czyli z waszego życia, będziecie musieli zdać rachunek przede Mną. Będę żądał zapłaty za każdą istotę żywą; człowiek będzie musiał odpowiadać za życie innego człowieka, brat - za własnego brata. 6 Kto dopuści się przelania krwi innego człowieka, musi je opłacić przelaniem krwi własnej, bo Bóg stworzył człowieka na swoje podobieństwo. 7 Wy zaś bądźcie płodni i rozmnażajcie się. Niech was będzie mnóstwo na zie­mi, która ma być wam poddana.

8 I powiedział Bóg do Noego i jego synów: 9 Pragnę zawrzeć przy­mierze z wami i z waszym potoms­twem; 10 z wszelkimi istotami żywymi, które są wśród was: z pta­kami, z bydłem i ze zwierzętami ży­jącymi w lesie, i z wszystkimi stwo­rzeniami, jakie wyszły z arki. 11 Za­wieram moje przymierze z wami. Wody potopu nie unicestwią już żadnej istoty żywej i nigdy już nie będą niszczyć ziemi. 12 Powiedział Bóg rów­nież: Oto znak przymierza, które zawieram z wami i z wszelką istotą żywą przebywającą wśród was, po wszystkie pokolenia. 13 Kła­dę łuk barwny na obłokach i on bę­dzie świadczył o przymierzu, jakie zostało zawarte między Mną i całą ziemią. 14 Kiedy sprowadzę obłoki nad ziemię i ukaże się łuk barwny, 15 wspomnę na moje przymierze, które zawarłem z wami oraz z wsze­lką istotą żywą, obdarzoną ciałem. I nie wrócą już nigdy wody potopu, niosącego zagładę wszystkiemu, co żyje. 16 Na obłokach będzie widniał łuk barwny, a Ja będę nań spoglą­dał, aby przypomnieć sobie wieczne przymierze zawarte przeze Mnie, Boga, z wszelką istotą żywą, obda­rzoną ciałem na tej ziemi. 17 I po­wiedział Bóg do Noego: Oto jest znak przymierza, jakie zawarłem z wszelką istotą żywą, obdarzoną ciałem, na ziemi.

 

Przekleństwo dla Kanaana, błogosławieństwo dla Sema: 9,18-29

18 Oto trzej synowie Noego, któ­rzy wyszli z arki: Sem, Cham i Jafet. Cham stał się ojcem wszystkich po­tomków Kanaana. 19 Ci trzej byli synami Noego i oni też dali początek wszystkim ludziom na całej ziemi. 20 Noe, zajmując się uprawą roli, za­czął także uprawiać winorośl. 21 Pewnego razu upił się winem, zdjął szaty i położył się nagi w swo­im namiocie. 22 Cham, praojciec potomków Kanaana, zobaczył na­giego ojca i opowiedział o tym swo­im dwu braciom znajdującym się na zewnątrz. 23 Wtedy Sem i Jafet wzięli płaszcz, zarzucili go sobie na ramiona i podszedłszy tyłem, okryli nim nagiego ojca. Potem odwrócili się jeszcze raz i stwierdzili, że ojciec nie był nagi. 24 Kiedy Noe wytrzeź­wiał i dowiedział się, jak zachował się najmłodszy z synów, 25 powie­dział:

Niech będzie przeklęty Kanaan. / Będzie on sługą sług pośród swoich braci!

26 A potem dodał: / Niech będzie błogosławiony Pan, Bóg Sema, / a Kanaan niech będzie jego [Sema] sługą!

27 Niech Bóg uczyni wielkim Jafeta! / Niech Jafet zamieszka w namiotach Sema, / a Kanaan niech będzie jego sługą.

28 Po potopie Noe żył jeszcze trzysta pięćdziesiąt lat. 29 W sumie przeżył Noe dziewięćset pięćdziesiąt lat. Potem umarł.

 

Potomkowie Noego: 10,1-32

10

1 A oto rodowód potomków Noego. Jego synami byli: Sem, Cham i Jafet. Po potopie każ­demu z nich urodzili się synowie. 2 Synami Jafeta byli: Gomer, Ma­gog, Madej, Jawan, Tubal, Meszek i Tiras. 3 Synami Gomera byli: Asz­kanaz, Rifat i Togarma. 4 Synami Jawana byli: Elisza, Tarszisz oraz ci, co później zamieszkali wyspy Cypr i Rodos. 5 Od nich wywodzą się ludy rozsiane na wyspach w tamtej okolicy, każdy o wła­s­nym języku, z własnymi rodzinami, two­rzącymi oddzielne narody.

6 Od synów Chama wywodzą się [mieszkańcy] Etiopii, Egiptu, Put i Kanaanu. 7 Synami Etiopii byli: Se­ba, Chawila, Sabta, Rama i Sab­teka. Synami Ramy zaś byli Saba i Dedan. 8 Z Etiopii wywodzi się również Nimrod, który z czasem stał się wielką potęgą na ziemi. 9 W oczach Pana wyróżnił się on zwłaszcza jako myśliwy. Utarło się nawet powiedzenie: Jak Nimrod, wielki łowca w oczach Pana. 10 Po­czątkowo jego królestwo rozciągało się na Babel, Erek, Akkad i Kalne w krainie zwanej Szinear. 11 Stamtąd przeniósł się później do Aszszur i zbudował Niniwę, Recho­bot-Ir i Kalach oraz 12 Resan, duże miasto, położone między Niniwą a Kalach. 13 Z Egiptu wywodzą się mieszkańcy krain zwanych Lud, Anam, Lechab, Naftuch, 14 Patrus, Kasluch i Kaftor, skąd wyszli Fili­styni. 15 Synami Kanaan byli Sy­don i Chet jako pierworodni. 16 [Nas­tępnie założyciele rodów] Jebuzy­tów, Amorytów, Girgaszy­tów, 17 Chiwwitów, Arkitów, Si­nitów, 18 Arwadytów, Semarytów i Chama­tytów. Z czasem wszystkie rody kananejskie uległy rozprosze­niu. 19 Granica posiadłości kana­nej­skich biegła od Sydonu w kie­runku Gera­ry aż do Gazy, a potem w stronę Sodomy, Gomory, Admy i Seboimu aż do Leszy. 20 Wszyscy mieszkańcy tych okolic są potom­kami Chama i dzielą się na różne szczepy, języki, kraje i narody.

21 Miał również swoich synów Sem, ojciec wszystkich Hebrajczy­ków i starszy brat Jafeta. 22 Oto sy­nowie Sema: Elam, Aszszur, Arpa­chszad, Lud i Aram. 23 Synami Arama byli: Us, Chul, Geter i Masz. 24 Arpachszad był ojcem Szelacha, a Szelach - Ebera. 25 Eber zaś miał dwóch synów. Jednemu było na imię Peleg [co znaczy: podział], bo za jego czasów doszło do podziału ludz­kości, a jego brat nazywał się Joktan. 26 Synami Joktana byli: Almodad, Sze­lef, Chasarmawet, Jerach, 27 Hadoram, Uzal, Dikla, 28 O­bal, Abimael, Saba, 29 Ofir, Cha­wila oraz Jobab. Wszyscy oni byli synami Joktana, 30 a ziemie przez nich zamieszkane ciągnęły się od Meszy na wschód w kierunku Se­faru aż do wyżyny wschodniej. 31 Są to potomkowie Sema według po­działu na rodziny, języki, zamiesz­kiwane przez nich krainy i ludy, jakie tworzą.

32 Oto potomkowie Noego wed­ług podziału na rodziny, języki, za­mieszkiwane przez nich krainy i lu­dy, jakie tworzą. Z nich wywodzą się wszystkie narody rozsiane po całej ziemi po potopie.

 

Wieża Babel: 11,1-9

11

1 Ludzie zamieszkujący całą ziemię mieli [początkowo] jeden tylko język i po­sługiwali się tymi samymi słowami. 2 Wyruszyw­szy ze wschodu, dotarli do rozległej równiny w krainie zwanej Szinear i tam się osiedlili. 3 I tak zaczęli mó­wić między sobą: Chodźmy, naro­bimy cegieł z gliny i wypalimy je w ogniu. Cegły miały im służyć za materiał budowlany, a smoła za za­prawę wiążącą kamienie. 4 Potem powiedzieli: Chodźmy, zbudujemy sobie miasto i wieżę, której wierz­chołek będzie sięgał samego nieba. W ten sposób staniemy się sławni, a imię nasze nigdy nie zaginie na całej ziemi. 5 Lecz oto Bóg zstąpił na ziemię, żeby zobaczyć miasto i wieżę, budowane przez ludzi. 6 I powiedział: Wszyscy ci stanowią jeden lud i posługują się wspólnym językiem. I to jest główny powód ich wspólnego działania. Na przyszłość przeto wszystko, co tylko zamierzą, wyda się im możliwe. 7 Chodźmy i pomieszajmy ich język tak, aby je­den nie rozumiał już mowy drugie­go. 8 I rozproszył ich Bóg po całej zie­mi, i zaprzestali budowy swego miasta. 9 Dlatego też miejsce owo na­zy­wa się Babel, gdyż Bóg pomie­szał języki [wszystkich mieszkań­ców], a ich samych rozproszył po całej ziemi.

 

DZIEJE PATRIARCHÓW: 11,10-36,43

Przodkowie Abrahama: 11,10-32

10 A oto lista potomków Sema: Kiedy Sem miał sto lat, urodził mu się, w dwa lata po potopie, Arpach­szad. 11 Po przyjściu na świat Arpa­chszada Sem żył jeszcze pięćset lat mając wielu synów i wiele córek.

12 Kiedy Arpachszad miał trzy­dzieści pięć lat, urodził mu się Sze­lach. 13 Po przyjściu na świat Szela­cha Arpachszad żył jeszcze czte­rys­ta trzy lata, stając się ojcem wielu synów i córek.

14 Kiedy Szelach miał trzydzieści lat, urodził mu się Eber. 15 Po przyj­ściu na świat Ebera Szelach żył jeszcze czterysta trzy lata, stając się ojcem wielu synów i córek.

16 Kiedy Eber miał trzydzieści cztery lata, urodził mu się Peleg. 17 Po przyjściu na świat Pelega Eber żył jeszcze czterysta trzydzieści lat, stając się ojcem wielu synów i córek.

18 Kiedy Peleg miał trzydzieści lat, urodził mu się Reu. 19 Po przyj­ściu na świat Reu Peleg żył jeszcze dwieście dziewięć lat, stając się oj­cem wielu synów i córek.

20 Kiedy Reu miał trzydzieści dwa lata, urodził mu się Serug. 21 Po przyjściu na świat Seruga Reu żył jeszcze dwieście siedem lat, sta­jąc się ojcem wielu synów i córek.

22 Kiedy Serug miał trzydzieści lat, urodził mu się Nachor. 23 Po przyjściu na świat Nachora Serug żył jeszcze dwieście lat, stając się ojcem wielu synów i córek.

24 Kiedy Nachor miał dwadzieś­cia dziewięć lat, urodził mu się Te­rach. 25 Po przyjściu na świat Tera­cha Nachor żył jeszcze sto dziewięt­naście lat, stając się ojcem wielu synów i córek.

26 Kiedy Terach miał siedem­dziesiąt lat, urodzili mu się: Abram, Nachor i Charan.

27 A oto lista potomków Tera­cha. Terach był ojcem Abrama, Na­chora i Charana. Charan zaś był ojcem Lota. 28 Charan zmarł w obecności swojego ojca Teracha na swojej ziemi ojczystej, w Ur w Chaldei. 29 Abram i Nachor pob­rali sobie żony. Żona Abrama nazy­wała się Saraj, a żona Nachora - Milka. Ta ostatnia była córką Cha­rana, ojca jej, Milki, i Jiski. 30 Saraj była bezpłodna i nie miała potom­stwa. 31 Potem Terach zabrał ze sobą Abrama, swego syna, i Lota, syna Charana, to znaczy syna swo­jego syna, Saraj, swoją synową, żonę Abrama, jego syna, i wyruszył z Ur w Chaldei, by udać się do Ka­naanu. Przybyli do Charanu i tam osiedli. 32 Terach przeżył dwieście pięć lat. Umarł w Charanie.

 

Powołanie Abrama i jego wędrówka do Kanaanu: 12,1-9

12

1 Powiedział Bóg do Abrama: Wyjdź ze swojego kraju, ze swojej ojczyzny, z ojczyzny twego ojca, i udaj się do krainy, którą Ja ci wskażę. 2 Sprawię, że dasz począ­tek wielkiemu narodowi, a Ja będę ci błogosławił. Twoje imię będzie wielkie, a ty sam będziesz się cieszył moim błogosławieństwem. 3 Będę błogosławił tym wszystkim, którzy będą błogosławić tobie, a przekleń­stwo moje spadnie na wszystkich, którzy tobie będą złorzeczyli. Ze względu na ciebie błogosławie­ństwa dostąpią wszystkie pokole­nia ziemi.

4 Ruszył tedy w drogę Abram zgodnie z Bożym poleceniem. Towa­rzyszył mu Lot. Abram, kiedy opu­szczał Charan, miał już siedem­dziesiąt pięć lat. 5 Zabrał Abram w drogę swoją żonę Saraj, bratanka Lota oraz całą swoją majętność, wraz z niewolnikami i sługami, któ­rych zdołał nabyć w Charanie. Postanowili udać się do krainy ka­nanejskiej. I przybyli do Kanaanu.

6 I dotarł Abram do okolic Sy­chem, do terebintu More. Kraj ten zamieszkiwali wówczas Kananej­czycy. 7 [Pewnego dnia] ukazał się Abramowi Jahwe i powiedział: Kra­inę tę oddam w posiadanie twoim potomkom. I zbudował Abram na tym miejscu ołtarz dla Jahwe, który mu się tu ukazał. 8 Potem udał się stamtąd w okolice górzyste na wschód od Betel i rozbił swój na­miot na miejscu, po którego za­chodniej stronie znajdowało się Be­tel, a po stronie wschodniej - Aj. Tam też zbudował ołtarz dla Pana i wezwał imienia Pańskiego. 9 Nas­tępnie wyruszył Abram, zatrzy­mu­jąc się co pewien czas, w stronę Negebu.

 

Abram i Saraj w Egipcie: 12,10-20

10 A kiedy kraj ten nawiedziła klęska głodu, udał się Abram do Egiptu z zamiarem pozostania tam przez jakiś czas, gdyż w Kanaanie brak pożywienia stawał się bardzo dotkliwy. 11 Kiedy się już zbliżali do granic Egiptu, powiedział [Abram] do swojej żony Saraj: Wiem, że jesteś piękną kobietą. 12 Gdy zoba­czą cię Egipcjanie, zapewne powie­dzą: To jego [Abrama] żona. I zabiją mnie, a ciebie zostawią przy życiu. 13 Powiedz zatem, że jesteś moją siostrą. Wtedy i mnie nic się nie stanie dzięki tobie, i tak uratuję moje życie.

14 Kiedy Abram przybył do Egip­tu, Egipcjanie spostrzegli, że żona Abrama jest rzeczywiście bardzo piękna. 15 Zauważyli to przede wszystkim urzędnicy faraona i do­nieśli o tym faraonowi. Wkrótce też zabrano Saraj na dwór faraona. 16 Ze względu na nią traktowano dobrze również Abrama: otrzymał on [wiele] owiec, wołów, niewol­ni­ków i niewolnic oraz oślic i wiel­błądów. 17 Ale Jahwe zesłał dotkliwe kary na faraona i cały jego dom z powodu zabrania Saraj, żony Abrama. 18 Polecił przeto faraon przywołać Abrama i zapytał go: Cóżeś mi uczynił? Czemuś mi nie powiedział, że jest ona twoją żoną? 19 Dlaczego twierdziłeś, że jest twoją siostrą, co mnie skłoniło, by wziąć ją sobie za żonę? Masz teraz twoją żonę z powrotem. Zabierz ją sobie i idź stąd. 20 I roz­kazał faraon swoim urzędnikom, żeby wydalili [z Egip­tu] Abrama razem z jego żoną i ca­łym dobytkiem.

 

Abraham i Lot: 13,1-18

13

1 Tak więc wyruszył Abram ze swoją żoną, z całym do­bytkiem - towarzyszył mu także Lot - z Egiptu w stronę Negebu. 2 Po­siadał już wtedy Abram wiele bydła, srebra i złota. 3 Przenosił się z jed­nego miejsca na drugie, i tak oto od Negebu doszedł do Betel, [dok­ładniej mówiąc] do tego miejsca, na którym przedtem rozbił swe na­mio­ty, między Betel i Aj, 4 gdzie uprzed­nio zbudował ołtarz dla Jahwe, wzywając jego imienia.

5 Lot, który wyruszył z Abra­mem, posiadał także wiele owiec, wołów i namiotów. 6 Ale kraina [do której dotarli] była za mała, żeby mogli osiedlić się tam obaj; mieli bowiem zbyt liczne trzody. Nie mogli zatem pozostać razem. 7 Wkrótce doszło zresztą do sporów między pasterzami Abrama i Lota. [Ponadto] kraj zamieszkiwali jeszcze wtedy Kananejczycy i Peryz­zyci. 8 Powiedział tedy Abram do Lota: Nie powinno być żadnych waśni ani między mną i tobą, ani między twoimi i moimi pasterzami. Jesteśmy przecież braćmi. 9 Cały ten kraj jest przeznaczony dla cie­bie. Odłącz się więc ode mnie. Jeśli ty zechcesz udać się w lewo, ja pój­dę w prawo; jeśli ty udasz się w pra­wo, ja wyruszę w lewo. 10 Wtedy Lot, rozejrzawszy się, zobaczył, że oko­lice położone wzdłuż Jordanu obfi­tują w wodę. Do czasu zniszczenia przez Jahwe Sodomy i Gomory cała ta kraina, aż do Soaru, była niczym piękny ogród Jahwe, jak ziemia egipska. 11 Wybrał tedy Lot dla sie­bie całą dolinę Jordanu i wyruszył na wschód. I tak się rozłączyli. 12 Abram pozostał w Kanaanie, a Lot osiadł we [wspomnianej] kra­inie, rozbijając swoje namioty aż po Sodomę. 13 Mieszkańcy Sodomy dopuszczali się wielu nieprawości, ciężko grzesząc przeciw Jahwe.

14 Kiedy już Lot odłączył się od Abrama, powiedział do Abrama Jahwe: Podnieś oczy z miejsca, na którym jesteś, i rozejrzyj się na pół­noc i na południe, na wschód i na zachód. 15 Cały ten kraj, który przed sobą widzisz, oddaję na zawsze w posiadanie tobie i twojemu po­tomstwu. 16 I uczynię twoje potom­stwo tak liczne jak ziarna piasku na ziemi. 17 Ruszaj tedy i przemierz cały ten kraj wzdłuż i wszerz; tobie go oddaję. 18 Wyruszył więc Abram razem ze swymi namiotami dalej i zatrzymał się pośród dębów w oko­licy Hebronu. I zbudował tam ołtarz dla Jahwe.

 

Abram i Melchizedek: 14,1-24

14

1 Królowie: Amrafel z Szinearu, Ariok z Ellasaru, Kedo­rlaomer z Elamu i Tidal z Goim 2 rozpoczęli wojnę z królami: Berą z Sodomy, Birszą z Gomory, Szina­bem z Admy, Szemeeberem z Sebo­imu oraz z królem krainy Beli, która obecnie nazywa się Soar. 3 Ci os­tatni królowie zawarli ze sobą przy­mierze w dolinie Siddim, gdzie obecnie znajduje się Morze Słone. 4 Wszyscy oni przez dwanaście lat byli podwładnymi Kedorlaomera, któremu jednak z początkiem roku trzynastego wszyscy wypowiedzieli posłuszeństwo. 5 [Następnego, to znaczy] czternastego roku nadcią­gnął Kedorlaomer razem ze sprzy­mierzonymi władcami. Wspólnie pokonali Refaitów w Aszterot-Karnaim, rozgromili Zuzytów w Cham, Emitów na równinie Kiria­taim, 6 a Chorytów w ich górzystym kraju zwanym Seir. I tak doszli aż do El, które leżało na skraju pus­tyni Paran. 7 Potem, zawróciwszy stamtąd, doszli do En-Miszpat, czyli do Kadesz, rozgramiając po drodze Amalekitów na całej ich ziemi oraz Amorytów mieszka­ją­cych w Chasason-Tamar. 8 Wtedy królowie Sodomy i Gomory, Admy, Seboimu i Beli, czyli Soaru, wyszli naprzeciw i przygotowali się w do­linie Siddim do odparcia ataku: 9 Kedorlaomera, króla Elamu, Tidala, króla Goim, Amrafela, króla Szinearu, i Arioka, króla Ellasaru. Razem stanęło do walki czterech królów przeciwko pięciu.

10 Dolina Siddim była pełna zagłębień, z których wydobywano smołę. Do tych to właśnie dołów po­wpadali uciekający królowie Sod­omy i Gomory, a pozostałym udało się uciec w góry. 11 Zwycięzcy zabrali cały sprzęt [królów] Sod­omy i Gomo­ry, a także wszystkie ich zapasy ży­wności, i odeszli. 12 Upro­wadzili również Lota, bratanka Abrama, wraz z całym jego dobyt­kiem. Lot był też mieszkańcem Sod­omy.

13 Pewien zbieg przybył i doniósł o tym wszystkim Hebrajczykowi Abramowi, który mieszkał wte­dy w pobliżu dębów pewnego Amoryty imieniem Mamre. Był on bratem Eszkola i Anera, sprzy­mierzeńców Abrama. 14 Dowiedziawszy się o uprowadzeniu swego krewnego, Abram dobrał sobie trzystu osiem­nastu najbardziej wypróbowanych strażników swego domu i ruszył w pościg aż do Dan. 15 Podzielił swoich ludzi na [małe] oddziały, a gdy na­deszła noc, uderzył na nieprzy­jaciół, zadając im klęskę. A potem ścigał ich aż do Choby, położonej na zachód od Damaszku. 16 Odzys­kał całe złupione mienie, odbił swo­jego krewnego Lota i cały jego doby­tek, razem z kobietami i pozostały­mi ludźmi. 17 Kiedy Abram wracał po zwycięstwie nad Kedorlaomerem i sprzymierzonymi z nim królami, wyszedł mu na spotkanie aż ku do­linie Szawe, czyli Królewskiej, król Sodomy.

18 Melchizedek zaś, król Szalem, wyszedł mu naprzeciw, niosąc ze sobą chleb i wino. Będąc kapłanem Boga Najwyższego, 19 błogosławił on Abramowi i mówił:

Niech spłynie na Abrama błogosławieństwo od Boga Najwyższego, / Stwórcy nieba i ziemi.

20 Niech będzie uwielbiony Bóg Najwyższy / za to, że wydał w twoje ręce wszystkich wrogów twoich. / Wtedy Abram złożył w ofierze dzie­siątą część wszystkiego, co po­siadał.

21 Tymczasem król Sodomy po­wiedział do Abrama: Zwróć mi jedynie ludzi, resztę możesz sobie za­trzymać. 22 Wtedy Abram oświad­czył królowi Sodomy: [Przysięgam] wznosząc ręce do Jahwe, Boga Naj­wyższego, 23 że ani jednej nitki, ani rzemyka od sandała, ani niczego, co należy do ciebie, nie wezmę. Dla­tego nie będziesz mógł powiedzieć: To ja wzbo­gaciłem Abrama. 24 Żą­dam tylko zwrotu tego, co po­szło na wyżywienie moich ludzi, i przyz­nania części zdobytego łupu tym, którzy mi towarzyszyli, to jest Ane­rowi, Eszkolowi i Mamremu. Niech otrzymają to, co na nich przypada.

 

Przymierze Boga z Abrahamem: 15,1-21

15

1 Po tych wydarzeniach miał Abram widzenie, podczas którego Jahwe powie­dział: Nie bój się, Abramie! Ja jestem twoim ob­rońcą. Otrzymasz bardzo wielką zapłatę. 2 Wtedy odpowiedział Ab­ram: O Panie, Jahwe! A czymże mnie obdarzysz? Nie zostawiając potomka, zbliżam się do kresu mo­jego życia. Cały mój majątek dosta­nie w spadku Eliezer z Damaszku. 3 I dodał: Nie dałeś mi żadnego po­tomka i dlatego sługa mój będzie moim dziedzicem. 4 A na to odpo­wiedział mu Pan: Nie, nie on będzie twoim spad­kobiercą. Odziedziczy po tobie wszystko ten, który się z ciebie narodzi. 5 Potem wyprowa­dził Abrama na zewnątrz i powie­dział: Podnieś swe oczy ku górze, spojrzyj na gwiazdy i policz je wszy­stkie, jeśli zdołasz. I rzekł: Tak liczne jak te gwiazdy będzie twoje potomstwo.

6 Uwierzył Abram Panu, a Pan poczytał mu to za sprawiedliwość. 7 I powiedział do Abrama: Ja jestem Jahwe, który cię wywiódł z Ur w Chaldei, aby ci dać ten oto kraj na własność. 8 Abram zaś odpowie­dział: O Panie, o Jahwe, po czymże poznam, że otrzymuję ten kraj na własność? 9 A Pan na to: Sprowadź mi tu trzyletnią jałowicę, trzyletnią kozę i trzyletniego barana oraz przynieś synogarlicę i gołębicę. 10 Przyprowadził więc Abram te zwierzęta i porozcinał je na połowy, układając jedną naprzeciw drugiej. Tylko ptaków nie dzielił na połowy. 11 A kiedy do rozłożonego mięsa za­częły się zlatywać ptaki drapieżne, Abram je odpędzał.

12 Po zachodzie słońca zapadł Abram w głęboki sen. I nagle ogar­nęło go wielkie przerażenie. Znalazł się jakby w gęstej ciemności. 13 Wte­dy powiedział do niego Bóg: Musisz wiedzieć, że twoi potomkowie znaj­dą się jak obcy w krainie, która nie będzie do nich należeć. Przez czte­rysta lat będą tam znosić udręki jak niewolnicy. 14 Ale w końcu staną się sędziami swoich ciemiężycieli i opuszczą ich kraj z wielkim dobyt­kiem. 15 A ty odejdziesz w spokoju tam, gdzie przebywają twoi przod­kowie. 16 Dopiero czwarte pokolenie spośród twoich potomków znów tu powróci, gdy dopełni się miara nie­godziwoś­ci Amorytów.

17 Gdy słońce już całkiem zaszło i wszystko ogarnęły ciemności, coś na kształt rozpalonego pieca lub płonącej pochodni zaczęło się prze­suwać między połowami zabitych zwierząt. 18 Wtedy to zawarł Bóg z Abramem przymierze, wypowia­dając takie oto słowa: Twoim po­tomkom dam cały ten kraj, od Rzeki Egipskiej aż do Wielkiej Rzeki, zwanej też Eufratem: 19 ziemię Kenitów, Kenizzytów, Kadmonitów, 20 Chetytów, Peryzzytów, Refaitów, 21 Amorytów, Kananejczyków, Gir­gaszytów i Jebuzytów.

 

Narodziny Izmaela: 16, 1-16

16

1 Saraj, żona Abrama, była bezpłodna, lecz miała nie­wolnicę egipską imieniem Hagar. 2 Rzekła tedy Saraj do Abrama: Po­nieważ Jahwe zamknął moje łono, zbliż się do mojej niewolnicy. Może przez nią dam ci potomka. I posłu­chał Abram tej rady. 3 Przypro­wadziła więc Saraj, żona Abrama, swoją egipską niewolnicę Hagar i dała ją za żonę Abramowi. A stało się to wtedy, gdy Abram już dziesięć lat przebywał w Kanaanie. 4 Zbliżył się Abram do Hagar i ta stała się brzemienna. Kiedy Hagar spostrze­gła, że jest brzemienna, przestała okazywać należny szacunek swojej pani. 5 Wtedy Saraj powiedziała do Abrama: To twoja wina, że doznaję takiej krzywdy. Sama dałam ci moją własną niewolnicę. Tymcza­sem ona, skoro tylko spostrzegła, że jest brzemienna, zaczęła mnie lek­ceważyć. Niech więc sam Jahwe rozsądzi teraz naszą sprawę. 6 Na to rzekł Abram: Oto masz, bierz so­bie swoją niewolnicę. Niech pozo­stanie w twoich rękach. Rób sobie z nią, co chcesz. Od tego czasu Sa­raj zaczęła traktować Hagar tak surowo, że ta od niej uciekła.

7 I oto anioł Jahwe spotkał Ha­gar na pustyni, koło pewnego źród­ła, przy drodze wiodącej do Szur. 8 I zapytał ją: Hagar, niewolnico Saraj, skąd przychodzisz i dokąd idziesz? A ona odpowiedziała: Ucie­kłam od mojej pani, Saraj. 9 Wtedy powiedział do niej anioł Jahwe: Wracaj do swojej pani i staraj się być jej posłuszna we wszystkim! 10 Ponadto anioł Jahwe dodał: Twoi potomkowie będą tak liczni, że nikt nie zdoła ich porachować. 11 I wre­szcie powiedział anioł Jahwe: Jes­teś brzemienna i porodzisz syna, któremu nadasz imię Izmael, to znaczy: Jahwe słyszy - bo wysłu­chał cię Jahwe, gdy byłaś w ucisku.

12 Będzie [twój syn] niczym dziko żyjące zwierzę. / Będzie walczył z wszystkimi, a wszyscy z nim; / i wszystkim jego braciom obrzydnie jego oblicze.

13 Wtedy [Hagar] tak odezwała się do Jahwe: Bóg [jest] wszystko­widzący, to znaczy: Bóg, który wej­rzał na mnie. Po czym dodała: Czyż nie patrzyłam tu na Tego, który wejrzał na mnie? 14 Dlatego źródło, przy którym znajdowała się Hagar, nazwano Studnią Lachaj-Roj [Stu­dnia Boga Żywego, który wejrzał na mnie]. Studnia ta znajduje się mię­dzy Kadesz i Bered.

15 I urodziła Hagar Abramowi syna, i nadał Abram synowi naro­dzonemu z Hagar imię Izmael. 16 Ab­ram miał osiemdziesiąt lat, gdy Hagar wydała na świat Izmaela.

 

Obrzezanie jako znak przymierza: 17,1-27

17

1 Kiedy Abram miał już dziewięćdziesiąt dziewięć lat, ukazał mu się we śnie Jahwe i po­wiedział: Ja jestem Bóg Wszech­mocny. Chodź zawsze drogą, którą ci wskażę, i bądź sprawiedliwy. 2 Chcę bowiem zawrzeć z tobą przy­mierze i obdarzyć cię bardzo licz­nym potomstwem. 3 Abram upadł na twarz, a Bóg tak mówił do niego dalej: 4 Oto przymierze, które z tobą zawieram: Będziesz ojcem bardzo wielu narodów. 5 Odtąd nie bę­dziesz się już nazywał Abram. Będziesz się teraz nazywał Abra­ham, to znaczy: Ojciec wielu, gdyż postanowiłem, abyś był ojcem bardzo wielu narodów. 6 Uczynię cię bardzo płodnym i z ciebie wezmą początek liczne narody; od ciebie też będą się wywodzić liczni kró­lowie. 7 Przymierze, które dziś za­wieram z tobą i z twoim potoms­twem, będzie trwało z pokolenia na pokolenie; będzie przymierzem wiecznym. Będę Bogiem dla ciebie i dla wszystkich twoich potomków.

8 Tobie i twojemu potomstwu daję cały Kanaan, tę krainę, w któ­rej obecnie przebywasz jako cudzo­ziemiec; będzie ona po wszystkie czasy własnością [twoich potom­ków], a Ja będę ich Bogiem. 9 Po­nadto powiedział Bóg do Abra­hama: Niech to przymierze będzie starannie zachowywane przez cie­bie i przez wszystkie następne po­kolenia. 10 Przymierze zawarte między Mną i tobą oraz wszystkimi twoimi potomkami polega także na tym, że każda istota ludzka płci męskiej ma być obrzezana. 11 Bę­dziecie usuwali część napletka na znak przymierza, które zawie­ram z wami. 12 Wszystkie wasze dzieci płci męskiej powinny być obrzezane ósmego dnia po urodze­niu. I tak ma być po wszystkie po­kolenia. Doty­czy to także niewolników urodzo­nych w waszych domach lub naby­tych za pieniądze oraz wszystkich obcych, którzy nawet nie będą waszymi potomkami. 13 Mają być obrzezani zarówno ci, którzy się urodzą w waszych domach, jak i ci, którzy zostaną nabyci za pieniądze. Oto moje przymierze, którego znak będziecie nosić na własnym ciele. Jest to przymierze wieczne. 14 Nie­obrzezani, czyli ci wszyscy, którym nie usunięto części napletka, niech będą wyłączeni z waszej społecz­ności. W przeciwnym razie nie było­by uszanowane moje przymierze.

15 Nadto powiedział Jahwe do Abrahama: Twojej żony odtąd już nie będziesz nazywał Saraj, lecz Sa­ra, to znaczy: pani. 16 Ześlę na nią moje błogosławieństwo i sprawię, że porodzi ci syna. Ześlę na nią błogo­sławieństwo tak obfite, że stanie się ona matką licznych narodów. Wła­dcy różnych narodów z niej się będą wywodzić.

17 Usłyszawszy to wszystko, Ab­raham upadł na twarz i zaczął się śmiać, mówiąc: Czy stuletni męż­czyzna może jeszcze mieć dzie­ci? Czy Sara, mając dziewięć­dzie­siąt lat, może jeszcze wydać na świat po­tomstwo? 18 I dodał: Oby przynaj­mniej Izmael przetrwał przed Two­im obliczem! 19 A Jahwe na to: Otóż nie! Sara, twoja żona, porodzi ci syna, któremu nadasz imię Izaak. Z nim również zawrę przymierze wieczne, sięgające wszystkich jego potomków. 20 Ale wysłu­cham cię także w tym, co do­tyczy Izmaela. Ześ­lę na niego moje błogosławień­stwo, uczynię go bar­dzo płodnym i obdarzę licznym potomstwem. Od niego będzie się wywodzić dwunas­tu władców, a on sam da początek wielkiemu naro­dowi. 21 Ale moje przymierze zawrę z Izaakiem, któ­rego porodzi ci Sara na przyszły rok o tej porze. 22 To po­wiedziawszy, opuś­cił Jahwe Abra­hama i zniknął w górze.

23 Wziął tedy Abraham swojego syna Izmaela, wszystkich narodzo­nych w jego domu oraz nabytych za pieniądze, wszystkich domowni­ków płci męskiej i jeszcze tego sa­mego dnia, kiedy mu to Jahwe na­kazał, obrzezał wszystkich. 24 Sam Abraham, gdy poddawał się obrze­zaniu, miał dziewięćdziesiąt dzie­więć lat. 25 Jego syn Izmael miał wtedy trzynaście lat. 26 Abraham i jego syn Izmael zostali obrzezani tego samego dnia. 27 Razem z nim zostali obrzezani wszyscy domow­nicy, zarówno ci, którzy narodzili się w domu, jak też ci, którzy zostali spośród obcych nabyci za pieniądze.

 

Nawiedziny Abrahama przez Jahwe: 18,1-33

18

1 Kiedy Abraham siedział - a była to najbardziej gorąca pora dnia - u wejścia do namiotu pod dębami Mamre, ukazała mu się postać Jahwe. 2 Abraham, pod­niósłszy głowę, ujrzał naprzeciw siebie trzech mężczyzn. Gdy tylko ich zobaczył, wstał i wyszedł na ich spotkanie. Następnie, upadłszy na twarz, 3 powiedział: O mój Panie, jeśli znalazłem u Ciebie nieco łas­kawości, racz nie omijać Twojego sługi! 4 Przyniosę trochę wody, abyście mogli obmyć wasze nogi, a potem wypocząć nieco w cieniu drzewa. 5 Ja sam pójdę tymczasem przynieść chleba; posilicie się co­kolwiek i ruszycie w dalszą drogę. Przecież po to chyba wybraliście drogę koło waszego sługi? A oni odpowiedzieli: Dobrze, zrób tak, jak mówisz. 6 Wrócił więc Abraham szybko do namiotu, w którym była Sara, i zawołał: Weź zaraz trzy mia­ry najlepszej mąki, zaczyń ciasto i upiecz podpłomyki. 7 Sam zaś poś­pieszył do swojej trzody, wybrał tłu­ste, dorodne cielę i nakazał słudze, aby szybko przyrządził z niego po­trawę. 8 Potem wziął masło, mleko i potrawę z cielęcia uprzednio przy­gotowaną i dał im do jedzenia. Pod­czas gdy oni się posilali, Abraham czekał pod drzewem. 9 W pewnym momencie zapytali go: Gdzie jest twoja żona, Sara? A on odpowie­dział: Tam, w namiocie. 10 Wtedy Jahwe oświadczył: Za rok o tej sa­mej porze, znów zjawię się u ciebie, a wtedy twoja żona Sara porodzi syna. Słowa te słyszała również Sara, która znajdowała się u wej­ścia do namiotu, stojąc za plecami Abrahama. 11 Abraham i Sara byli już starzy, bardzo podeszli w la­tach. Sara od dawna już nie mie­wała tego, co zwykło regularnie [co miesiąc] przydarzać się kobietom. 12 I Sara uśmiechała się na to wszy­stko, i myślała sobie: Przecież jes­tem już taka stara i zupełnie prze­kwitła! Miałażbym teraz jeszcze doznać rozkoszy miłości? Mój mąż też już jest przecież starym człowie­kiem. 13 Wtedy powiedział Jahwe do Abrahama: Dlaczego Sara śmieje się ironicznie i pyta siebie: Czy na­prawdę, mimo że jestem taka stara, będę mogła jeszcze urodzić dziec­ko? 14 Czyż dla Jahwe jest coś niemożliwe? Na przyszły rok o tej samej porze znów zjawię się u ciebie i wtedy to Sara porodzi ci syna.

15 A Sara zaprzeczyła, mówiąc: Ja wcale się nie śmiałam. Ogarnęło ją bowiem przerażenie. Lecz On odpo­wiedział: A jednak się śmiałaś. 16 Potem ludzie ci powstali i skierowali się w stronę Sodomy. Podniósł się z miejsca także Abra­ham, żeby ich odprowadzić. 17 A Ja­hwe jakby pytał samego siebie: Czy rzeczywiście powinienem zatajać przed Abrahamem to, co zamie­rzam uczynić? 18 Przecież ma się on stać ojcem wielkiego, potężnego narodu i poprzez niego błogosła­wieństwo zstąpi na wszystkie ludy ziemi. 19 Przecież to on właśnie z mojej woli ma pokazywać swoim synom i całemu rodowi, jak należy trzymać się drogi Jahwe i jak czynić to, co dobre i prawe, aby Jahwe mógł wypełnić obietnice dane Abra­hamowi. 20 Powiedział zatem Jah­we: Skarga na Sodomę i Gomorę rozbrzmiewa głośno, bo ich wystę­pki są bardzo ciężkie. 21 Pójdę i zo­baczę, czy rzeczywiście postępują tak, jak się słyszy. Sam zobaczę. 22 Ruszyli tedy owi ludzie z tamtego miejsca i poszli do Sod­omy, nato­miast Abraham stał nadal przed Jahwe.

23 W końcu przybliżył się jeszcze bardziej [do Jahwe] i zapytał: Czy razem z bezbożnymi zamierzasz wytracić także sprawiedliwych? 24 Może znajdzie się w tym mieście choć pięćdziesięciu sprawiedli­wych? Czy postanowiłeś ich także wygubić? Czy nie zechcesz ocalić całego miasta ze względu na owych sprawiedliwych? 25 Chyba nie do­puścisz do tego, żeby sprawiedli­wych spotkał taki sam los jak bez­bożnych. Nie może się stać przecież to samo sprawiedliwym co i bezboż­nym. Nie możesz do tego dopuścić, bo czyż Ten, który jest sędzią całej ziemi, może być niesprawiedliwy? 26 Rzekł wtedy Jahwe: Jeśli znajdzie się w Sodomie pięćdziesięciu sprawiedliwych, to ze względu na nich oszczędzę całe miasto. 27 Od­powiedział na to Abraham: Niech mi będzie wolno jeszcze raz prze­mówić do Ciebie, o Panie, choć jes­tem tylko prochem i pyłem. 28 Być może, iż do pięćdziesięciu spra­wiedliwych zabraknie pięciu. Czy z powodu braku tych pięciu znisz­czysz całe miasto? Nie - odpowie­dział. - Nie zniszczę owego miasta, jeśli znajdzie się w nim przy­naj­mniej czterdziestu pięciu sprawied­liwych. 29 Ale [Abraham] nastawał dalej, mówiąc: Być może, iż znajdzie się tam tylko czterdziestu sprawie­dliwych. Odpowiedział Jahwe: Wówczas także, ze względu na tych czterdziestu, nie dokonam znisz­czenia. 30 Ale on mówił dalej: Panie, racz nie gniewać się, że jestem tak natrętny: Jeśliby się okazało, że sprawiedliwych jest tylko trzydzies­tu? Także wtedy - odpowiedział Jahwe - kiedy znajdę przynajmniej trzydziestu, nie unicestwię tego miasta. 31 Wybacz, Panie, że ośmie­lę się jeszcze zapytać: A jeśli się okaże, że jest tam tylko dwudzies­tu? To i ze względu na tych dwu­dziestu nie obrócę go w perzynę - od­powiedział Jahwe. 32 Ale Abra­ham pytał dalej: O Panie mój, racz się nie gniewać, że jeszcze raz zapy­tam: A jeśli się okaże, że będzie ich tam tylko dziesięciu? To i ze wzglę­du na owych dziesięciu nie doko­nam zniszczenia - odpowiedział Jahwe. 33 Skoń­czywszy tę rozmowę z Abrahamem, Jahwe odszedł, a Abraham wrócił do siebie.

 

Sąd nad Sodomą i Gomorą. Ocalenie Lota: 19,1-29

19

1 Obaj aniołowie przybyli wieczorem do Sodomy. Lot znajdował się akurat przy bramie prowadzącej do miasta. Skoro tylko zobaczył aniołów, podniósł się, podszedł do nich i upadł na twarz. 2 Potem powiedział: Zechciejcie, moi panowie, wejść do domu swego sługi. Zostańcie też na noc, ob­my­jcie sobie nogi i dopiero rano ru­sz­cie w dalszą drogę. Lecz oni odpo­wiedzieli: Nie, chcemy spędzić noc na wolnym powietrzu. 3 Ale on nas­tawał tak długo, aż w końcu zgodzili się i weszli do jego domu. Przygo­tował im posiłek, polecając uprzed­nio upiec przaśne chleby. I posilili się. 4 Zanim udali się na spoczynek, mieszkańcy miasta, głównie męż­czyźni sodomscy, młodzi i starzy, przybyli ze wszystkich stron i oto­czyli dom. 5 Zaczęli wołać do Lota, pytając: Gdzie są ci ludzie, co przy­byli do ciebie dziś wieczorem? Niech wyjdą, chcemy zabawić się z nimi. 6 Wyszedł więc Lot na zewnątrz, ale zamknął za sobą drzwi, 7 i powie­dział: Moi bracia, tylko nie czyńcie im nic złego. 8 Posłuchajcie! Mam dwie córki, których nie tknął jesz­cze żaden mężczyzna. Gotów jes­tem przyprowadzić je do was. Bę­dziecie mogli robić z nimi, co się wam podoba, bylebyście tylko tych ludzi zostawili w spokoju, bo prze­cież właśnie pod moim dachem szukali schronienia. 9 Ale oni zawo­łali: Idź precz! I dodali: Przyszedł tu taki przybłęda i chce być naszym sędzią. Możemy cię potraktować jeszcze gorzej niż ich. I jedni rzucili się na niego, to znaczy na Lota, a inni zaczęli już wyłamywać drzwi [do domu]. 10 Wtedy to owi dwaj przybysze wyciąg­nę­li ręce [przez uchylone drzwi], wciągnęli Lota do środka i drzwi zaryglowali. 11 Za­razem sprawili, że znajdujący się na zewnątrz domu nagle poślepli - wszyscy, młodzi i starzy. Na próżno się więc trudzili, chcąc znaleźć ja­kieś wejście do domu.

12 Wtedy powiedzieli owi dwaj mężowie do Lota: Jeśli masz w tym mieście zięciów, synów, córki lub jeszcze kogoś bliskiego, to niech wszyscy czym prędzej stąd ucho­dzą. 13 Mamy bowiem zniszczyć całkowicie to miasto, gdyż bardzo bolesne są skargi, które na jego mieszkańców dochodzą do Jahwe. Posłał nas zatem Jahwe, byśmy to miasto zrównali z ziemią. 14 Wy­szedł więc Lot na zewnątrz, przy­wołał do siebie wszystkich swoich zięciów, którzy mieli poślubić jego córki, i powiedział: Zabierajcie się, opuszczajcie to miejsce, gdyż Jah­we postanowił zniszczyć całe miasto. Ale jego zięciowie sądzili, że sobie z nich żartuje.

15 O wschodzie słońca aniołowie zaczęli przynaglać Lota, mówiąc: Pośpiesz się, zabieraj żonę i obie córki, te, które są z tobą, abyście i wy nie zginęli z powodu złych mie­szkańców tego miasta. 16 A kiedy się ociągał, owi mężowie chwycili za ręce jego, żonę i obie córki, bo Jah­we naprawdę chciał okazać mu li­tość. I tak wyprowadzili go jako pierwszego na zewnątrz poza mia­sto. 17 Gdy już znaleźli się poza mia­stem, powiedział jeden z aniołów: Uważaj, chodzi o twoje życie! Nie spoglądaj za siebie i nie zatrzymuj się nigdzie w tej okolicy. Ukryj się w górach, w przeciwnym razie zgi­niesz. 18 Ale Lot powiedział: Ach nie, Panie mój! Przecież sługa Twój znalazł łaskę u Ciebie, 19 przecież zechciałeś uratować mi życie. Nie mogę uciekać w góry, bo naraził­bym na niebezpieczeństwo swe życie, tak że w końcu i mnie dosię­gnęłaby śmierć i zagłada. 20 Jest tu w pobliżu miasto, nieduże, tam chciałbym się schronić. Prawda, że jest małe? Chciałbym tam zostać. 21 Dobrze - odpowiedział. - Zrobię jeszcze i to dla ciebie: nie zniszczę miasta, o którym mówisz. 22 Tylko uciekaj tam czym prędzej. Nie będę nic czynił, dopóki się tam nie schro­nisz. Miasto to dlatego zostało naz­wane Soar, co znaczy: malutkie.

23 Kiedy słońce już całe wzeszło, a Lot dotarł do Soar, 24 zesłał Jahwe z góry, od siebie, na Sodomę i Go­morę deszcz siarki i ognia. 25 Znisz­czył doszczętnie obydwa miasta oraz całą okolicę, [wytracił] wszyst­kich mieszkańców tych miast i wy­tępił wszystko, co rosło na ziemi. 26 A żona Lota, gdy tylko spojrzała za siebie, zamieniła się w słup soli.

27 Wczesnym rankiem udał się Abraham na to miejsce, na którym stał niedawno przed obliczem Jah­we. 28 Popatrzył w stronę Sod­omy i Gomory, a potem rozejrzał się po okolicy, na wszystkie strony, i oto co zobaczył: gęsty dym unosił się ponad całą ziemią jakby z ognistego pieca do wytapiania metali. 29 Kiedy Bóg obracał w perzynę okoliczne miasta, miał wzgląd na Abrahama i pozwolił ocalić życie Lotowi, gdy skazywał na zagładę miasta, w któ­rych Lot przebywał.

 

Grzech córek Lota oraz początki Moabitów i Ammonitów: 19,30-38

30 Potem wyszedł Lot z Soar i ra­zem ze swymi dwiema córkami uk­rywał się w górach. Bał się bowiem pozostawać w Soar, wolał zamie­szkać ze swymi obydwiema cór­kami w grocie skalnej. 31 Wtedy to powiedziała pewnego dnia starsza córka do młodszej: Nasz ojciec jest już, co prawda, stary, ale nie ma tu żadnego innego mężczyzny, który by, jak to w świecie bywa, zbliżył się do nas. 32 Chodź, dajmy ojcu wina, tak żeby się upił, a po­tem położymy się przy nim, by otrzymać potomstwo od niego, na­szego ojca. 33 Tak więc wieczorem podały ojcu wino, po czym starsza córka przyszła i położyła się obok niego, a on nawet nie zauważył, kie­dy się przy nim kładła i kiedy wsta­ła. 34 Następnego dnia rzekła star­sza córka do młodszej: Spałam wczoraj z moim ojcem. Dajmy ojcu także dziś wieczorem wina, żebyś i ty mogła zbliżyć się do niego. W ten sposób obie będziemy miały potomstwo z naszego ojca. 35 Upoiły więc i tego wieczoru swego ojca winem, po czym młodsza siostra położyła się obok niego, a on nawet nie zauważył, kiedy się przy nim kładła i kiedy wstała. 36 I tak obyd­wie córki Lota stały się brzemienne za sprawą swego ojca. 37 Starsza urodziła syna i nadała mu imię Mo­ab. Dał on początek Moabitom żyją­cym po dzień dzisiejszy. 38 Młodsza wydała na świat również syna, któ­re­mu nadała imię Ben-Ammi. Dał on początek istniejącym po dzień dzisiejszy Ammonitom.

 

Abraham w Gerarze: 20,1-18

20

1 Potem Abraham wyruszył w kierunku Negebu i osied­lił się jako cudzoziemiec w Gerarze, położonej między Kadesz a Szur. 2 O swojej żonie, Sarze, mówił wszy­stkim, że jest jego siostrą, przez co też sprawił, że Abimelek, król Ge­rary, wysłał swoich ludzi i kazał im przyprowadzić do siebie Sarę. 3 Lecz nocą ukazał się Abimelekowi we śnie Bóg i powiedział: Będziesz musiał umrzeć z powodu kobiety, którą sprowadziłeś do siebie; jest ona bowiem zamężna. 4 Ale Abime­lek, który wtedy jeszcze nie zbliżył się do Sary, zapytał: Panie mój, czy nie zawahasz się zesłać kary nawet na ludzi niewinnych? 5 Czyż on nie mówił mi, że jest tylko jego siostrą [a nie żoną]? Ona sama też oświad­czyła, że jest on jej bratem. [Biorąc ją] czyniłem to w szczerości serca i z czystymi rękami. 6 Wtedy, znów we śnie, powiedział Bóg do niego: Ja też wiem, że uczyniłeś to w szczerości serca. Dlatego nie poz­woliłem, abyś dopuścił się niespra­wiedliwości, powstrzymałem cię przed zbliżeniem się do niej. 7 Teraz jednakże odeślij tę kobietę z pow­rotem do jej męża, który jest proro­kiem. On będzie wstawiał się za tobą, żebyś pozostał przy życiu. Je­żeli jej nie zwrócisz, wiedz, że śmierć nie ominie ani ciebie, ani ni­kogo z twoich bliskich.

8 Przebudziwszy się rano, Abi­melek kazał zwołać wszystkich i opowiedział im, co mu się przyda­rzyło. Wtedy wszystkich ogarnęło wielkie przerażenie. 9 Przywołał więc Abimelek Abrahama i zapytał go: Cóżeś to nam uczynił? Czymże zawiniłem wobec ciebie tak bardzo, że chciałeś doprowadzić mnie i cały mój naród do tak wielkiej zbrodni? Uczyniłeś mi coś takiego, czego nie godzi się czynić. 10 Nadto Abimelek pytał Abrahama: Co chciałeś osią­gnąć, postępując w ten sposób? 11 Na to odpowiedział Abraham: Pomyślałem sobie, że może wcho­dzę do kraju, w którym nie żywi się żadnej bojaźni Boga. Bałem się, że zostanę zabity z powodu mojej żony. 12 Z drugiej strony naprawdę jest ona moją siostrą, bo jest córką mojego ojca, tylko że z innej matki; dlatego też mogła zostać moją żoną. 13 Kiedy Bóg kazał mi wyruszyć z domu mojego ojca w nieznane, powiedziałem do niej: Wyświad­czysz mi wielkie dobrodziejstwo, gdy będziesz mówić, gdzie tylko się znajdziemy, że jestem twoim bra­tem.

14 Wtedy Abimelek kazał przy­prowadzić wiele owiec, wołów, nie­wolników oraz niewolnic i wszystko to przekazał w darze Abrahamowi. Zwrócił mu także jego żonę, Sarę. 15 Oświadczył przy tym: Mój kraj stoi przed tobą otworem! Możesz osiąść na stałe, gdzie ci się tylko spodoba. 16 Do Sary zaś powiedział: Daję twojemu bratu tysiąc sztuk srebra. Niech to będzie zasłona dla oczu tych, którzy są z tobą, i dla wszystkich pozostałych; niech wiedzą, że jesteś bez winy. 17 Na usilne prośby Abrahama uzdrowił Bóg Abimeleka oraz jego żonę i nie­wolnicę, tak że znów mogły mieć potomstwo. 18 Przedtem bowiem zamknął Bóg, ze względu na zabra­nie Sary, żony Abrahama, wszyst­kie łona w domu Abimeleka.

 

Narodziny Izaaka: 21,1-8

21

1 Jahwe wejrzał wreszcie łaskawie na Sarę, tak jak zapowiedział, i uczynił jej tak, jak przyobiecał. 2 Sara stała się brze­mienna, a potem urodziła Abraha­mowi syna. Doszło do tego mimo podeszłego wieku Sary, i to w czasie z góry określonym przez Jahwe. 3 Synowi, którego porodziła Sara, Abraham nadał imię Izaak. 4 Ósme­go dnia po przyjściu na świat Izaak, zgodnie z poleceniem Bożym, został obrzezany przez Abrahama. 5 Abra­ham miał sto lat, kiedy mu się uro­dził jego syn, Izaak. 6 A Sara powie­działa: Bóg sprawił, że się uśmie­chałam, ale każdy, kto o tym usły­szy, też będzie się śmiał z mego powodu. 7 Któż ośmieliłby się - pytała dalej - powiedzieć Abraha­mowi, że Sara własnymi piersiami będzie jeszcze karmić dzieci? A jed­nak teraz oto, mimo jego wieku, jeszcze dałam mu syna. 8 Dziecko zaś rosło i z czasem zostało odłączo­ne od piersi. W tym dniu, w którym Izaak przestał być karmiony pier­sią, Abraham wyprawił wielką ucztę.

 

Dzieje Izmaela i Hagar: 21,9-21

9 Kiedy Sara pewnego dnia zau­ważyła, że syn, którego urodziła Abrahamowi Hagar, niewolnica egipska, wyśmiewa się [z Izaaka], 10 powiedziała do Abrahama: Wy­rzuć tę niewolnicę i jej syna. Syn tej niewolnicy nie może być na rów­ni z moim synem Izaakiem dziedzi­cem [tego wszystkiego, co posia­damy]. 11 Słowa te bardzo zabolały Abrahama, bo przecież chodziło o jego syna. 12 Ale Bóg powiedział do Abrahama: Nie miej za złe Sarze tego, co powiedziała o tym chłopcu i o twojej niewolnicy. [Co więcej] usłuchaj tego, co mówi Sara, bo rzeczywiście tylko od Izaaka weź­mie nazwę całe twoje potomstwo. 13 Ale ów chłopiec zrodzony z nie­wolnicy da również początek wiel­kim narodom, bo on także jest two­im potomkiem.

14 Abraham, wstawszy wczes­nym rankiem, wziął chleb i bukłak z wodą i dał Hagar. Założył jej to na ramiona i wydalił ją razem z dziec­kiem. Poszła tedy i błąkała się po pustyni w okolicach Beer-Szeby. 15 A kiedy skończyła się woda w bu­kłaku, ułożyła dziecko pod jakimś krzewem, 16 a sama odeszła na odległość strzału z łuku, mówiąc: Przynajmniej nie będę patrzeć na śmierć mojego dziecka. I tak sie­dząc w pobliżu [dziecka], zaczęła głośno płakać. 17 I usły­szał Bóg krzyk dziecka, a anioł Boży zawołał z nieba do Hagar: Cóż ci to, Hagar? Nie lękaj się! Głos twego dziecka dotarł z miejsca, na którym się ono znajduje, do Boga. 18 Wstań, weź swego syna i trzymaj go mocno za rękę. A Ja uczynię go kiedyś ojcem wielkiego narodu. 19 I otworzył jej oczy, a ona zobaczyła studnię. Podeszła do niej, napełniła bukłak wodą i dała pić chłopcu.

20 Bóg był z chłopcem, który rósł, pozostając na pustyni, i z cza­sem stał się łucznikiem. 21 Mieszkał na pustyni Paran. Jego matka sprowadziła mu żonę z ziemi egip­skiej.

 

Przymierze Abrahama z Abimelekiem: 21,22-34

22 W owym czasie Abimelek w obecności dowódcy swoich wojsk, Pikola, powiedział do Abrahama: Bóg jest z tobą we wszystkim, co czynisz. 23 Przysięgnij mi więc teraz na twego Boga, że nie dopuścisz się żadnej zdrady ani wobec mnie, ani wobec moich synów i wnuków, lecz że zarówno wobec mnie samego, jak i wobec tego kraju, w którym żyjesz, okażesz się tak życzliwy, jak ja wobec ciebie. 24 Odpowiedział Abraham: Dobrze, złożę taką przy­sięgę.

25 Ze swojej strony zaś Abraham przedstawił Abimelekowi sprawę studni, którą przywłaszczyli sobie słudzy Abimeleka. 26 A oto odpo­wiedź, jakiej udzielił mu Abimelek: Nie wiem, kto to zrobił. Dotychczas nic mi o tym nie mówiłeś. Dopiero dziś dowiaduję się o tym po raz pierwszy. 27 Abraham kazał spro­wadzić owce i woły i dał je Abime­lekowi. W ten sposób zawarli ze sobą przymierze. 28 Jednakże od całej trzody Abraham odłączył i zos­tawił sobie siedem młodych owiec. 29 Wtedy Abimelek zapytał Abra­hama: A co ma być z tymi siedmio­ma owcami, które oddzieliłeś od re­szty? 30 Tych siedem owiec - odpo­wiedział Abraham - otrzymasz ode mnie na dowód, że to ja wykopałem ową studnię. 31 Dlatego miejsco­wość ta nazywa się Beer-Szeba [to znaczy: studnia siedmiu albo: stud­nia przysięgi], bo tam obaj złożyli przysięgę. 32 Po zawarciu przymie­rza w Beer-Szebie Abimelek i do­wódca jego wojsk, Pikol, wyruszyli w drogę powrotną do kraju Filisty­nów. 33 Abraham zaś posadził w Beer-Szebie drzewo tamarysz­kowe. Tam też modlił się do Jahwe, nazywając Go Bogiem Wiekuistym. 34 W kraju Filistynów pozostawał Abraham jako cudzoziemiec przez dłuższy czas.

 

Ofiara Abrahama: 22,1-19

22

1 Po tych wydarzeniach Bóg poddał Abrahama pewnej próbie. Powiedział do niego: Abra­hamie! A on odpowiedział: Jestem, Panie! 2 Wtedy rzekł Bóg: Weź twego jedynego i tak bardzo umiłowanego przez ciebie syna, Izaaka, udaj się do krainy Moria i tam, na wzgórzu, które ci wskażę, złóż go w ofierze.

3 Wstał więc Abraham bardzo wczesnym rankiem, osiodłał osła, zabrał ze sobą dwóch służebnych chłopców oraz syna Izaaka, narąbał drew do spalenia ofiary i udał się w drogę do miejsca, które Bóg mu miał wskazać. 4 W trzecim dniu, rozglądając się uważnie, zobaczył owo miejsce. 5 Wtedy powiedział do chłopców służebnych: Zostańcie tu przy ośle. Ja pójdę z moim synem dalej, żeby się pomodlić; potem wrócimy do was.

6 Wziął Abraham drwa przygo­towane do spalenia ofiary, włożył je na swego syna Izaaka i ruszył z nim w drogę, mając w ręku zapaloną głownię i nóż. 7 Po jakimś czasie odezwał się Izaak: Ojcze! A on odpo­wiedział: Słucham, synu. Wtedy Izaak powiedział: Widzę tu ogień i drwa. A gdzie jest baranek na ofiarę całopalenia? 8 Odpowiedział Abraham: Bóg sam upatrzy sobie, synu mój, baranka ofiarnego. I szli razem dalej.

9 Kiedy już przyszli na miejsce, które Bóg wskazał, zbudował Abra­ham ołtarz, ułożył na nim drwa, związał swego syna Izaaka i położył go na drwach przygotowanych na ołtarzu. 10 A kiedy już wyciągnął rękę i brał nóż, aby zabić własnego syna, 11 zawołał do niego anioł Pań­ski z nieba: Abrahamie, Abrahamie! A on odpowiedział: Jestem, Panie! 12 [Anioł] rzekł: Nie podnoś ręki na własnego syna, nie czyń mu nic złego! Wiem już, że lękasz się Boga; nie zawahałeś się bowiem oddać na ofiarę swego jedynego syna. 13 Kiedy Abraham rozejrzał się dokoła, zo­baczył barana, który zaplątał się rogami w gałęziach. Podszedł do niego, przyprowadził go i złożył jako ofiarę całopalenia zamiast włas­nego syna. 14 I nadał Abraham temu miejscu nazwę: Jahwe Widzi, zgodnie z tym, co się jeszcze dziś powtarza: Jahwe ukazuje się na górze.

15 Wtedy anioł Pański ponownie odezwał się z nieba w te słowa: 16 Przysięgam na siebie samego, Ja, wyrocznia Jahwe: ponieważ doko­nałeś czynu, który świadczy, że nie zawahałeś się złożyć w ofierze swe­go jedynego syna, 17 ześlę na ciebie obfite bło­gosławieństwo i dam ci tak licznych potomków jak gwiazdy na niebie albo jak piasek nad brze­giem morza. Twoi potomkowie opa­nują bramy [miast] twoich wrogów. 18 Przez twe potomstwo będą błogo­sławione wszystkie narody ziemi, a to dlatego, że usłuchałeś mojego głosu.

19 Po tym wszystkim wrócił Abraham do swoich służebnych chłopców. Ruszyli razem w drogę w stro­nę Beer-Szeby, gdzie Abra­ham nadal mieszkał.

 

Potomkowie Nachora: 22,20-24

20 Po tych wydarzeniach donie­siono Abrahamowi, że Milka, żona jego brata, Nachora, wydała na świat synów: 21 Usa, który był pier­worodnym, Buza, jego brata, oraz Kemuela, od którego wywodzą się Aramejczycy, 22 Keseda, Chazo, Pildasza, Jidlafa i Betuela, 23 przy­szłego ojca Rebeki. Tak więc ośmiu synów urodziła Milka Nachorowi, bratu Abrahama. 24 Poza nią Na­chor miał jedną nałożnicę imieniem Reuma, która wydała na świat Te­bacha, Gachama, Tachasza i Ma­akę.

 

Śmierć i pogrzeb Sary: 23,1-20

23

1 Sara umierając miała lat sto dwadzieścia siedem; tak sędziwego wieku dożyła Sara. 2 Umarła w Kiriat-Arba, to znaczy w dzisiejszym Hebronie, w Kana­anie. Przybył wtedy Abraham, by wziąć udział w obrzędzie żałobnym i opłakiwać zmarłą. 3 Potem, pows­tawszy, odszedł od ciała zmarłej i tak przemówił do [zebranych] Chetytów: 4 Jestem wśród was cudzoziemcem i przybyszem. Dajcie mi na własność jeden grób, abym miał gdzie grzebać moich zmarłych. 5 Wtedy odpowiedzieli Chetyci Abra­hamowi: 6 Posłuchaj nas, o pa­nie! Uznajemy cię za człowieka szczególnie wyróżnionego przez Boga. Możesz tedy pochować twoją zmarłą na miejscu najbardziej zasz­czytnym wśród naszych grobów. Nikt z nas nie ośmieliłby się odmó­wić ci miejsca w naszych grobach, byś mógł pochować twoją zmarłą. 7 Wtedy Abraham powstał, skłonił się głęboko przed chetyckimi wład­cami kraju 8 i przemówił do nich w te słowa: Skoro się zgadzacie, aby moja zmarła tu się znalazła i tu zos­tała pochowana, to niech mi wolno będzie prosić, by Efron, syn Socha­ra, 9 odstąpił mi grotę Makpela, znajdującą się na samym krańcu jego pola. Niech mi ją sprzeda za godziwą zapłatę, żebym posiadał wśród was grób na własność. 10 Efron siedział wśród Chetytów. Zabrał ów Chetyta, Efron, głos i tak, żeby wszyscy Chetyci znajdujący się u bramy miejskiej mogli go usły­szeć, odpowiedział Abrahamowi: 11 Nie, panie mój! Posłuchaj mnie! Daję ci za darmo pole i grotę, która się na nim znajduje. Przekazuję ci to na własność w obecności synów mego narodu. Pogrzeb [w niej spo­kojnie] swoją zmarłą! 12 Skłonił się więc głęboko Abraham wszystkim obecnym tam mieszkańcom krainy 13 i powie­dział do Efrona, na tyle jednak głośno, żeby wszyscy [zeb­rani tam] mieszkańcy kraju mogli go usły­szeć: Posłuchaj, proszę! Chciał­bym zapłacić za pole. Przyj­mij ode mnie pieniądze, bym mógł spokojnie pochować moją zmarłą. 14 Na to Efron [rzekł] do Abrahama: 15 Panie mój, posłuchaj! Pole to jest warte czterysta sztuk srebra. Czy znaczy to coś dla mnie i dla ciebie? Spokojnie pogrzeb [na nim] twoją zmarłą!

16 Wysłuchawszy Efrona, Abra­ham odważył wymienionych w obecności Chetytów czterysta srebrnych sykli, jakie były wtedy w obiegu. 17 W ten sposób posia­dłość Efrona w Makpeli [położonej] niedaleko Mamre, to jest pole wraz ze znajdującą się na nim grotą oraz drzewa rosnące wzdłuż granicy tego pola, 18 przeszła na własność Abra­hama, czego świadkami byli zeb­ra­ni [tam]wówczas Chetyci i wszyscy, którzy wchodzili do bramy miasta.

19 I pochował Abraham swoją żonę Sarę w grocie na polu Mak­pela, niedaleko Mamre, czyli Heb­ronu, w kraju Kananejczyków. 20 Od tego czasu pole i znajdująca się na nim grota, należąca ongiś do Chetytów, przeszły na własność Abrahama jako miejsce przezna­czone na chowanie zmarłych.

 

Dzieje Izaaka i Rebeki: 24,1-67

24

1 Abraham był już stary i dożywał wieku bardzo sędzi­wego, a Bóg darzył go wielkim bło­gosławieństwem. 2 Pewnego dnia rzekł Abraham do pierwszego za­rządcy swych dóbr i najstarszego domu: Połóż mi rękę pod biodro 3 i poprzysięgnij na Jahwe, Boga nieba i ziemi, że dla mego syna Iza­aka nie będziesz szukał żony wśród kobiet kananejskich, między któ­rymi mieszkam. 4 Udasz się raczej do mojego ojczystego kraju i tam poszukasz żony dla mojego syna Izaaka. 5 Lecz sługa ów odpowie­dział: A jeśli wybrana kobieta nie zechce przyjść ze mną do tego kra­ju, to czy wolno mi będzie twego syna zaprowadzić do kraju, z któ­rego pochodzisz? 6 Nie waż się - odpo­wiedział Abraham - wracać tam z moim synem! 7 Jahwe, Bóg niebios, Ten, który mnie wywiódł z domu mojego ojca i z mojego rodzinnego kraju, Ten, który mi oświadczył i poprzysiągł, że moje­mu potomstwu da ten kraj na własność, pośle przed tobą swojego anioła i tak sprowadzisz mi stam­tąd żonę dla mojego syna. 8 A gdyby wybrana kobieta nie zgodziła się przyjść z tobą, możesz się czuć zwolniony od zachowania przy­się­gi, którą mi złożyłeś. Ale mojemu synowi w żadnym wypadku nie możesz pozwolić, żeby tam się udał. 9 Wtedy sługa położył swoją rękę pod biodro swojego pana, Abraha­ma, i przysiągł uczynić tak, jak mu pan kazał.

10 Zabrał tedy ów sługa ze sobą dziesięć wielbłądów oraz najrozma­itsze kosztowności ze skarbca swe­go pana i wyruszył w drogę ku Mezopotamii, do miasta, w którym mieszkał Nachor. 11 [Kiedy tam do­tarł] rozsiodłał wielbłądy przy stud­ni przed wejściem do miasta. Był już wieczór, a właśnie o tej porze kobiety przychodziły z miasta, żeby zaczerpnąć wody. 12 Mówił więc [ów sługa]: Jahwe, Boże pana mojego, Abrahama! Obym mógł spotkać dziś tę, której szukam! Okaż swoją łaskawość panu mojemu, Abraha­mowi. 13 Oto stoję przy studni, do której przyjdą dziewczęta mieszka­jące w tym mieście, aby zaczerpnąć wody. 14 Niechże dziewczyna, do której powiem: Daj mi napić się wody z twojego dzbana! - i która odpowie: Ależ napij się: chętnie też napoję twoje wielbłądy! - będzie tą właśnie, którą przeznaczasz dla sługi twojego, Izaaka! Po tym poz­nam, że jesteś łaskaw dla mojego pana. 15 Zaledwie skończył to mó­wić, oto nadeszła, z dzbanem na ramieniu Rebeka, córka Betuela, syna Milki, żony Nachora, brata Abrahama. 16 Dziewczyna była bar­dzo piękna. Będąc dziewicą, nie ob­cowała dotąd z żadnym mężczyzną. Zbliżyła się do studni, napełniła swój dzban wodą i zamierzała odejść. 17 Wtedy podbiegł do niej szybko ów sługa i powiedział: Daj mi napić się trochę wody z twojego dzbana! 18 Ależ napij się, panie mój! - odpowiedziała, wyciągając swój dzban ku jego rękom i dając mu pić. 19 A gdy on już się napił, powie­działa: Bardzo chętnie zaczerpnę też wody dla twoich wielbłądów, żeby i one się napiły, ile zechcą. 20 Szybko wylała wodę do [stojącego tam] koryta i jeszcze raz podbiegła do studni napełnić dzban. W ten sposób naniosła wody dla wszys­tkich wielbłądów. 21 Sługa Abraha­ma patrzył na nią nic nie mówiąc; chciał się przekonać, czy już teraz Jahwe pozwoli mu osiągnąć cel jego podróży, czy też jeszcze nie. 22 Kiedy już wielbłądy napiły się, ile chciały, wziął sługa złoty kolczyk do wkła­dania w nozdrza, który ważył pół sykla, oraz dwie złote bransolety, ważące razem dziesięć sykli, 23 i za­pytał: Czyją ty jesteś córką? Po­wiedz mi, czy w domu twojego ojca znalazłoby się dla nas miejsce na nocleg? 24 A ona odpowiedziała mu: Jestem córką Betuela, syna Milki i Nachora. 25 I dodała: Jest u nas pod dostatkiem słomy i paszy [dla wiel­błądów]; znajdzie się też miejsce na nocleg. 26 Wtedy skłonił się nisko ów sługa, upadł na twarz przed Jahwe 27 i powiedział: Niech będzie uwielbiony Jahwe, Bóg pana mo­jego, Abrahama, za to, że nie omie­szkał okazać łaskawości i wierności mojemu panu i przyprowadził mnie prosto do domu krewnych mojego pana.

28 Dziewczyna pobiegła i opo­wiedziała w domu swojej matce wszystko, co jej się przydarzyło. 29 A miała Rebeka brata imieniem Laban. 30 Ten, zobaczywszy u swojej siostry kolczyk w nozdrzach oraz bransolety na ramionach, udał się niezwłocznie do mężczyzny, który został przy studni. Poza tym słyszał też to wszystko, co mówiła jego sio­stra Rebeka, że mianowicie tak i tak powiedział ów mężczyzna. Zbliżył się zatem do mężczyzny, który ra­zem ze swymi wielbłądami pozosta­wał koło studni, 31 i po­wiedział: Pójdź ze mną, o ty, błogosławiony przez Jahwe! Czemu stoisz na dwo­rze? Już przygotowałem dla ciebie mój dom i miejsce dla wielbłądów. 32 Po­szedł więc ów mężczyzna do domu [Labana]. Rozjuczono wiel­błądy, dano im słomy i obroku, dla niego samego zaś oraz dla ludzi, którzy mu towarzyszyli, przyniesio­no wody do obmycia nóg.

33 Gdy zaś poproszono sługę Abrahama do jedzenia, powiedział: Nie będę jadł, dopóki nie przedsta­wię mojej prośby. Odpowiedzieli tedy: Mów! 34 Wtedy on tak zaczął mówić: Jestem sługą Abrahama. 35 Jahwe darzy mojego pana obficie swoim błogo­sławieństwem, tak że doszedł on do wielkiego bogactwa. Ma liczne stada owiec i wołów, dużo srebra i złota, niewolników i nie­wolnic, wielbłądów i osłów. 36 Sara, żona mojego pana, już w podeszłym wieku urodziła mojemu panu syna, któremu przeka­zał on całą swoją majętność. 37 Mój pan postawił przede mną, pod przysięgą, nastę­pujące zadanie: Dla mojego syna nie wolno ci szukać żony wśród ko­biet kananejskich, a więc w kraju, w którym mieszkam. 38 Masz raczej udać się do mojego kraju ojczystego i tam poszukać żony dla mojego syna. 39 Od­powie­działem mojemu panu: A jeśli wybrana kobieta nie zechce przyjść ze mną tu, do tego kraju? 40 On rzekł na to: Jahwe, którego drogami chodzę, wyśle przed tobą swego anioła, abyś osią­gnął cel twojej podróży. Masz spro­wadzić dla mojego syna żonę z mo­jego rodu, z rodziny mojego ojca. 41 Przestanie cię natomiast zobo­wiązywać przysięga, którą mi złoży­łeś, gdy przybędziesz do moich krewnych, a oni nie dadzą ci żadnej kobiety. W takim przypadku bę­dziesz zwolniony z przysięgi, którą mi złożyłeś. 42 Tak więc przyszedłem dzisiaj na to miejsce, w okolice stu­dni, i tak mówiłem: Jahwe, Boże pana mojego, Abrahama, spraw, żeby podróż, w którą się udałem, osiągnęła swój cel. 43 Oto tak stoję na tym miejscu, w pobliżu studni. Daj, żeby przyszła z miasta po wodę jakaś dziewczyna, której mógłbym powiedzieć: Pozwól mi napić się trochę wody z twego dzbana. 44 Jeśli zaś ona odpowie: Ależ napij się! Chętnie przyniosę wody również dla twoich wiel­błądów! - to właśnie ona okaże się tą kobietą, którą Jahwe przeznaczył dla syna mojego pana. 45 Zaledwie skończyłem mówić tak do siebie w duchu, przy­szła właśnie Rebeka z dzbanem na ramieniu; zbliżyła się do studni i napełniła dzban wodą. I powiedziałem: Daj mi się napić! 46 A ona postawiła szybko dzban i powiedziała: Ależ pij! Chęt­nie napoję także twoje wielbłądy. Wtedy się napiłem, a ona dała pić także wielbłądom. 47 A kiedy zapy­tałem ją, czyją jest córką, odpowie­działa, że jest córką Betuela, syna Nachora, którego matką była Milka. Wtedy włożyłem w jej no­z­drza kolczyk, a na ramiona - bra­n­­solety. 48 Potem skłoniłem się głę­bo­ko, rzuciłem się na twarz przed Jahwe i uwielbiłem Go, Boga mo­jego pana, Abrahama, Tego, który mnie przyprowadził tu drogą prostą i pozwolił znaleźć dla syna mojego pana córkę jego brata. 49 A teraz powiedzcie mi: Czy jesteście skłon­ni okazać łaskawość i zaufanie mo­jemu panu? Jeśli nie, to powiedzcie mi to, bym mógł udać się gdzie indziej [na poszukiwanie].

50 Na to odpowiedzieli Laban i Betuel: Sprawa wyszła od Pana i nie do nas należy powiedzieć ci "tak" lub "nie". 51 Oto stoi przed tobą Rebeka. Bierz ją i ruszaj w dro­gę. Zgodnie z tym, co zarządził Pan, niech zostanie żoną syna twojego pana. 52 Gdy sługa Abrahama usły­szał te słowa, upadł na twarz przed Jahwe. 53 Potem przyniósł kosztow­ności ze srebra i złota oraz suknie i wszystko ofiarował Rebece. Jej braciom i matce również wręczył cenne dary. 54 On sam oraz ludzie, którzy mu towarzyszyli, kiedy się najedli i napili, poszli spać. Gdy wstali rano, po­wiedział ów sługa: Pozwólcie mi teraz wrócić do mo­jego pana. 55 Wówczas brat Rebeki oraz jej matka powiedzieli: Dziew­czyna musi jeszcze jakiś czas pozo­stać z nami - około dziesięciu dni - a potem uda się w drogę [do was]. 56 Ale on odpowiedział: Nie zatrzy­mujcie mnie, skoro Jahwe sam pozwolił mi osiągnąć cel mojej podróży. Pozwólcie mi zaraz ruszyć w drogę powrotną do mojego pana. 57 Wtedy oni odpowiedzieli: Zawo­łajmy dziewczynę i zapytajmy ją samą. 58 Przywołali Rebekę i zapy­tali ją: Czy chcesz udać się w drogę z tym człowiekiem? A ona odpowie­działa: Tak! 59 Wyprawili więc swoją siostrę Rebekę oraz jej piastunkę w drogę razem ze sługą Abrahama i ludźmi, którzy mu towarzyszyli. 60 Błogosławili Rebece mówiąc: / Siostro nasza, / obyś się stała matką tysięcy i dziesiątek tysięcy [dzieci]! / Niech twoi potomkowie zawładną / bramami [miast] swych nieprzyjaciół.

61 Rebeka zabrała ze sobą także niewolnice. [Wszystkie] wsiadły na wielbłądy i ruszyły w drogę, podą­żając za owym sługą. Tak więc, wziąwszy ze sobą Rebekę, udał się ów sługa w drogę powrotną.

62 A Izaak przybył tymczasem z okolic studni Lachaj-Roj i za­mie­szkiwał w Negebie. 63 Pewnego dnia, pod wieczór, wyszedł Izaak na dwór, żeby jeszcze coś zrobić na polu. Nagle, podniósł oczy, zobaczył nad­ciągające wielbłądy. 64 W tym czasie również Rebeka podniosła oczy i zo­baczyła Iza­aka. Zsiadła zaraz z wiel­błąda 65 i zapytała owego sługę: Kto to jest ten człowiek, który zbliża się do nas przez pole? A ów sługa odpo­wiedział: To jest mój pan. Wtedy ona chwyciła welon i zasłoniła sobie twarz.

66 Gdy sługa opowiedział Iza­akowi o wszystkim, czego dokonał, 67 Izaak zaprowadził Rebekę do na­miotu swojej matki, Sary. Potem wziął ją do siebie i była jego żoną. I kochał ją bardzo, bo była mu po­ciechą po utracie matki.

 

Potomkowie Abrahama: 25,1-6

25

1 Abraham miał jeszcze drugą żonę, imieniem Ketura. 2 Ona to urodziła mu Zimrana, Jok­szana, Medana, Midiana, Jiszbaka i Szuacha. 3 Jokszan był ojcem Saby i Dedana. Synami Dedana byli: Aszurim, Letuszim i Leumim, 4 synami Midiana zaś byli: Efa, Efer, Henoch, Abida i Eldaa. Wszyscy oni wywodzili się od Ketury. 5 Abraham całą swoją majętność przekazał Izaakowi, 6 synów zaś narodzonych z nałożnic obdarował upominkami i kazał im, by jeszcze za jego życia odłączyli się od Izaaka i ruszyli na wschód, do krainy położonej na wschodzie, daleko od jego syna Izaaka.

 

Śmierć i pogrzeb Abrahama: 25,7-11

7 Abraham dożył stu siedem­dziesięciu pięciu lat. 8 Gasł, umierał w bardzo pogodnej starości, pode­szły w latach, nasycony dniami swego życia. Odszedł w zaświaty do swoich. 9 Jego synowie, Izaak i Iz­mael, pochowali go niedaleko Mamre, w grocie Makpela, leżącej na polu Efrona, syna Sochara, Che­tyty, 10 na tym właśnie polu, które Abraham nabył od Chetytów. Tam został pochowany obok swej żony, Sary. 11 Po śmierci Abrahama Bóg szczególnym błogosławieństwem darzył jego syna Izaaka, który za­mieszkał w pobliżu studni Lachaj-Roj.

 

Potomkowie Izmaela: 25,12-18

12 A oto dzieje Izmaela, syna Abrahama. Samego Izmaela uro­dziła Abrahamowi Hagar, Egipcjan­ka, niewolnica Sary. 13 Synami Izmaela, według ich imion i kolej­ności przychodzenia na świat, byli: Nebajot, pierworodny Izmaela, Ke­dar, Adbeel, Mibsam, 14 Miszma, Duma, Massa, 15 Chadad, Tema, Jetur, Nafisz i Kedma. 16 Tak się nazywali synowie Izmaela, takie były też nazwy miejscowości, w któ­rych oni osiedli jako naczelnicy dwunastu pokoleń. 17 Izmael, scho­dząc z tego świata, miał sto trzy­dzieści siedem lat. Umarł, odcho­dząc w zaświaty do swoich. 18 Zie­mie przez niego zamieszkane rozciągały się od Chawila aż do Szur, leżącego naprzeciw Egiptu, przy drodze do Aszszur. Zajmował te ziemie mimo sprzeciwu braci.

 

Narodziny Ezawa i Jakuba: 25,19-28

19 A oto dzieje Izaaka, syna Abrahama. Abraham był ojcem Izaaka. 20 Izaak miał czterdzieści lat, kiedy wziął za żonę Rebekę, która była córką Betuela, Aramej­czyka z Paddan-Aram, a siostrą Labana, również Aramejczyka. 21 Izaak modlił się do Jahwe za swo­ją żonę, ponieważ była bezpłodna. I Jahwe dał się ubłagać. Kiedy już Rebeka stała się brzemienna, 22 za­częli w jej łonie walczyć ze sobą dwaj synowie. Wtedy ona pomyś­lała sobie: Co to ma znaczyć, że się tak dzieje? I poszła prosić o radę Jahwe. 23 A Jahwe tak jej powie­dział:

W twoim ciele są dwa narody, / dwa odrębne pokolenia dzielą się już w twoim łonie; / jeden będzie górował nad drugim, / starszy będzie sługą młod­szego.

24 Kiedy nadszedł czas porodu, okazało się, że w jej łonie były bliź­nięta. 25 Ten, który jako pierwszy przyszedł na świat, był rudy i cały pokryty włosami jakby jakimś płaszczem. Nadano mu imię Ezaw. 26 Potem ujrzał światło dzienne jego brat, trzymając za piętę Ezawa. Nazwano go Jakub. Izaak miał sześćdziesiąt lat, gdy oni się uro­dzili.

27 Gdy nieco podrośli, Ezaw stał się myśliwym, rozmiłowanym w rozległych przestrzeniach, pod­czas gdy Jakub był raczej nieśmiały i chętnie przeby­wał w namiocie. 28 Izaak miłował bardziej Ezawa, bo lubił potrawy przygotowane z upo­lowanej przez niego zwierzyny, Rebeka natomiast bardziej kochała Jakuba.

 

Prawo pierworodztwa: 25,29-34

29 Pewnego razu Jakub przy­gotowywał jakiś posiłek, kiedy Ezaw bardzo zmęczony wrócił z pola. 30 Po­wiedział Ezaw do Jakuba: Daj mi trochę tej czerwonej, właśnie tej czerwonej potrawy. Jestem bardzo znużony. Dlatego nazwano go Edom [czerwony]. 31 A Jakub odpo­wiedział: Tak, ale sprzedaj mi od razu twoje prawo pierworodztwa. 32 Na to Ezaw: Przecież ja umieram z głodu, co mi teraz pomoże pierwo­rodztwo? 33 Odpowiedział Jakub: Złóż mi tu zaraz przysięgę! Złożył mu więc Ezaw ową przysięgę i sprzedał Jakubowi prawo pierwo­rodztwa. 34 Wtedy Jakub dał Eza­wowi chleb i potrawę z soczewicy; a on najadł się i napił, i udał się w swoją stronę. Ale nic mu już nie zostało z prawa pierworodztwa.

 

Izaak w Gerarze: 26, 1-22

26

1 A w kraju zapanował tymczasem wielki głód, już dru­gi po tym, który był za czasów Abra­hama. [Chcąc uniknąć klęski głodu] udał się Izaak do Abimeleka, króla filistyńskie­go w Gerarze. 2 Ukazał mu się bowiem Jahwe i po­wiedział: Nie idź do Egiptu! Pozostań w tym kraju, który ci wskażę. 3 Zamieszkasz w tym kraju jako cudzoziemiec, ale Ja będę cię darzył moim bło­gosławieństwem. Zresztą tobie i twoim potomkom daję na własność te ziemie, wypeł­niając w ten sposób przymierze, które zawarłem z ojcem twoim, Abrahamem. 4 Potomstwo twoje zaś uczynię tak liczne jak gwiazdy na niebie i dam mu w posiadanie wszy­stkie owe krainy. Przez twoich potomków błogosławieństwo spły­nie na wszystkie narody ziemi. 5 A wszy­stko dlatego, że Abraham był posłuszny wszystkim moim poleceniom i rozkazom, wszystkim moim prawom i pouczeniom. 6 I tak Izaak pozostał w Gerarze.

7 A kiedy mieszkańcy tej miej­scowości wypytywali się o kobietę, która była jego żoną, on odpowia­dał: To moja siostra. Bał się bowiem powiedzieć, że to jego żona, bo myś­lał sobie tak: Tutejsi mężczyźni mogą mnie pozbawić życia z powo­du Rebeki. Rebeka była bardzo piękna. 8 Kiedy Izaak już dłuższy czas tam mieszkał, Abimelek, wyg­lądając pewnego razu przez okno, zobaczył, jak Izaak okazywał miłość swojej żonie Rebece. 9 Wtedy wez­wał Abimelek do siebie Izaaka i po­wiedział: Przecież ona jest twoją żoną! Jakże mogłeś mówić, że to twoja siostra? Izaak odpowiedział: Pomyślałem sobie, że mógłbym z jej powodu postradać życie. 10 Powie­dział tedy Abimelek: Cóż nam uczy­niłeś? Gdyby tak któryś z moich ludzi zbliżył się do twojej żony, cała wina spadłaby na nas. 11 Wówczas ogłosił Abimelek wobec całego narodu: Ktokolwiek tknie tego czło­wieka albo jego żonę, zostanie uka­rany śmiercią.

12 Izaak obsiał swoje pola i zeb­rał w owym roku plony stokrotne. Jahwe darzył go swoim błogosła­wieństwem. 13 I tak stawał się Izaak coraz zamożniejszy, aż dorobił się ogromnego majątku. 14 Posiadał wiele owiec, wołów i dużo służby; z tego też powodu znienawidzili go Filistyni. 15 Najpierw zasypali mu ziemią wszystkie studnie, wyko­pane jeszcze przez sługi jego ojca, Abrahama, 16 a potem Abimelek powiedział do Izaaka: Odejdź stąd, bo jesteś już o wiele bogatszy od nas. 17 Izaak wyprowa­dził się więc stamtąd i rozbił swoje namioty w dolinie Gerary, i tam osiadł. 18 Studnie, wykopane tam za cza­sów jego ojca, Abrahama, a po jego śmierci zasypane przez Filistynów, kazał Izaak oczyścić i przywrócić im te same nazwy, które nadał im Abraham. 19 W cza­sie owych prac przy oczyszczaniu studni słudzy Izaaka natrafili na źródło z żywą wodą. 20 Wybuchł wtedy spór pomiędzy pasterzami Izaaka a pas­terzami Gerary. Ci ostatni utrzymy­wali, że źródło należy do nich. Nadano temu źródłu miano Esek, to znaczy: spór, bo sprzeczano się o nie. 21 Kiedy zaś została wykopana następna studnia i o nią również toczył się spór, nazwano ją Sitna, to znaczy: kłótnia. 22 Wtedy ruszył [Izaak] nieco dalej i wykopał jeszcze jedną studnię. Ta już nie była przedmiotem niezgody. Została nazwana Rechobot [to znaczy: dalekość]; mówiono przy tym: Teraz dał Jahwe rozległą przestrzeń, że­byśmy się swobodnie rozmnażali w tym kraju.

 

Izaak w Beer-Szebie: 26,23-35

23 Stamtąd wyruszył Izaak w stronę Beer-Szeby. 24 Zaraz pier­wszej nocy ukazał mu się we śnie Jahwe i powiedział: Ja jestem Bo­giem ojca twojego, Abrahama. Nie bój się, bo Ja jestem przy tobie. Będę cię darzył moim błogosła­wieństwem i rozmnożę twoje po­tomstwo ze względu na sługę mo­jego, Abrahama. 25 I zbudował Izaak ołtarz tam i wzywał imienia Pana. Tam też rozbił namiot. Słudzy zaś Izaaka wykopali studnię.

26 Pewnego dnia przyszedł Abi­melek z Gerary. To­warzyszył mu Achuzat, jeden z jego przyjaciół, oraz dowódca oddziałów wojsko­wych, Pikol. 27 Zapytał ich Izaak: Co was do mnie sprowadza? Przecież okazaliście mi tyle wrogości i po­leciliście mi opuścić wasz kraj. 28 A oni odpowiedzieli: Stwierdzi­liśmy z całą pewnością, że Pan jest z tobą, i pomyśleliśmy, iż powin­niśmy zawrzeć z tobą przymierze. Chcemy dojść z tobą do porozu­mienia. 29 Nie powinieneś nam wyrządzać żadnej krzywdy, bo my nie skrzywdziliśmy cię w niczym; przeciwnie, wyświadczyliśmy ci dobro i pozwoliliśmy ci odejść w spokoju. Jesteś naprawdę błogo­sławiony przez Jahwe. 30 Wtedy Izaak przygotował im posiłek i jedli razem i pili. 31 Nazajutrz rano, pow­stawszy, zawarli ze sobą przy­mierze. Izaak pożegnał ich i tak rozstali się w zgodzie.

32 Jeszcze tego samego dnia przyszli słudzy Izaaka i opowiedzieli mu wszystko o studni, którą wyko­pali, a zwłaszcza o tym, że znaleźli wodę. 33 Nazwano tę studnię Szi­bea, to znaczy: przysięga. Dlatego też i cała tamta okolica nazywa się po dzień dzisiejszy Beer-Szeba [to znaczy: studnia przymierza].

34 Kiedy Ezaw miał czterdzieści lat, pojął za żony Jehudit, która była córką Chetyty Beeriego, oraz Bosmat, córkę Chetyty Elona. 35 Stały się one powodem wielkiego strapienia dla Izaaka i Rebeki.

 

Podstęp Jakuba: 27,1-40

27

1 Kiedy Izaak zestarzał się i poblakły jego oczy, tak że już niczego nie mógł zoba­czyć, wezwał do siebie starszego syna, Ezawa, i powiedział: Synu mój! A on odpowiedział: Oto ja! 2 Wtedy Izaak rzekł: Widzisz, zestarzałem się już. Nie wiem, kiedy umrę. 3 Weź teraz swoje przybory myśliwskie, swój kołczan i łuk, idź w pole i staraj się upolować coś dla mnie. 4 Potem przygotuj mi posiłek wedle mojego upodobania, żebym ci mógł pobło­gosławić, zanim umrę.

5 Rebeka podsłuchała rozmowę Izaaka z jego synem Ezawem. Kiedy Ezaw wyszedł w pole, aby coś upo­lować, 6 powiedziała do swego syna Jakuba: Słyszałam, jak ojciec twój, Izaak, prosił twego brata, Ezawa, 7 żeby mu coś upolował i przygoto­wał z tego smaczny posiłek, za co miał jeszcze przed śmiercią obda­rzyć go szczególnym błogosławień­stwem od Jahwe. 8 I dodała: Słu­chaj teraz uważnie, synu mój, co ci powiem. 9 Idź do najbliższej trzody i przynieś mi stamtąd dwa dorodne koźlątka. Sporządzę z nich smacz­ną potrawę dla twego ojca, taką jaką lubi, 10 a ty zaniesiesz mu ją i uzyskasz w ten sposób, zanim umrze, jego błogosławieństwo. 11 Wtedy Jakub odpo­wiedział swojej matce, Rebece: Ale przecież mój brat, Ezaw, jest cały pokryty włosa­mi, a moja skóra jest gładka. 12 Jeśli dotknie mnie mój ojciec [choćby przypadkiem], pomyśli, że drwię sobie z niego, i w ten sposób mogę ściągnąć na siebie przekleństwo zamiast otrzymać jego błogosła­wieństwo. 13 Lecz matka odpowie­działa: Wtedy niech owo przekleń­stwo spadnie na mnie. Posłuchaj mnie tylko i idź, i przynieś mi te koźlęta. 14 Poszedł więc i przyniósł je matce, która przygotowała z nich smaczną potrawę, zgodnie z upodo­baniami ojca. 15 Potem Rebeka wzięła ubranie Ezawa, swego star­szego syna, najlepsze, jakie miała w domu, i kazała Jakubowi się w nie przyodziać, 16 skórą koźląt zaś sama owinęła jego ręce i nie owło­sioną szyję. 17 Dała wreszcie Jaku­bowi przygotowaną przez siebie smaczną potrawę i chleb.

18 Przyszedłszy do swego ojca, Jakub powiedział: Ojcze mój! A on rzekł: Słucham. Któryś ty jest, mój synu? 19 Jakub odpowiedział: Ja jestem Ezaw, twój pierworodny. Zrobiłem tak, jak mi kazałeś. Pod­nieś się, spożyj potrawę, którą ci przygotowałem z tego, co upolo­wa­łem, a potem daj mi swoje błogosła­wieństwo. 20 Wtedy Izaak powiedział do swego syna: Jak się to stało, że tak szybko coś upolowałeś? A on odparł: Jahwe, twój Bóg, to sprawił. 21 Rzekł więc Izaak do Jakuba: Podejdź tu bliżej! Chcę cię dotknąć, mój synu, by się przekonać, czy ty rzeczywiście jesteś moim synem Ezawem, czy nie. 22 Zbliżył się Jakub do swego ojca Izaaka, który dotknąwszy go, powiedział: Głos jest, co prawda, głosem Jakuba, ale ręce są rękami Ezawa. 23 I nie roz­poznał go, bo ręce Jakuba były po­kryte włosem, tak jak ręce Ezawa. Przeto dał mu swe błogosławień­stwo. 24 Ale jeszcze przedtem zapytał: Czy ty rzeczywiście jesteś synem moim Ezawem? A Jakub odpowiedział: Tak! Jestem nim. 25 Rzekł więc Izaak: Podaj mi to, co przygotowałeś do zjedzenia z upolo­wanej zwierzyny; posilę się, a potem udzielę ci błogosławieństwa. Jakub podał potrawę, którą Izaak spożył; potem dał mu napić się wina. 26 A teraz - powiedział ojciec, Izaak - podejdź tu bliżej, synu mój, i po­całuj mnie. 27 Jakub podszedł więc i ucałował go. Izaak rozpoznał za­pach jego szat i dał mu swe błogo­sławieństwo, mówiąc:

Oto woń mojego syna, jak / zapach pola błogosła­wionego / przez Jahwe.

28 Niech Bóg zsyła ci rosę z nieba, / a z ziemi darzy do sytości / zbożem i obfitością moszczu winnego!

29 Niechaj ci służą ludy, / niech ci pokłon oddają narody. / Panem bądź dla twoich braci, / a synowie twojej matki niech cię czcią otaczają. / Niech będzie przeklęty każdy, kto by ci złorzeczył, / a błogosławio­ny każdy, kto ci będzie błogosławił.

30 Zaledwie Izaak wypowiedział ostatnie słowa swego błogosławień­stwa, a Jakub odszedł od swego ojca - wrócił z polowania brat Ja­kuba, Ezaw. 31 I on też przygotował smaczny posiłek, przyniósł ojcu i po­wiedział: Ojcze mój, podnieś się i posil się tym, co upolował twój syn, a potem udziel mi swego błogo­sławieństwa. 32 Wtedy zapytał go jego ojciec, Izaak: Kto ty jesteś? A on odpowiedział: Ja jestem Ezaw, twój syn pierworodny. 33 Na to aż zadrżał Izaak z przerażenia i zapy­tał: A kim był ten, który przyniósł mi już potrawę z tego, co upolował? Najadłem się już do syta, zanim ty przyszedłeś, i dałem mu swoje bło­gosławieństwo. I to błogosła­wieństwo już przy nim pozostanie. 34 Gdy to usłyszał Ezaw, rozgory­czony do głębi zawołał głośno do ojca: Ojcze, daj i mnie twoje błogo­sławieństwo! 35 Lecz ojciec odpo­wie­dział: Twój brat wkradł się podstęp­nie i zabrał już błogosławieństwo przeznaczone dla ciebie. 36 Na to rzekł Ezaw: Czyż na darmo dano mu imię Jakub, to znaczy: oszust? Podszedł mnie już dwa razy: pozba­wił mnie prawa pierworodztwa, a teraz zabrał także błogosławień­stwo, które było przeznaczone dla mnie. Potem zapytał: Czy nie zachowałeś i dla mnie błogosła­wieństwa? 37 Na to rzekł Izaak do Ezawa: Uczyniłem go już panem nad tobą, a wszyscy jego bracia mają mu służyć. Zapewniłem mu także obfitość ziarna i moszczu winnego. Cóż mogę jeszcze uczynić dla ciebie, mój synu? 38 Odpowie­dział Ezaw: Ojcze, czyżbyś miał tylko jedno błogo­sławieństwo? Po­błogosław także i mnie, ojcze! To powiedziawszy Ezaw wybuchnął głośnym płaczem. 39 Wtedy wypo­wiedział Izaak te słowa:

Ziemia, na której zamieszkasz, nie będzie żyzna, / nie będzie na nią spadać rosa z nieba.

40 Będziesz żył z miecza, służąc twemu bratu, / ale dojdzie do tego, że się otrząśniesz / i uwolnisz twoją szyję od jego jarzma.

 

Ucieczka Jakuba do Charanu: 27,41-28,22

41 Tak więc zapłonął Ezaw nie­nawiścią do Jakuba z powodu bło­gosławieństwa, którego ich ojciec udzielił Jakubowi. W końcu Ezaw postanowił, że gdy nadejdą dni ża­łoby po śmierci ojca, zabije swego brata, Jakuba. 42 Kiedy doniesiono Rebece o tym, co postanowił jej starszy syn, Ezaw, kazała przywo­łać Jakuba, swego młodszego syna, i tak mu po­wiedziała: Twój brat, Ezaw, chce się zemścić na tobie i pozbawić cię życia. 43 Posłuchaj więc mnie teraz uważnie, mój synu! Przygotuj się szybko do drogi i ucieknij do mojego brata Labana, który mieszka w Charanie. 44 Pozo­stań tam przez jakiś czas, aż się trochę uspokoi brat twój w swoim gniewie. 45 Kiedy już ochłonie brat twój z gniewu na ciebie i zapomni [o krzywdzie], którą mu wyrzą­dzi­łeś, wtedy znów sprowadzę cię stamtąd. Czemuż miałabym utra­cić was obydwu jednego dnia?

46 Do Izaaka zaś Rebeka powie­działa: Już dłużej nie wytrzymam z tymi Chetytkami. Jeżeli jeszcze i Jakub weźmie sobie za żonę Che­tytkę, mieszkankę tej ziemi, to po cóż miałabym jeszcze żyć?

28

1 Zawołał więc Izaak Jakuba, pobłogosła­wił go i wy­dał mu takie oto polecenie: Nigdy nie bierz sobie za żonę żadnej Kana­nejki! 2 Udaj się w drogę, udaj się do Paddan-Aram, do rodziny Betu­ela, ojca twej matki, i stamtąd spro­wadź sobie żonę spośród córek Labana, brata twojej matki! 3 Bóg wszechmocny będzie ci bło­gosławił, uczyni cię płodnym i rozmnoży two­je potomstwo bardzo. Staniesz się ojcem wielu narodów. 4 Na ciebie i na twoje potomstwo rozciągnę bło­gosławieństwo dane Abrahamowi. Obejmiesz w posiadanie, na włas­ność, kraj obiecany Abrahamowi, kraj, w którym żyjesz jako cudzo­ziemiec. 5 Potem Jakub, żegnany przez Izaaka, udał się do Paddan-Aram, gdzie mieszkał Laban, syn Chetyty Betuela, brat Rebeki, mat­ki Jakuba i Ezawa.

6 A Ezaw wiedział, że Izaak pobłogosławił Jakuba i że posłał go do Paddan-Aram, żeby stamtąd sprowadził sobie żonę. [Słyszał, jak Izaak mówił]: Nigdy nie bierz sobie za żonę żadnej Kananejki. 7 [Wie­dział też], że Jakub usłuchał ojca i matki i udał się do Paddan-Aram. 8 Wiedząc już, że niewiasty kana­nejskie nie podobają się Izaakowi, jego ojcu, 9 poszedł Ezaw do Izma­elitów i - oprócz żon, które już po­siadał - wziął sobie jeszcze za żonę Machalat, siostrę Nebajota, jedną z córek Izmaela, syna Abrahama.

10 Kiedy Jakub wyruszył z Beer-Szeby i zmierzał w kierunku Chara­nu, 11 zatrzymał się w pewnym miejscu, żeby przenocować, bo słońce już zaszło. Położył sobie pod głowę kamień, który tam znalazł, i zasnął. 12 Nagle zobaczył we śnie drabinę opartą na ziemi, a swym górnym końcem sięgającą samego nieba. Aniołowie Boży wchodzili po tej drabinie i po niej zstępowali. 13 Na samej górze drabiny znaj­dował się Jahwe, który mówił: Ja jestem Jahwe, Bóg twojego ojca, Abrahama, Bóg Izaaka. Ziemia, na której w tej chwili odpoczywasz, będzie należeć do ciebie i do twojego potomstwa. 14 Twoi potomkowie będą tak liczni jak ziarnka pyłu zie­mi, ty zaś rozprzestrzenisz się na zachód i na wschód, na północ i na południe. Przez ciebie i przez twoje potomstwo wszystkie pokolenia zie­mi otrzymają błogosławień­stwo. 15 Ja jestem z tobą! Ja będę cię strzegł, do­kądkolwiek się udasz, i sprowadzę cię z powrotem do tego kraju. Nie opuszczę cię, dopóki nie spełni się to, co ci obiecuję. 16 Wtedy przebudził się Jakub ze swego snu i powiedział: Zaprawdę, Jahwe przebywa na tym miejscu, o czym nie wiedziałem. 17 Ogarnął go lęk i tak sobie powiedział: Miejsce to budzi przerażenie. To nic innego, tylko dom Boży i brama niebios! 18 Wstawszy wczesnym rankiem, wziął kamień, który miał pod głową, ustawił go jako stelę [czyli ołtarz ofiarny] i wylał nań oliwę. 19 I nadał temu miejscu nazwę Betel, to zna­czy: dom Boga. Przedtem miejsco­wość ta nazywała się Luz. 20 Nastę­pnie złożył Jakub taki oto ślub: Jeżeli Jahwe będzie przy mnie w czasie podróży, którą odbywam, jeżeli będzie mnie karmił i przy­odziewał, 21 jeżeli po tym wszystkim wrócę cało do domu mojego ojca, a Jahwe okaże się moim Bogiem, 22 to kamień, który tu postawiłem jako ołtarz ofiarny, będzie zacząt­kiem domu Boga. Z wszystkiego zaś, czym mnie obdarzysz, dziesiątą część będę Ci składał w ofierze.

 

Rodzina Jakuba: 29,1-30,24

29

1 Powstał więc Jakub i ruszył w dalszą drogę ku kra­inie synów Wschodu. 2 Pewnego dnia zobaczył w polu studnię, a w pobliżu niej trzy stada owiec. Ze studni czerpano wodę dla stad. Studnia była nakryta wielkim ka­mieniem. 3 Przypędzano do niej zwierzęta, podnoszono kamień i je pojono. Potem znów kładziono kamień na miejsce i tak zakrywano studnię. 4 Jakub [przyszedłszy do tej studni] zapytał znajdujących się tam ludzi: Moi bracia, skąd jesteście? A oni odpowiedzieli: Z Charanu. 5 Powiedział do nich: Czy znacie Labana, syna Nachora? A oni odpowiedzieli: Tak, znamy go. 6 Wówczas on pytał dalej: A jak mu się powodzi? Oni odpowiedzieli: Wiedzie mu się dobrze. Ale otóż jego córka Rachel zbliża się ze swoją trzodą. 7 [Jakub] zauważył: Jest przecież jeszcze pełnia dnia, nie pora jeszcze na spędzanie stad [z pastwiska]. Napójcie więc zwie­rzęta i niech się pasą dalej. 8 Lecz oni odrzekli: Nie możemy rozpocząć pojenia, dopóki wszystkie trzody nie znajdą się przy studni. Wtedy dopiero można będzie odsunąć ka­mień nakrywający studnię i rozpo­cząć pojenie.

9 Gdy on jeszcze tak z nimi roz­mawiał, Rachel, która była pas­terką, przyprowadziła trzodę swego ojca do samej studni. 10 Kiedy Ja­kub przyjrzał się [do­kładnie] Ra­cheli, córce Labana, brata swojej matki, i trzodzie Labana, podszedł do studni, odsunął kamień i napoił stado Labana. 11 Potem pocałował Rachelę i głośno zapłakał. 12 W koń­cu powiedział Racheli, że jest krew­nym jej ojca, synem Rebeki. Po­biegła więc Rachel i opowiedziała wszystko swemu ojcu. 13 Kiedy Laban usłyszał o Jakubie, synu ro­dzonej siostry, wybiegł mu naprze­ciw, wziął go w ramiona, ucałował i zaprowadził do własnego domu. Wtedy też Jakub opowiedział o wszystkim. 14 [Gdy skończył], rzekł Laban: Jesteś rzeczywiście kością moją i ciałem moim.

Jakub przebywał u Labana już ponad miesiąc 15 [i oto pewnego razu] powiedział do niego Laban: Czyż dlatego tylko, że jesteś moim krewnym, miałbyś mi służyć za darmo? Powiedz mi, jaką chciałbyś zapłatę. 16 Laban miał dwie córki. Starsza nazywała się Lea, a młod­sza Rachel. 17 Oczy Lei były pozba­wione blasku, natomiast Rachel miała piękną postać i bardzo miłą twarz. 18 Jakub pokochał Rachelę i dlatego powiedział: Za Rachelę, twoją młodszą córkę, gotów jestem służyć u ciebie przez siedem lat. 19 Na to odpowiedział Laban: Wolę oddać ją tobie zamiast komu inne­mu. Zostań więc u mnie. 20 I tak służył Jakub u Labana za Rachelę przez siedem lat, które upłynęły mu niczym siedem krótkich dni. Tak bardzo bowiem miłował Rachelę. 21 Ale gdy umówiony czas upłynął, powiedział do Labana: Daj mi twoją córkę za żonę. Już przecież upłynął wyznaczony czas. Pragnę się z nią połączyć. 22 Laban zatem, zwoław­szy wszystkich mężczyzn owej miej­scowości, wyprawił wielką ucztę. 23 A kiedy zapadł wieczór, przywołał do siebie swoją córkę Leę, zaprowa­dził ją do Jakuba, a ten zbliżył się do niej. 24 Swojej córce Lei dał Laban za służącą niewolnicę Zilpę. 25 Obu­dziwszy się rano, Jakub zauważył, że oto ma obok siebie Leę. I powie­dział do Labana: A cóż ty mi uczy­niłeś? Czyż nie Rachelę wysłużyłem sobie u ciebie? Dlaczego mnie oszu­kałeś? 26 A Laban odpowiedział: Nie ma tu u nas takiego zwyczaju, żeby młodszą córkę wydawać za mąż przed starszą. 27 Jeśli z tą pozosta­niesz przez tydzień, a potem przez następne siedem lat będziesz mi służył, to i tę drugą moją córkę otrzymasz za żonę. 28 Jakub zgodził się na to. Spędził tydzień z Leą, a potem dał mu wreszcie Laban za żonę swoją córkę Rachelę, 29 która też otrzymała jako służącą niewol­nicę Bilhę. 30 Jakub zbliżył się do Racheli i darzył ją zawsze miłością większą niż Leę. [Ale] pozostał jeszcze przez siedem lat na służbie u Labana.

31 Kiedy Lea została odrzucona, Jahwe wejrzał na nią i otworzył jej łono, tymczasem Rachel okazała się bezpłodna. 32 Lea stała się też wkrótce brzemienna i urodziła syna, któremu nadała imię Ruben, to znaczy: zobaczcie, oto syn! I mó­wiła sobie: Wejrzał Jahwe na moje poniżenie. Teraz już mąż mój będzie mnie miłował. 33 Potem jeszcze raz stała się brzemienna i znów uro­dziła syna. Wtedy powiedziała: Jahwe dowiedział się, że zostałam odrzucona, i dlatego otrzymałam od Niego jeszcze i ten dar. I nadała mu imię Symeon, to znaczy: ten, który słucha. 34 A potem po raz trzeci sta­ła się brzemienna. I znów urodziła syna. I tak powiedziała: Teraz już na pewno mój mąż przywiąże się do mnie, bo przecież urodziłam mu aż trzech synów. I nazwała tego syna Lewi. 35 I po raz czwarty stała się brzemienna i znów urodziła syna. I powiedziała: Teraz będę wielbić Jahwe. I nadała synowi imię Juda, to znaczy: wdzię­czność. Potem nie miała już dzieci.

30

1 Rachel widząc, że nie może zrodzić Jakubowi żadnego potomstwa, zapłonęła zawiścią wo­bec swojej siostry i tak po­wiedziała do Jakuba: Zrób coś, żebym miała synów, bo inaczej przyjdzie mi zgi­nąć. 2 Rozgniewał się tedy Jakub na Rachelę i powiedział: Czy to ja odmawiam ci potomstwa? Czy nie raczej sam Bóg? 3 Na to rzekła Ra­chel: Mam tu niewolnicę Bilhę. Zbliż się do niej! Niech urodzi na moich kolanach, żebym przynaj­mniej w ten sposób miała od ciebie potomstwo. 4 I oddała mu Bilhę, swoją niewolnicę, za żonę, a Jakub zbliżył się do niej. 5 I stała się Bilha brzemienna, a potem urodziła Ja­kubowi syna. 6 Wtedy powiedziała Rachel: Oto Bóg okazał się i wobec mnie sprawiedliwy! Wysłuchał mo­jego wołania i dał mi syna. Dlatego nadała mu imię Dan, to znaczy: sędzia. 7 Bilha, niewolnica Racheli, po raz drugi stała się brzemienna i urodziła Jakubowi drugiego syna. 8 Wtedy powiedziała Rachel: Zos­tałam skazana na niezwykłe zma­gania z moją siostrą. Ale ją poko­nałam. Dlatego nadała mu imię Neftali, to znaczy: wojownik.

9 Podobnie też Lea, gdy po pew­nym czasie przestała rodzić, przy­wołała swoją niewolnicę Zilpę i dała ją za żonę Jakubowi. 10 I tak oto Zilpa, niewolnica Lei, urodziła Jakubowi syna, 11 Wtedy zawołała Lea: Co za szczęście! I nadano mu imię Gad, to znaczy: szczęście. 12 A kiedy Zilpa, niewolnica Lei, uro­dziła Jakubowi drugiego syna, 13 Lea powiedziała: To na szczęście dla mnie! Od tej pory inne niewiasty będą mnie nazywać szczęśliwą. I nadano mu imię Aser, to znaczy: dziecko szczęścia.

14 Pewnego razu - a był to czas żęcia pszenicy - wyszedł Ruben na pole i znalazł owoce mandragory. Wziął je i przyniósł swojej matce, Lei. Wtedy Rachel powiedziała do Lei: Daj mi kilka tych mandragor, które przyniósł ci twój syn. 15 A Lea na to: Mało ci tego, że zabrałaś mi męża? Chcesz mnie pozbawić także i mandragor, które dostałam od mego syna? Odpowiedziała Rachel: To zróbmy tak! Niech [Jakub] pój­dzie do ciebie jeszcze na tę noc, za owe mandragory twojego syna. 16 Kiedy Jakub wracał wieczorem z pola, wybiegła mu naprzeciw Lea i powiedziała: Masz przyjść dzisiaj do mnie. Za­płaciłam za to man­dragorami mojego syna. I spał z nią [Jakub] tej nocy. 17 I uczynił Bóg zadość pragnieniom Lei: stała się brzemienna i urodziła Jakubowi piątego syna. 18 Powiedziała więc Lea: Oto jak wynagrodził mnie Bóg za to, że odstąpiłam mojemu mężo­wi moją własną niewolnicę. A syno­wi nadała imię Issachar, to znaczy: nagroda. 19 Potem Lea jeszcze raz stała się brzemienna i urodziła Ja­kubowi szóstego syna. 20 Wtedy powiedziała: Bóg zatroszczył się o piękny podarek dla mnie. Teraz już mąż mój chyba wreszcie pozo­stanie ze mną, bo przecież urodzi­łam mu aż sześciu synów. [Ostat­niemu spośród owych synów] na­dała imię Zabulon, to znaczy: pozostań. 21 Wreszcie wydała na świat także córkę i nazwała ją Dina. 22 Ale Bóg ulitował się także nad Rachelą; wysłuchał ją i otworzył jej łono. 23 Stała się brzemienna i poro­dziła syna. 24 Nadała mu imię Józef, to znaczy: ten, który dorzuca, i po­wiedziała: Obyż Jahwe dodał mi jeszcze jednego syna.

 

Nowy układ Jakuba z Labanem: 30,25-43

25 Kiedy Rachel urodziła Józefa, powiedział Jakub do Labana: Poz­wól mi już odejść. Pragnę wrócić do mego ojczystego kraju. 26 Niech mi wolno będzie zabrać moje żony i dzieci, za które u ciebie służyłem, i spokojnie odejść. Wiesz przecież, że wiernie ci służyłem. 27 Na to Laban rzekł: Widzę, że dzięki tobie i na mnie zsyłał Jahwe swoje błogo­sławieństwo. 28 I dodał: Sam wyz­nacz sobie zapłatę, a ja ci ją dam. 29 Wtedy powiedział Jakub: Wiesz, jak ci służyłem i jak się troszczyłem o stada, które zostały mi powie­rzo­ne. 30 To niewiele, co posiadałeś, nim tu przyby­łem, bardzo się roz­rosło, a Jahwe każdy mój krok da­rzył swoim błogosławieństwem. Czyż nie wypada, żebym teraz po­myślał trochę i o własnym do­mu? 31 Na to powiedział Laban: Cóż więc mam ci dać? Jakub odrzekł: Nic nie musisz mi dawać! Jedno tylko zrób dla mnie, a nadal będę pasł twoje owce i pilnował ich. 32 Kiedy będę dziś chodził między twoimi stada­mi, pozwól mi odłączyć wszystkie sztuki białe w czarne cętki, białe w czarne łaty oraz czarne w białe cętki spośród młodych koźląt. Niech one będą dla mnie zapłatą. 33 Moja uczciwość okaże ci się w peł­ni już niebawem, kiedy przyjdziesz, aby osobiście zobaczyć to, co wyb­rałem na zapłatę. Będziesz mógł uważać za skradzione wszystkie sztuki, które by nie były czarne w białe cętki albo białe w czarne łaty spośród jagniąt. 34 Odpowiedział Laban: Dobrze, niech będzie tak, jak mówisz.

35 Ale jeszcze tego samego dnia wybrał [Laban] wszystkie kozy czarne w białe cętki oraz czarne w białe łaty, a także wszystkie kozy białe w czarne cętki i czarne w białe łaty, poza tym wszystkie, które miały choć trochę sierści białej; a spośród owiec wszystkie, które miały choć trochę czarnej sierści. Wszystkie tak wybrane zwierzęta przekazał swoim synom. 36 Potem oddalił się od Jakuba na odległość trzech dni wędrówki. I tak pasł Ja­kub nadal pozostałe trzody Labana. 37 Wtedy nazbierał Jakub świeżych gałązek topoli, drzewa migdałowego oraz platanu. Zdjął z nich korę, ale tak, że były na nich widoczne okrą­głe, białe prążki. 38 Obłupione z kory gałązki powtykał wokół koryt z wo­dą do pojenia zwierząt. Idąc do owych koryt z wodą, zwierzęta mu­siały przechodzić koło tych gałązek. Tam też zwykle się parzyły. 39 Ich potomstwo było pokryte sierścią w prążki, w cętki i łaty. 40 Jakub po­dzielił owce w ten sposób, że w trzo­dach Labana białe owce pędził przed prążkowanymi i całkiem czarnymi. Stada zaś przewidziane dla siebie zostawiał na stronie, nie łącząc ich ze stadami Labana. 41 Ile­kroć widział, że parzyły się sztuki szczególnie dorodne, wsadzał obłu­pione z kory gałązki wokół koryt z wodą, tak żeby zwierzęta miały je przed oczyma, gdy zbliżały się do siebie. 42 Kiedy zaś widział, że miały się parzyć słabsze sztuki, nie wty­kał w ziemię przed nimi gałązek [wskutek czego rodziły się sztuki tylko mocne]. W ten sposób stadom Labana przybywało owiec słabych, wszystkie zaś co dorodniejsze dos­tawały się Jakubowi. 43 I tak Jakub stał się po pewnym czasie człowie­kiem bardzo bogatym, posiadał licz­ne stada owiec i kóz, wiele służeb­nic i sług, wielbłądów i osłów.

 

Rozstanie się Jakuba z Labanem: 31,1-32,1

31

1 Pewnego razu podsłuchał Jakub, jak synowie Labana uskarżali się, że on, Jakub, zabrał wszystko, co posiadał ich ojciec, i że kosztem ich ojca dorobił się tak wielkiego majątku. 2 Zauważył też Jakub, że i sam Laban nie był dla niego już tak łaskaw jak kiedyś. 3 Wtedy powiedział Jahwe do Ja­kuba: Wracaj do krainy twoich ojców i do twoich najbliższych. Ja jestem z tobą. 4 Jakub, będąc wów­czas na pastwisku ze swoją trzodą, kazał wezwać do siebie Rachelę i Leę 5 i tak im powiedział: Po ob­liczu waszego ojca widzę, że nie jest mi już tak łaskaw jak kiedyś. Ale Bóg mojego ojca jest zawsze ze mną. 6 Same dobrze wiecie, że wszystkie swoje siły poświęcałem w służbie u waszego ojca. 7 Lecz on ciągle mnie oszukiwał i dziesięć razy zmieniał mi zapłatę. Sam Bóg wreszcie wkroczył, aby mnie chro­nić przed dalszymi krzywdami. 8 I tak gdy [ojciec wasz] powiedział, że owce w prążki będą moją zapłatą, wszystkie, które się rodziły, były prążkowane; gdy zaś przyrzekł mi jako zapłatę owce w cętki, wszystkie się rodziły cętkowane. 9 W ten spo­sób wydzielił Bóg część owiec waszego ojca i mnie je przekazał. 10 W czasie gdy zwierzęta miały się parzyć, widziałem we śnie, że wszy­stkie samice były prążkowane, w cętki i łaciate. 11 Wtedy anioł Pań­ski mawiał do mnie we śnie: Jaku­bie! A ja odpowiadałem: Oto jestem, Panie! 12 A On na to: Popatrz, wszy­stkie samce, które mają się zbliżyć do samic, są w prążki, w cętki albo w łaty. Wszystko to dlatego, że wi­działem, jakich krzywd doznawałeś ze strony Labana. 13 Ja jestem Bogiem z Be­tel, z tego miejsca, gdzie ty wylałeś oliwę na kamien­nym ołtarzu i złożyłeś mi śluby. A teraz wyruszaj w drogę! Wyjdź z tego kraju i wracaj do swojej ziemi ojczystej. 14 Gdy [Jakub] skończył, powiedziały do niego Rachel i Lea: Czy przysługuje nam jeszcze prawo do udziału w majątku naszego ojca albo w spuś­ciźnie po nim? 15 Czyż nie traktował nas jak cudzoziemki? Przecież wziął za nas pieniądze i to, co nam przysługiwało, obrócił na własną korzyść. 16 Czyż wszystko to, co Bóg odjął naszemu ojcu, nie powinno należeć się nam i naszym synom? Tak więc czyń teraz spokoj­nie to wszystko, co ci Bóg rozkazał. 17 Wybrał się tedy Jakub w drogę, wsadził swoich synów i żony na wielbłądy, 18 zabrał wszystkie swoje stada - cały swój dobytek z czasów pobytu w Paddan-Aram - i ruszył w kierunku Kanaanu, do krainy swojego ojca, Izaaka.

19 A kiedy [jeszcze przedtem] Laban poszedł strzyc owce, Rachel skradła posążki bóstw domowych. 20 Jakub zaś nie dał Aramejczykowi Labanowi niczym po sobie poznać, że zamierzał uciec. 21 Tak więc uciekł z całym swoim dobytkiem. Przeprawił się najpierw przez rzekę [Eufrat], a potem ruszył w stronę wyżyny Gileadu. 22 Dopiero trze­ciego dnia powiadomiono Labana, że Jakub uciekł. 23 Zebrał więc La­ban swoich braci i ruszył w pościg. Siódmego dnia, gdy dotarli do wyży­ny Gileadu, byli już bardzo blisko Jakuba. 24 Lecz wtedy ukazał się Aramejczykowi Labanowi we śnie sam Bóg i powiedział: Nie waż się występować z roszczeniem o co­kolwiek do Jakuba!

25 Gdy tylko rozbił Jakub swoje namioty na wyżynie Gileadu, nad­ciągnął Laban. 26 I powiedział do Jakuba: Cóżeś ty zrobił? Oszukałeś mnie i uprowadziłeś mi córki, jakby branki wojenne. 27 Dlaczego odje­chałeś tak po kryjomu, oszukując mnie i nic nie mówiąc? Przecież i tak puściłbym cię z radością i odje­chałbyś wśród śpiewów, bicia w bę­bny i muzyki harf. 28 Nie pozwoliłeś mi nawet na pożegnanie ucałować moich córek oraz [ich] synów. Pos­tąpiłeś naprawdę nierozsądnie. 29 Byłbym gotów uczynić wam teraz wszystko, co najgorsze, ale Bóg wa­szego ojca powiedział mi wczoraj w nocy, żebym się nie ważył wystą­pić nawet z najmniejszym roszcze­niem o cokolwiek do Jakuba. 30 [Os­tatecznie rozumiem, że] nękała cię bardzo tęsknota za ojczystym kra­jem, dlatego ruszyłeś w drogę. Ale dlaczego skradłeś mi posążki moich bóstw rodzinnych? 31 Na to Jakub odpowiedział Labanowi: Bałem się, że możesz mi zabrać córki. 32 Ale teraz niech zginie ten, u kogo znaj­dziesz twoje posążki. Na oczach naszych przeszukaj cały nasz doby­tek i zabierz to, co uznasz za swoje. [Niestety], Jakub nie wiedział, że to właśnie Rachel skradła posążki bożków.

33 Laban przeszukał namiot Jakuba, Lei i dwóch niewolnic, ale niczego nie znalazł. Z namiotu Lei przeszedł do namiotu Racheli. 34 Ale Rachel przedtem jeszcze wzięła po­sążki, skryła je pod siodłem na wiel­błądzie i sama usiadła na nich. La­ban przeszukał cały namiot i też ni­czego nie znalazł. 35 Wtedy Rachel powiedziała: Panie mój, nie gniewaj się na mnie, że nie schodzę z wiel­błą­da, ale nie mogę wstać, bo aku­rat teraz przytrafiła mi się przypad­łość kobieca. Tymczasem Laban szu­kał dalej, ale nie znalazł posąż­ków.

36 W końcu Jakub rozgniewał się i zniecierpliwiony powiedział do Labana: A cóż to za przestępstwo popełniłem? Czy dopuściłem się czegoś złego, że tak mnie ścigasz? 37 Przetrząsnąłeś wszystkie moje rzeczy i czy znalazłeś między nimi coś swojego? Rozłóż to wszystko tu, przed moimi i twoimi braćmi. Niech sami rozsądzą, kto z nas ma rację. 38 Służyłem ci przez dwadzieścia lat. W tym czasie twoim owcom i kozom nie zdarzały się poronienia. Nie żywiłem się baranami z twojej trzody. 39 Nie przynosiłem ci do domu sztuk rozszarpanych przez dzikie zwierzęta; oddawałem za nie własne sztuki. Jeśli ci coś zginęło za dnia albo w nocy, zaraz u mnie wszczynałeś poszukiwania. 40 By­wało tak, że za dnia dokuczał mi upał, a nocą, trzęsąc się z zimna, nie mogłem zmrużyć oka. 41 Dwa­dzieścia lat służyłem w twoim domu: czternaście za twoje obie córki i sześć lat za trzodę. A ty w tym czasie dziesięć razy zmieniałeś mi zapłatę. 42 Gdyby Bóg mojego ojca, Bóg Abrahama, Bóg, przed którym drżał Izaak, nie wstawił się za mną, to zapewne jeszcze i teraz odprawiłbyś mnie z pustymi ręka­mi. Lecz Bóg wejrzał na moją nędzę i na trud moich rąk. On sam wydał wczoraj rozkazy. 43 A Laban tak odpowiedział Jakubowi: Córki są moje, [ich] synowie też; do mnie należą te stada i wszystko co tu widzisz. Lecz cóż ja mogę uczynić? 44 Chodźmy, zawrzyjmy ze sobą przymierze; niech ono będzie dowo­dem zgody między mną a tobą. 45 Wziął tedy Jakub kamień, posta­wił go jakby ołtarz 46 i powiedział do tych, co z nim byli: Naznoście tu kamieni! Nazbierali więc wiele kamieni, ułożyli z nich coś na ksz­tałt kopca i zasiedli tam do wspól­nego posiłku. 47 Miejscu temu La­ban nadał nazwę: Jegar Sahaduta, a Jakub - Galed. 48 Ten kopiec z kamieni - powiedział Laban - niech będzie od dziś znakiem przy­mierza między mną i tobą. Dlatego i sam kopiec nazwano Galed [to znaczy: Wzgórze Świadectwa] 49 i Mispa [to znaczy: Wieża Straż­nika]; powiedziano bowiem sobie: Niech Jahwe strzeże i mnie, i ciebie, kiedy się już rozstaniemy. 50 Gdybyś pewnego dnia zaczął źle traktować moje córki albo wziął oprócz nich jeszcze inne kobiety za żony, to choćby nikt z ludzi nie był tego świadkiem, pamiętaj, że Bóg będzie świadkiem między mną a tobą. 51 Ponadto powiedział Laban do Jakuba: Ten kopiec z kamieni i ten kamień ustawiony jakby ołtarz niech będą dla nas świadkami. 52 Ten kopiec i ołtarz z kamieni niech będą świadkami, że ani ja nie będę szedł obok nich, by coś złego uczynić tobie, ani ty nie będziesz przechodził obok nich z myślą, by mnie uczynić coś złego. 53 Bóg Abrahama i Bóg Nachora, i Bóg ich przodków niech będzie naszym sędzią. Wtedy Jakub złożył też przysięgę na Tego, przed którym drżał jego ojciec, Izaak. 54 A potem złożył Jakub na górze ofiarę z za­bi­tego zwierzęcia i zaprosił wszyst­kich swoich do wspólnego posiłku. Posiliwszy się, spędzili resztę nocy na tym wzgórzu.

32

1 Wczesnym rankiem Laban ucałował swoich wnuków i swoje córki i ruszył w drogę pow­rotną do swego domu.

 

Wysłannicy Jakuba u Ezawa: 32,2-22

2 Wyruszył też i Jakub w dalszą drogę. Aż oto w pewnym momencie spotkali go dwaj aniołowie Boży. 3 Zobaczywszy ich, [Jakub] zawołał: Jest to dar Boży. I nazwano to miej­sce Machanaim.

4 Stąd też wyprawił Jakub pos­łów do swojego brata, do Edomu, 5 z takim oto poleceniem: Powie­dzcie mojemu panu, Ezawowi, tak: To mówi sługa twój, Jakub. Prze­bywałem u Labana i dlatego aż do­tąd byłem tu nieobecny. 6 Zdołałem się dorobić wołów i osłów, trzody [owiec i kóz], sług i służebnic. Chciałbym cię o tym wszystkim powiadomić, panie mój, żebyś był dla mnie łaskaw.

7 Ale wysłannicy Jakuba wrócili i powiedzieli: Szliśmy do twego brata, Ezawa, lecz [dowiedzieliśmy się, że] on idzie, i to z czterystu ludź­mi, właśnie na twoje spotkanie. 8 Na wieść o tym Jakub przeraził się tak bardzo, że aż serce zaczęło mu bić żywiej. Potem podzielił wszystkich ludzi, których miał przy sobie, a także owce, woły i wielbłądy na dwa obozy. 9 I myślał sobie tak: Jeśli Ezaw uderzy na jeden obóz i zagarnie go, to zostanie przynaj­mniej drugi. 10 A potem tak zaczął się modlić: Boże ojca mojego, Abra­hama, Boże ojca mojego, Izaaka, Jahwe, który kazałeś mi wrócić do mego ojczystego kraju, gdzie mia­łem doznać wiele dobra! 11 Nie czuję się godzien tej łaskawości, którą okazujesz ustawicznie Twojemu słudze. Przecież przeprawiłem się kiedyś przez Jor­dan z jedną laską w ręku, a oto teraz mam aż dwa obozy. 12 Racz mnie wziąć w obronę przed surowością mojego brata, Ezawa. Lękam się bardzo, że kiedy tu przyjdzie, może zabić i mnie, i wszystkie matki z dziećmi. 13 A przecież Ty powiedziałeś, że będziesz mi okazywał wszelką łaskawość i że potomstwo moje uczynisz tak liczne jak nadmorski piasek, którego nikt nie jest w sta­nie porachować.

14 I spędził Jakub całą noc na tym miejscu. A gdy nastał ranek, przygotował dla swojego brata, Ezawa, taki oto podarek: 15 dwieście kóz i dwadzieścia kozłów, dwieście owiec i dwadzieścia baranów, 16 trzydzieści dojnych wielbłądzic razem z ich mło­dymi, czterdzieści krów, dziesięć wołów, dwadzieścia oślic i dziesięć ośląt. 17 Każde z tych stad powierzył jednemu ze swych sług i kazał im iść przed sobą, w pewnych odstępach stado od sta­da. 18 Ponadto pierwszemu słudze powiedział tak: Kiedy spotka cię mój brat, Ezaw, i zapyta, czyim jes­teś sługą, dokąd idziesz oraz czyje jest to stado, które pędzisz, 19 to odpowiedz, że służysz u Jakuba i że przyprowadzasz stado w darze dla twego pana, Ezawa, i że Jakub też już jest w drodze. 20 Takie samo polecenie wydał Jakub drugiemu, trzeciemu i wszystkim pozostałym sługom, którzy mieli pędzić stada. Wszyscy mieli tak samo mówić Eza­wowi przy pierwszym spotkaniu z nim. 21 I mieli dodawać: Sługa twój, Jakub, idzie tuż za nami. Myślał bowiem Jakub: Może go ułagodzę przysłanym wcześniej da­rem i w ten sposób, gdy mnie na­potka, może daruje mi życie. 22 Pos­łał więc dary naprzód, a sam posta­nowił spędzić noc w obozowisku.

 

Walka Jakuba z aniołem: 32,23-33

23 Ale jeszcze tej samej nocy wstał, zabrał ze sobą swoje obie żony, ich dwie niewolnice oraz jede­naścioro dzieci i przeprawił się przez bród na rzece Jabbok. 24 A gdy się wszyscy przedostali na drugi brzeg, wtedy przeniósł też tam cały swój dobytek. 25 Potem Jakub zos­tał sam. I ktoś zaczął się z nim zma­gać aż do wschodu słońca. 26 Ów ktoś, nie mogąc pokonać Jakuba, w pewnym momencie ugodził go w staw biodrowy. I wyskoczyła Jakubowi kość ze stawu podczas dalszej walki. 27 W końcu ów ktoś zawołał: Puść mnie, bo już świta! A Jakub na to: Nie puszczę cię, do­póki mnie nie pobłogosławisz. 28 Wtedy tamten zapytał: Jak się nazywasz? A on odpowiedział: Ja­kub. 29 Tamten zaś rzekł: Od tej pory już nie będziesz się nazywał Jakub, tylko Izrael, bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi i odniosłeś zwycięstwo. 30 Wtedy rzekł Jakub: Powiedz mi teraz, jak ty się nazy­wasz? Ale [nieznajomy] odrzekł: Dlaczego mnie pytasz, jak się nazy­wam? [Potem nic nie mówiąc] pob­łogosławił go na tym samym miej­scu. 31 Miejscu temu nadał Jakub nazwę: Penuel, mówiąc: Choć widziałem Boga twarzą w twarz, jednak ocaliłem moje życie.

32 O wschodzie słońca prze­chodził Jakub przez Penuel, uty­kając na jedną nogę. 33 Po dzień dzisiejszy Izraelici nie jadają ścię­gna, które znajduje się przy stawie biodrowym, gdyż Jakub został ugo­dzony w staw biodrowy, tam gdzie jest owo ścięgno.

 

Pojednanie się Jakuba z Ezawem: 33,1-20

33

1 W pewnej chwili Jakub podniósł oczy i zobaczył, że Ezaw nadciąga ze swymi czterystu ludźmi. Rozdzielił więc dzieci mię­dzy Leę i Rachelę oraz dwie ich nie­wolnice. 2 Niewolnicom z dziećmi kazał iść na samym przodzie, po­tem szła Lea ze swymi dziećmi, a na samym końcu Rachel i Józef. 3 Na czele zaś wszystkich kroczył Jakub. Gdy zbliżał się do brata, pokłonił mu się aż siedem razy do samej ziemi. 4 Tymczasem Ezaw sam pospieszył na jego spotkanie i uściskał go, ucałował, i obaj się rozpłakali. Zobaczywszy kobiety i dzieci, Ezaw zapytał: 5 Kim są dla ciebie te [kobiety i dzieci]? A Jakub odpowiedział: Są to dzieci, którymi Bóg w swojej łaskawości obdarzył twojego sługę.

6 Wtedy podeszły [do Ezawa] nie­wolnice ze swymi dziećmi i po­kłoniły mu się. 7 Potem zbliżyła się do niego Lea z dziećmi i pokłoniła mu się, a w końcu Józef z Rachelą także oddali mu pokłon. 8 A Ezaw spytał: A co z tymi stadami? Na to Jakub: [Są dla ciebie], żeby sobie zjednać twoją łaskawość, panie mój. 9 Lecz Ezaw odpowiedział: Ależ ja mam dosyć wszystkiego. Zacho­waj to, co jest twoje, dla siebie. 10 Ale Jakub rzekł: O nie! Jeśli jesteś mi życzliwy, przyjmij, proszę, ten dar ode mnie. [Muszę bowiem wyz­nać, że] gdy cię spotkałem, zdawało mi się, że widzę oblicze istoty nad­ziemskiej. A ty okazałeś mi tyle dobroci. 11 Zechciej więc przyjąć dar, który jest przeznaczony dla ciebie. Bóg był dla mnie łaskaw i mam wszystko, co mi potrzebne. I tak długo nalegał, aż [Ezaw] przy­jął [podarek].

12 Potem Ezaw powiedział: Chodźmy, ruszajmy w drogę. Pójdę razem z tobą. 13 Ale Jakub na to: Panie mój, wiadomo ci, że moje dzieci są słabe. Owce i krowy zaś mam dojne i jeśli je będę pędził bez przerwy choćby jeden dzień, padnie mi cała trzoda. 14 Idź lepiej przede mną, sługą twoim, ja zaś będę się posuwał powoli za tobą, jak będzie mogła nadążyć moja trzoda, którą pędzę, a także ile będą miały sił dzieci. I tak dotrę do ciebie, panie mój, do Seiru. 15 Wtedy Ezaw zapy­tał: A może ci przynajmniej zosta­wić do pomocy kilku moich ludzi? 16 Lecz Jakub odpowiedział: Ależ to zbyteczne! Obyś tylko ty, panie mój, zachował dla mnie swoją życzli­wość.

Udał się zatem Ezaw jeszcze tego samego dnia w drogę powrotną do Seiru, 17 a Jakub wyruszył do Sukkot, gdzie też zbudował sobie dom, a dla swych trzód zrobił sza­łasy. Dlatego nadano tej miejsco­wości nazwę Sukkot. 18 W swej drodze powrotnej z Paddan-Aram dotarł Jakub szczęśliwie aż do Sychem w Kanaanie. 19 Osiadł w pobliżu tego miasta, nabywszy od synów Chamora za sto kesitów pole, na którym rozbił namioty. 20 Tam też zbudował ołtarz, na któ­rym składał ofiary swemu Bogu, to jest Bogu Izraela.

 

Zemsta synów Jakuba na Sychemie: 34,1-31

34

1 Dina, córka Jakuba, którą urodziła mu Lea, wyszła pewnego dnia, by spotkać się z innymi dziewczętami tej okolicy. 2 I oto zobaczył ją Sychem, syn Cha­mora Chiwwity, bardzo zamożnego. Porwał ją Sychem i zgwałcił. 3 Ale darzył też Dinę, córkę Jakuba, wiel­ką miłością i przemawiał do niej bardzo czule. 4 W końcu poprosił Sychem swego ojca, Chamora, aby wziął mu tę dziewczynę za żonę.

5 Jakub dowiedziawszy się, że Sychem zhańbił jego córkę Dinę, na razie nic o tym nie mówił swoim, którzy pilnowali owiec na pastwis­ku. Czekał na ich powrót. 6 Tymcza­sem Chamor, ojciec Sychema, przy­szedł do Jakuba, żeby z nim poroz­mawiać. 7 Kiedy synowie Jakuba wrócili z pastwiska i dowiedzieli się o wszystkim, zasmucili się bardzo, a potem zapłonęli gniewem, gdyż dopuszczono się [względem ich sio­stry] czynu, który uchodził wśród Izraelitów za zbrodnię; zgwałcenie córki Jakuba było zbro­dnią.

8 Ale Chamor tak się tłumaczył: Mój syn Sychem całym sercem pokochał twoją córkę. Zechciej więc dać mu ją za żonę. 9 Moglibyście spowinowacić się z nami, dając nam wasze córki za żony, a nasze biorąc dla siebie. 10 Zamieszkacie u nas i cały kraj będzie stał przed wami otworem. Możecie się tu osie­dlić, poruszać swobodnie po całym kraju, nabywać na własność tę zie­mię. 11 Potem sam Sychem tak się odezwał do ojca i do braci dziewczy­ny: 12 Możecie zażądać choćby naj­większej zapłaty i najwspanialszego podarunku; dam wszystko, czego zechcecie, tylko pozwólcie mi wziąć dziewczynę za żonę.

13 W swojej odpowiedzi synowie Jakuba, zwracając się do Sychema i jego ojca, Chamora, świadomi tego, że została zhańbiona ich sio­stra Dina, uciekli się do podstępu. 14 Odpowiedzieli więc tak: Nie możemy się zgodzić, aby nasza siostra została żoną człowieka nie obrzezanego. Byłaby to dla nas hańba. 15 Spełnimy waszą prośbę tylko pod tym warunkiem, że wszy­scy wasi mężczyźni poddadzą się obrzezaniu. 16 Tylko wtedy damy wam nasze córki za żony, a my weź­miemy sobie za żony wasze córki, zamieszkamy razem z wami i bę­dziemy się czuli jednym ludem. 17 Jeżeli jednak nie usłuchacie naszej prośby i nie poddacie się ob­rzezaniu, będziemy musieli odejść stąd razem z naszą dziewczyną. 18 Chamor i jego syn Sychem usłu­chali ich. 19 Młodzieniec nie wahał się ani przez chwilę, by uczynić to, co mu radzono, ponieważ bardzo kochał córkę Jakuba. Jego właśnie szanowano najbardziej w całej ro­dzinie ojca.

20 Chamor i jego syn Sychem poszli zatem do bramy miasta i tak przemówili do jego mieszkańców: 21 Ludzie ci są naszymi przyja­ciółmi. Będą mieszkali w tej okolicy, będą sobie nabywali na własność ziemię, której starczy tu dla wszy­stkich. My będziemy brali sobie za żony ich córki, a oni nasze. 22 Jed­nakże zgadzają się oni zamieszkać wśród nas i zbliżyć do nas tylko pod warunkiem, że wszyscy nasi męż­czyźni poddadzą się obrzezaniu, tak jak to jest u nich we zwyczaju. 23 W ten sposób wszystkie ich sta­da, cały ich dobytek, łącznie z byd­łem, staną się naszą własnością. Jeśli tylko spełnimy ich żądanie, na pewno pozostaną z nami. 24 I tak wszyscy, którzy przechodzili przez bramę miasta, usłuchali rady Cha­mora oraz jego syna Sychema i dali się obrzezać.

25 Wskutek tego po trzech dniach zaczęli chorować. Wtedy właśnie, chwyciwszy za miecze, wtargnęli do miasta dwaj bracia Diny, synowie Jakuba, Symeon i Lewi. Wymordowali wszystkich mężczyzn, 26 zabili także Chamora i jego syna Sychema, po czym, za­brawszy z domu Sychema siostrę, powrócili do siebie. 27 Potem syno­wie Jakuba obchodzili domy po­mordowanych i spustoszyli całe miasto, w którym została zhań­biona ich siostra. 28 Uprowadzili wszystkie stada owiec, bydło, jakie tylko było, i osły oraz wszystko, co znajdowało się w mieście i na polach. 29 Zabrali cały ich dobytek, dzieci i kobiety, a także wszystko, co znaleźli w ich domostwach.

30 Wtedy jednak powiedział Jakub do Symeona i Lewiego: Spro­wadziliście na mnie kłopot nie lada. Przecież teraz znienawidzą mnie wszyscy mieszkańcy w tym kraju, Kananejczycy i Peryzzyci. Ja należę do małego plemienia. Jeśli oni się połączą i zaatakują mnie, poniosę klęskę, ja i cała moja rodzina. 31 Lecz oni odpowiedzieli: Więc co, mieliśmy dopuścić, żeby nasza sio­stra została potraktowana jak nie­rządnica?

 

Jakub w Betel i w Mamre: 35,1-15

35

1 I rzekł Bóg do Jakuba: Przenieś się do Betel i tam zamieszkaj. Zbuduj też ołtarz na cześć Boga, który ci się ukazał, kie­dy uciekałeś przed twoim bratem, Ezawem. 2 Wydał więc Jakub swo­im domownikom i wszystkim, którzy z nim byli, takie oto pole­cenie: Zostawcie tu wszystkie podobizny obcych bogów, obmyjcie się i zmieńcie wasze szaty! 3 Ru­szamy w drogę do Betel, gdzie wzniesiemy ołtarz na cześć Boga, który mnie wysłuchał za dni mojego ucisku i wspomagał mnie, dokąd­kolwiek się udawałem. 4 Oddali zatem Jakubowi wszystkie podo­bizny obcych bożków, jakie mieli u siebie, a nadto kolczyki z uszu. Wszystko to zakopał Jakub pod dębem niedaleko Sychem. 5 Potem ruszyli w drogę. Na mieszkańców zaś okolicznych osiedli padł taki wielki strach, że nikt nie odważył się ścigać synów Jakuba. 6 I tak dotarł Jakub z ludźmi, którzy mu towarzyszyli, do Luz, zwanego obecnie Betel, w Kanaanie. 7 Tam zbudował ołtarz, a całej miejsco­wości nadał nazwę El-Betel, bo tam właśnie, kiedy uciekał przed swoim bratem, ukazał mu się Bóg. 8 Tam też zmarła Debora, pias­tunka Rebeki. Pochowano ją pod dębem w pobliżu Betel. Dąb ten otrzymał wtedy nazwę: Dąb Płaczu.

9 Pewnego razu Bóg znów się objawił Jakubowi, po raz drugi już po jego powrocie z Paddan-Aram, i pobłogosławił mu. 10 Powiedział przy tym: Masz na imię Jakub, ale odtąd już nie będziesz się nazywał Jakub, lecz Izrael. I nadał mu imię Izrael. 11 Potem powiedział Bóg do niego: Ja jestem Bóg Wszech­mocny. Bądź płodny i rozmnażaj się! Ty dasz początek jednemu lu­dowi i licznym narodom; z ciebie powstaną liczni królowie. 12 Kraj, który dałem Abrahamowi oraz Iza­akowi, przekazuję tobie; daję go twojemu potomstwu. 13 Po czym Bóg oddalił się od tego miejsca, z którego przemawiał.

14 A Jakub na miejscu, gdzie rozmawiał z Bogiem, ustawił ka­mień pamiątkowy i złożył na nim ofiarę z wina. 15 Miejscu, z którego Bóg przemawiał do niego, nadał Jakub nazwę Betel.

 

Narodziny Beniamina i śmierć Racheli: 35,16-20

16 Potem ruszyli z Betel w dalszą drogę. Byli już niedaleko Efrata, kiedy Rachel zaczęła rodzić. Poród był ciężki. 17 Cierpiąc bardzo, usły­szała, jak kobieta położna powie­działa do niej: Nie lękaj się już ni­czego. Znowu masz syna. 18 A ona, gdy uchodziło z niej życie - bo jednak musiała umrzeć - nadała mu imię Benoni; ale jego ojciec naz­wał go Beniamin. 19 Kiedy Rachel zmarła, pochowano ją przy drodze do Efrata, które dziś nazywa się Betlejem. 20 Przy jej grobie postawił Jakub kamień pamiątkowy, który stoi tam po dzień dzisiejszy.

 

Synowie Jakuba i śmierć Izaaka: 35,21-29

21 Potem Izrael wyruszył znów w drogę i zatrzymał się poza gra­nicami Migdal-Eder. 22 Właśnie gdy przebywał w tych okolicach, przy­szedł tam pewnego dnia Ruben i zbliżył się do Bilhy, drugiej żony swojego ojca, o czym dowiedział się Izrael. 23 Jakub miał w sumie dwu­nastu synów. Synami Lei byli: Ru­ben, pierworodny syn Jakuba, Sy­meon, Lewi, Juda, Issachar i Zabu­lon. 24 Synami Racheli byli Józef i Beniamin. 25 Synami Bilhy, nie­wolnicy Racheli, byli Dan i Neftali, 26 wreszcie synami Zilpy, niewolnicy Lei, byli Gad i Aser. Wszyscy ci syno­wie Jakuba urodzili się w Paddan-Arm.

27 Potem przybył Jakub do ojca swojego, Izaaka, który mieszkał w Mamre - inaczej zwanym Kiriat-Arba albo Hebron - czyli tam, gdzie mieszkał kiedyś Abraham, a potem także Izaak. 28 Izaak miał sto osiem­dziesiąt lat, 29 kiedy umierał. Umarł, odszedł do swoich ojców, dożywszy późnej starości i lat sędzi­wych. Pochowali go jego synowie, Ezaw i Jakub.

 

Potomkowie Ezawa: 36,1-43*

36

1 A oto potomkowie Ezawa, czyli Edomu. 2 Ezaw wziął sobie za żony następujące kobiety kananejskie: Adę, córkę Chetyty Elona, Oholibamę, córkę Any, syna Chiwwity Sibeona, 3 oraz Basmat, Izmaelitkę, siostrę Nebajota. 4 Ada urodziła Ezawowi Elifaza, Basmat - Reuela, 5 a Oholibama - Jeusza, Jalama i Koracha. Ci synowie Eza­wa urodzili mu się w Kanaanie.

6 Pewnego dnia Ezaw wziął swoje żony, synów i córki, wszyst­kich swoich domowników i cały do­bytek, złożony z bydła oraz pozosta­łych zwierząt, których się dorobił w Kanaanie, i wyruszył do innego kraju, daleko od swojego brata, Ja­kuba. 7 Ich stada były bowiem zbyt wielkie, aby mogli razem mieszkać. Kraj, w którym żyli, nie mógł za­pewnić dość pożywienia dla ich bydła i owiec. 8 Dlatego udał się Ezaw w stronę wyżyn Seiru. Ezaw - to inaczej Edom.

9 A oto lista potomków Ezawa, kiedy się znalazł na wyżynach Seiru jako praojciec Edomitów. 10 Synami Ezawa byli: Elifaz, syn Ady, żony Ezawa; Reuel, syn Basmat, także żony Ezawa. 11 Synami Elifaza byli Teman, Omar, Sefo, Gatam i Kenaz. 12 Timna zaś, druga żona Elifaza, syna Ezawa, urodziła Amaleka. Taka więc jest lista potomków Ady, żony Ezawa. 13 Synami zaś Reuela byli: Nachat, Zerach, Szamma i Mizza. Byli to synowie Basmat, żony Ezawa. 14 Synami zaś, których Ezawowi urodziła jego żona Oholi­bama, córka Any, a wnuczka Sibe­ona, byli: Jeusz, Jalam i Korach.

15 A oto przywódcy szczepów pochodzących od Ezawa, czyli synowie Elifaza, pierworodnego syna Ezawa: Teman, Omar, Sefo, Kenaz, 16 Korach, Gatam i Amalek. Byli oni przywódcami szczepów Elifaza w Edomie; nazywano ich też synami Ady.

17 A oto przywódcy szczepów, synowie Reuela, syna Ezawa: Nachat, Zerach, Szamma i Mizza. Są to przywódcy szczepów zamiesz­kujących w Edomie, synowie Re­uela i Basmat, żony Ezawa.

18 A oto synowie Oholibamy, żony Ezawa, także przywódcy szczepów: Jeusz, Jalam i Korach. Są to przywódcy szczepów, synowie Oholibamy, żony Ezawa, córki Any.

19 [Inaczej mówiąc] są to potom­kowie Ezawa i przywódcy tamtej­szych szczepów. Z nich składa się Edom.

20 A oto synowie Seira, Choryty, pierwotni mieszkań­cy tego kraju: Lotan, Szobal, Sibeon, Ana, 21 Di­szon, Eser i Diszan. Są to synowie Seira, przywódcy szczepów choryc­kich w Edomie. 22 Synami Lotana są Chori i Hemam, a siostrą Lotana - Timna. 23 A oto synowie Szobala: Alwan, Manachat, Ebal, Szefo i Onam. 24 Synami zaś Sibeona są: Ajja i Ana; właśnie ten Ana, który znalazł gorące źródła na pustyni, gdzie pilnował osłów swojego ojca, Sibeona. 25 Dziećmi Any byli: Diszon i Oholibama, córka Any. 26 A synami Diszona byli: Chemdan, Eszban, Jitran i Cheran, 27 synowie Esera zaś - Bilhan, Zaawan i Akan. 28 Diszan miał dwu synów: Usa i Arana.

29 A oto przywódcy szczepów choryckich: Lotan, Szobal, Sibeon, Ana, 30 Diszon, Eser i Diszan. Są to Choryci, a zarazem przywódcy szczepów choryckich, zamieszka­łych w Seirze.

31 A oto królowie, którzy pano­wali w Edomie do czasu objęcia tam rządów przez pierwszego króla izra­elskiego. 32 Królem Edomu, miesz­kającym w mieście Dinhaba, był najpierw Bela, syn Beora, 33 a po śmierci Beli został królem Jobab, syn Zeracha z Bosry. 34 Po śmierci Jobaba królem został Chuszam, pochodzący z kraju Temanitów. 35 Następcą Chuszama po jego śmierci został król Hadad, syn Be­dada. On to pokonał Madianitów na równinie Moabu. Jego stolicą było miasto Awit. 36 Po śmierci Ha­dada rządy po nim objął król Samla z Masreki, 37 a gdy umarł Samla, wstąpił na tron królewski Szaul z Rechobot, położonego nad rzeką. 38 Po śmierci Szaula królem został Baal-Chanan, syn Akbora, 39 a po jego śmierci - Hadar. Jego stolicą było miasto Pau, a jego żona, córka Matredy z Me-Zahab, miała na imię Mehetabeel.

40 A oto lista imion przywódców szczepów Ezawa, według nazw szczepów i miejscowości nazwa­nych od ich imion: Timna, Alwa, Jetet, 41 Oholibama, Ela, Pinon, 42 Kenaz, Teman, Mibsar, 43 Magdiel i Iram. Są to przywódcy szczepów edomickich, według obszarów, któ­re zajmowali. Tyle o Ezawie, ojcu Edomitów.

DZIEJE POTOMKÓW JAKUBA: 37,1-50,26

Józef i jego bracia: 37,1-36

37

1 Jakub zamieszkał w Kanaanie, czyli w tym samym kraju, w którym kiedyś osiadł jego ojciec. 2 A oto dzieje potomków Ja­kuba. Józef jeszcze jako siedem­nastoletni chłopiec, wraz ze swymi braćmi, synami żon jego ojca, Bilhy i Zilpy, pasł trzody i donosił też ojcu o złym postępowaniu swoich braci. 3 Izrael kochał Józefa najbardziej ze wszystkich swoich synów, może dlatego, że urodził się on, gdy Ja­kub był już w podeszłym wieku. Sprawił mu też piękną szatę z dłu­gimi rękawami. 4 I wtedy to bracia Józefa, widząc, że ojciec kocha go bardziej niż ich wszystkich, tak go znienawidzili, że nie mogli z nim już zamienić żadnego życzliwego słowa.

5 Pewnego dnia miał Józef sen. Gdy opowiedział o tym śnie swoim braciom, ci znienawidzili go jeszcze bardziej. 6 Tak bowiem mówił do nich: Po­słuchajcie, co mi się śniło. 7 Wiązaliśmy razem snopy na polu. W pewnej chwili mój snop się pod­niósł i pozostał tak, w pozycji sto­jącej. Tymczasem wasze snopy oto­czyły mój snop i zaczęły się nisko przed nim kłaniać. 8 Powiedzieli na to jego bracia: Czy ma to oznaczać, że chcesz być naszym królem albo rządzić nami niczym jakiś władca? I nienawidzili go coraz bardziej z po­wodu jego snów i tego, co im powie­dział.

9 Miał też jeszcze inny sen. Opowiedział o nim również swoim braciom. Mówił tak: Śniło mi się ponadto, że słońce, księżyc i jede­naście gwiazd składały przede mną głęboki ukłon. 10 Gdy opowiedział o tym swojemu ojcu i swoim braciom, ojciec skarcił go tymi słowami: Cóż to ma oznaczać ten sen? Czy mamy wszyscy, to znaczy ja, twoja matka i twoi bracia, przychodzić i kłaniać ci się aż do ziemi? 11 Bracia pałali do niego coraz większą nienawiścią, ale i ojciec zapamiętał sobie dobrze całą sprawę.

12 Gdy pewnego razu jego bracia udali się z trzodami swego ojca na pastwiska w okolice Sychem, 13 Izrael rzekł do Józefa: Twoi bracia znajdują się z trzodami na pas­twisku koło Sychem. Chcę, żebyś do nich poszedł. A on odpowiedział: Jestem gotów. 14 Wówczas dodał ojciec: Idź tam, zobacz, jak się czują twoi bracia, czy z trzodami wszy­stko w porządku, a gdy wrócisz, opowiesz mi o wszys­tkim. I wyp­rawił go z doliny Hebronu w drogę, i tak [Józef] dotarł w okolice Sy­chem.

15 Tam, gdy błąkał się po polach, spotkał go pewien człowiek i zapy­tał: Czego tu szukasz? 16 A on odpo­wiedział: Szukam moich braci. Powiedz mi, gdzie oni pasą swoje trzody? 17 Wtedy odpowiedział ów człowiek: Już powędrowali stąd dalej. Słyszałem sam, jak mówili: Chodźmy do Dotain. Poszedł więc Józef śladem swoich braci i znalazł ich w Dotain.

18 Zobaczyli go z daleka i zanim zbliżył się do nich, postanowili go zgładzić. 19 Mówili między sobą tak: Patrzcie, idzie ten od widzeń sen­nych. 20 Skończmy z nim teraz, wrzućmy jego ciało do którejś z tych studni, a potem powiemy, że roz­szarpało go jakieś dzikie zwierzę. Zobaczymy, co będzie wtedy z jego snami.

21 Usłyszał o tym Ruben i posta­nowił go ocalić z rąk braci. Powie­dział więc: Nie dopuszczajmy się tego morderstwa! 22 I dodał: Nie dopuszczajcie się żadnego rozlewu krwi. Możecie go ostatecznie wrzu­cić do którejś studni tu na pustko­wiu, ale nie podnoście na niego ręki. Chciał bowiem za wszelką cenę wyrwać go z ich rąk i odpro­wadzić z powrotem do ojca.

23 Kiedy zatem Józef przybył do swoich braci, oni zdarli z niego szaty - płaszcz z długimi rękawami, który miał na sobie - 24 skrępowali go i wrzucili do jednej ze studni. Studnia była pusta, bez wody.

25 Potem zasiedli do posiłku. I oto nagle zobaczyli karawanę kup­ców izmaelickich, nadciągających od strony Gileadu. Ich wielbłądy były obładowane korzeniami, żywi­cą i różnymi wonnościami, które wieźli do Egiptu. 26 Wtedy to Juda rzekł do swoich braci: Co nam przy­jdzie z tego, że zabijemy naszego brata i zdołamy nawet ukryć naszą zbrodnię? 27 Chodźmy raczej i sprzedajmy go Izmaelitom. Nie podnośmy na niego ręki, bo to jed­nak nasz brat, nasza wspólna krew. I zgodzili się na to pozostali bracia.

28 Kiedy więc mieli już przecho­dzić tamtędy kupcy madianiccy, [bracia] wydobyli Józefa ze studni i sprzedali go za dwadzieścia sztuk srebra Izmaelitom, a ci zabrali go ze sobą do Egiptu.

29 Gdy nieco później przyszedł do studni Ruben i nie znalazł już tam Józefa, rozdarł swoje szaty 30 i powiedział do braci: Tak więc nie ma już chłopca! Cóż tedy teraz ja mam czynić? 31 Wzięli przeto szatę Józefa, zabili młodego kozła i zanurzyli ją w krwi zwierzęcia, 32 a potem posłali ją, ową szatę z długimi rękawami, ojcu, oznaj­miając, że znaleźli ją przypadkiem i że chcieliby się dowiedzieć, czy jest to szata jego syna. 33 Gdy on zoba­czył szatę, powiedział: Jest to szata mojego syna. I dodał: Pewnie jakieś dzikie zwierzę go rozszarpało. Jakiś drapieżnik pożarł Józefa. 34 I rozdarł Jakub własne szaty, wdział na sie­bie suknię żałobną i opłakiwał przez wiele dni śmierć swojego syna. 35 Próbowali go jakoś pocieszyć jego synowie i córki, ale on, nie przes­tając rozpaczać, powiedział: W tym smutku chcę już pójść do mojego syna, do Szeolu. Tak opłakiwał go ojciec. 36 Tymczasem Madianici, przybywszy do Egiptu, sprzedali Józefa urzędnikowi faraona Potifa­rowi, przywódcy straży dworskiej.

 

Dzieje Judy i Tamar: 38,1-30

38

1 Pewnego razu Juda odłączył się od braci i udał się ku nizinom do niejakiego Chiry, zamieszkałego w mieście Adullam. 2 Tam spotkał córkę Kananejczyka imieniem Szua. Wziął ją za żonę i zamieszkał u niej. 3 Po pewnym czasie stała się ona brzemienna i urodziła mu syna, któremu nada­ła imię Er. 4 I po raz drugi stała się brzemienna, i znów urodziła syna, któremu nadała imię Onan. 5 Potem urodziła jeszcze jednego syna i naz­wała go Szela. Mieszkała wtedy w Kezib.

6 Dla swego pierworodnego syna, Era, wziął Juda za żonę nie­wiastę imieniem Tamar. 7 Ponieważ jednak Er, pierworodny syn Judy, sprzeniewierzył się Jahwe, został ukarany przez Niego śmiercią. 8 Wtedy powiedział Juda do Onana: Idź do żony twego brata i dopełnij obowiązku szwagra, wzbudzając mu w ten sposób potomstwo. 9 Ale on wiedział, że takie potomstwo nigdy nie będzie należeć do niego. Dlatego też, ilekroć zbliżał się do żony swego brata, starał się jej nie zapłodnić, żeby ostatecznie nie dać swemu bratu potomstwa. 10 Czy­niąc więc tak, sprzeniewierzał się Jahwe i dlatego został ukarany przez Niego śmiercią. 11 Powiedział wtedy Juda do swojej synowej Ta­mar: Pozostań jako wdowa w domu twojego ojca, aż dorośnie mój syn Szela. Myślał sobie bowiem: Nie mogę przecież pozwolić, żeby i on zginął podobnie jak jego bracia. Poszła tedy Tamar i zamieszkała w domu swego ojca.

12 I tak upłynęło wiele lat. Tym­czasem zmarła córka Szuy, żona Judy. Kiedy skończył się czas żało­by, wyruszył Juda ze swoim przyja­cielem Chirą z Adullam do Timny, gdzie strzyżono jego owce. 13 Donie­siono też zaraz Tamar, że jej teść udaje się do Timny, gdzie strzyżono jego owce. 14 Zdjęła wtedy swoje szaty wdowie, założyła na głowę welon i zakrywszy twarz, usiadła przy bramie do Enajim, które leży koło drogi wiodącej do Timny. Zau­ważyła bowiem, co prawda, że Szela już dorósł, ale też wiedziała, że nie ona zostanie jego żoną.

15 Juda [przyszedłszy tam] wziął ją za zwykłą nierządnicę; miała bo­wiem zakrytą twarz. 16 Zboczył z drogi, podszedł do niej i powie­dział: Pozwól, że zbliżę się do ciebie. Nie wiedział, że to jego synowa. A ona odpowiedziała: Co mi dasz za to, że zbliżysz się do mnie? 17 Przyślę ci koźlątko z mego stada. Rzekła mu na to: Musisz mi jednak dać coś w zastaw, żebym była pew­na, że przyjdziesz. 18 Wtedy on zapy­tał: A cóż mam ci dać w zastaw? A ona na to: Daj mi twój pierścień z pieczęcią oraz sznur i laskę, którą masz w ręku. I dał jej to wszystko. Potem zbliżył się do niej, a ona stała się brzemienna. 19 Wstawszy z miej­sca, wróciła do siebie, zdjęła zasło­nę z twarzy i znów przebrała się w szaty wdowie.

20 Tymczasem Juda posłał przez swego przyjaciela z Adullam koź­lątko, aby wykupić z rąk kobiety pozostawiony jej zastaw. Ale nie było jej w domu. 21 Zapytał więc mieszkających tam ludzi, gdzie może być ta nierządnica, która sia­dywała przy drodze w Enajim. Lecz oni odpowiedzieli: Nie było tu żadnej nierządnicy. 22 Wrócił zatem ów człowiek do Judy i powiedział: Nie znalazłem jej, a mieszkający tam ludzie mówili, że nie było u nich w ogóle żadnej nierządnicy. 23 Wtedy Juda powiedział: Niech sobie zatrzyma wszystko, bylebyś­my się tylko nie narazili na pośmie­wisko, że ja posłałem jej koźlątko, a ty jej nie znalazłeś.

24 Po trzech miesiącach donie­siono Judzie, że jego synowa Tamar uprawiała nierząd i stała się brze­mienna. Wówczas rozkazał wypro­wadzić ją poza miasto i spalić. 25 Kiedy już wyprowadzono ją za miasto, przesłała swojemu teściowi wiadomość, że stała się brzemienna za sprawą człowieka, który wydał na nią wyrok śmierci. Kazała też dodać: Zobacz, przyjrzyj się, do ko­go należy ten pierścień z pieczęcią, sznur i laska. 26 Juda dokładnie wszystko obejrzał i powiedział: Ona słusznie wyraża swój sprzeciw, bo nie chciałem jej dać za żonę moje­mu synowi Szeli. Potem nigdy już nie zbliżał się do niej Juda.

27 Kiedy nadszedł czas porodu, okazało się, że [Tamar] nosi w swym łonie bliźnięta. 28 Gdy zaś zaczęła już rodzić, ukazała się najpierw rączka pierwszego dziecka. Położna chwyciła za tę rączkę i obwiązała ją czerwoną tasiemką, mówiąc: To jako pierwsze przychodzi na świat. 29 Ale w tym momencie dziecko [ma­jące się już urodzić] cofnęło rączkę i jako pier­wszy ukazał się jego brat. Powiedziała więc położna: Dlaczego przebiłeś się przez przejście? Dla­tego dano mu na imię Peres [to zna­czy: przejście]. 30 Dopiero potem na­rodził się jego brat, mający czer­woną tasiemkę na ręce. Nadano mu imię Zerach [to znaczy: czerwień błyszcząca].

 

Pobyt Józefa w Egipcie: 39,1-20a

39

1 A Józef został przywiedziony do Egiptu. Izmaelici, którzy go tam ze sobą przyprowa­dzili, sprzedali go urzędnikowi dwo­ru faraona, pewnemu Egipcjani­nowi imieniem Potifar, który był dowódcą straży przybocznej. 2 Jah­we otaczał Józefa opieką i dlatego wiodło mu się dobrze. Pozostawał w domu swojego egipskiego pana, 3 który widział, że Jahwe był z Józe­fem i że wszystko, do czego się on zabrał, doprowadzał szczęśliwie do końca. 4 Polubił więc Potifar Józefa, który stał się z czasem jego osobis­tym sługą. Zlecił mu też zarząd nad całym swoim domem i powierzył jego pieczy wszystko, co posiadał. 5 Od czasu, gdy Potifar ustanowił Józefa zarządcą swego domu i całej swej majętności, Jahwe darzył bło­gosławieństwem, ze względu na Józefa, dom Egipcjanina. Błogosła­wieństwo spoczywało na wszyst­kim, co do niego należało: na całym jego domu i na wszystkich jego po­lach. 6 Potifar pozostawił w rękach Józefa całą swoją majętność i do­póki Józef tam był, troszczył się tylko o to, aby się [jak najlepiej] na­jeść. A Józef był mężczyzną bardzo pięknym.

7 Po pewnym czasie zwróciła na Józefa uwagę żona Potifara i za­częła go namawiać, aby poszedł z nią do sypialni. 8 Lecz on nie zgo­dził się, mówiąc do żony swego pana: Wiesz dobrze, że pan mój, odkąd przebywam w jego domu, jest o wszystko spokojny, bo całą swoją majętność powierzył mojej pieczy. 9 On sam nie czuje się w tym domu większy ode mnie i niczego nie zatrzymuje tylko dla siebie, prócz ciebie jednej, gdyż ty jesteś jego żoną. Jakżeż więc mógłbym do­puścić się tak wielkiej niesprawie­dliwoś­ci [względem niego] i grzechu wobec Boga? 10 I chociaż nakłaniała go dzień po dniu, aby zechciał pójść z nią do sypialni i zrobić, co ona ze­chce, on jej nie ulegał. 11 Aż oto pew­nego dnia, gdy wszedł Józef do domu i zamierzał rozpocząć swoją zwykłą pracę, a w domu nie było nikogo, dopadła go, 12 chwyciła za szaty i zawołała: Chodź ze mną do sypialni. Ale on wyrwał się i uciekł, zostawiając w jej rękach swoje odzienie. 13 Gdy zobaczyła, że pozo­stawił w jej rękach część ubrania i uciekł, 14 zwołała domowników, krzycząc: Popatrzcie, sprowadzono do naszego domu tego Hebrajczyka, a on pozwala sobie na takie zuch­walstwo! Przyszedł do mnie i chciał mnie zgwałcić, ale ja głośno zaczę­łam wzywać pomocy. 15 Kiedy usły­szał, że zaczęłam krzyczeć i wzywać pomocy, zostawił w moich rękach część swojego ubrania i uciekł z do­mu. 16 Zatrzymała ową część ubra­nia u siebie aż do powrotu jego pana, 17 któremu też opowiedziała całą tę historię - jak to sługa, Heb­rajczyk, którego sprowadzono do ich domu, przyszedł do niej z zuch­wałą propozycją, 18 ale gdy ona za­częła głośno wołać o pomoc, pozo­stawił w jej rękach część swojego ubrania i uciekł z domu.

19 Kiedy pan Józefa usłyszał opowieść żony o tym, czego rzeko­mo dopuścił się ów sługa, zapłonął gniewem, 20 po czym kazał pochwy­cić Józefa i wtrącić do więzienia, w którym przebywali już inni więź­niowie królewscy.

 

Dzieje uwięzionego Józefa: 39,20b-40,23

I tak oto znalazł się Józef w wię­zieniu. 21 Ale Jahwe miał Józefa w opiece. On też sprawił, że naczel­nik więzienia zaczął okazywać Józefowi wiele życzliwości. 22 Usta­nowił go przełożonym wszystkich więźniów i wszystko, co było do zrobienia w więzieniu, czyniono za jego wiedzą. 23 Sam naczelnik wię­zienia nie musiał się już martwić o nic, co zlecił Józefowi, bo Jahwe był z nim, i cokolwiek Józef podej­mował, Jahwe pozwalał mu dopro­wadzić to szczęśliwie do końca.

40

1 Po jakimś czasie pewnych przestępstw dopuścili się wobec swego pana, króla Egiptu, zarządca jadalni i nadworny pie­karz. 2 Faraon rozgniewał się na swoich obydwu urzędników, to jest na przełożonego służby stołowej i na głównego piekarza, 3 oddał ich w ręce przełożone­go służby dwor­skiej i kazał wtrącić do więzienia, w którym już przebywał Józef. 4 Przełożony służby dworskiej oddał ich pod władzę Józefa, aby miał o nich staranie. Kiedy już prze­bywali jakiś czas w więzieniu, 5 za­częli miewać, każdy z nich, widze­nia senne. Zarządca jadalni oraz główny piekarz króla egipskiego, obaj przebywający w więzieniu, mieli tej samej nocy sen, który dla każdego z nich miał okazać się bar­dzo znaczący. 6 Gdy Józef przyszedł do nich rano, zauważył, że dręczy ich niepokój. 7 Zapytał więc urzęd­ników faraona, którzy przebywali razem w domowym więzieniu swego pana: Czemu to jesteście dziś tak bardzo zatroskani? 8 A oni odpowie­dzieli: Mieliśmy sen, ale nikt nie potrafi nam wytłumaczyć, jakie jest jego znaczenie. Na to Józef: Czyż tłumaczenie snów nie jest sprawą Boga? Ale opowiedzcie mi wasz sen.

9 Wtedy opowiedział swój sen przełożony służby stołowej. Mówił tak: Widziałem we śnie krzew winny, 10 z którego wyrastały trzy gałęzie. Na krzewie pojawiły się najpierw pąki, potem kwiaty, wreszcie całe grona dojrzałych jagód winnych. 11 Ja zaś miałem w ręku puchar faraona, zrywałem winne jagody, wyciskałem je do pucharu faraona, po czym na­pełniony puchar poda­łem faraonowi. 12 Powiedział mu na to Józef: Znaczenie snu jest takie: Trzy gałęzie - to trzy dni. 13 Za trzy dni faraon przywróci cię do łask i obejmiesz znów swój dawny urząd. Będziesz podawał faraonowi puchar, tak jak to czyniłeś, kiedy byłeś przełożonym służby stołowej. 14 A kiedy będzie ci się znów dobrze wiodło, wspomnij mnie. Zechciej wyświadczyć mi tylko jedno dobro­dziej­stwo: opowiedz o tym wszyst­kim, co zaszło, faraonowi i postaraj się wydostać mnie z tego miejsca. 15 Uprowadzono mnie bowiem z kraju Hebrajczyków przemocą, a tu też nie uczyniłem nic takiego, za co miałbym przebywać w tym więzieniu.

16 Kiedy główny piekarz dworski się przekonał, że Józef tak pomyśl­nie wytłumaczył znaczenie snu, powiedział: Ja też miałem sen: Niosłem na głowie trzy kosze pełne pięknego pieczywa. 17 W koszu, który był na wierzchu, znajdowało się pieczywo wybierane zazwyczaj dla stołu faraona. Ale oto przyle­ciały ptaki i porwały wszystko z tego kosza. 18 Od­powiedział na to Józef: Znaczenie snu jest takie: Trzy ko­sze - to trzy dni. 19 Za trzy dni faraon każe cię ściąć i powiesić na drzewie, a ptaki będą roz­szarpywać twoje ciało.

20 Po trzech dniach wypadły urodziny faraona. Z tej okazji urzą­dził faraon wielką ucztę dla swoich dworzan. Wtedy to, w obecności wszystkich zaproszonych, kazał sprowadzić z więzienia przełożo­nego służby stołowej i głównego piekarza. 21 Przełożony służby sto­łowej wrócił na swój dawny urząd i znów mógł podawać faraonowi puchary z napojami. 22 Natomiast głównego piekarza kazał faraon powiesić. Wszystko stało się dok­ładnie tak, jak przepowiedział Józef. 23 Tymczasem przełożony służby stołowej nie pomyślał o Józefie, puszczając całą jego spra­wę w niepamięć.

 

Znaczenie snu faraona: 41,1-36

41

1 W dwa lata później sam faraon miał taki oto sen: Znaj­dował się nad brzegiem Nilu 2 i wi­dział, jak z rzeki wychodziło siedem pięknych, dobrze odżywionych krów, które zaczęły paść się na przybrzeżnej trawie. 3 A po nich wy­szło z Nilu siedem innych krów, ale te wyglądały bardzo nędznie i były chude. Zatrzymały się one obok stada [krów] już pasącego się nad brzegiem Nilu, 4 po czym te źle wy­glądające krowy pożarły siedem pięknych, dobrze odżywionych. I w tym momencie przebudził się faraon. 5 Potem ponownie zasnął i miał drugie widzenie senne. Oto zobaczył siedem pięknych, dorod­nych kłosów, wyrastających z jed­nej łodygi. 6 Po nich zaczęło wyła­niać się siedem innych kłosów, ale te były bez ziaren i wysuszone wschodnim wiatrem. 7 Kłosy piękne i dorodne zostały wchłonięte przez owych siedem kłosów pozbawio­nych ziarna i wysuszonych. I znów przebudził się faraon. Taki był [ten drugi] sen.

8 Rano czuł się bardzo nieswojo. Polecił sprowadzić do siebie wszy­stkich wróżbitów i mędrców z ca­łego Egiptu. Gdy przybyli, opowie­dział im o swoich snach, ale nikt z obecnych tam nie mógł mu powie­dzieć, co mogłyby owe sny ozna­czać. 9 Wtedy to przełożony służby stołowej powiedział do faraona: Muszę dziś wyznać moje przewi­nienie. 10 Kiedy faraon rozgniewał się na swoje sługi, wtrącił do lochu w domu naczelnika straży przy­bocznej mnie i głó­wnego piekarza. 11 Mieliśmy tam obaj tej samej nocy sny, które dla każdego z nas miały inne znaczenie. 12 Był z nami w wię­zieniu pewien Hebrajczyk, nie­wol­nik naczelnika straży przybocznej. Opo­wie­dzieliśmy mu nasze sny, a on wyłożył nam ich znaczenie. W obydwu przypadkach jego prze­powiednia się sprawdziła. 13 Stało się wszystko tak, jak nam przepo­wiedział: mnie przywrócono mój dawny urząd, tego drugiego zaś powieszono.

14 Wtedy faraon kazał przypro­wadzić Józefa. Natychmiast wypu­szczono go z więzienia, a on dopro­wadził do porządku swoje włosy, przywdział nowe szaty i przyszedł do faraona. 15 Powiedział więc faraon do Józefa: Miałem pewien sen, ale nikt nie potrafi mi wytłu­maczyć jego znaczenia. Słyszałem o tobie, że wystarczy ci opowiedzieć jakiś sen, a ty już potrafisz powie­dzieć, co on znaczy. 16 A Józef na to: To nie ja, lecz jedynie Bóg jest w stanie dać ci, o faraonie, pomyś­lną odpowiedź.

17 Zaczął tedy faraon opowiadać Józefowi: Śniło mi się, że stałem nad brzegiem Nilu 18 i widziałem, jak wychodziło z niego siedem pięk­nych, dobrze od­żywionych krów, które zaczęły paść się na przybrzeż­nej trawie. 19 A po nich wyszło z Nilu siedem innych krów, ale te wyglą­dały bardzo nędznie i były chude. W całym Egipcie nigdy nie widzia­łem bydła tak wynędzniałego. 20 Źle wyglądające, chude krowy pożarły siedem pierwszych, tłustych krów. 21 Znikły one w ich wnętrznościach, ale nie można było poznać, że się tam znalazły; te, które je pożarły, nadal wyglądały tak nędznie jak przedtem. I wtedy się przebudziłem. 22 Potem miałem jeszcze inny sen. Oto zobaczyłem siedem pięknych, dorodnych kłosów, wyrastających z jednej łodygi. 23 Po nich zaczęło się wyłaniać siedem innych kłosów, ale te były bez ziaren i wysuszone wschodnim wiatrem. 24 Kłosy pięk­ne i dorodne zostały wchłonięte przez owych siedem kłosów pozba­wionych ziarna i wysuszonych. Opowiedziałem to wszystko wróż­bitom, ale żaden z nich nie potrafił powiedzieć, co mogłyby owe sny oznaczać.

25 Na to rzekł Józef do faraona: Te dwa sny faraona oznaczają jedno i to samo. Bóg przepowiedział w ten sposób faraonowi to, co za­mierza uczynić. 26 Siedem pięknych krów - to siedem lat; siedem dorod­nych kłosów - to także siedem lat. Chodzi o jeden i ten sam sen. 27 Sie­dem chudych i wygłodzonych krów, które ukazały się później, to także siedem lat; podobnie pozbawione ziarna i wysuszone wschodnim wiatrem kłosy w liczbie siedmiu - to siedem lat klęski głodowej. 28 Właś­nie to miałem na myśli, gdy mówiłem, że Bóg przepowiedział faraonowi to, co zamierza uczynić. 29 Nadejdzie najpierw siedem lat wielkiego dobrobytu w całym Egip­cie. 30 Potem nastanie siedem lat dotkliwego głodu, tak że w całym Egipcie zupełnie zapomni się o owym dobrobycie, a głód będzie wyniszczał kraj do ostatnich granic. 31 Z powodu długotrwałego głodu zniknie wszelki ślad po dawnym dobrobycie. Głód bardzo da się lu­dziom we znaki. 32 A to, że faraon miał aż dwa podobne sny, oznacza, iż postanowienie Boże jest niewzru­szone i już niebawem zacznie się urze­czywistniać. 33 Niech więc teraz faraon upatrzy sobie jakiegoś mądrego i przezornego męża i usta­nowi go rządcą nad całym Egiptem. 34 Powinien też faraon ustanowić specjalnych pełnomocników i roze­słać ich po całym kraju, żeby jedną piątą corocznych zbiorów z całego kraju przez siedem lat urodzaju gromadzili na zapas. 35 Pełnomoc­nicy owi winni bardzo starannie gromadzić podczas siedmiu lat uro­dzajnych wszelkie zboże przezna­czone na chleb; niech nim rozpo­rządzają tylko według poleceń faraona, zabezpieczając utrzyma­nie dla miast i strzegąc w nich jego zapasów. 36 Nagromadzone tak zapasy zboża będą stanowić zabez­pieczenie na siedem lat klęski gło­dowej, która nawiedzi Egipt. W ten sposób może uda się uratować kraj przed głodową zagładą.

 

Wywyższenie Józefa: 41,37-57

37 Wszystko to, co powiedział Józef, podobało się zarówno farao­nowi, jak i jego dworzanom. 38 Zapy­tał więc faraon: Czy znajdziemy kogoś, kto mógłby mu dorównać? Kogoś takiego, w kim mieszkałby duch Boży? 39 A potem rzekł do Józefa: Ponieważ Bóg obdarzył cię taką mądrością, nie znajdujemy nikogo, kto byłby równie jak ty mą­dry i przezorny. 40 Ciebie więc usta­nawiam zarządcą całego mojego domu i twojemu słowu będzie pos­łuszny cały naród. I tylko ja, jako że zasiadam na tronie, będę prze­wyższał ciebie. 41 Poza tym powie­dział faraon do Józefa: Daję ci wła­dzę nad całym Egiptem. 42 I zdjął faraon ze swojej ręki pierścień z pieczęcią, i włożył go na palec Józefowi. Przyodział go też w pła­szcz purpurowy, a na jego szyi za­wiesił złoty łańcuch. 43 Kazał także obwieźć go w swoim drugim powo­zie [po całej ziemi egipskiej]. Gdy powóz się zbliżał, wołano: Na kolana! Tak ustanowił go zarządcą całego Egiptu. 44 Nadto powiedział faraon do Józefa: Ja jestem fara­onem, ale bez twojej woli nikt nie może ruszyć ani ręką, ani nogą w całym Egipcie. 45 Nadał faraon Józefowi imię Safnat Paneach, a za żonę dał mu niejaką Asenat, córkę Poti Fera, kapłana z On. Tak to stał się Józef panem całego Egiptu.

46 Miał Józef wtedy, gdy stanął przed faraonem, lat trzydzieści. Pożegnawszy się z faraonem, ruszył w drogę i przemierzył cały Egipt. 47 Przez siedem lat urodzaju groma­dzono w kraju wielkie zapasy. 48 Jó­zef wydał rozkaz, aby przez owych siedem lat, kiedy to był nadmiar urodzaju, gromadzić zboże na chleb i przechowywać w miastach. Tak więc w każ­dym mieście groma­dzono zboże ze wszystkich okolicz­nych pól. 49 Zebrał Józef ilości zboża tak ogromne jak piasku nad brze­giem morza; w końcu zaprzestano obliczać jego ilość, bo nie było spo­sobu, żeby wszystko jakoś zmierzyć lub zważyć.

50 Na rok przed nastaniem klęs­ki głodu urodziło się Józefowi dwu synów. Wydała ich na świat Asenat, córka Poti Fera, który był kapłanem w On. 51 Pierworodnemu nadał Józef imię Manasses [to znaczy: zapomniany], bo mówił sobie: Bóg pozwolił mi zapomnieć o wszyst­kich moich troskach i o utrapie­niach całego mojego domu. 52 Dru­giego syna nazwał Efraim [to zna­czy: owocodajny], bo mówił: Bóg pozwolił mi być płodnym w kraju mojego utrapienia.

53 Lecz oto dobiegł końca okres siedmiu lat dobrobytu w Egipcie. 54 Zaczął się, zgodnie z przepowied­nią Józefa, siedmioletni okres klęs­ki głodu. Głód ogarnął wszystkie sąsiednie krainy, ale w całym Egip­cie ciągle jeszcze było chleba pod dostatkiem. 55 Lecz kiedy głód dał się odczuć już także i w Egipcie, lu­dzie zaczęli domagać się od faraona chleba. Wtedy faraon powiedział Egipcjanom: Idźcie do Józefa i zrób­cie, co wam rozkaże. 56 Kiedy głód ogarnął już cały kraj, otworzył Józef wszystkie spichrze i zaczął sprze­dawać Egipcjanom zboże. Ale głód był w Egipcie coraz większy. 57 Tym­czasem z całego świata śpieszono do Egiptu, aby kupić u Józefa zbo­że. Głód coraz dotkliwszy nękał całą ziemię.

 

Pierwsza podróż braci Józefa do Egiptu: 42,1-38

42

1 Kiedy Jakub dowiedział się, że w Egipcie można kupić zboża, powiedział do swoich synów: Czemu tak patrzycie na siebie bezradnie? 2 Potem dodał: Słyszałem, że w Egipcie można jeszcze kupić zboża. Udajcie się tam i kupcie dla nas zboża, żebyśmy się uratowali, a nie pomarli z głodu. 3 Wyruszyło tedy dziesięciu braci Józefa, aby kupić zboża w Egipcie. 4 Natomiast Beniamina, brata Józe­fa, nie posłał Jakub razem z jego braćmi, gdyż się bał, że może mu się stać coś złego. 5 Tak więc syno­wie Izraela przybyli [do Egiptu] - podobnie jak wielu innych, którzy się tam udawali - aby kupić zboża, gdyż głód panował również w Kana­anie. 6 Józef zaś był zarządcą całego kraju i to od niego właśnie zależała sprzedaż zboża wszystkim ludziom. Przybyli więc do niego jego bracia i pokłonili się mu do samej ziemi. 7 A Józef, zobaczywszy swoich braci, natychmiast ich rozpoznał, ale udał, że ich nie zna, i potrakto­wał ich nawet nieco surowiej [niż innych], pytając: Skąd przycho­dzicie? A oni odpowiedzieli: Przy­chodzimy z Kanaanu, żeby kupić zboża. 8 Józef rozpoznał swoich bra­ci, ale oni go nie poznali. 9 Przypo­mniał sobie Józef również swoje sny o własnych braciach i po­wiedział im: Jesteście szpiegami i przy­szliście tu, żeby zobaczyć, gdzie są miejsca najmniej strzeżone w tym kraju. 10 Na to oni: Ależ nie, panie! Słudzy twoi przybyli, żeby kupić nieco zboża na chleb. 11 Wszyscy my jesteśmy synami tego samego ojca. Jesteśmy uczciwymi ludźmi, a nie żadnymi szpiegami. 12 Ale on im odpowiedział: Nieprawda! Przyby­liście, żeby zobaczyć, gdzie są mie­jsca najsłabiej strzeżone w tym kraju. 13 Na to oni: Było nas, twoich sług, dwunastu synów jednego i tego samego ojca, mieszkającego w Kanaanie. Najmłodszy pozostał w domu z ojcem, a jednego już nie ma. 14 Ale Józef znów im powiedział: A ja jeszcze raz wam powtarzam, że jesteście szpiegami. 15 Na życie faraona, poddam was pewnej pró­bie. Nie wyjdziecie stąd, dopóki nie pojawi się tu wasz najmłodszy brat. 16 Wyślijcie tedy jednego z was po niego. Powinien on tu sprowadzić waszego brata. Tymczasem reszta pozostanie w więzieniu. W ten spo­sób się przekonamy, czy to, coście mówili, jest prawdą. Jeśli nie, to, na życie faraona, jesteście szpie­gami. 17 I kazał zamknąć ich na trzy dni w więzieniu.

18 Po upływie trzech dni powie­dział do nich: Jeśli chcecie zostać przy życiu - a ja też żyję bojaźnią Boga! - to tak postąpcie: 19 Jeżeli jesteście uczciwi, niech jeden z was pozostanie w więzieniu, a inni niech pójdą i dostarczą do domu zaku­pione zboże, żeby choć trochę złago­dzić głód, który nęka wasze rodziny. 20 Ale waszego najmłodszego brata musicie mi tu przyprowadzić, abym się przekonał, że mówiliście praw­dę, i abyście nie musieli marnie zginąć.

I tak zrobili. 21 Mówili przy tym między sobą: Dopuściliśmy się nie­sprawiedliwości wobec naszego brata. Patrzyliśmy, jak drżał o swoje życie, błagając nas o litość, ale myśmy go nie słuchali. Dlatego przyszło na nas to utrapienie. 22 Wtedy odezwał się Ruben: A czy ja wam nie mówiłem, żebyście nie czynili nic złego temu chłopcu? Lecz wy nie usłu­chaliście mnie. Słusznie więc żąda się teraz zapłaty za jego krew. 23 [Mówiąc to] nie po­dejrzewali, że Józef wszystko rozu­mie, bo dotychczas w rozmowie z nimi posługiwał się tłumaczem. 24 Tymczasem Józef, oddaliwszy się nieco, zapłakał. Wrócił jednak do nich i prowadząc dalej rozmowę, oddzielił od nich Symeona i na oczach wszystkich kazał go zwią­zać. 25 Wreszcie wydał rozkaz, żeby ich worki napełniono zbożem, ale żeby też do każdego worka włożono z powrotem pieniądze, którymi za­płacili za zboże; polecił również, żeby dano im tyle żywnoś­ci, ile trze­ba było na drogę. I tak uczyniono. 26 Oni zaś załadowali zboże na osły i ruszyli w drogę. 27 A kiedy po ja­kimś czasie jeden z nich sięgnął do worka, żeby na postoju nabrać obroku dla swojego osła, i znalazł pieniądze - leżały bowiem w worku na samym wierzchu - 28 zawołał do braci: Zwrócono mi moje pieniądze! Patrzcie, są tu w moim worku. Wszystkich ogarnęło zdumienie i trzęsąc się z przerażenia, zaczęli mówić jeden do drugiego: A cóż to nam Bóg uczynił? 29 [W końcu] wró­cili do swego ojca Jakuba do Kana­anu i opowiedzieli o wszystkim, co się im przydarzyło. 30 Mówili: Wład­ca owego kraju potraktował nas surowo i uznał za szpiegów. 31 Pow­tarzaliśmy wiele razy, że jesteśmy uczciwymi ludźmi, a nie żadnymi szpiegami. 32 Mó­wiliśmy też, że było nas dwunastu braci, synów jed­nego i tego samego ojca, że jednego już nie ma i że najmłodszy pozostał z ojcem w Kanaanie. 33 Lecz ten człowiek, zarządca całego kraju, powiedział: Chcę się przekonać, czy rzeczywiście jesteście uczciwymi ludźmi. Zostawcie więc jednego z was u mnie, a reszta niech zabie­rze zboże potrzebne do wyżywie­nia waszych rodzin i dostarczy do wa­szego kraju. 34 Potem niech wszyscy wrócą i sprowadzą tu naj­młodszego brata. W ten sposób przekonam się, że nie jesteście szpiegami, lecz uczciwymi ludźmi. Dopiero wtedy uwolnię waszego brata i będziecie mogli poruszać się swobodnie po tym kraju. 35 A kiedy zaczęli opróż­niać swoje worki, okazało się, że każdy miał w worku sakiewkę z pie­niędzmi. Widząc to, zatrwożyli się bardzo oni sami, a z nimi także ich ojciec. 36 Jakub, ich ojciec, powie­dział do nich: Pozbawiacie mnie moich dzieci. Nie ma już Józefa, nie ma Symeona, a teraz chcecie mi zabrać jeszcze i Beniamina. Niczego nie chcecie mi oszczędzić! 37 Wtedy tak odezwał się do swego ojca Ruben: Będziesz mógł pozbawić mnie moich obydwu synów, jeśli ci go tu nie sprowadzę. Zaufaj mi! Ja naprawdę przywiodę go tu z powro­tem. 38 Lecz on odpowiedział: Nie, mój syn nie powróci z wami. Jego brat już bowiem nie żyje, tylko on jeden mi pozostał. Jeśli przydarzy mu się jakieś nieszczęście w dro­dze, którą będziecie szli, to z waszej winy ja, starzec siwowłosy, zejdę do grobu ze smutku.

 

Druga podróż braci Józefa do Egiptu: 43,1-45,28

43

1 Głód dawał się bardzo we znaki w całym kraju. 2 Za­pasy zboża sprowadzone z E­giptu szybko się wyczerpały. Wtedy po­wiedział do nich ojciec: Idźcie jeszcze raz [do Egiptu], kupcie znów trochę zboża na chleb. 3 Na to rzekł Juda: Władca ów surowo nam zakazał pokazy­wać mu się na oczy bez naszego brata. 4 Jeśli jesteś gotów posłać z nami naszego brata, to zaraz wyruszymy, żeby znów za­kupić zboża na chleb. 5 Ale jeśli się nie zgodzisz go puścić, nie udamy się w drogę. Bo władca ów powie­dział wyraźnie: Bez waszego brata nie pokazujcie mi się na oczy. 6 Wtedy Izrael zapytał: Czemu to narobiliście mi takich kłopotów, mówiąc temu władcy, że macie jesz­cze jednego brata? 7 Bo ten człowiek - odpowiedzieli - wypytywał się bardzo dokładnie o nas samych i o całą naszą rodzinę. Pytał wyraź­nie, czy żyje jeszcze nasz ojciec i czy mamy jeszcze jakiegoś brata. Odpo­wiedzieliśmy mu tak, jak rzeczy­wiście jest. Czyż mogliśmy przewi­dzieć, że każe nam sprowadzić na­szego brata? 8 Wtedy Juda się zaofiarował, że sam będzie się opie­kował bratem podczas całej podró­ży: Wybierzemy się i ruszymy razem w drogę, i w ten sposób uratujemy siebie i pozostaniemy przy życiu, my i nasze dzieci. 9 Ja będę odpo­wiadał za jego bezpieczeństwo. Będziesz miał prawo domagać się go z powrotem ode mnie. Jeśli nie sprowadzę ci go tu [z powrotem] i nie postawię przed tobą, będziesz miał prawo nigdy nie darować mi mojej winy. 10 Gdybyśmy nie zwle­kali z całą tą sprawą tak długo, już dwa razy wrócilibyśmy z drogi.

11 Wtedy powiedział mu jego ojciec, Izrael: Skoro już tak musi być, to tak zróbcie: Zabierzcie w wa­sze worki to, co najcenniejsze w na­szym kraju, i zanieście jako dar dla tego władcy. Weźcie trochę wonnej żywicy, trochę miodu, nieco pach­nących korzeni, olejków, owoców, pistacji oraz migdałów. 12 Zabierzcie też ze sobą pieniędzy dwa razy tyle, ile trzeba na zakup zboża, żebyście mogli zwrócić to, co wam włożono uprzednio, być może przez pomył­kę, do waszych worków. 13 Tak więc bierzcie waszego brata i ruszajcie w drogę do owego władcy. 14 Niech Bóg Wszechmocny sprawi, żebyście znaleźli miłosierdzie u tego czło­wieka i uzyskali wolność dla zatrzy­manego brata oraz dla Beniamina. A co do mnie, skoro muszę być poz­bawiony wszystkich moich dzieci, to trudno, niech już tak będzie!

15 Zabrali tedy podarki, podwój­ną sumę pieniędzy oraz Beniamina i tak przygotowani ruszyli w drogę do Egiptu. Kiedy dotarli do Józefa 16 i kiedy Józef zobaczył wśród nich Beniamina, powiedział do zarządcy swego domu: Wprowadź tych ludzi do domu, każ zabić jakieś zwierzę i przyrządź z niego posiłek. Wszyscy ci ludzie zostaną ze mną na wspól­nym posiłku południowym. 17 Za­rządca domu uczynił tak, jak mu Józef nakazał, i wprowadził ludzi do jego domu. 18 A ich ogarnął lęk właśnie dlatego, że zostali wprowa­dzeni do domu Józefa. Myśleli bo­wiem: Zapewne chodzi o pieniądze, które zna­leźliśmy w naszych wor­kach ze zbożem po powrocie do na­szego kraju z pierwszej wyprawy. Pewnie teraz rzucą się na nas, powalą nas na ziemię i za­trzymają jako niewolników razem z całym naszym dobytkiem. 19 Zbliżyli się więc do zarządcy domu Józefa i pró­bowali nawiązać z nim rozmowę. 20 Mówili tak: Panie nasz! Byliśmy tu już kiedyś, żeby kupić zboża na chleb. 21 Kiedyśmy jednak zatrzy­mali się w gospodzie i zaczęli otwie­rać nasze worki, każdy z nas znalazł na samym wierzchu pewną sumę pieniędzy, dokładnie taką samą, jaką zapłacił za zboże. Własnymi rękami oddajemy teraz te pieniądze z powrotem. 22 Mamy ze sobą prócz tego więcej pieniędzy, żeby móc znów zakupić zboża na chleb. Nie wiemy, kto włożył tamte pieniądze do naszych worków. 23 Lecz on od­powiedział: Bądźcie spokojni, nie bójcie się! To wasz Bóg, Bóg wa­szego ojca, powkładał je do waszych worków. Wasze pieniądze dotarły do moich rąk. Potem przyprowadził do nich Symeona. 24 Gdy zostali wprowadzeni do domu Józefa, [za­rządca] podał im wody do umycia nóg i kazał nakarmić ich osły. 25 Nim jeszcze Józef nadszedł około południa, wyłożyli swoje podarki. Potem dowiedzieli się, że mają tam zostać na wspólnym posiłku.

26 Gdy wszedł do domu Józef, wręczyli mu podarki, które ze sobą przywieźli, i pokłonili mu się aż do ziemi. 27 Dowiedziawszy się, co u nich słychać, zapytał: A czy dob­rze się czuje wasz stary ojciec, o którym opowiadaliście? Czy jeszcze żyje? 28 Odpowiedzieli mu: Twój sługa, ojciec nasz, czuje się dobrze, dotąd żyje. I znów skłonili się aż do samej ziemi. 29 Potem [Józef] spojrzawszy na swojego brata Beniamina, syna także jego matki, zapytał: Czy to jest ten wasz najmłodszy brat, o którym mi opo­wiadaliście? I zaraz dodał: Łaska Boża niech będzie z tobą, mój synu! 30 I wyszedł Józef szybko, bo nie mógł już opanować wzruszenia na widok brata; był bliski płaczu. Zam­knął się tedy we własnej komnacie, by się tam swobodnie wypłakać. 31 Potem otarł starannie twarz, wrócił, opanował się i polecił, żeby wnoszono jedzenie. 32 Przyniesiono więc potrawy, oddzielnie dla niego, oddzielnie dla nich i oddzielnie także dla Egipcjan zasiadających z nimi do stołu. Egipcjanom nie wolno bowiem było zasiadać do stołu razem z Hebrajczykami, gdyż byłaby to dla Egipcjan rzecz nie do przyjęcia. 33 Józef kazał im zająć miejsca przed sobą, i to w taki spo­sób, że pierworodny zasiadł na pierwszym miejscu, a najmłodszy - na ostatnim. Zdziwieni tym, spo­glądali z niepokojem jeden na dru­giego. 34 Potem polecił postawić przed nimi dania z własnego stołu. Potrawy zaniesione Beniaminowi pięciokrotnie przewyższały ilością to, co podawano innym. I pili z nim w radosnym nastroju.

44

1 Potem wydał Józef zarządcy swego domu takie polecenie: Nasyp w worki tych ludzi tyle zboża na chleb, ile tylko będą mogli unieść, a na sam wierzch włóż każdemu do worka z powro­tem pieniądze. 2 Do worka zaś naj­młodszego z nich włóż puchar, ten srebrny, razem z pieniędzmi, które dał on za zboże. Zrobił więc tak, jak Józef mu rozkazał. 3 Rankiem, kie­dy zaczęło się rozwidniać, wyprawił ich wszystkich razem z ich osłami w drogę. 4 Ale nie zdołali jeszcze oddalić się bardzo od miasta, kiedy Józef powiedział do zarządcy swo­jego domu: Ruszaj w drogę za tymi ludźmi, a gdy ich dopędzisz, powie­dz tak: Dlaczego odpłaciliście mi złem za dobro, kradnąc puchar ze srebra? 5 Jest to puchar, z którego pije mój pan i którego używa do wróżenia. Dopuściliście się wiel­kiego zła. 6 Zarządca domu dopędził ich i powiedział wszystko tak, jak mu polecono. 7 A oni na to: Jakże pan nasz może coś takiego mówić? Nigdy słudzy twoi, o panie, nie mog­liby uczynić czegoś podobnego. 8 Popatrz, przecież te pieniądze, które zna­leźliśmy w naszych wor­kach ze zbożem, sami przynieś­liśmy na powrót z Kanaanu. Jakżeż mogliś­my wobec tego kraść w domu twojego pana złoto lub srebro? 9 Niech umrze ten spośród twoich sług, u którego znajdzie się puchar! Nam wszystkim nie pozostanie też wtedy nic innego, jak stać się nie­wolnikami naszego pana. 10 Dobrze - odpowiedział. - Niech się stanie, jak mówicie. U kogo znajdziemy pu­char, ten będzie moim niewolni­kiem. Reszta zaś pozostanie już wolna od wszelkiej kary. 11 Każdy zatem złożył czym prędzej swój wo­rek na ziemię i otworzył go, 12 a on przeszukiwał wszystkie, za­czynając od worka, który należał do najstar­szego. Zatrzymał się przy najmłod­szym. I właśnie w worku Beniamina znalazł puchar.

13 Rozdarli wszyscy swoje szaty, po czym załadowali znów wszystko na osły i powrócili do miasta. 14 Kie­dy Juda i jego bracia weszli do do­mu Józefa, on jeszcze tam był. Upadli więc przed nim na ziemię, 15 a Józef powiedział do nich: Cóżeś­cie to zrobili? Czyż nie wiedzieliście, że posiadam dar jasnowidzenia? 16 A na to Juda: Cóż my możemy teraz po­wiedzieć naszemu panu? Co możemy przedłożyć na nasze usprawie­dliwienie? Sam Bóg wyjawił winę twoich sług. Słusznie więc staliśmy się niewolnikami naszego pana, my wszyscy, a zwła­szcza ten, u którego został znale­ziony puchar. 17 Ale Józef odpowie­dział: Na to nie mogę się zgodzić w żadnym wypadku. Moim niewol­nikiem będzie tylko ten, u którego puchar został znaleziony. Wszyscy pozostali spokojnie wra­cajcie do waszego ojca.

18 Wtedy wystąpił Juda i powie­dział: Panie mój, pozwól słudze twemu wyznać coś otwarcie i nie pogniewaj się na mnie, bo przecież ty jesteś jak sam faraon. 19 Pytał mój pan swoje sługi, czy mają ojca lub braci. 20 Odpowiedzieliśmy naszemu panu, że mamy ojca, już staruszka, i małego brata, który się urodził, gdy ojciec był już w pode­szłym wieku. [Brat ten] miał jeszcze jednego brata, który już jednak umarł. Tylko on jeden więc pozostał z tej samej matki i dlatego jego ojciec bardzo go miłuje. 21 Ale ty zażądałeś od nas, żebyśmy go tu sprowadzili; byś mógł zobaczyć go na własne oczy. 22 Wtedy powie­dzie­liśmy do naszego pana: Chłopiec nie może opuścić swego ojca. Jeśli odejdzie od ojca, to ojciec umrze. 23 Ale ty powiedziałeś do twoich sług: Bez waszego najmłodszego brata nawet nie macie co pokazy­wać mi się na oczy. 24 Kiedyśmy wrócili do twojego sługi, naszego ojca, opowiedzieliśmy mu o wszys­tkim, co nam polecił nasz pan. 25 A kiedy ojciec nasz powiedział: Kupcie jeszcze raz trochę zboża na chleb, 26 odrzekliśmy: Nie możemy się tam udać inaczej niż tylko z na­szym najmłodszym bratem. Nie możemy się owemu człowiekowi nawet pokazać na oczy bez naszego najmłodszego brata. 27 Na to od­rzekł nasz ojciec, twój sługa: Wie­cie, że moja żona urodziła mi dwóch synów. 28 Jeden odszedł ode mnie [i nie powrócił], a ja dawno już sobie powiedziałem, że z pewnością zos­tał rozszarpany [przez dzikie zwie­rzęta]. Nie widziałem go już nigdy więcej. 29 Teraz zabieracie mi jeszcze i tego. A jeśli przydarzy mu się jakieś nieszczęście, to z waszej winy ja, starzec siwowłosy, zejdę do grobu ze smutku. 30 Jeżeli więc ja teraz wrócę do twojego sługi, moje­go ojca, nie przyprowadzając ze sobą chłopca, do którego tak przyl­gnął on całym swoim sercem, 31 i jeżeli on zobaczy, że nie ma [przy mnie] chłopca, to na pewno wyzio­nie ducha. W ten sposób twoi słu­dzy sprawią, że ich ojciec, starzec siwowłosy, zejdzie do grobu ze smutku. 32 Ja, twój sługa, wziąłem na siebie odpowiedzialność za chłopca wobec ojca. Po­wiedziałem mianowicie: Jeśli nie sprowadzę ci go tu z powrotem, wina wobec ojca ciążyć będzie na mnie po wszystkie dni mojego życia. 33 Dlatego niech raczej ja, sługa twój, pozostanę jako niewolnik zamiast chłopca, które­mu niech będzie wolno wrócić do domu z braćmi. 34 Jakże bowiem miałbym stanąć przed ojcem, nie mając obok siebie chłopca? Nie mógłbym patrzeć na nieszczęście, które miałby przeżywać mój ojciec.

45

1 Józef nie mógł już dłużej opanować wzruszenia, a nie chcąc go okazać sto­jącym wokół niego, zawołał: Niech wszyscy stąd odejdą. Nie było więc już nikogo [z obcych], kiedy Józef pozwolił wresz­cie poznać się swoim braciom. 2 Zaczął tak głośno szlochać, że aż Egipcjanie słyszeli. Dowiedziano się o tym również na dworze faraona. 3 W końcu powiedział Józef do swo­ich braci: Ja jestem Józef. Czy żyje jeszcze mój ojciec? Ale jego bracia nie byli w stanie wypowiedzieć nawet jednego słowa, tak bardzo się przerazili. 4 Rzekł tedy Józef do swo­ich braci: Podejdźcie wreszcie bliżej. Kiedy się zbliżyli, powiedział: Ja jestem Józef, wasz brat, którego sprzedaliście do Egiptu. 5 Ale nie martwcie się już więcej i nie trapcie się tym, żeście mnie sprzedali. Bóg mnie tu przysłał przed wami, żeby wam uratować życie. 6 Już dwa lata klęska głodu nęka cały kraj. Upły­nie jeszcze pięć lat, zanim można będzie zacząć orać i zbierać plony. 7 Bóg posłał mnie przed wami, aby przynajmniej część spośród was uratować w waszym kraju i pomóc wam doczekać powszechnego oca­lenia. 8 Tak więc nie wyście mnie tu wysłali, ale Bóg. On to uczynił mnie jakby ojcem samego faraona, zarządcą jego domu, a nawet wład­cą całego Egiptu. 9 Wracajcie szyb­ko do mojego ojca i powiedzcie mu tak: Twój syn Józef to ci ma do prze­kazania: Bóg uczynił mnie władcą całego Egiptu. Przybywaj co rychlej do mnie, nie zatrzymując się nig­dzie! 10 Będziesz mógł osiąść w zie­mi Goszen, blisko mnie. Możesz ze sobą zabrać swoich synów razem z ich dziećmi, stadami owiec, kozłów i bydła oraz cały dobytek, który do ciebie należy. 11 Tam [w ziemi Go­szen] będę miał pieczę nad tobą; klęska głodu będzie bowiem trwała jeszcze pięć lat. W ten sposób ani ty z całą rodziną, ani cały twój doby­tek nie poniesiecie żadnej szkody. 12 Tak więc wy sami, a także mój brat Beniamin, widzicie teraz na własne oczy, że ja z wami rozma­wiam. 13 Opowiedzcie mojemu ojcu o wysokim urzędzie, jaki piastuję w Egipcie, i o wszystkim, coście tu widzieli. Pośpieszcie się też, żeby co prędzej sprowadzić tu mojego ojca. 14 Potem rzucił się na szyję swojemu bratu Beniaminowi i zaczął płakać. Płakał również Beniamin, ściskając swojego brata. 15 Płacząc, ucałował Józef wszystkich braci, po czym za­częła się długa rozmowa.

16 Tymczasem wśród dworzan faraona rozeszła się wiadomość, że przybyli bracia Józefa. Cieszył się z tego faraon i jego słudzy. 17 Potem rzekł faraon do Józefa: Wydaj two­im braciom następujące polecenie: Zróbcie tak: Załadujcie worki na wasze zwierzęta i ruszajcie z powro­tem do Kanaanu. 18 Zabierzcie stamtąd waszego ojca z całą rodzi­ną i przyjdźcie do mnie. Oddam wam najlepsze pola w Egipcie. Będziecie korzystali z najlepszych owoców tego kraju. 19 Powiesz im prócz tego: Zróbcie również tak: Zabierzcie z Egiptu wozy dla wa­szych dzieci i żon; niech wsiądzie też na wóz wasz ojciec i przybywa z wami. 20 Niech wam nie będzie żal mienia, które będziecie musieli zos­tawić. Do was będzie należeć wszy­stko, co najcenniejsze w Egipcie.

21 Tak też postąpili synowie Izraela. Z polecenia faraona przeka­zał im Józef wozy i zaopatrzenie na całą drogę. 22 Ponadto każdemu po­darował odświętne szaty, a Benia­minowi - trzysta srebrników i pięć szat świątecznych. 23 Swojemu ojcu posłał dziesięć osłów obładowanych wszystkim, co najcenniejsze w Egipcie, oraz dziesięć oślic dźwi­gających worki pełne zboża i chle­ba, i wszystko, co mogłoby mu być potrzebne w czasie podróży. 24 I po­żegnał się z braćmi. Kiedy już wyru­szali w drogę, powiedział im jeszcze: A tylko nie kłóćcie się podczas drogi!

25 Wyruszyli tedy z Egiptu i przyszli do swego ojca, Jakuba. 26 Powiedzieli mu przede wszystkim, że Józef żyje i że zarządza całym Egiptem. Ale Jakuba nie poruszyła ta wiadomość i wcale im nie wierzył. 27 Gdy mu jednak powtórzyli to wszystko, co im powiedział Józef, gdy następnie zobaczył na własne oczy wozy, przysłane przez Józefa, aby jego, Jakuba, zabrać nimi do Egiptu, żywiej zaczęło bić serce Jakuba, ich ojca. 28 Powiedział więc Izrael: Wystarczy! Wiem, że żyje jeszcze mój syn Józef. Pragnę udać się tam i zobaczyć go, nim umrę.

 

Rodzina Jakuba w Egipcie: 46,1-47,12

46

1 Ruszył tedy Izrael w drogę z całym swoim dobytkiem. Dotarł do Beer-Szeby, gdzie złożył ofiarę ku czci Boga swego ojca, Iza­aka. 2 W czasie pewnego widzenia nocnego rzekł Bóg do Izraela: Jaku­bie, Jakubie! A on od­powiedział: Oto jestem! 3 Mówił Bóg: Ja jestem Bogiem twojego ojca. Nie lękaj się, idź do Egiptu. Uczynię cię tam ojcem wielkiego narodu. 4 Ja sam pójdę z tobą do Egiptu i wyprowa­dzę cię stamtąd, a Józef zamknie ci oczy.

5 Potem opuścił Jakub Beer-Szebę. Synowie Izraela umieścili ojca, jego dzieci i żony na wozach, które przysłał faraon, by się nimi wyprawili w drogę. 6 Zabrali ze sobą bydło i wszystko, czego zdołali się dorobić w Kanaanie, i udali się do Egiptu Jakub i cała jego rodzina. 7 Prowadził ze sobą do Egiptu całe swoje potomstwo, wszystkich sy­nów i wnuków, córki i wnuczki.

8 A oto imiona synów Izraela, czyli synów Jakuba, którzy przybyli do Egiptu: Ruben, pierworodny syn Jakuba. 9 Synowie Rubena: He­noch, Pallu, Chesron i Karmi. 10 Synowie Symeona: Jemuel, Ja­min, Ohad, Jakim, Sochar i Szaul, syn Kananejki. 11 Synowie Lewiego: Gerszon, Kehat i Merari. 12 Synowie Judy: Er, Onan, Szela, Peres i Ze­rach; lecz Er i Onan zmarli jeszcze w Kanaanie. Synowie Peresa: Ches­ron i Chamul. 13 [Nadto] synowie Issachara: Tola, Puwwa, Hiob i Szimron. 14 Synowie Zabulona: Sered, Elon i Jachleel. 15 Wszys­tkich tych synów urodziła Jaku­bowi w Paddan-Aram Lea. Prócz tego miał Jakub córkę Dinę, rów­nież zrodzoną przez Leę. Wszyst­kich razem synów i córek było trzy­dzieścioro troje.

16 Synowie Gada: Sifion, Chaggi, Szuni, Esbon, Eri, Arodi i Areli. 17 Synowie Asera: Jimna, Jiszwa, Jiszwi,Beria. Ich siostrą była Serach. Synami Berii byli: Cheber i Malkiel. 18 Były to dzieci Zilpy, którą Laban dał jako niewol­nicę swojej córce Lei. Zilpa urodziła Jakubowi wszystkich razem szes­naścioro dzieci.

19 Synowie Racheli, żony Jaku­ba: Józef i Beniamin. 20 W Egipcie przyszli Józefowi na świat synowie Manasses i Efraim, których uro­dziła mu Asenat, córka Poti Fera, kapłana z On. 21 Synowie Benia­mina: Bela, Beker, Aszbel, Gera, Naaman, Echi, Rosz, Muppim, Chuppim i Ard. 22 Wszystkie te dzieci - razem czternaścioro - uro­dziła Jakubowi Rachel.

23 Synem Dana był Chuszim, 24 a synami Neftalego - Jachseel, Guni, Jeser i Szillem. 25 Byli to synowie Bilhy, którą Laban dał jako niewolnicę swojej córce Racheli. Bilha urodziła Jakubowi łącznie siedmioro dzieci.

26 Wszystkich osób, które dotar­ły do Egiptu, a wy­wodziły się od Jakuba, było - nie licząc żon synów Jakuba - sześćdziesiąt sześć. 27 Do­chodzi do tego dwóch synów Józefa, którzy urodzili się już w Egipcie. Wszystkich razem, którzy - wywo­dząc się z domu Jakuba - przybyli do Egiptu, było siedemdziesiąt osób.

28 Jakub wysłał przed sobą do Goszen Judę, aby uprzedził Józefa o jego przybyciu. Potem wszyscy nadciągnęli do Goszen. 29 Józef kazał przygotować do drogi swój wóz i ruszył w kierunku Goszen na spotkanie ze swoim ojcem, Izra­elem. A kiedy się z nim spotkał, rzucił mu się na szyję i długo pła­kał. 30 A Izrael powiedział do Józefa: Teraz już mogę umrzeć, skoro znów dane mi było oglądać twoje oblicze i wiem, że jesteś przy życiu. 31 A Jó­zef tak odezwał się do swoich braci i do wszystkich domowników swo­jego ojca: Pójdę i doniosę faraonowi, że oto przyszli do mnie moi bracia i wszyscy żyjący w Kanaanie domo­wnicy mojego ojca. 32 Ludzie ci są pasterzami, hodowcami trzód. Sprowadzili tu ze sobą wszystkie, jakie tylko mieli, trzody owiec, kóz i bydła. 33 Faraon z pewnością każe was przywołać i zapyta, czym się zajmujecie. 34 Wtedy powiedzcie: Słudzy twoi byli od młodości i są nadal pasterzami. Tym też trudnili się już nasi ojcowie. I tylko wtedy będziecie mogli osiąść na stałe w Goszen. Egipcjanie bowiem czują odrazę do wszystkich pasterzy.

47

1 Poszedł tedy Józef do faraona i tak mu powiedział: Mój ojciec i moi bracia wraz z trzo­dami owiec, kóz i bydła i z całym swoim dobytkiem przybyli tu z Ka­naanu. Obecnie znajdują się w Go­szen. 2 Spośród swoich braci wybrał pięciu i przyprowadził ich do fara­ona. 3 A faraon natychmiast zapytał braci Józefa, czym się zajmują. Na to oni: Pasterzami owiec i kóz są twoi słudzy. Tym samym zajmowali się już nasi ojcowie. 4 I dalej tak mówili do faraona: Przybyliśmy tu i pragnęlibyśmy tu osiąść jako cudzoziemcy. W Kanaanie zabrakło już pastwisk dla trzód sług twoich, bo dotkliwa klęska głodu nawie­dziła nasz kraj. Dlatego słudzy twoi chcieliby osiąść w Goszen. 5 Wtedy powiedział faraon do Józefa: Tak więc przyszli do ciebie twój ojciec i bracia. 6 Egipt stoi dla was otwo­rem. Pozwól twemu ojcu i braciom osiedlić się w najlepszej części tego kraju! Mogą osiąść w ziemi Goszen. A jeśli kilku z nich uznasz za dziel­nych ludzi, możesz im powierzyć troskę o moje trzody.

7 Potem przyprowadził Józef swego ojca i przedstawił go farao­nowi. Jakub pozdrowił faraona życzeniem błogosławieństwa, 8 a fa­raon tak przemówił do Jakuba: Ile masz lat? 9 Jakub odpowiedział na to faraonowi: Moje pielgrzymowa­nie trwa na ziemi sto trzydzieści lat. Niezbyt długie, ale pełne nieszczęść były lata mojego pielgrzymowania; nie dorównują one liczbą dni piel­grzy­mowaniu mojego ojca. 10 Poże­gnał Jakub faraona, życząc mu błogosławieństwa. 11 Potem Józef osiedlił swojego ojca i braci; wska­zał im tereny do zajęcia w Egipcie, w najżyźniejszej części tego kraju, to jest w krainie Ramzesa, zgodnie z poleceniem faraona. 12 Józef zao­patrywał swego ojca i swoich braci oraz wszystkich ich domowników w taką ilość chleba, jaka była pot­rzebna - stosownie do liczby dzieci.

 

Rządy Józefa w Egipcie: 47,13-26

13 W całym kraju nie było już żadnego pożywienia i głód bardzo dawał się [wszystkim] we znaki. Egipt i Kanaan były udręczone klęs­ką głodu do ostatecznoś­ci. 14 Wszel­kie pieniądze, które uzyskano ze sprzedaży zboża w Egipcie i w Ka­naanie, gromadził Józef i przeka­zywał do pałacu faraona. 15 W koń­cu zabrakło ludziom pieniędzy w Egipcie i w Kanaanie. Śpieszyli tedy do Józefa wszyscy Egipcjanie i mówili: Daj nam chleba! Czyż mamy konać na twoich oczach? Nie mamy już pieniędzy. 16 A Józef mówił do nich: Przypędźcie tu swoje bydło, a ja dam wam za nie chleba, skoro już nie macie pieniędzy. 17 Tak więc przypędzali do Józefa swoje stada, a on sprzedawał im chleb za konie, za stada owiec, kóz, wołów i osłów. I tak dostarczał owego roku ludziom chleba w za­mian za ich żywy dobytek. 18 Rok ten dobiegł końca, a w następnym roku przyszli i powiedzieli do niego: Nie zamierzamy ukrywać, że dawno już skończy­ły się nam pieniądze, a cały nasz żywy dobytek znalazł się w posiadaniu naszego pana. Nie pozostało już - jak pan nasz widzi to dobrze - nic prócz nas samych i naszych pól. 19 Dlaczegóż mamy ginąć na twoich oczach my sami i nasze pola? Bierz nas i nasze pola w zamian za chleb. My sami razem z naszymi polami chcemy być poży­teczni dla faraona. Daj nam tylko tyle ziarna, ile potrzeba do zasie­wów, a to wystarczy nam do przetr­wania i nasze pola nie będą leżały odłogiem. 20 Wykupił więc Józef dla faraona wszelką ziemię uprawną w całym Egipcie. Egipcjanie bowiem sprzedawali wszystkie swoje pola, gdyż zmuszał ich do tego głód. W ten sposób cały kraj stał się włas­nością faraona. 21 Wszystkich mie­szkańców zaś, od jednego krańca Egiptu do drugiego, [Józef] uczynił jego niewolnikami. 22 Nie wyku­py­wał tylko ziemi należącej do kap­łanów, gdyż kapłani mieli prawo do utrzymywania się z zasiłków fara­ona. Otrzymywali stałe zaopatrze­nie, które im zapewniał faraon. Dlatego nie potrzebowali sprzeda­wać swoich pól.

23 Wtedy powiedział Józef do całego ludu: Popatrzcie, nabyłem już dla faraona was samych i wasze pola. Macie tu ziarno, obsiewajcie wasze pola! 24 Ze zbiorów oddacie kiedyś jedną piątą faraonowi, ale cztery części pozostaną dla was na kolejne zasiewy i na chleb dla was oraz dla wszystkich waszych domo­wników i waszych dzieci. 25 Na to oni odrzekli: Uratowałeś nam życie. Jeśli znaleźliśmy łaskę w oczach naszego pana, to niech nam wolno będzie pozostać sługami faraona. 26 I tak ustanowił Józef prawo, obo­wiązujące w Egipcie aż do dnia dzi­siejszego, na mocy którego z każ­dego uprawianego pola piąta część zbiorów należy się faraonowi. Tylko uprawne pola kapłanów nie stano­wią własności faraona.

 

Ostatnia wola Jakuba: 47,27-48,22

27 Osiedli zatem Izraelici w Egip­cie, w ziemi Goszen. Zadomowili się tam, a że byli płodni, przybywało ich coraz więcej. 28 Jakub żył w Egipcie jeszcze siedemnaście lat, a gdy umierał, wszystkie dni jego życia wynosiły sto czterdzieści sie­dem lat. 29 A kiedy nadszedł czas jego śmierci, zawołał swojego syna Józefa i powiedział do niego: Jeżeli mi dobrze życzysz, to połóż mi rękę pod biodro na znak, że będziesz mi wierny i uszanujesz moją wiarę! Proszę cię, żebym nie został pocho­wany w Egipcie. 30 Kiedy umrę, za­bierz moje ciało z Egiptu i pochowaj je pomiędzy grobami moich ojców. A on powiedział: Zrobię wszystko tak, jak tego pragniesz. 31 Wtedy rzekł Jakub: Złóż mi na to przy­sięgę! I złożył mu tę przysięgę. Wtedy Izrael osunął się na wezgło­wie swego łoża.

48

1 Po jakimś czasie doniesiono Józefowi, że jego ojciec, Jakub, zachorował. Wziął tedy Józef ze sobą swoich obydwu synów, Manassesa i Efraima, 2 i kazał donieść Jakubowi: Przy­szedł do ciebie twój syn Józef. Izrael zebrał siły i podniósł się na łożu. 3 Wtedy powiedział Jakub do Józe­fa: Bóg Wszechmocny ukazał mi się w Luz, w Kanaanie, i zostawił mi swoje błogosławieństwo. 4 Powie­dział do mnie tak: Uczynię cię płod­nym i rozmnożę twoje potomstwo, i sprawię, że staniesz się ojcem bar­dzo wielu narodów, a ten kraj dam twojemu potomstwu na wieczną własność. 5 Dlatego obaj twoi syno­wie urodzeni w Egipcie są moimi potomkami. Efraim i Manasses są tak samo moimi [synami] jak Ruben i Symeon. 6 Natomiast całe potomstwo, które po nich za twoją sprawą przyszło na świat, będzie należeć do ciebie. Będą się nazy­wać według imion ich braci, zgod­nie z przypadającą im częścią ich dziedzictwa. 7 Kiedy wyruszałem z Paddan-Aram, w drodze zmarła mi, jeszcze w Kanaanie, Rachel. Byliśmy już bardzo niedaleko od Efrata. Pochowałem ją tam, przy drodze do Efrata, które nazywa się dziś Betlejem.

8 A zobaczywszy synów Józefa, Izrael zapytał: Kim są ci? 9 Na to rzekł do swego ojca Józef: To są synowie, którymi mnie Bóg obda­rzył. Wtedy powiedział Izrael: Niech przyjdą tu, to ich pobłogosławię. 10 Oczy Izraela poblakły już ze sta­rości i widział bardzo źle. Przywołał do siebie synów Józefa, ucałował ich i uściskał. 11 Potem powiedział Izrael do Józefa: Nie wierzyłem już, że będzie mi dane jeszcze kiedy­kolwiek ciebie oglądać, a oto Bóg sprawił, że patrzę teraz nawet na twoje potomstwo. 12 Józef kazał im powstać - bo klęczeli [przed Jaku­bem] - a oni [wstali i] pokłonili się aż do ziemi. 13 Potem polecił Józef stanąć Efraimowi po swojej prawej, a po lewej stronie Izraela, Manas­sesowi zaś po swojej lewej, a po pra­wej stronie Izraela, i tak przypro­wadził ich do niego. 14 Izrael wycią­gnął prawą rękę i położył ją na głowie Efraima, chociaż ten był młodszy, a lewą rękę wyciągnął i krzyżując z prawą, położył na głowie Manassesa, choć Manasses był pierworodnym. 15 I błogosławił Józefa, mówiąc:

Bóg, przed którym kroczyli / swoimi drogami nasi ojcowie, Abraham i Izaak, / Bóg, który był od początku i jest / aż do dzisiaj moim stróżem,

16 Anioł, który mnie ratował od wszelkich nieszczęść - / niech błogosławi tych młodzieńców! / Niech przez nich dalej trwa imię moje, / a także imiona moich ojców, Abrahama i Izaaka! / Niech się zaroi od nich jak od ryb w wodzie!

17 Kiedy Józef zobaczył, że jego ojciec położył swoją prawą rękę na głowie Efraima, obruszył się, poch­wycił rękę ojca, usiłując ją zabrać znad głowy Efraima i położyć na głowie Manassesa. 18 Powiedział przy tym do Izraela: Nie tak, ojcze! Ten drugi jest pierworodnym; połóż swoją prawą rękę na jego głowie! 19 Ale jego ojciec nie chciał tego uczynić. Powie­dział: Wiem, mój synu, wiem; on, ten właśnie stanie się ojcem całego narodu, on też bę­dzie wielki. Lecz jego młodszy brat będzie jeszcze większy niż on, a jego potomkowie dadzą początek mnós­twu narodów. 20 I tego dnia powta­rzał nad nimi swoje błogosławień­stwo, mówiąc:

W imię twoje Izrael będzie / udzielał błogosławień­stwa i tak będzie mówił: / Niech Bóg uczyni ci tak jak / Efraimowi i Manassesowi.

21 Tak więc sam Izrael wysunął Efraima przed Manassesa. Potem powiedział do Józefa: Oto ja muszę już umierać, ale Bóg będzie z wami i sprowadzi was na powrót do kraju waszych ojców. 22 Tobie daję o jedną wyżynę więcej niż twoim braciom. Daję ci to, co za pomocą mojego mie­cza i łuku wydarłem z rąk Amo­rytów.

 

Błogosławieństwa Jakuba: 49,1-27

49

1 Jakub przywołał do siebie swoich synów i powiedział do nich tak: Zbierzcie się tu razem. Chcę wam powiedzieć, co was cze­ka w przyszłości.

2 Zejdźcie się razem, synowie Jakuba, / i posłuchajcie Izraela, / posłuchajcie ojca waszego!

3 Ruben, mój pierworodny! / Tyś moją mocą i pierwszym owocem mojej męskiej siły, / większy od innych dumą, większy mocą,

4 gotujący się jak [wrząca] woda. / Ale nie będziesz pierwszy, / bo wszedłeś do łoża swojego ojca / i zbezcześciłeś wtedy moje łoże.

5 Symeon i Lewi, bracia! / Ich miecze są narzędziami gwałtu.

6 Nie mogę przynależeć do ich grona, / nie przylgnę sercem do ich knowań. / Bo w swoim gniewie mordowali ludzi, / a dla zwykłej swawoli / ranili nierozumnie zwierzęta.

7 Niech będzie przeklęty ich gniew, / bo tak bardzo gwałtowny! / [Niech będzie przeklęta] ich gwał­towność, / co wiedzie do okrucieństwa! / Podzielę ich w Jakubie, / rozproszę w Izraelu.

8 Judo, będą cię wysławiać twoi bracia, / gdyż twoją ręką trzymasz / za kark twoich wrogów, / a synowie twojego ojca / na twarz przed tobą padają.

9 Judo, lwie młody! / Dzięki zdobytym łupom / stałeś się potężny, mój synu. / Czai się, jest gotowy zawsze do skoku jak lew, / jak [rozdrażniona] lwica. / Któż się odważy / jeszcze go drażnić?

10 Berła nikt Judy nie pozbawi, / nikt nie zabierze laski pasterskiej / spomiędzy jego kolan, / dopóki nie przyjdzie ten, / do którego ona należy / i któremu będą poddane w posłuszeństwie narody.

11 Przywiąże on mocno / w winnicy swoje juczne zwierzę, / swojego osła u winnych latorośli. / Swoje szaty będzie prał w winie, / swój płaszcz - we krwi winnych jagód.

12 Od wina będą mu błyszczeć oczy, / białe będą jak mleko jego zęby.

13 Zabulon osiadł nad brzegiem morza, / tam gdzie dobijają okręty, / a jego krańce sięgają Sydonu.

14 Issachar, jak osioł o silnych kościach, / wyleguje się zadufany w moc swoją.

15 Już się przekonał, jak błogi jest spokój, / jak życzliwy mu kraj cały. / Ale i on ugnie się pod brzemieniem / i będzie jak niewolnik zmuszany do pracy.

16 Dan będzie sędzią dla swojego narodu / jako jeden ze szczepów izraelskich.

17 Będzie on jak wąż czyhający na drodze, / jak żmija jadowita na ścieżce, / która kąsa pęciny konia / i sprawia, że jeździec spada na ziemię.

18 Tylko na Twoją pomoc / czekam, o Panie.

19 Gad będzie celem napaści zbójów, / ale on będzie atakował ich pięty.

20 Aser wsławił się tłustością pokarmów, / od niego pochodzą królewskie przysmaki.

21 Neftali jest jak łania na wolności, / potrafi wypo­wiadać pełne wdzięku słowa.

22 Józef, latorośl już owocująca, / jak drzewo nad źródłem / wydające owoce albo jak pęd winorośli / pnący się po murze.

23 Prześladują go i nękają, / i mierzą w niego strza­łami.

24 Jego łuk jest mocno napięty, / ramiona wyciągnięte i dłonie. / Siła jego pochodzi z mocy Jakuba, / od Jakuba wywodzi się pasterz, skała Izraela,

25 od Boga twojego ojca. / On będzie cię wspierał. / Bóg Wszechmocny będzie ci błogosławił / błogo­­sła­wieństwem z niebios wysokich, / błogosławień­stwem z otchłani głębokich, / błogosławieństwem piersi i łona.

26 Błogosławieństwo od twego ojca przewyższa / błogosławieństwo najstarszych pagórków / i pragnienia odwiecznych wzniesień. / Niech takie błogosławieństwo / zstąpi na głowę Józefa, / na głowę najgodniejszego / pośród jego braci.

27 Beniamin jest jak wilk drapieżny; / rozszarpuje swą zdobycz co ranka, / a wieczorem rozdziela / to, co upolował.

 

Śmierć i pogrzeb Jakuba: 49,28-50,13

28 Wszyscy wyliczeni tu - to przywódcy dwunastu szczepów izraelskich. Tak mówił do nich ojciec ich, gdy im błogosławił. Przy­chodzili do niego, a on każdego obdarzał stosownym błogosławień­stwem. 29 Ponadto wydał im nastę­pujące polecenie: Odcho­dzę, aby połączyć się z moimi przodkami. Pochowajcie mnie obok moich ojców w jaskini, która znajduje się na polu Chetyty Efrona, 30 w pie­czarze na polu Makpela, niedaleko Mamre w Kanaanie. Pieczarę tę, ra­zem z całym polem, kupił Abraham od Efrona Chetyty jako grób na włas­ność i przezna­czył na cho­wa­nie swoich zmarłych. 31 Pochowano już tam Abrahama i jego żonę Sarę oraz Izaaka i jego żonę Rebekę; pochowano tam także Leę. 32 Całe pole, razem ze znajdującą się na nim jaskinią, kupione od Chetytów, przeszło na naszą własność.

33 Wydawszy takie polecenie swoim synom, Jakub podciągnął swoje nogi na łoże i wkrótce skonał, odchodząc w ten sposób do swoich przodków.

50

1 Wtedy Józef pochylił się nad swoim ojcem, płakał i całował go. 2 Potem wydał polece­nie lekarzom, którzy pozostawali pod jego władzą, aby zabalsamo­wali [ciało] jego ojca. Lekarze zaczęli tedy balsamować Izraela. 3 Po­trze­bowali na to czterdziestu pełnych dni - tak długo trwało balsamo­wanie; natomiast opłakiwano śmierć Jakuba w Egipcie aż przez siedemdziesiąt dni. 4 A kiedy już minęły dni żałoby, powiedział Józef do ludzi z otoczenia faraona: Jeżeli jesteście mi życzliwi, to zechciejcie przekazać faraonowi następującą sprawę: 5 Mój ojciec kazał mi naj­pierw złożyć przysięgę, a potem po­wiedział: Ja już wkrótce umrę. Pochowacie mnie w grobie, który sobie już przygotowałem w Ka­na­anie; tam mnie pochowacie! Chciał­bym więc się tam teraz udać i po­chować mego ojca. Potem wrócę tu znowu. 6 Odpowiedział faraon: Idź i pochowaj twojego ojca, tak jak mu to poprzysiągłeś.

7 Wyruszył więc Józef, aby pog­rzebać swego ojca. Towarzyszyli mu wszyscy dworzanie faraona, starsi jego dworu i cała starszyzna egip­ska; 8 ponadto wszyscy domownicy Józefa, jego bracia, a także wszyscy domownicy jego ojca. W Goszen zostały tylko dzieci, owce, kozy i bydło. 9 Wozy i jeźdźcy również ruszyli w drogę, tak że utworzyła się wielka karawana. 10 Kiedy przy­byli do Goren-Haatad, położonego po drugiej stronie Jordanu, odpra­wili tam bardzo uroczysty obrzęd żałobny. Opłakiwanie zmarłego ojca trwało siedem dni. 11 Miesz­kańcy tamtejszych okolic, Kananej­czycy, przypatrując się uroczys­tościom żałobnym w Goren-Haatad, mówili: Prawdziwie nie­zwykła jest ta żałoba Egipcjan. Dlatego miejscowości tej nadano nazwę Abel-Misraim [to znaczy: smutek egipski]. Znajduje się ona po drugiej stronie Jordanu.

12 Synowie Jakuba uczynili za­tem ze swoim ojcem tak, jak sobie życzył. 13 Przenieśli go do Kanaanu i pochowali w grocie leżącej w oko­licach Mamre na polu Makpela, kupionym na własność przez Abra­hama od Chetyty Efrona i przez­naczonym na chowanie zmarłych.

 

Ostatnie lata i śmierć Józefa: 50,14-26

14 Pochowawszy ojca, Józef wrócił do Egiptu, a z nim jego bracia oraz wszyscy, którzy brali udział w pogrzebie Jakuba.

15 A po śmierci ojca bracia Józefa zaczęli mówić między sobą: Oby tylko Józef nie okazał się teraz mściwy wobec nas i nie zechciał nam odpłacić złem za zło, które myśmy mu wyrządzili. 16 Dlatego też przekazali Józefowi taką wiado­mość: Twój ojciec, zanim umarł, wydał nam takie polecenie: 17 Po­wiedzcie Józefowi: Przebacz twoim braciom ich przestępstwa i winy. Rzeczywiście dopuścili się wielkiego zła wobec ciebie. Ale przebacz winy sługom Boga twojego ojca! Gdy Józef to usłyszał, nie mógł się pows­trzymać od płaczu. 18 Wtedy jego bracia sami przyszli do niego, upa­dli przed nim na twarz i powie­dzieli: Oto jesteśmy tu i pragniemy zostać twoimi niewolnikami. 19 Ale Józef odpowiedział im: Nie bójcie się! Czyż ja mam zastępować wam Boga? 20 Wy mieliście, co prawda, wobec mnie złe zamiary, ale Bóg od początku chciał przez wasze postę­powanie doprowadzić do dobra, które dziś wszyscy widzimy: oto ocalał wielki naród. 21 Tak więc nie bójcie się. Będę miał w opiece was i wasze dzieci. Tak ich pocieszał, przemawiając do nich bardzo ser­decznie.

22 Józef pozostawał nadal w Egip­cie, a z nim wszyscy domow­nicy jego ojca. Dożył stu dziesięciu lat, 23 oglądał synów i wnuków Efra­ima. Również na kolanach Józefa rodziły się dzieci Makira, syna Manassesa. 24 Pewnego dnia powie­dział Józef do swoich braci: Ja już wkrótce umrę, ale Bóg wejrzy na was i wywiedzie was z tego kraju, a zaprowadzi do krainy, którą po­przysiągł dać w posiadanie Abraha­mowi, Izaakowi i Jakubowi. 25 Potem kazał im złożyć przysięgę, że gdy Bóg wejrzy na nich, zabiorą stąd jego kości. 26 Umarł Józef mając sto dziesięć lat. Ciało jego zabalsamowano i złożono do grobo­wca w Egipcie.

Potomkowie Jakuba w Egipcie: 1,1-22

1

1 Oto imiona potomków Izraela, którzy ze swoimi rodzinami, wspólnie z Jakubem, przybyli do Egiptu: 2 Ruben, Symeon, Lewi, Juda, 3 Issachar, Zabulon i Benia­min, 4 Dan, Neftali, Gad i Aser. 5 Wszystkich potomków Jakuba było siedemdziesięciu. Józef zaś już wcześniej znalazł się w Egipcie.

6 Potem umarł Józef, a także wszyscy jego bracia. Z czasem wy­marło całe tamto pokolenie. 7 Lecz synowie Izraela byli bardzo płodni, tak że w całym kraju wielu było ich potomków. Rozmnażali się, umac­niali się coraz bardziej i zaludnili cały kraj.

8 Tymczasem w Egipcie doszedł do władzy król, który Józefa już nie znał. 9 Zwrócił się on do swojego lu­du z taką odezwą: Popatrzcie tylko! Izraelici stali się już narodem i wię­kszym, i silniejszym niż my sami. 10 Miejcie to na uwadze! Musimy się wspólnie zastanowić, co powin­niś­my zrobić, żeby ich wciąż nie przy­bywało. Jeśli bowiem wybuchnie jakaś wojna, mogą się przyłączyć do naszych wrogów, walczyć przeciw­ko nam i tak ostatecznie opanować nasz kraj. 11 Ustanowiono tedy nad nimi nadzorców, którzy mieli za zadanie wyniszczać ich uciążliwymi pracami. Kazano Izraelitom budować miasta Pitom i Ramses na składy towarów dla Faraona. 12 Lecz im bardziej ich uciskano, tym szybciej rozmnażali się i rośli w siłę, a to budziło w następstwie coraz większą nienawiść Egipcjan do nich. 13 Zmuszali [więc] Izraelitów do robót coraz cięższych. 14 Życie Izraelitów stawało się z dnia na dzień trudniejsze z powodu wyczer­pujących prac przy glinie i cegle oraz na skutek różnych uciążliwych zajęć na polach. Zmuszano ich do najcięższych robót niewolniczych.

15 Do dwu położnych hebraj­skich - jedna nazywała się Szifra, a druga Pua - tak powiedział król egipski: 16 Gdy kobiety hebrajskie będą rodziły, a wy będziecie przy ich porodach, uważajcie na płeć nowo­rodków: jeśli będzie to chłopiec, to róbcie tak, żeby umarł; jeśli dziew­czynka - pozostawcie ją przy życiu. 17 Ale położne, powodowane bojaź­nią Bożą, nie posłuchały króla egip­skiego i wszystkie dzieci zo­stawiały przy życiu. 18 Wtedy król egipski kazał sprowadzić do siebie położne i zapytał je: Dlaczego tak postępu­jecie i zostawiacie przy życiu wszys­tkie dzieci? 19 A położne odpowie­działy faraonowi: Kobiety hebra­jskie rodzą nie tak jak Egipcjanki, lecz tak jak matki zwierząt: kiedy zjawia się położna, matka jest już po porodzie. 20 Bóg był wyraźnie po stronie położnych. I dlatego pom­nażali się Izraelici coraz bardziej i stawali się coraz silniejsi. 21 Ponie­waż położne kierowały się bojaźnią Bożą, również je pobłogosławił Bóg potomstwem. 22 Wtedy faraon wy­dał całemu ludowi taki oto nakaz: Wszystkie dzieci płci męskiej, wy­dane na świat przez niewiasty Heb­rajskie, mają być zaraz po urodze­niu wrzucone do Nilu. Dzieci płci żeń­skiej można pozostawić przy życiu.

Narodziny i początek dziejów Mojżesza: 2,1-15

2

1 Pewien mąż z pokolenia Lewiego wziął sobie za żonę niewiastę z tego samego pokolenia. 2 Stała się ona brzemienna i urodziła mu syna. Zobaczywszy, że było to bar­dzo piękne dziecko, ukrywała je przez trzy miesiące. 3 Kiedy już nie mogła go dłużej ukrywać, wzięła kosz upleciony z łodyg papirusów, pokryła go żywicą i smołą, włożyła weń dziecko i umieściła w zaro­ś­lach na brzegu Nilu. 4 Jego siostra stała w pobliżu i ob­serwowała, co się będzie działo.

5 W pewnej chwili przyszła, aby się wykąpać w Nilu, córka faraona. Jej służące przechadzały się tym­czasem wzdłuż Nilu. Nagle córka faraona zobaczyła pośród sitowia kosz. Kazała tedy służącej przy­nieść kosz, 6 a gdy go odkryła, uj­rzała płaczące w nim dziecko. Wzruszyła się szczerze i powie­dzia­ła: To dziecko hebrajskie. 7 Wtedy siostra tego niemowlęcia powie­działa do córki faraona: Jeśli chcesz, to pójdę do kobiet hebraj­skich i sprowadzę jedną z nich, żeby nakarmiła dziecko. 8 Córka faraona odrzekła: Dobrze, idź! Po­szła tedy dziewczyna i sprowadziła matkę niemowlęcia. 9 A córka fara­ona powiedziała do niej: Weź to dziecko i karm je własną piersią. Ja ci to wynagrodzę. Wzięła więc kobieta dziecko i karmiła je. 10 Gdy chłopiec już nieco podrósł, oddała go z powrotem córce faraona. A ta przyjęła go jak własnego syna, nadała mu imię "Mojżesz", bo jak powiedziała: Wydobyłam go z wody.

11 Lata płynęły i Mojżesz stał się z czasem dojrzałym mężczyzną. Pewnego dnia przyszedł do swoich braci i zastał ich przy bardzo cięż­kiej pracy. Zobaczył też, jak pewien Egipcjanin znęcał się nad jednym Hebrajczykiem, jego współziom­kiem. 12 Mojżesz rozejrzał się na wszystkie strony, a kiedy się prze­konał, że nie ma tam nikogo więcej, zabił Egipcjanina i zagrzebał jego ciało w piasku.

13 Kiedy następnego dnia znów przyszedł do swoich, zobaczył, jak dwaj Hebrajczycy kłócili się ze sobą. I rzekł do tego, który wydawał mu się winnym: Dlaczego znęcasz się nad swoim bratem? 14 A on odpo­wiedział: A któż to ustanowił cię naszym nadzorcą i sędzią? Czy myślisz, że uda ci się zgładzić i mnie, tak jak zgładziłeś owego Egipcjanina? Przeraził się Mojżesz i pomyślał: A więc wszystko się wydało! 15 Faraon dowiedział się o wszystkim i polecił zabić Mojże­sza, ale ten uciekł. Mojżesz posta­nowił osiąść w Madianie i zatrzymał się tam przy pewnej studni.

Pobyt Mojżesza w Madianie: 2,16-22

16 A miejscowy kapłan madia­nicki miał siedem córek. Przyszły one pewnego dnia [do tej studni], aby napełnić naczynia na wodę i napoić trzody swego ojca. 17 Lecz oto nadeszli pasterze i chcieli je stamtąd odpędzić. Powstał tedy Mojżesz, przyszedł im z pomocą i napoił ich trzody. 18 A kiedy wróciły do swego ojca Reuela, on zapytał je: Dlaczego to tak szybko wróci­łyście dzisiaj? 19 A one opowiedziały, jak to pewien Egipcjanin wziął je w obronę przed pasterzami i jak następnie sam zaczerpnął wody i napoił ich trzody. 20 Wtedy zapytał Reuel swoje córki: Gdzież jest ten człowiek? Dlaczego tam go zosta­wiłyście? Sprowadźcie go tu i zap­roście do stołu! 21 Mojżesz postano­wił pozostać u tego czło­wieka, a ten dał mu za żonę swoją córkę Seforę. 22 A gdy ona urodziła mu syna, na­dał mu imię Gerszom, bo mówił sobie: Jestem cudzoziemcem w ob­cym kraju.

Powołanie Mojżesza: 2,23-4,17

23 Po wielu latach zmarł król egipski. Izraelici nadal cierpieli pod jarzmem niewolniczych robót. Bar­dzo więc narzekali na swój los, a ich błaganie o pomoc dochodziło aż do Boga. 24 I wysłuchał Bóg ich wołania i wspomniał na swoje przy­mierze z Abrahamem, Izaakiem i Jakubem. 25 Wejrzał Bóg na synów Izraela i ulitował się nad nimi.

3

1 Mojżesz był pasterzem trzód swego teścia, Jetro, kapłana madianickiego. Pewnego dnia, kiedy pędząc trzody przez step, zna­lazł się u stóp góry Bożej Horeb, 2 ukazał mu się anioł Pański w og­nistych płomieniach, które wydo­bywały się z ciernistego krzaka. [Mojżesz] przypatrywał się płoną­cemu krzakowi, który co prawda płonął, ale się nie spalał. 3 Powie­dział sobie Mojżesz: Muszę podejść bliżej i zobaczyć to wszystko dok­ładniej. Czemu ten krzak się nie spala, chociaż płonie?

4 Kiedy Jahwe zobaczył, że Mojżesz zbliża się, aby się dok­ład­niej przyjrzeć [płomieniom], zawołał do niego z samego środka krzaka: Mojżeszu, Mojżeszu! A on odpowie­dział: Jestem tu! 5 Pan powiedział: Nie podchodź bliżej! Zdejmij twoje obuwie, bo miejsce, na którym sto­isz, jest święte. 6 I dalej tak mówił: Ja jestem Bogiem twojego ojca, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. Mojżesz zasłonił sobie tedy twarz, gdyż bał się spo­glądać wprost na Boga.

7 Wtedy Pan powiedział: Widzia­łem ucisk mojego ludu w Egipcie, słyszałem też głośne narzekanie na jego ciemiężycieli. Wiem, jak bardzo cierpią. 8 Zstą­piłem tu, ażeby ich wyrwać z rąk Egipcjan i wpro­wadzić do pięknego, rozległego kraju; do krainy płynącej mlekiem i miodem, do ziemi Kananejczyka, Chetyty, Amoryty, Peryzzyty, Chiwwity i Je­buzyty. 9 Teraz oto doszło do Mnie głośne wołanie Izraelitów i sam widziałem, jak ich Egipcjanie uciskali. 10 Idź przeto do faraona i wyprowadź Izraelitów, naród mój, z Egiptu. 11 Ale Mojżesz odpowie­dział: A kimże ja jestem, że miałbym iść do faraona i wyprowadzić z Egiptu Izraelitów? 12 Lecz Bóg na to: Ja jestem z tobą i Ja cię posy­łam. Natomiast znakiem dla ciebie będzie to, że gdy wyprowadzisz twój lud z Egiptu, na tej górze oddacie cześć Bogu.

13 Wtedy powiedział Mojżesz do Boga: Dobrze, pójdę do Izraelitów i powiem im: Przysłał mnie do was Bóg ojców waszych. Wtedy oni z pe­wnością zapytają mnie, jak się ów Bóg nazywa. Co mam im odpowie­dzieć? 14 Rzekł Bóg do Mojżesza: Ja jestem Tym, który jest. I dodał: Po­wiesz Izraelitom tak: Posłał mnie do was Ten, który siebie nazywa "Ja jestem Tym, który jest". 15 Powie­dział Bóg także do Mojżesza: Po­wiesz nadto Izraelitom: Jahwe, Bóg waszych ojców. Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Jakuba, posłał mnie do was i powiedział: Takie jest moje imię na wieki i tak mają Mnie nazy­wać wszystkie pokolenia. 16 Idź, zwołaj całą starszyznę Izraela i powiedz im: Jahwe, Bóg waszych ojców, Bóg Abrahama, Izaaka i Ja­kuba, ukazał mi się i powiedział: Z wielkim bólem patrzyłem na was widząc, jak was dręczono w Egipcie. 17 Dlatego postanowiłem uwolnić was od tej udręki i wyprowadzić z Egiptu, i wprowadzić do kraju Kananejczyków, Chetytów, Amory­tów, Peryzzytów, Chiwwitów i Jebu­zytów; do ziemi płynącej mlekiem i miodem. 18 Kiedy oni już usłuchają twoich słów, weź ze sobą całą star­szyznę Izraela, idźcie do króla egip­skiego i powiedzcie mu tak: Objawił się nam Jahwe, Bóg Hebrajczyków. Chcielibyśmy teraz wyruszyć w trzydniową podróż na pustynię, aby złożyć ofiary Jahwe, naszemu Bogu. 19 Wiadomo, że król egipski nie uczyni zadość waszej prośbie, ale mocą moją zostanie do tego zmuszony. 20 Dopiero wtedy, gdy wyciągnę rękę przeciw Egipcjanom i dotknę ich mocą wszystkich mo­ich cudów, których na ich oczach dokonam, pozwoli wam wyjść. 21 Sprawię też, że Egipcjanie okażą temu ludowi wiele życzliwości, tak iż nie wyruszycie w drogę z pustymi rękami. 22 Każda kobieta będzie miała prawo zażądać od swojej są­siadki albo pani domu srebrnych przedmiotów i szat. Strojąc nimi waszych synów i wasze córki, ogra­bicie Egipcjan.

4

1 Mojżesz odpowiedział: Lecz co będzie, jeśli oni mi nie uwierzą i nie usłuchają mnie, tylko powie­dzą: Jahwe wcale ci się nie objawił? 2 Na to rzekł mu Pan: Co masz w ręku? A on odpowiedział: Laskę. 3 Wtedy powiedział Pan: Rzuć ją na ziemię! I rzucił Mojżesz laskę na ziemię. Laska zamieniła się w węża, a Mojżesz aż cofnął się z przeraże­nia. 4 Ale Pan powiedział do niego: Wy­ciągnij rękę i chwyć węża. Wy­ciągnął więc Mojżesz rękę i chwycił węża, który znów stał się w jego ręku zwykłą laską. 5 [Na to Pan rzekł:] Muszą ci uwierzyć, że ukazał ci się Jahwe, Bóg ich ojców, Bóg Abrahama, Izaaka i Bóg Jakuba.

6 I tak mówił do niego dalej: Włóż twoją rękę w zanadrze! [Moj­żesz] włożył tam rękę, a gdy ją wyjął, cała była pokryta trądem białym jak śnieg. 7 A Pan powiedział: Włóż jeszcze raz twoją rękę w zanadrze! Włożył tam ponownie rękę, a kiedy ją wyjął, była znów zdrowa jak pozostałe ciało. 8 [Na to Pan rzekł:] Jeśli ci nie uwierzą i nie przekona ich ten pierwszy znak, powinni uwie­rzyć zobaczywszy drugi. 9 A jeśli nie uwierzą nawet po tych dwóch znakach i nie dadzą się prze­konać, to weźmiesz trochę wody z Nilu i wylejesz na suchą ziemię! Woda, którą zaczerpniesz z Nilu, po wylaniu na ziemię stanie się krwią.

10 Wtedy Mojżesz powiedział do Pana: Ale, Panie mój, od wczoraj, a raczej od przedwczoraj, a dokład­nie od momentu, gdy zacząłeś roz­mawiać z Twoim sługą, sługa twój nie może mówić, jak należy. Moje usta i mój język stały się na pół zdrętwiałe. 11 Odpowiedział na to Pan: Kto dał człowiekowi usta? Kto czyni go głuchym albo niemym? Kto sprawia, że widzi on lub nie widzi? Otóż, Ja, Pan! 12 Idź tedy! Ja będę przy twoich ustach i powiem ci, co będziesz miał mówić. 13 Ale Mojżesz odpowiedział: Panie mój! Poślij może jednak kogoś innego!

14 Wtedy rozgniewał się Pan na Mojżesza i powiedział: Masz prze­cież brata, lewitę Aarona. Wiem, że potrafi on mówić dobrze. Właśnie w tej chwili wychodzi ci naprzeciw. Z pewnością bardzo się ucieszy, kiedy cię zobaczy. 15 Porozmawiaj z nim, włóż w jego usta twoje słowa, a Ja będę zarówno przy twoich, jak i przy jego ustach. Ja też powiem wam, co powinniście czynić. 16 Tak więc on będzie za ciebie przemawiał do ludu. On będzie twoimi ustami, a ty będziesz jakby jego Bogiem. 17 Weź do ręki tę laskę, bo z jej po­mocą będziesz dokonywał znaków.

Powrót Mojżesza do Egiptu: 4,18-31

18 Po tym wszystkim wrócił Moj­żesz do swojego teścia, Jetro, i po­wiedział: Chciałbym udać się do moich braci, którzy są w Egipcie. Chcę zobaczyć, czy jeszcze żyją. Jetro odpowiedział: Dobrze, idź w pokoju.

19 Pan powiedział do Mojżesza w Madianie: Wstań i udaj się znów do Egiptu, bo pomarli już wszyscy, którzy czyhali na twoje życie. 20 Wziął tedy Mojżesz swoją żonę i swoich synów, usadowił ich na ośle i ruszył w drogę powrotną do Egiptu, trzymając w ręku Bożą laskę.

21 Jahwe powiedział do Moj­żesza: I podczas całej podróży, i kie­dy już znajdziesz się w Egipcie, miej ciągle przed oczyma owe cuda. W twoje ręce złożyłem moc ich czy­nienia. Nie zawahaj się ich dokonać na oczach faraona. A Ja sprawię, że nieczułe stanie się jego serce i nie będzie się on zgadzał na wyj­ście ludu. 22 Wtedy powiesz farao­nowi: Oto, co mówi Jahwe: Izrael jest moim pierworodnym synem. 23 Pozwól tedy wyjść stąd mojemu synowi, aby mógł oddawać Mi cześć. Jeżeli nie pozwolisz mu wyjść, wtedy Ja zgładzę twojego pierworodnego syna.

24 W czasie drogi, gdy odpoczy­wali na pewnym miejscu, przystąpił Pan do Mojżesza i chciał go zabić. 25 Sefora wzięła ostry kamyk i ob­rzezała swojego syna. Potem odcię­tym napletkiem swojego syna dot­knęła nóg Mojżesza i powiedziała: Jesteś dla mnie oblubieńcem krwi. 26 Wtedy odstąpił od nich [Jahwe]. Oblubieńcem krwi nazwała go z po­wodu obrzezania.

27 Jahwe powiedział do Aarona: Wyjdź na pustynię, aby spotkać się z Mojżeszem. Wyszedł na pustynię, aby spotkać się z Mojżeszem. Wy­szedł tedy i spotkał go u stóp Góry Bożej. Ucałował go, 28 a Mojżesz opowiedział Aaronowi o poleceniu, z jakim wysłał go Jahwe, oraz o cu­dach, których z mocy Jahwe ma dokonać. 29 Poszli zatem Mojżesz z Aaronem i zgromadzili całą star­szyznę Izraela. 30 Aaron powtórzył w ich obecności wszystko, co Jah­we powiedział do Mojżesza, a Moj­żesz uczynił wszystkie owe znaki na oczach ludu. 31 I uwierzył lud. A gdy usłyszeli, że Jahwe ulitował się nad Izraelitami, gdy widział ich udręcze­nie, skłonili się nisko i upadli przed Nim na twarz.

Mojżesz po raz pierwszy u faraona: 5,1-19

5

1 Potem Mojżesz z Aaronem przyszli do faraona i powiedzie­li: Tak oto mówi Jahwe, Bóg Izraela: Pozwól mojemu ludowi wyjść z Egiptu, aby mógł na pustyni urzą­dzić święto ku mojej czci. 2 Faraon rzekł na to: A któż to jest ów Jahwe, żebym musiał go słuchać i wypu­ścić Izraelitów? Ja nie znam żad­nego Jahwe i wcale nie zamierzam wypuścić Izraelitów. 3 Wtedy oni odpowiedzieli: Ukazał się nam Bóg Hebrajczyków. Chcielibyśmy teraz udać się w trzydniową podróż na pustynię i złożyć tam ofiarę nasze­mu Bogu, żeby już więcej nie zsyłał na nas żadnej zarazy ani wojny. 4 A król egipski odpowiedział na to: Dlaczego to Mojżesz i Aaron chcą doprowadzić ludzi do tego, żeby nic nie robili? Precz mi stąd! Wszyscy do swoich zajęć! 5 I dodał: Tyle ludzi przebywa w tym kraju, a wy wszyst­kich chcecie odwieść od pracy?

6 Jeszcze tego samego dnia wy­dał faraon nadzorcom robót i pisa­rzom takie oto polecenie: 7 Od dziś nie będziecie już dostarczać lu­dziom słomy do wyrabiania cegły. Mają sami chodzić i zaopatrywać się w słomę. 8 Ale liczba cegieł, które powinni wykonać, ma być taka sama jak dotychczas. Niczego nie zmniejszajcie! Ogarnęło ich bowiem lenistwo i dlatego wołają: Chcieli­byśmy pójść i złożyć ofiarę naszemu Bogu. 9 Gdy praca stanie się bar­dziej wyczerpująca, ludzie będą cią­gle zajęci i nie będą dawali pos­łuchu czczej gadaninie. 10 Poszli tedy nadzorcy robót i pisarze do ludzi i powiedzieli: Według rozkazu faraona od dziś nie będzie się wam dostarczać słomy. 11 Musicie cho­dzić i sami się w nią zaopatrywać, gdzie tylko będzie można. Jednakże liczba cegieł, jakie macie wykonać, nie może być mniejsza. 12 Rozeszli się zatem ludzie po całym Egipcie, żeby szukać słomy. 13 Nadzorcy robót ponaglali ich, mówiąc: Mu­sicie wykonać codziennie tyle samo cegieł co i wtedy, gdy słoma była wam dostarczana. 14 Nadzorcy ro­bót faraona dręczyli też wyznaczo­nych przez siebie pisarzy izra­el­skich, mówiąc: Dlaczego to za­rów­no wczoraj, jak i dziś nie wykona­liście jeszcze ustalonej uprzednio ilości cegieł? 15 Poszli tedy pisarze izraelscy do faraona i zaczęli się uskarżać mówiąc: Dlaczego tak traktujesz twoje sługi? 16 Nie dos­tarcza się twoim sługom słomy, a ciągle im się mówi: Róbcie cegłę! Popatrz, jak znęcają się nad twoimi sługami, a mówi się przy tym, że to lud jest winien. 17 Ale on odpowie­dział: Ogarnęło was lenistwo, zwy­kłe lenistwo, i właśnie dlatego mówicie: Chcemy iść i złożyć ofiarę Jahwe. 18 Precz mi stąd! Wracajcie do roboty. Słomy nie będzie się wam dostarczać, a cegieł musicie wykonywać taką samą liczbę jak przedtem. 19 Tak więc pisarze izra­elscy znaleźli się w położeniu bar­dzo trudnym z powodu owego oś­wiadczenia, że ilość codziennie wyrabianych cegieł nie może zostać zmniejszona.

Narzekania Mojżesza i obietnica Jahwe: 5,20-6,13

20 Wracając od faraona, spotkali Mojżesza i Aarona, którzy właśnie na nich czekali. 21 Powiedzieli im pisarze: Sam Jahwe powinien się tu zjawić i dokonać sądu nad wami za to, że naraziliście nas na nie­łas­kę faraona i jego dworzan, wkłada­jąc przez to w ich ręce miecz, od którego wypadnie nam zginąć. 22 Wtedy zwrócił się Mojżesz do Jah­we i powiedział: Panie mój, dlaczego postępujesz tak okrutnie z Twoim ludem? Po co mnie tu przysłałeś? 23 Od czasu gdy przybyłem do fara­ona, żeby występować w Twoim imieniu, traktuje on ten naród jesz­cze gorzej, a Ty nie przychodzisz swojemu ludowi z pomocą.

6

1 A Jahwe tak odpowiedział Mojżeszowi: Zaraz zobaczysz, co uczynię faraonowi. Zmuszony mocną prawicą pozwoli im wyjść, a co więcej - pod przymusem silnej ręki on sam, i to wkrótce, wywiedzie ich ze swojego kraju.

2 Mówiąc dalej do Mojżesza, Bóg powiedział: Ja jestem Jahwe. 3 To Ja objawiłem się Abrahamowi, Izaakowi, Jakubowi jako Bóg wszechmocny, ale nie dałem im poznać, co znaczy moje imię, Jah­we. 4 Zawarłem z nimi również moje przymierze i obie­całem dać im na własność ziemię kananejską, tę ziemię, na której zamieszkiwali jako cudzoziemcy. 5 A potem słyszałem, jak Izraelici się uskarżali, że Egip­c­janie traktują ich jak niewolników. Wtedy wspomniałem na moje przy­mierze. 6 I dlatego powiedz Izrae­litom: Ja jestem Jahwe. Ja was uwolnię od ciężkiej pracy dla Egip­cjan i wyprowadzę z tej niewoli. Wybawię was moją wyciągniętą prawicą po dokonaniu bardzo suro­wego sądu nad nimi. 7 Wy będziecie moim ludem, a Ja będę waszym Bogiem. Nie wolno wam zapo­mi­nać, że Ja jestem Jahwe, wasz Bóg, który was uwolni spod jarzma egip­skiego. 8 Wprowadzę was do kraju, który pod przysięgą obiecałem Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi. Prze­kazuję go wam na własność, Ja, Pan.

9 Powtórzył to Mojżesz Izraeli­tom. Ale oni go nie słuchali, gdyż byli bardzo udręczeni ciężką pracą. 10 Wtedy rzekł Pan do Mojżesza: 11 Idź do faraona, króla egipskiego, i powiedz mu, aby pozwolił Izra­elitom opuścić ten kraj. 12 A Mojżesz na to: Jeśli nawet Izraelici nie chcieli mnie słuchać, to jakże usłu­cha mnie faraon, tym bardziej że wcale nie mam daru przemawiania.

13 Tak to nakłaniał Bóg Mojże­sza i Aarona. Nakazał im bardzo wyraźnie udać się do Izraelitów oraz do faraona, króla egipskiego, i wy­prowadzić Izraelitów z Egiptu.

Potomkowie Rubena, Symeona i Lewiego: 6,14-30

14 A oto przywódcy najwięk­szych rodów. Synami Rubena, pier­worodnego Izraela, byli: Henoch, Pallu, Chesron i Karmi. Są to rody wywodzące się od Rubena. 15 Syna­mi Symeona byli: Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Sochar i Szaul, syn Kananejki. Są to rody wywodzące się od Symeona. 16 A oto imiona synów Lewiego, według porządku ich rodzin: Gerszon, Kehat i Merari. Lewi żył sto trzydzieści siedem lat. 17 Synami Gerszona byli: Libni i Szimei, zgodnie z nazwami ich rodów. 18 Synami Kehata byli: Amram i Jishar, Chebron i Uzzjel. Kehat żył sto trzydzieści trzy lata. 19 Synami Merariego byli: Machli i Muszi. A oto rody wywodzące się, wraz z następnymi pokoleniami, od Lewiego. 20 Amram wziął za żonę swoją ciotkę Jokebed, która była matką Aarona i Mojżesza. Amram żył sto trzydzieści siedem lat. 21 Sy­nami Jishara byli: Korach, Nefeg i Zikri, 22 synami zaś Uzzjela - Miszael, Elsafan i Sitri. 23 Aaron wziął sobie za żonę Elżbietę, córkę Aminadaba, siostrę Nachszona. Ona to była matką Nadaba, Abihu, Eleazara i Itamara. 24 Synami Kora­cha byli: Assir, Elkana i Abiasaf. Takie są rody wywodzące się od Koracha. 25 Eleazar, syn Aarona, wziął za żonę jedną z córek Putiela. Ona to urodziła mu Pinchasa. Takie są główne rody wywodzące się, wraz z następnymi pokolenia­mi, od Lewiego.

26 A oto Aaron i Mojżesz, mężo­wie, do których Jahwe powiedział: Wyprowadźcie Mi Izraelitów z Egip­tu i obejmijcie nad nimi kierow­nictwo! 27 To oni obaj, Mojżesz i Aaron, rozmawiali z faraonem, królem Egiptu; oni otrzymali rozkaz wyprowadzenia Izraelitów z Egiptu. 28 Kiedy Jahwe przemawiał do Moj­żesza w Egipcie, 29 tak mu powie­dział: Ja jestem Jahwe. Powtórz faraonowi, królowi egipskiemu, wszystko, co kazałem ci uczynić. 30 Ale Mojżesz rzekł do Jahwe: Tak trudno mi przemawiać. Jakże fara­on zechce mnie usłuchać?

Plagi egipskie: 7,1-11,10*

7

1 Na to rzekł Jahwe do Mojżesza: Będziesz występował przed faraonem niby w postaci Boga, a twój brat, Aaron, będzie twoim prorokiem. 2 Będziesz powtarzał wszystko, co ci powiem, a twój brat, Aaron, będzie to przekazywał fara­onowi. Faraon musi zezwolić Izra­elitom na opuszczenie tego kraju. 3 Ale Ja dopuszczę do tego, że serce faraona stanie się nieczułe. Wtedy pomnożę moje znaki i cuda w kraju egipskim. 4 Faraon nie zechce was posłuchać. Dlatego podniosę moją rękę na Egipcjan i wśród kar dotkli­wych wyprowadzę z Egiptu moje rzesze, mój lud izraelski. 5 Dopiero gdy wyciągnę moją prawicę przeciw Egipcjanom, poznają oni, że Ja jes­tem Panem. I wtedy wyprowadzę spo­śród nich Izraelitów. 6 Mojżesz i Aaron uczynili wszystko tak, jak im nakazał Jahwe. Dokładnie tak, jak im nakazał. 7 Prowadząc te roz­mowy z faraonem, Mojżesz miał lat osiemdziesiąt, a Aaron osiemdzie­siąt trzy.

8 Jahwe powiedział do Mojżesza i Aarona: 9 Jeśli faraon zażąda od was, dla potwierdzenia waszego posłannictwa, jakiegoś znaku, to ty powiesz do Aarona, żeby wziął swo­ją laskę i rzucił ją na ziemię przed faraonem. Laska zamieni się w wę­ża. 10 Kiedy Mojżesz i Aaron przyszli do faraona, uczynili wszystko tak, jak im polecił Jahwe: Aaron rzucił swoją laskę pod nogi faraona i jego służących, a laska przemieniła się w węża. 11 Wtedy faraon kazał przy­wołać mędrców, zaklinaczy i jasno­widzów egipskich i ci, za pomocą swoich sztuczek, uczynili to samo: 12 każdy z nich rzucił na ziemię las­kę i wszystkie laski przemieniły się w węże. Ale laska Aarona pochło­nęła wszystkie laski wróżbitów. 13 Lecz serce faraona mimo to pozo­stało nieczułe i nie posłuchał ich. Tak właśnie przepowiedział wszys­tko Jahwe.

14 Jahwe powiedział do Mojże­sza: Serce faraona jest nieczułe i wcale nie jest on gotów wypuścić ludu. 15 Udaj się [więc] wczesnym rankiem do faraona, a gdy będzie on schodził do wody, stań przed nim nagle nad brzegiem Nilu! Weź ze sobą laskę, która się już raz prze­mieniła w węża. 16 I powiedz do fara­ona tak: Jahwe, Bóg Hebrajczyków, posłał mnie do ciebie i kazał mi po­wiedzieć: Puść spokojnie mój lud, aby mógł oddać Mi cześć na pus­tyni. Dotychczas nie chciałeś Mnie usłuchać. 17 Jahwe mówi również tak: Oto teraz powinieneś poznać, że Ja jestem Jahwe: laską, którą trzymam w ręce, uderzę w wodę Nilu, a woda przemieni się w krew. 18 Wyginą wszystkie ryby w Nilu, a sam Nil zacznie tak cuchnąć, że Egipcjanie nie będą już więcej mogli pić z niego wody.

19 I rzekł Jahwe do Mojżesza: Powiedz Aaronowi, aby wziął swoją laskę i wyciągnął rękę ponad wody Egiptu, ponad wszystkie rzeki i ka­nały spływające do Nilu, ponad wszystkie stawy i zbiorniki wodne, a wtedy wszelka woda zamieni się w krew. Krew będzie w Egipcie wszędzie, we wszystkich naczy­niach, zarówno tych z drewna, jak i tych z kamienia. 20 I zrobili Mojżesz i Aaron tak, jak im Jahwe nakazał. Podniósł [Aaron] laskę i uderzył nią na oczach faraona i jego sług o wodę Nilu. I natychmiast cała woda Nilu przemieniła się w krew. 21 Wyginęły wszystkie ryby w Nilu. Nil zaczął cuchnąć tak bardzo, że Egipcjanie nie mogli już więcej pić z niego wody. Wszędzie, w całym Egipcie, było pełno krwi. 22 Jed­nakże czarownicy egipscy za pomo­cą swoich sztuczek dokonali tego samego. Niewzruszone więc pozo­stało serce faraona i nie chciał ich usłuchać, tak jak to Jahwe prze­powiedział. 23 Faraon wrócił do domu i wcale nie przejął się całą sprawą. 24 Wszyscy zaś Egipcjanie kopali wzdłuż Nilu studnie, szu­kając wody do picia, bo nie mogli pić wody z Nilu. 25 Upłynęło siedem dni od czasu, jak Jahwe uderzył [laską] o wodę Nilu.

26 Potem rzekł Jahwe do Moj­żesza: Idź do faraona i powiedz mu tak: Oto mówi Jahwe: Puść mój lud, aby mógł Mnie uczcić na pustyni. 27 Jeżeli nie pozwolisz im wyjść, sprowadzę na cały kraj plagę żab. 28 Wody Nilu zaroją się od żab, które zaczną wychodzić z rzeki i przed­o­staną się do twojego domu, do two­jej sypialni, do twojego łoża, a także do domostw twoich sług i całego ludu; będą w paleniskach, w naczy­niach na potrawy, 29 będą pełzać po twoim ciele, po ciałach wszystkich ludzi, po ciałach twoich służących.

8

1 Jahwe rzekł do Mojżesza: Powiedz Aaronowi, żeby wziąwszy laskę, wyciągnął rękę ponad wody rzek, ponad kanały Nilu i ponad wszystkie stawy i sprowadził na cały Egipt żaby! 2 Wyciągnął więc Aaron swoją rękę ponad wszystkie wody Egiptu. Wypełzły zewsząd żaby i napełniły całą ziemię egip­ską. 3 Jednakże czarownicy uczy­nili, za pomocą swoich sztuczek, to samo: również sprowadzili na cały Egipt żaby. 4 Faraon zawołał do Mojżesza i Aarona i powiedział: Proście Jahwe, aby uwolnił mnie i mój naród od plagi żab. Wtedy wypuszczę wasz lud, by mógł pójść i złożyć ofiarę na cześć Jahwe. 5 Rzekł na to Mojżesz do faraona: Dobrze! Powiedz tylko, kiedy mam zwrócić się do Jahwe, aby uwolnił ciebie, twoje sługi i cały twój naród od plagi żab, aby je wyprowadził także z waszych domów, a pozosta­wił jedynie w wodach Nilu. 6 A on odpowiedział: Jutro. Na to Mojżesz: Dobrze. Będziesz jednak musiał uznać, że Jahwe, nasz Bóg, nie ma sobie równego. 7 Żaby opuszczą twoje domy, sługi i cały twój lud. Pozostaną tylko w Nilu. 8 Kiedy Moj­żesz i Aaron wyszli od faraona, za­czął Mojżesz błagać Jahwe o uwol­nienie [Egiptu] od plagi żab, które zesłał na faraona. 9 Wysłuchał Jah­we prośby Mojżesza i żaby zaczęły masowo ginąć w domach, w obej­ściach i na polach. 10 Zebrano ich ogromne stosy, a w całym kraju poczęło od nich cuchnąć dotkliwie. 11 Kiedy faraon stwierdził, że klęska już minęła znów zamknął swoje serce i nie usłuchał [głosu Mojże­sza], tak jak to Jahwe przepo­wie­dział.

12 Potem rzekł Jahwe do Mojże­sza: Powiedz Aaronowi, aby wziął laskę i rzucił na ziemię, w pył, z któ­rego wyjdzie i wypełni całą ziemię egipską plaga komarów. 13 I uczynił tak: Aaron wyciągnął laskę i rzucił ją na ziemię, w pył. I natychmiast wyleciały chmary komarów, które zaczęły obsiadać ludzi i zwierzęta. W całym Egipcie pył ziemi przemie­niał się w komary. 14 Czarownicy próbowali, za pomocą swoich sztu­czek, również sprowadzić plagę komarów, ale nie zdołali tego dokonać. Roje komarów siadały na ludziach i na bydle. 15 Wtedy po­wiedzieli czarownicy do faraona: To palec Boży! Ale serce faraona nadal pozostawało niewzruszone, tak jak to przepo­wiedział Jahwe.

16 Potem rzekł Jahwe do Moj­żesza: Wstań wcześnie rano, zbliż się do faraona, gdy będzie wchodził do rzeki, i przemów do niego tak: Jahwe nakazuje, abyś wypuścił Jego lud, który chce złożyć swemu Bogu ofiarę. 17 Jeśli się nie zgodzisz, ześlę plagę much na ciebie, na twoje sługi, na cały naród i na wszystkie twoje domy. Wszystkie domy w całym Egipcie będą pełne much; pokryją one też całą ziemię, na której mieszkacie. 18 Tylko kraina Goszen, gdzie żyje mój lud, będzie wolna owego dnia od tej pla­gi. Tam nie będzie much. Po tym będziesz mógł poznać, że Ja, Jah­we, jestem Panem w tym kraju. 19 Uczynię bardzo wyraźny przedział między moim a twoim ludem. Ten znak ukaże się już jutro. 20 I tak uczynił Jahwe. Muchy ogromnymi chmarami obsiadły dom faraona, domostwa jego sług i napełniły cały Egipt. Z powodu owych much kraj poniósł wielkie straty. 21 Kazał tedy faraon sprowadzić do siebie Mojże­sza i Aarona i tak im powiedział: Idźcie już i złóżcie ofiarę na cześć waszego Boga, ale tu, w tym kraju! 22 Lecz Mojżesz odpowiedział: Na to nie możemy się zgodzić. Naszym obowiązkiem jest złożyć Jahwe, naszemu Bogu, taką ofiarę, która jest powodem zgorszenia dla Egip­cjan. Jeżeli na ich oczach będziemy składali ofiarę, która ich gorszy, to czyż nie rzucą się na nas, żeby nas ukamienować? 23 Chcemy udać się w trzydniową wędrówkę na pusty­nię i tam złożyć Jahwe, naszemu Bogu, ofiarę zgodnie z Jego polece­niem. 24 Odpowiedział faraon: Dob­rze, możecie iść i złożyć Jahwe, waszemu Bogu, ofiarę na pustyni. Nie odchodźcie tylko zbyt daleko. Pomódlcie się też za mnie! 25 Moj­żesz na to: Dobrze, już ruszam i będę się modlił do Jahwe. Jutro opuszczą muchy faraona, jego sługi i cały lud. Ale niech faraon nie oszukuje nas już więcej i nie przesz­kadza ludowi wyruszyć w drogę i złożyć ofiarę na cześć Jahwe.

26 Potem Mojżesz wyszedł od faraona i modlił się do Jahwe. 27 Jahwe wysłuchał prośby Mojże­sza i uwolnił faraona, jego sługi i cały lud od plagi much; ani jedna z nich nie pozostała. 28 Ale faraon i tym razem zamknął swoje serce i nie pozwolił ludowi wyjść.

9

1 I znów rzekł Jahwe do Mojżesza: Idź do faraona i powiedz mu tak: Oto, co mówi Jahwe, Bóg Hebrajczyków: Wypuść mój lud, żeby mógł Mi okazać cześć! 2 Jeżeli nie pozwolisz im wyjść i będziesz ich ciągle zatrzymywał, 3 ręka sa­mego Jahwe wytraci wszystko twoje bydło na polu, konie i osły, wielbłądy, woły i owce; spadnie na nie wszystkie bardzo groźna zaraza. 4 Jahwe wyraźnie oddzieli bydło Izraela od bydła Egipcjan. Nic złego nie przydarzy się temu, co stanowi dobytek Izraela. 5 Jahwe wyznaczył już także czas rozpoczęcia się tej plagi: już jutro uczyni to Jahwe w tym kraju. 6 Dnia następnego uczynił to Jahwe: Wyginęło wszys­tko bydło Egipcjan, natomiast z bydła Izraelitów nie padła ani jed­na sztuka. 7 Faraon dowiadywał się i stwierdził, że z bydła Izraelitów rzeczywiście nie zginęła ani jedna sztuka. Mimo to nieczułe pozostało ser­ce faraona i nie wypuszczał ludu.

8 Rzekł tedy Jahwe do Mojżesza i Aarona: Weźcie garściami sadzy z pieca i niech Mojżesz rzuci ją w górę na oczach faraona. 9 Sadza osiądzie jak pył na całym Egipcie i natychmiast wszyscy ludzie i zwie­rzęta pokryją się wrzodami i prysz­czami. Tak będzie w całym Egipcie. 10 Wzięli zatem owej sadzy, przyszli do faraona i Mojżesz rzucił sadzę w powietrze. I natychmiast potwo­rzyły się u ludzi i zwierząt wrzody i pryszcze. 11 Czarownicy nie mogli się prze­ciwstawić Mojżeszowi, bo oni również, podobnie jak wszyscy Egipcjanie, byli pokryci wrzodami. 12 Jahwe jednak pozostawił zatwar­działym serce faraona, który nie chciał słyszeć [o wypuszczeniu Izra­elitów], tak jak to Jahwe zapowie­dział Moj­­że­szo­wi.

13 Potem powiedział Jahwe do Mojżesza: Wstań wczesnym ran­kiem, idź do faraona i powiedz mu tak: Oto, co mówi Jahwe, Bóg Heb­rajczyków: Wy­puść mój lud, aby mógł Mi okazać cześć. 14 W prze­ciwnym razie postanowiłem dot­knąć ciebie, twoje sługi i cały twój naród wszystkimi moimi plagami. Po tym będziesz mógł się prze­konać, że w całym kraju nie ma nikogo, kto mógłby się równać ze Mną. 15 Już teraz mógłbym wycią­gnąć moją prawicę i porazić zaraz ciebie oraz twój naród, i już mog­łoby cię nie być na ziemi. 16 Pozo­stawiłem cię jednak przy życiu, aby ci okazać moją moc i rozsławić moje imię po całej ziemi. 17 Jeżeli nadal będziesz się chełpił swoją wielką władzą nad moim ludem i nie poz­wolisz mu wyjść, 18 to jutro o tej porze spuszczę na was grad tak ciężki, jakiego nie było w Egipcie od początku jego dziejów aż po dzień dzisiejszy. 19 Poślij teraz swoich ludzi, umieść w bezpiecznym miej­scu swoje stada i cały dobytek znaj­dujący się na polach. Na ludzi i na wszystkie zwierzęta znajdujące się na polu, a nie pod dachem, spadnie grad i wszystko zniszczy. 20 Słudzy faraona, którzy ulękli się przestrogi Jahwe, kazali sprowadzić pod dach swoje sługi i cały swój dobytek. 21 Ci, co zlekceważyli słowo Jahwe, pozostawili swoje sługi i cały doby­tek na polu.

22 A Jahwe powiedział do Mojże­sza: Podnieś ręce do nieba, aby sprowadzić grad na cały Egipt, na ludzi i na bydło, i na wszystkie roś­liny w Egipcie. 23 Podniósł Mojżesz swoją laskę do nieba, a Jahwe zes­łał potężne grzmoty i nawałnice gra­du. Pośród błyskawic sięgających samej ziemi spadł na cały Egipt wielki grad. 24 Padał ciężki grad, rozświetlany błyskawicami. Czegoś podobnego nie widzieli Egipcjanie od początku dziejów swego narodu. 25 Wszystko, co istniało na polach, zostało wyniszczone przez grad w całym Egipcie. Grad niszczył lu­dzi, zwierzęta, rośliny na polach i drzewa. 26 Nie padał tylko w Go­szen, gdzie zatrzymali się Izraelici. 27 Kazał tedy faraon przywołać do siebie Mojżesza i Aarona i tak do nich powiedział: Przyznaję, że tym razem ja zawiniłem. Jahwe jest sprawiedliwy, a my, to znaczy ja i mój naród, sprzeniewierzyliśmy się spra­wiedliwości. 28 Proście Jah­we, aby już ustał grzmiący głos samego Boga i nawałnica gradu. Już teraz pozwolę wam wyjść. Nie musicie już dłużej tu pozostawać. 29 A Mojżesz na to: Jak tylko wyjdę z miasta i wyciągnę moje ręce do Jahwe, natychmiast ustaną grzmo­ty i nie spadnie ani jedna grudka gradu. Po tym poznasz, że ten kraj należy do Jahwe. 30 Ale ja wiem, że wy, to znaczy twoi słudzy i ty sam, nadal nie okazujecie bojaźni przed Bogiem Jahwe.

31 Został zniszczony wszystek len i jęczmień; jęcz­mień miał już kłosy, a len dopiero zakwitał. 32 Pszenica i owies ocalały, bo one wschodzą znacznie póź­niej.

33 Odszedł tedy Mojżesz od fara­ona, wyszedł poza miasto i wycią­gnął swoje ręce do Jahwe. Natych­miast ucichły grzmoty, przestał też spadać na ziemię grad i deszcz. 34 Ale gdy faraon zobaczył, że ustał deszcz, grad i grzmoty, wrócił do swego grzesznego uporu; zamknęło się znów jego serce i serca jego sług. 35 Pozostało nieczułe serce faraona i nie pozwolił on wyjść Izraelitom z Egiptu, tak jak to Jahwe przepo­wiedział przez Mojżesza.

10

1 Jahwe rzekł do Mojżesza: Idź do faraona, którego ser­ce uczyniłem nieczułym, a także niewrażliwymi serca jego sług, abym mógł okazać wśród nich moje znaki 2 i abyś ty mógł opowiadać swoim synom i wnukom o tym, co zdziałałem w Egipcie i jakie tam znaki czyniłem. Wtedy poznacie, że Ja jestem Jahwe.

3 Poszli tedy Mojżesz z Aaronem do faraona i powiedzieli: Oto, co mówi Jahwe, Bóg Hebrajczyków: Jak długo jeszcze nie będziesz chciał Mi się poddać? Pozwól wresz­cie mojemu ludowi wyjść, aby mógł złożyć Mi cześć! 4 Jeżeli [natych­miast] nie wypuścisz mojego ludu, od jutra zacznę sprowadzać na twój kraj szarańczę. 5 Pokryje ona powie­rzchnię całej ziemi, tak że nie będzie widać nawet kawałka wolnego miej­sca, i pochłonie to wszystko, co jeszcze ocalało po gradobiciu: zni­szczy wszelkie drzewa rosnące na waszych polach. 6Twoje domy, domostwa twoich sług i wszystkich Egipcjan będą pełne szarańczy. Czegoś podobnego nie widzieli ani twoi ojcowie, ani praojcowie, odkąd żyją w tym kraju aż po dzień dzisiej­szy. Powiedziawszy to, odwrócił się Mojżesz i wyszedł od faraona.

7 W końcu słudzy faraona zapy­tali: Jak długo jeszcze człowiek ten będzie sprowadzał na nas różne nieszczęścia? Wypuść wreszcie tych ludzi, żeby mogli oddać cześć swojemu Bogu. Czy wciąż jeszcze nie widzisz, że cały Egipt zmierza ku zagładzie? 8 Wezwano tedy Moj­żesza i Aarona do faraona z powro­tem, a on powiedział do nich: Idźcie już i złóżcie hołd waszemu Bogu! Kto z was chce iść? 9 Odpowiedział Mojżesz: Idziemy wszyscy, młodzi i starzy, nasi synowie i córki. Zabie­ramy ze sobą nasze owce, kozy i wo­ły. Będziemy bowiem obchodzili święto Jahwe. 10 Rzekł do nich fara­on: Niech Jahwe będzie z wami tak, jak ja puszczam wolno was i wasze dzieci. Przecież widać, że knujecie coś złego. 11 Nie zgadzam się na to. Będą mogli wyjść tylko mężczyźni i tylko oni oddadzą chwałę Jahwe. Tylko tegoście się [dotąd] domagali. I wypędzono ich sprzed oblicza fa­raona.

12 Wtedy powiedział Jahwe do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę nad Egipt, a cały Egipt obsiądzie sza­rańcza i zniszczy wszelką roślin­ność w całym kraju, wszystko to, co jeszcze ocalało po gradobiciu. 13 Wyciągnął tedy Mojżesz swoją laskę nad Egiptem, a Jahwe skiero­wał w stronę tego kraju wiatr wschodni, który wiał przez cały dzień i całą noc. Gdy nastał pora­nek, przyniósł wiatr wschodni pier­wszą szarańczę do kraju. 14 Spadła ona na cały Egipt i pokryła wszys­tką ziemię egipską. Szarańczy było tak dużo, że nikt nigdy przedtem ani potem nie widział jej tyle. 15 Po­kryła obszar całego kraju tak, że ziemia stała się od niej aż czarna; szarańcza pożarła wszelką roślin­ność kraju, wszystkie owoce drzew, które ocalały po gradobiciu. Nic zie­lonego nie pozostało ani na drze­wach, ani na roślinach w całym Egipcie. 16 Kazał tedy faraon przy­wołać do siebie co rychlej Mojżesza i Aarona i tak do nich powiedział: Zgrzeszyłem przeciwko Jahwe, waszemu Bogu, a także przeciwko wam. 17 Wybaczcie mi jeszcze tym razem moją winę i proście Jahwe, waszego Boga, aby mnie uwolnił przynajmniej od tego niebezpie­czeństwa śmierci. 18 Wyszedł Moj­żesz od faraona i zaczął modlić się do Jahwe. 19 Wtedy Jahwe zmienił kierunek wiatru ze wschodniego na zachodni, bardzo silny, a ten odda­lił szarańczę i zatopił ją w Morzu Czerwonym. W całym Egipcie znik­ła szarańcza, tak że nic z niej nie pozostało. 20 Pan jednak sprawił, że serce faraona pozostało nieczułe i nadal nie pozwalał on Izraelitom opuścić kraju.

21 Wtedy rzekł Jahwe do Mojże­sza: Wyciągnij twoje ręce do nieba, a cały Egipt okryją ciemności tak gęste, że można będzie ich dotknąć. 22 Wyciągnął więc Mojżesz swoje ręce do nieba i w tej chwili zapano­wała, na czas trzech dni, nieprze­nikniona ciemność. 23 Jeden nie widział drugiego przez trzy dni, nikt nie mógł ruszyć się z miejsca. Ale tam, gdzie mieszkali Izraelici, było widno. 24 Wtedy kazał faraon przy­wołać Mojżesza i powiedział do niego: Idźcie już i oddawajcie cześć Jahwe. Nie wolno wam jednak zabierać ze sobą waszych owiec i waszego bydła. Wasze dzieci może­cie ze sobą zabrać. 25 Lecz Mojżesz odrzekł: Nawet gdybyś nam sam dał to, co potrzebne do złożenia ofiar i całopalenia na cześć Jahwe, na­szego Boga, 26 to też musielibyśmy zabrać ze sobą nasze trzody, nie zostawiając nawet jednej racicy. Właśnie z owych trzód złożymy ofia­rę, którą pragniemy uczcić Jahwe, naszego Boga. Dopóki jednak nie dotrzemy na miejsce, nie wiemy, z których zwierząt zostanie złożona ofiara na cześć Jahwe. 27 Jahwe uczynił jednak nieczułym serce faraona, tak że nie chciał on wypuś­cić ludu. 28 I nawet zaczął krzyczeć: Precz mi stąd! I pamiętaj, żebyś mi się nigdy więcej nie pokazywał na oczy! Gdy tylko pojawisz się znów przede mną, natychmiast zginiesz. 29 Po­wiedział zatem Mojżesz: Dob­rze, stanie się, jak chcesz. Więcej już nie pokażę ci się na oczy.

11

1 Wtedy powiedział Jahwe do Mojżesza: Jeszcze jedną plagę ześlę na faraona i jego kraj. Po tej pladze z pewnością pozwoli wam wyjść [z Egiptu]. A kiedy was wreszcie wypuści, będzie was nawet zmuszał do wyjścia. 2 Ogłoś ludowi, aby każdy mężczyzna i każ­da kobieta wyprosili sobie u swoich sąsiadów jakieś przedmioty ze sreb­ra i złota. 3 Tymczasem Jahwe spra­wił, że Egipcjanie zaczęli okazywać ludowi życzliwość. Mojżesz zyskał sobie wielkie uznanie u egipskich sług faraona oraz u całego ludu.

4 I rzekł Mojżesz: Oto, co mówi Jahwe: O północy przejdę przez cały Egipt. 5 Umrze wtedy wszystko, co pierworodne w całym Egipcie, za­czynając od pierworodnego [syna] faraona, który zasiada na tronie, poprzez pierworodnego służącej obracającej żarna aż do pierworod­nych wszelkiego bydła. 6 Podniesie się wtedy w Egipcie lament tak wielki, jakiego nie było nigdy ani przedtem, ani potem. 7 Tymczasem na żadnego spośród Izraelitów nawet pies nie wyszczerzy zębów, ani na człowieka, ani na żadne zwierzę, abyście mogli rozpoznać, że Jahwe dokonał bardzo wyraź­nego podziału pomiędzy Egiptem a Izraelem. 8 Dopiero wtedy przyjdą do mnie wszyscy twoi słudzy, upad­ną przede mną na twarz i powiedzą: Idź już sobie, ty sam i cały twój lud, który tu przywiodłeś. I wtedy wy­prowadzę ich. Powiedziawszy to, odszedł od faraona płonąc gnie­wem.

9 I powiedział Jahwe do Mojże­sza: Nie usłucha was faraon, ale dzięki temu uczynię wiele znaków w Egipcie. 10 Mojżesz i Aaron doko­nali tych znaków na oczach fara­ona, lecz Jahwe sprawił, że jego serce pozostało niewzruszone, tak że ostatecznie nie zgodził się na wyjście Izraelitów z jego kraju.

WYJŚCIE IZRAELITÓW Z EGIPTU 12,1-18,27

Pascha: 12,1-13,16

12

1 Powiedział Jahwe do Mojżesza i Aarona, kiedy jesz­cze byli w Egipcie: 2 Miesiąc ten będzie dla was początkiem wszyst­kich miesięcy; będzie pierwszym miesiącem całego roku. 3 Tak po­wie­dzcie zgromadzeniu całego Izra­ela: Dziesiątego dnia tego miesiąca każdy z was niech się postara o ba­ranka dla swojej rodziny; każdy dom powinien mieć jednego ba­ranka. 4 Jeżeli się okaże, że jakaś rodzina jest za mała, aby mogła spożyć całego baranka, to niech się postara o baranka wspólnie z naj­bliższymi sąsiadami, powiększając w ten sposób liczbę osób. Przy po­dziale baranka należy brać pod uwagę, ile kto będzie mógł spożyć. 5 Baranek powinien być wolny od jakichkolwiek braków; powinien to być samiec, nie mający więcej niż rok. Zamiast jagnięcia może też być młode koźlątko. 6 Macie baranka przetrzymać u siebie aż do dnia czternastego tego miesiąca, a wie­czorem dnia czternastego powinno się go zabić wobec zgromadzenia całego Izraela. 7 Krwią baranka po­winno się poznaczyć odrzwia i progi domów, w których będzie się spoży­wało baranka. 8 Mięso z zabitego baranka powinno być spożyte jesz­cze tej samej nocy. Należy je upiec na ogniu i podać do jedzenia z nie­kwaszonym chlebem i gorzkimi ziołami. 9 Nie wolno z owego ba­ranka spożywać niczego na surowo albo ugotowanego w wodzie. Wszy­stko, co jest przeznaczone do spo­życia, powinno być upieczone na ogniu. Powinno być spożyte wszy­stko, łącznie z głową, nogami i wnę­trznościami. 10 Nie wol­no wam niczego zostawiać do rana dnia następnego, a gdyby jednak coś zostało, należy to spalić! 11 Baranka będziecie spożywać tak: przepa­szecie wasze biodra, wzujecie na nogi sandały, do ręki weźmiecie laskę. Jeść będziecie szybko! Tak będzie wyglądał obchód Paschy na cześć Jahwe.

12 Ja zaś przejdę tej nocy przez cały Egipt i wyniszczę wszystko, co pierworodne spośród ludzi i zwie­rząt w całym Egipcie. Przeprowadzę również sąd nad wszystkimi boga­mi Egiptu - Ja, Jahwe. 13 Krew na domach przez was zamieszkanych posłuży za znak, który was ocali. Kiedy zobaczę krew, przejdę obok i nie dotknie was niszcząca siła zag­łady, którą ześlę na cały Egipt.

14 Dzień ten powinien wam utkwić mocno w pa­mięci. Będziecie go obchodzić jako święto ku czci Jahwe. Po wszystkie pokolenia dzień ten będzie na zawsze dla was świętem. 15 Przez siedem dni bę­dzie­cie jeść chleb niekwaszony, a już pierwszego dnia usuniecie z wa­szych domów wszelki kwas. Kto by zaś jadł w ciągu owych siedmiu dni potrawy kwaszone, zostanie wyłą­czony ze społeczności izraelskiej. 16 Pierwszego dnia - podobnie zre­sztą jak i siódmego - zbierzecie się na świętym zgromadzeniu. Pow­strzymacie się w te dni od wszelkiej pracy. Tylko to, co konieczne do je­dzenia, będziecie mogli sobie przy­gotować. 17 Będziecie też obchodzić święto Przaśników, bo właśnie tego dnia wy­pro­wadziłem was gromad­nie z Egiptu. Niech ten dzień uro­czyście obchodzą wszystkie pokole­nia. Postanówcie to sobie na zawsze. 18 Pierwszego miesiąca, od wieczora dnia czternastego aż do wieczora dnia dwudziestego pierw­szego, wolno wam będzie jeść tylko chleb niekwaszony. 19 W ciągu owych siedmiu dni w domach wa­szych nie powinno się znajdować nic kwaszonego. Każdy zaś, kto by w tych dniach spożywał coś kwa­szonego, czy byłby to ktoś z was, czy cudzoziemiec, zostanie wyłą­czony ze społecz­ności izraelskiej. 20 Nie jedzcie tedy nic kwaszonego. Wszędzie, gdziekolwiek się znaj­dziecie, spoży­wajcie chleb przaśny.

21 Zwołał zatem Mojżesz wszys­tkich starszych Izraela i powiedział im: Przygotujecie sobie jagnię albo koźlątko, po jednym dla każdej ro­dziny, i zabijecie jako ofiarę pas­chalną! 22 Potem weźmiecie kilka gałązek hizopu, umoczycie je w na­czyniu z krwią i pokropicie nią próg i obydwoje odrzwi domu. Aż do rana nikt z was nie powinien domu opu­szczać. 23 Jahwe będzie przechodził, wszędzie sprowadzając zagładę na Egipcjan. Kiedy jednak zobaczy krew na progu i na obydwojgu odrz­wiach jakiegoś domu, ominie taki dom; nie pozwoli swojemu nisz­czy­cielowi wejść do waszych do­mów, aby was zgładził. 24 Trzymajcie się dokładnie tego polecenia, przeka­zując je waszym potomkom.

25 A kiedy już wejdziecie do zie­mi, którą da wam Jahwe, tak jak zapowiedział, nie zapomnijcie o ob­chodach tego święta. 26 A gdy synowie wasi pytać was będą, co oznacza to święto, 27 odpowiecie im tak: Jest to ofiara Paschy na cześć Jahwe, który ominął w Egipcie domy Izraelitów; przynosząc zag­ładę do domów Egipcjan, nasze domy ocalił. Cały lud [usłyszawszy to] skłonił się i upadł na twarz. 28 Poszli więc Izraelici i uczynili wszystko tak, jak im nakazali: Jah­we, Mojżesz i Aaron. Wszystko dok­ładnie wypełnili.

29 Była północ, kiedy Jahwe rozpoczął dzieło zagłady wszystkich pierworodnych w Egipcie, zaczy­na­jąc od pierworodnego syna faraona, zasiadającego wtedy na tronie, aż do pierworodnych tych, którzy po­zostawali w więzieniach. Zginęło też wszystko, co było pierworodne spo­śród zwierząt.

30 Zerwali się tedy jeszcze w no­cy: faraon i cała jego służba, i wszy­scy Egipcjanie. Lament powstał w całym Egipcie, bo w każdym domu był jakiś zmarły. 31 Kazał za­tem faraon jeszcze tej samej nocy przywołać do siebie Mojżesza tu­dzież Aarona i tak do nich powie­dział: Idźcie stąd, zostawcie mój lud, wy obaj i wszyscy Izraelici! Idźcie sobie i składajcie hołd Jah­we, tak jak tego żądaliście. 32 Może­cie też zabrać ze sobą wszystkie wasze owce i bydło, tak jak chcie­liście. Idźcie sobie i pomódlcie się także za mnie! 33 I nastawali Egip­cjanie, żeby Izraelici jak najrychlej opuścili ich kraj. Mówili bowiem: W przeciwnym razie wyniszczą nas wszystkich. 34 Zabrali tedy Izraelici ze sobą jeszcze nie zakwaszony za­czyn chleba w umyślnie do tego przygotowanych naczyniach, które zawinęli w swoje ubrania i zarzucili sobie na plecy. 35 Poza tym zrobili wszystko dokładnie tak, jak im na­kazał Mojżesz: poprosili Egipcjan o naczynia ze srebra i złota oraz o różne szaty. 36 Jahwe sprawił, że Egipcjanie okazali Izraelitom wiele przy­chyl­ności i pożyczyli im wszys­tkiego, czego ci chcieli. I tak zostali Egipcjanie ograbieni ze wszyst­kiego.

37 Izraelici wyruszyli z Ramses do Sukkot. Było ich razem sześćset tysięcy ludzi, wędrujących pieszo, nie licząc dzieci. 38 Szło z nimi także wielu cudzoziemców, ponadto ogro­mne stado owiec i bydła. 39 Z zaczy­nu ciasta, które przynieśli ze sobą z Egiptu, upiekli przaśne placki; zaczyn bowiem jeszcze się nie zak­wasił. Zostali właściwie tak szybko wypę­dzeni z Egiptu, że nie mieli czasu, aby zaopatrzyć się w drogę.

40 Pobyt Izraelitów w Egipcie trwał czterysta trzy­dzieści lat. 41 Po upływie czterystu trzydziestu lat, dokładnie w dniu, kiedy ten czas mijał, wyruszyły wszystkie zastępy Jahwe z Egiptu. 42 Sam Jahwe czu­wał tej nocy, kiedy ich wyprowadzał z Egiptu. Dlatego noc tę winni syno­wie Izraela, dla uczczenia Jahwe, po wszystkie pokolenia spędzać na czuwaniu. 43 I powiedział Jahwe do Mojżesza i Aarona: A oto prawa dotyczące paschy: Nie może jej spo­żywać żaden cudzoziemiec, 44 nato­miast niewolnicy, kupieni przez was za pieniądze, mogą, bylebyście ich obrzezali. 45 Nie mogą być dopu­szczeni do spożywania paschy przy­bysze z obcych krajów i robotnicy najemni. 46 Pascha musi być spoży­wana w jednym domu. Nie wolno wynosić z domu żadnego kawałka mięsa, nie mogą też być łamane kości baranka paschalnego. 47 I tak powinna postępować cała społecz­ność izraelska. 48 Gdyby zaś znalazł się wśród was jakiś cudzoziemiec, który chciałby z wami obchodzić Paschę na cześć Jahwe, to musi najpierw poddać obrzezaniu wszy­stkie należące do jego rodziny osoby płci męskiej. Potem wolno go dopu­ścić do spożywania paschy, bo już może uchodzić za tubylca. W żad­nym wypadku nie może spożywać paschy ktoś, kto jest nie obrzezany. 49 To samo dotyczy tubylców oraz cudzoziemców, którzy żyją wśród was już od dłuższego czasu.

50 Wszyscy Izraelici wypełnili dokładnie, co im nakazali: Jahwe, Mojżesz i Aaron. 51 Tego też dnia wyprowadził Jahwe Izraelitów z Egiptu według ustalonego porzą­dku.

13

1 I powiedział Jahwe do Mojżesza: 2 Niech do Mnie na­leży wszystko, co pierworodne. Do Mnie będzie należeć wszystko, co w Izraelu jako pierwsze wyjdzie z łona swojej matki - zarówno wśród ludzi, jak i wśród zwierząt. 3 I powiedział Mojżesz do ludu: Pamiętajcie o dniu, w którym wysz­liście z Egiptu, z owego domu nie­woli. To Jahwe swoją mocną pra­wicą wyprowadził was stamtąd. Nie wolno wam w tym dniu jeść nic kwaszonego. 4 Wychodzicie dziś. Jest miesiąc Abib. 5 A kiedy Jahwe wprowadzi cię już do krainy Kana­nejczyków, Chetytów, Amorytów, Chiwwitów i Jebuzytów, zgodnie z tym, co obiecał przodkom twoim, a mianowicie że da im ziemię pły­nącą mlekiem i miodem, wtedy, tego właśnie miesiąca, powinieneś obchodzić uroczyście to święto. 6 Przez siedem dni będziesz spoży­wał chleb przaśny; siódmego dnia będziesz świętował na cześć Jahwe. 7 Tylko chleb niekwaszony będziesz spożywał przez owych siedem dni. Nie będziesz miał u siebie żadnego kwasu, a nawet w twoim naj­bliż­szym otoczeniu nie będzie niczego kwaszonego. 8 W dniu tym tak bę­dziesz mówił do swoich synów: Czy­nimy to wszystko dla uczczenia pamięci o dziełach, których doko­nał Jahwe, kiedy nas wyprowadzał z ziemi egipskiej. 9 Będziesz miał znak, czyli pamiątkę tego na ręce i na czole, między oczyma. Niech Prawo Jahwe będzie na twoich ustach, bo swoją potężną prawicą wywiódł cię On z Egiptu. 10 Będziesz przestrzegał tego postanowienia każdego roku, po wszystkie czasy.

11 A Jahwe wprowadzi cię do ziemi kananejskiej i da ci wszystko tak, jak przyobiecał pod przysięgą tobie i twoim ojcom. 12 Wtedy mu­sisz ofiarować Jahwe wszystko, co jako pierwsze wyszło z łona matki. Do Jahwe należy wszystko pierwo­rodne płci męskiej spośród zwie­rząt. 13 Natomiast pierwszy płód osła zastąpisz jagnięciem, a jeślibyś nie chciał dokonać wykupu oślęcia, to złamiesz mu kark. Za każdego pierworodnego twoich synów rów­nież będziesz składał okup. 14 Jeśli zapyta cię kiedyś syn, co to znaczy, to powiesz mu tak: Swoją potężną prawicą wyprowadził nas Jahwe z Egiptu, z tego domu niewoli. 15 Kiedy faraon trwał w uporze i nie chciał zezwolić na nasze wyjście, uderzył Jahwe we wszystko, co było pierworodne w Egipcie, zarówno wśród ludzi, jak i wśród zwierząt. Dlatego ja ofiaruję Jahwe wszystkie pierworodne zwierzęta płci męskiej, natomiast za wszystkich pierworo­dnych moich synów składam okup. 16 Niech będzie tego znak na twoich rękach i ozdoba na twoim czole. Jahwe bowiem swoją potężną pra­wicą wyprowadził nas z Egiptu.

Przejście przez Morze Czerwone: 13,17-14,31

17 Kiedy faraon wreszcie zezwolił Izraelitom na wyjście, poprowadził ich Bóg nie przez kraj Filistynów, choć była to droga krótsza. Mówił bowiem Bóg: Gdyby doszło do zbrojnego starcia, ludzie mogliby się załamać i zapragnąć powrotu do Egiptu. 18 Tak więc polecił im Bóg udać się przez pustynię, dłuższą drogą, w stronę Morza Czerwonego. W upo­rządkowanym szyku wyszli tedy Izraelici z Egiptu. 19 Mojżesz zabrał z Egiptu także kości Józefa, który za życia jeszcze zobowiązał pod przysięgą synów Izraela, żeby wzięli ze sobą jego kości, kiedy Bóg na nich wejrzy! 20 Wyruszyli tedy z Sukkot i rozbili obóz w Etam, na skraju pustyni. 21 Jahwe szedł przed nimi - w ciągu dnia jako słup z obłoku, a nocą jako pochodnia ognista, oświecająca im drogę. W ten sposób mogli wędrować dniem i nocą. 22 Słup z obłoku nie schodził z czoła pochodu w ciągu dnia ani pochodnia ognista w nocy.

14

1 I rzekł Jahwe do Mojżesza: 2 Powiedz Izraelitom, żeby zawrócili i rozbili namioty pod Pi-Hachirot, to jest między Migdol a morzem, naprzeciw Baal-Sefon. 3 Tymczasem faraon zapewne po­myśli tak: Pobłądzili Izraelici w tym kraju. Nie mogą się wydostać z pus­tyni. 4 Wtedy Ja uczynię jak głaz serce faraona i sprawię, że ruszy on w pościg [za wami]. A wówczas Ja z całą moją potęgą przeciwstawię się siłom faraona i będą zmuszeni Egipcjanie uznać, że Ja jestem Jah­we. I tak [Izraelici] uczynili.

5 Ale kiedy doniesiono królowi egipskiemu, że Izraelici uciekli, zarówno faraon, jak zresztą i jego służba zmienili zdanie na temat tego ludu. I zaczęli czynić sobie wy­rzuty, pytając: Jak mogliśmy dopu­ścić do tego, że przestali nam słu­żyć? 6 Kazał więc faraon przygoto­wać swój rydwan i zabrał ze sobą swoich ludzi. 7 W drogę wyruszyło sześćset najlepszych rydwanów, a także wszystkie pozostałe, jakie były w Egipcie. Na każdym rydwa­nie znajdowali się wyborowi wojow­nicy. 8 I uczynił Jahwe jak głaz ser­ce faraona, króla Egiptu, i sprawił, że ruszył on w pościg za Izraelitami, którzy tymczasem bezpiecznie się oddalali. 9 Egipcjanie użyli do poś­cigu wszystkich swoich koni i ryd­wanów, wszystkich jeźdźców i całej zbrojnej potęgi. I dopędzili Izra­elitów, gdy rozbijali oni obozowisko nad morzem, koło Pi-Hachirot, na­przeciw Baal-Sefon.

10 Kiedy faraon już się zbliżał, a Izraelici podnieśli oczy i zobaczyli, że Egipcjanie są tuż, bardzo się przerazili i zaczęli wołać o pomoc do Jahwe. 11 A do Mojżesza mówili: Czyż nie było nas gdzie pogrzebać w Egipcie, że przywiodłeś nas tu, żebyśmy pomarli na pustyni? Có­żeś zrobił? Po co wyprowadziłeś nas z tego Egiptu? 12 Czyż nie mówiliś­my ci już w Egipcie, żebyś nas zos­tawił w spokoju? Chcemy być nie­wolnikami Egipcjan. Wolimy być niewolnikami w Egipcie niż umie­rać na pustyni. 13 Ale Mojżesz po­wiedział do ludu: Nie bójcie się! Po­czekajcie trochę, a zobaczycie, jak jeszcze dziś Jahwe przyjdzie wam z pomocą. Już nigdy więcej nie bę­dziecie oglądać Egipcjan tak, jak ich dzisiaj widzicie. 14 Jahwe będzie walczył za was, wy sami bądźcie spokojni.

15 Powiedział Jahwe do Mojże­sza: Dlaczego wołasz do Mnie? Po­wiedz Izraelitom, żeby ruszali w dro­gę. 16 Ty zaś podnieś wysoko twoją laskę, wyciągnij rękę w stronę morza i rozdziel jego wody tak, aby Izraelici po suchej ziemi przez nie przeszli. 17 Ja jednak pozostawię nadal zatwardziałymi serca Egip­cjan i sprawię, że ruszą za nimi w pościg. I tak Ja z całą moją potęgą wyjdę naprzeciw siłom [Egipcjan], przeciwko rydwanom i jeźdźcom fa­ra­ona. 18 Wówczas Egipcjanie będą musieli uznać, że Ja jestem Jahwe, gdyż okazałem moją potęgę wobec faraona, jego rydwanów i jeź­dźców.

19 Anioł Boży, który szedł na czele całego pochodu Izraelitów, przeniósł się na jego koniec. Podob­nie przeszedł z przodu całego po­chodu na jego koniec słup z obło­ków. 20 W ten sposób znalazł się on między obozem Egipcjan a obozem Izraelitów. Tam obłok był ciemnoś­cią, tu zaś rozświetlał mroki nocy. I tak przez całą noc nie mogli się zbliżyć jedni do drugich. 21 I wycią­gnął Mojżesz rękę w stronę morza, a Jahwe silnym wiatrem, wiejącym przez całą noc od wschodu, odsu­wał wody. Wody ustąpiły i ukazało się suche dno. 22 Izraelici szli po suchej ziemi przez morze, mając po lewej i prawej stronie jakby mur z wody. 23 Egipcjanie nadciągnęli za nimi. Wszystkie konie faraona i jego rydwany, i wszyscy jeźdźcy też we­szli za nimi na suche dno. 24 Wczes­nym rankiem spojrzał Jahwe z og­nistego słupa i z wędrujące­go obło­ku na wojsko Egipcjan, wywołując wśród nich wielkie zamieszanie. 25 Jahwe bowiem zatrzy­mał koła ich rydwanów, tak że z ogromnym tru­dem posuwali się naprzód. Wtedy powiedzieli Egipcjanie: Musimy uciekać przed Izraelitami, bo Jahwe wyraźnie walczy po ich stronie przeciw nam Egipcjanom.

26 A Jahwe rzekł do Mojżesza: Wyciągnij rękę w stronę morza, żeby wody wróciły na swoje miejsce i zalały Egipcjan razem z ich rydwa­nami i jeźdźcami. 27 Mojżesz wycią­gnął rękę w stronę morza i o rannej porze zaczęły wracać wody na swoje miejsce właśnie wtedy, gdy Egip­cjanie próbowali się ratować ucie­czką, idąc owym wodom naprzeciw. I tak wpędził Jahwe Egipcjan w sam środek morza. 28 Woda, wracając na swoje miejsce, pochłonęła rydwany, jeźdźców i całe wojsko faraona, które ścigając Izraelitów, znalazło się w morzu. Nikt z Egipcjan nie ocalał. 29 Tymczasem Izraelici prze­szli suchą nogą przez środek mo­rza, mając jakby mur z wody po prawej i lewej stronie. 30 I tak tego dnia uratował Jahwe Izraelitów od Egipcjan. I oglądali Izraelici liczne ciała Egipcjan leżące na brzegu morza. 31 Widząc zatem, że Jahwe swoją potężną prawicą poskromił Egipcjan, ulękli się Go i uwierzyli Jemu oraz Jego słudze Mojżeszowi.

Pieśń dziękczynna Mojżesza: 15,1-21

15

1 Wtedy to wyśpiewał Mojżesz razem z Izraelitami taką pieśń na cześć Jahwe:

Śpiewam pieśń na cześć Jahwe, / bo okazał swoją chwałę, / rzucając w morze / konia i jego jeźdźca.

2 Pan jest moją mocą i powodem chwały, / On stał się moim wybawcą, / On jest moim Bogiem! Jego będę sławił, / wielbił będę Boga, mego ojca.

3 Jahwe jest potężnym wojownikiem, / Jahwe jest Jego imię.

4 Rydwany i całą potęgę faraona pogrążył w morzu, / jego najdzielniejszych wojowników wygubił w Morzu Czerwonym.

5 Ogarnęły ich fale / i jak kamienie poszli w głę­binę.

6 Wspaniała jest potęga Twej prawicy, o Jahwe! / Prawica Twoja, o Jahwe, starła nieprzyjaciela.

7 Potęgą Twojego majestatu powalasz na ziemię swych wrogów. / Zsyłasz swój gniew i ścierasz ich jak słomę.

8 Gdy wydasz pomruk gniewu, piętrzą się groźne fale / i stają niby murem, / znikają przepaści w samym sercu morza.

9 Wtedy powiedział nieprzyjaciel: / Wyruszę w pościg i pochwycę ich. / Rozdzielę łupy, zaspokoję me żądze. / Dobędę miecza, dosięgnie ich ma prawica.

10 Ale Ty poruszyłeś gwałtownie wody i morze ich okryło, / i poszli na dno jak ołów w środku wzburzonych wód.

11 Któż jest jak Ty, o Jahwe, wśród rozlicznych bogów? / Kto jest jak Ty potężny i święty? / Kto budzi taką grozę i takich cudów dokonuje?

12 Wyciągasz Twoją prawicę / i już pochłania ich ziemia.

13 W swej łaskawości prowadzisz lud, który wy­zwo­liłeś, / mocą Twoją wiedziesz go ku świętym przybytkom.

14 A narody słysząc to zadrżały, / strach padł na wszystkich Filistynów.

15 Przerazili się także przywódcy Edomu, / trząść się zaczęli możnowładcy Moabu, / bojaźń ogarnęła mieszkańców Kanaanu.

16 Zlękli się i zamarli z bojaźni, / stali się jak głazy wobec mocy Twego ramienia, / dopóki nie przeszedł lud Twój, o Jahwe, / dopóki nie przeszedł lud, któryś sobie stworzył.

17 To Ty ich tam sprowadziłeś i zasadziłeś niczym drzewo na górze Twojego dziedzictwa, / na miejscu, gdzie Ty przebywasz, o Panie, / w świątyni, uczynionej Twoimi rękami.

18 Jahwe jest królem zawsze i na wieki.

19 Gdy rumaki faraona / z rydwanami i jeźdźcami weszły do morza, / sprawił Jahwe, że pochłonęły ich fale, / a Izraelici suchą nogą przeszli przez środek morza.

20 Miriam prorokini, siostra Aarona, wzięła do ręki bębenek, a wszystkie niewiasty podążały za nią, tańcząc w takt bębna. 21 Mi­riam zaś tak im przy­śpie­wywała:

Śpiewajmy dla Jahwe pieśń chwały, / bo swą moc okazał, / gdy konie i rydwany / pogrążył w morzu.

W drodze do Synaju: 15,22-17,16

22 Mojżesz kazał Izraelitom wy­ruszyć znad Morza Czerwonego. Wyszedłszy tedy w stronę pustyni Szur, wędrowali przez trzy dni, nig­dzie nie znaj­dując wody. 23 A kiedy przybyli do Mara, nie mogli się tam napić wody, bo była gorzka. Dlatego nazwano to miejsce Mara [to zna­czy: gorzka studnia]. 24 Wtedy lud zaczął szemrać przeciw Mojżeszowi, mówiąc: Co będziemy pić? 25 Zwró­cił się przeto [Mojżesz] do Jahwe, a Jahwe pokazał mu kawałek drew­na. Gdy wrzucił to drewno do wody, woda stała się słodka. Tam przeka­zał Bóg ludowi prawo i różne zarzą­dzenia, tam też wystawił go na pró­bę, 26 mówiąc: Jeśli będziesz słu­chał głosu Jahwe, twojego Boga, i będziesz czynił to, co miłe w Jego oczach; jeśli będziesz wypełniał wszystkie Jego przykazania i naka­zy, nie będę na ciebie zsyłał żad­nych plag podobnych do tych, któ­rymi dotknąłem Egipt. Bo Ja jestem Jahwe, który zdrowie przywraca.

27 Potem przyszli do Elim, gdzie znajduje się dwanaście źródeł i sie­demdziesiąt palm. Tam nad wodą rozbili swoje namioty.

16

1 Potem wszyscy zebrani razem Izraelici opuścili Elim i dotarli do pustyni Sin, położonej między Elim a Synajem. Był to już piętnasty dzień drugiego miesiąca od czasu ich wyjścia z Egiptu. 2 Na pustyni całe zgromadzenie Izraela szemrało przeciw Mojżeszowi i Aaronowi. 3 Mówili do nich tak: Szkoda, żeśmy nie zginęli z ręki Jahwe w Egipcie, kiedy to siedzie­liśmy przy pełnych garnkach mię­sa, mając przy tym pod dostatkiem chleba. Przyprowadziliście nas na tę pus­tynię, abyśmy wszyscy tu zebrani pomarli z głodu. 4 Na to rzekł Jahwe do Mojżesza: Ja spra­wię, że chleb będzie wam spadał z nieba jak deszcz. Ludzie będą wychodzić, by zebrać [go] tyle, ile im będzie potrzeba na każdy dzień. Chcę poddać ich próbie i przekonać się, czy będą postępowali według moich nakazów. 5 Kiedy szóstego dnia obejrzą wszystko, co zebrali, okaże się, że zapasy są dwa razy większe, niżby się można spodzie­wać po codziennych zbiorach.

6 Wtedy Mojżesz i Aaron powie­dzieli do wszystkich Izraelitów: Dziś wieczorem będziecie musieli przyz­nać, że to Jahwe wyprowadził was z Egiptu. 7 Jutro zaś będziecie oglą­dać chwałę Jahwe, który słyszał, jak szemraliście także przeciw Niemu. Lecz kimże my jesteśmy, że szemrzecie także przeciw nam? 8 I dalej mówił Mojżesz: Jeżeli Jah­we da wam tego wieczoru mięso do jedzenia, a rano chleb do syta, jeśli On sam słyszy wasze narzekania, którymi Go zadręczacie, to cóż my tu możemy uczynić? Buntujecie się nie przeciwko nam, tylko przeciw Jahwe.

9 Wtedy rzekł Mojżesz do Aaro­na: Powiedz całemu zgromadzeniu Izraela, żeby wszyscy się stawili na spotkanie z Jahwe, gdyż usłyszał On ich szemranie. 10 Gdy Aaron za­czął przemawiać do całego zgroma­dzenia Izraela, wszyscy zaczęli spoglądać w stronę pustyni, gdzie nagle zobaczyli chwałę Jahwe w obło­ku. 11 A Jahwe powiedział do Mojżesza: 12 Słyszałem szemranie Izraelitów. Powiedz im tak: Wie­czo­rem otrzymacie do jedzenia mięso, rano - chleb do sytości, żebyście mogli się przekonać, że Ja, Jahwe, jestem waszym Bogiem.

13 Wieczorem nadleciały prze­piórki i obsiadły całe obozowisko, nazajutrz rano natomiast gruba warstwa jakby szronu leżała wokół obozu. 14 Kiedy rosa uniosła się ku górze, na pustyni dokoła leżały pię­kne, jakby przypominające szron ziarna. 15 Zobaczywszy to, pytali Izraelici jedni drugich: Co to jest? Rzeczywiście bowiem nie wiedzieli, co to było. Wtedy powiedział do nich Mojżesz: To jest chleb, który Jahwe daje wam do jedzenia. 16 Jahwe roz­kazuje, żeby każdy wziął go sobie tyle, ile potrzebuje do jedzenia, przeciętnie jeden omer na głowę. Można więc zebrać go tyle omerów, ile osób znajduje się w namiocie. 17 Tak zrobili Izraelici i zabrali ze sobą jedni więcej, drudzy mniej [po­żywienia]. 18 Gdy potem przeliczyli wszystkie omery, okazało się, że ani ci, co wzięli więcej, nie mieli za dużo, ani ci, co zebrali mniej, nie mieli za mało. Każdy miał akurat tyle, ile potrzeba było do życia. 19 Wtedy powiedział do nich Moj­żesz: Nikt nie może pozostawić z tego nic do rana. 20 Ale oni nie pos­łuchali Mojżesza i niektórzy zosta­wili sobie trochę do rana. I oto zaraz wszystko zrobaczało i zaczęło gnić. A Mojżesz zapłonął na nich gnie­wem.

21 I codziennie zbierali tyle, ile każdy z nich po­trze­bował. A gdy tylko słońce zaczynało przygrzewać, wszystko [co pozostało na ziemi] topniało. 22 Szóstego dnia zebrali podwójną ilość pożywienia, czyli po dwa omery na głowę. Natychmiast też przyszli do Mojżesza starsi ca­łego zgromadzenia i donieśli mu o tym. 23 A on im na to: Oto, co kazał wam powiedzieć Jahwe: Dzień jut­rzejszy będzie świętem, szabatem uroczystym na cześć Jahwe. Napie­czcie sobie wszystkiego, ile chcecie, ugotujcie, co chcecie, a czego nie zdołacie spożyć dziś, zostawcie sobie na jutro. 24 I zostawili sobie [jedzenia] do dnia jutrzejszego, tak jak im nakazał Mojżesz. Nic się nie zepsuło i nie pojawiło się żadne robactwo. 25 Wtedy powiedział Moj­żesz: Jedzcie, bo dziś jest szabat [świę­ty] ku czci Jahwe. Dzisiaj nic nie znajdziecie na pustyni. 26 Macie zbierać [to pożywienie] przez sześć dni, natomiast dnia siódmego jest sza­bat i wtedy nic już nie znaj­dzie­cie.

27 Mimo to siódmego dnia rów­nież wyszli niektórzy, żeby poszu­kać pożywienia, ale nic nie znaleźli. 28 Wtedy powiedział Jahwe do Moj­żesza: Jak długo jeszcze będziecie się ociągali z zachowywaniem mo­ich nakazów i pouczeń? 29 Patrzcie! Oto Jahwe ustanowił dla was sza­bat i dlatego szóstego dnia dostar­cza wam pożywienia na dwa dni. Każdy pozostaje tego [siódmego] dnia tam, gdzie jest. Dnia siódmego nikt nie opuszcza miejsca, na któ­rym przebywa. 30 Zaczął więc lud odpoczywać dnia siódmego. 31 A po­żywienie to synowie Izraela nazy­wali manną. Było to coś białego, jakby ziarna kolendru, a smakowa­ło jak placek z miodem.

32 I powiedział Mojżesz: Jahwe nakazał: Jeden omer manny zacho­wajcie dla pokoleń, które przyjdą po was, żeby zobaczyły one ten chleb, którym was karmiłem na pustyni, kiedy was wyprowadzałem z Egip­tu. 33 Do Aarona zaś Mojżesz powie­dział: Weź to naczynie, wsyp do nie­go cały omer manny i postaw przed Jahwe. Niech będzie przechowy­wana dla przyszłych pokoleń. 34 Wziął zatem Aaron mannę i - jak Jahwe polecił Mojżeszowi - umie­ścił ją przed Świadectwem, gdzie miała być przechowywana. 35 Żywili się Izraelici manną przez czterdzie­ści lat, to znaczy dopóki nie weszli do krainy zamieszkanej przez ludzi. Jedli mannę, dopóki nie dotarli do granic Kanaanu. 36 Omer - to dzie­siąta część efy.

17

1 Całe zgromadzenie Izraelitów ruszyło z pustyni Sin w dalszą drogę, od jednego miejsca odpoczynku do drugiego, które za każdym razem wskazywał Jahwe. Wreszcie rozbili namioty w Refidim. Gdy całkiem już nie było wody, 2 podnieśli głosy i zaczęli gwałtow­nie domagać się od Mojżesza wody do picia. Mojżesz jednak odpowie­dział: Dlaczego przychodzicie ze skargą do mnie? Dlaczego wysta­wiacie Jahwe na próbę? 3 Ale lud był spragniony i dlatego szemrali wszyscy przeciw Mojżeszowi, mó­wiąc: Po coś nas w ogóle wyprowa­dził z Egiptu? Żebyśmy tu, na pus­tyni, wyginęli z pragnienia - my sami, nasi synowie i cały nasz do­bytek? 4 Wtedy Mojżesz zwrócił się do Jahwe, pytając: Co mam zrobić z tym ludem? Niewiele brakuje, żeby mnie ukamienowali! 5 A Jahwe odpowiedział Mojżeszowi: Idź do ludu, wybierz kilku spośród star­szych Izraela, weź do ręki laskę, tę, którą uderzałeś wody Nilu, i ru­szaj­cie dalej! 6 Stanę przed tobą tam, na górze Horeb, a ty uderzysz laską w skałę, z której wypłynie woda, i cały lud będzie mógł pić do woli. I uczynił Mojżesz tak na oczach star­szych ludu. 7 Miejscu temu na­dano nazwy Massa i Meriba [to zna­czy: próba i spór], bo tam Izra­elici wszczę­li utarczki [z Mojże­szem], a Jah­we wystawili na próbę, gdy mó­wili: Czy Jahwe jest pośród nas, czy nie?

8 A kiedy do Refidim przybyli Amalekici, żeby zaatakować Izra­elitów, 9 powiedział Mojżesz do Jozuego: Wybierz sobie [odpowied­nich] ludzi i stań do walki z Ama­lekitami. Ja sam pokażę się jutro na szczycie wzgórza, mając ze sobą laskę Bożą. 10 I uczy­nił Jozue tak, jak mu rozkazał Mojżesz: przy­stąpił do walki z Amalekitami, natomiast Mojżesz, Aaron i Chur weszli na szczyt góry. 11 Jak długo Mojżesz miał wzniesione ręce, przewaga była po stronie Izraela, a gdy tylko ręce opuszczał, górę brali Amale­kici. 12 Gdy Mojżeszowi zdrętwiały ręce, przyniesiono głaz i posadzono na nim Mojżesza. Jego ręce pod­trzymywali Aaron i Chur, jeden z prawej, drugi z lewej strony, tak że aż do zachodu słońca miał wzniesione ręce. 13 W ten sposób pokonał Jozue swoim ostrym mie­czem samego Amaleka i jego woj­sko. 14 Wtedy Jahwe powiedział do Mojżesza: Zapisz to na pamiątkę w księgach, a Jozuemu powiedz, że wymażę imię Amalekitów z wszyst­kiego, co znajduje się pod niebem. 15 Mojżesz zbudował tam na cześć Jahwe ołtarz i nazwał go Jahwe-Nissi. 16 Mówił bowiem: Ponieważ Amalek podniósł rękę na tron Jah­we, On prowadzi walkę z Amaleki­tami przez wszystkie pokolenia.

Spotkanie Mojżesza z Jetro i powołanie sędziów: 18,1-27

18

1 Jetro, kapłan madianicki, teść Mojżesza, słyszał o tym wszystkim, co Jahwe uczynił Moj­żeszowi i całemu ludowi izrael­skiemu i jak wyprowadził Izraelitów z niewoli egipskiej. 2 Wziął tedy Jetro, teść Mojżesza, żonę Moj­żesza, Seforę - bo Mojżesz odesłał ją do ojca - 3 oraz obydwu synów, z których jeden nazywał się Ger­szom (bo powiedział Mojżesz: Jes­tem przybyszem w obcym kraju), 4 a drugi Eliezer (bo po­wiedział Moj­żesz: Bóg mojego ojca był mi po­mocą i uratował mnie od miecza faraona). 5 Przyszedł więc Jetro, teść Mojżesza, z jego synami i z [je­go] żoną na pustynię, do stóp Góry Bożej, gdzie obozował Mojżesz, i  6 kazał mu powiedzieć tak: Ja, teść twój, Jetro, przychodzę do ciebie razem z twoją żoną i z obydwoma twoimi synami. 7 Wyszedł tedy Moj­żesz do swojego teścia, pokłonił mu się nisko i ucałował go. Potem wy­pytali się nawzajem, co dzieje się u jednego i drugiego, i weszli do na­miotu.

8 Mojżesz opowiedział swojemu teściowi o wszystkim, co Jahwe uczynił, ze względu na Izraela, fara­onowi i Egipcjanom, [a także] o wszystkich kłopo­tach, jakie mieli w drodze, i o tym, jak Jahwe przy­chodził im zawsze ze skuteczną pomocą. 9 Jetro radował się bardzo, słysząc o dobrodziejstwach, jakie Jahwe wyświadczał Izraelitom, kiedy ich wy­bawiał z rąk Egipcjan. 10 W końcu zawołał: Niech będzie błogosławiony Bóg, który was uwol­nił z rąk Egipcjan i faraona. 11 Teraz już wiem, że Jahwe jest większy niż wszyscy bogowie. Chociaż bowiem Egipcjanie tak poniżali Izraelitów, Jahwe wyrwał Izraela z ich rąk. 12 Potem przy­prowadził Jetro, teść Mojżesza, zwierzęta na ofiarę krwa­wą i całopalną i oddał cześć Jahwe. Przybył też Aaron i wszyscy starsi Izraela, aby wraz z teściem Mojże­sza wziąć udział we wspólnej uczcie na cześć Jahwe.

13 Następnego dnia zasiadł Moj­żesz, aby sądzić lud. I stała wielka rzesza przed Mojżeszem od rana aż do wieczora. 14 Gdy teść Mojżesza zobaczył, jak Mojżesz poświęca się dla ludu, powiedział: Co ma zna­czyć to wszystko, co czynisz dla tego ludu? Czemu siedzisz tu sam jeden, a takie rzesze muszą wycze­kiwać od rana do wieczora? 15 A Mojżesz odpowie­dział swojemu teściowi: Ludzie przychodzą do mnie, aby znaleźć wolę Bożą. 16 Gdy zdarza się wśród nich jakiś spór, przychodzą do mnie. Ja rozsądzam ich spory i przekazuję im prawa i pouczenia Boże.

17 A teść Mojżesza na to: Źle postępujesz! 18 Za­mę­czasz i siebie samego, i cały lud, który wokół cie­bie stoi. To zbyt uciążliwe dla ciebie. Sam jeden nie możesz temu podo­łać. 19 Posłuchaj! Chcę ci dać pewną radę, a Bóg też będzie z tobą. Ty sam przedstawiaj Bogu sprawy całego ludu 20 i przekazuj ludziom prawa i pouczenia Boże. Mów im, jak mają żyć i co robić. 21 Ale wyszu­kaj sobie wśród ludu mężów rozu­mnych, bogobojnych, a nie prze­kup­nych, gardzących nieuczciwym zyskiem, i postaw ich na czele grup złożonych z tysiąca, stu, pięćdzie­sięciu czy dziesięciu ludzi! 22 Oni to właśnie powinni być sędziami ludu na każde zawołanie. Tylko ze spra­wami bardzo ważnymi powinni przychodzić do ciebie, wszystkie zaś błahsze niech rozsądzają sami. Zdejmij z siebie jakąś odpowiedzial­ność! 23 Jeśli tak postąpisz, jeśli uznasz, że taka jest wola Boża, to i obowiązkom twoim podołasz, i  wszyscy ludzie będą wracać do siebie zadowoleni.

24 Posłuchał Mojżesz swojego teścia i zaczął po­stę­pować według jego rady. 25 Wybrał sobie spośród Izraela mężów roztropnych i posta­wił ich na czele grup złożonych z tysiąca, stu, pięćdziesięciu albo dziesięciu osób. 26 Oni też byli goto­wi w każdej chwili rozstrzygać spra­wy ludu. Sprawy większej wagi przedstawiali Mojżeszowi, mniej­szej zaś - rozsądzali sami.

27 Potem pożegnał Mojżesz swe­go teścia, który udał się w drogę powrotną do swojego kraju.

NA SYNAJU 19,1-20,26

Zawarcie przymierza: 19,1-25

19

1 Upływały już trzy miesiące od czasu wyjścia Izraelitów z Egiptu, a działo się to w dniu, kie­dy dotarli do pustyni Synaj. 2 Wyru­szyli z Refidim i przyszli na pustynię Synaj, gdzie też rozbili namioty. Obozowisko Izraelitów znajdowało się naprzeciw Góry.

3 Mojżesz udał się na rozmowę z Bogiem. Wtedy Jahwe przywołał go ku sobie na górę i rzekł: Oto, co masz powiedzieć domowi Jakuba i wszystkim Izraelitom: 4 Widzie­liście, co uczyniłem Egipcjanom, jak was wyrwałem stamtąd i ni­czym na skrzyd­łach orłów przynios­łem aż do tego miejsca. 5 A teraz, jeśli tylko będziecie słuchać mojego głosu i zachowywać moje przy­mie­rze, staniecie się moją szczególną własnością między wszystkimi narodami. Do Mnie należy cała ziemia. 6 Wy zaś będziecie dla Mnie królestwem kapłanów i moim lu­dem świętym. Te słowa przekażesz Izraelitom.

7 Poszedł tedy Mojżesz i zwoław­szy całą starszyznę ludu, przedsta­wił im wszystko, co mu Jahwe nakazał. 8 A cały lud jednogłośnie i wyraźnie odpowiedział: Chcemy uczynić wszystko, co Jahwe naka­zał. Mojżesz zaniósł Jahwe odpo­wiedź ludu. 9 Wtedy Jahwe powie­dział do Mojżesza: Ukażę ci się w gęs­tym obłoku. Lud powinien sły­szeć, jak będę z tobą rozmawiał, żeby cię potem darzył zaufaniem. A Moj­żesz powtórzył Jahwe słowa ludu.

10 I powiedział Jahwe do Mojże­sza: Idź do ludu i wydaj rozkaz, żeby się wszyscy przygotowali dziś i jutro do świątecznych obchodów. Niech wypiorą swoje szaty. 11 Niech się szczególnie przysposobią na dzień trzeci. Trzeciego dnia bowiem na oczach całego ludu zstąpi Jahwe na górę Synaj. 12 Wyznacz ludowi [wo­kół góry] granicę i wydaj polecenie, żeby nie wchodzili na górę ani na­wet nie zbliżali się do jej podnóża. Każdy zaś, kto by dotknął góry, będzie ukarany śmiercią. 13 Nie tknie go jednak żadna ludzka ręka, lecz zostanie ukamienowany albo przebity strzałą. Ani człowiek, ani zwierzę [które by dotknęło góry] nie może pozostać przy życiu. [Dopiero wówczas], gdy zabrzmi trąba, będą mogli wejść na górę.

14 Zstąpił Mojżesz z góry i wydał rozkaz, żeby ludzie przygotowali się do świętowania i uprali swoje szaty. 15 Powiedział też do nich: Przygo­tujcie się szczególnie na dzień trzeci. Niech nikt z was nie zbliża się do żadnej kobiety.

16 Trzeciego dnia o świcie za­częło grzmieć i błyskać, po czym ciężkie chmury okryły całą górę. I rozległ się głos jakby potężnej trą­by, tek że wszyscy w obozie zaczęli drżeć ze strachu. 17 Mojżesz wypro­wadził ludzi z obozu na spotkanie z Bogiem. Kazał im zatrzymać się u stóp góry. 18 Cała góra Synaj była spowita gęstym dymem, gdyż Jah­we zstępował na nią w płomieniach ognia. Dym wznosił się wysoko jak­by z rozpalonego pieca, a cała góra mocno drżała. 19 Tymczasem głos trąby stawał się coraz donośniejszy. Mojżesz mówił, a Bóg odpowiadał mu wśród grzmotów.

20 Jahwe zstąpił na Synaj, na sam szczyt góry. Wezwał do siebie, na sam szczyt góry, Mojżesza, do­kąd też ten przybył. 21 Wtedy powie­dział Jahwe do Mojżesza: Zejdź na dół i nakaż ludziom z całą suro­wością, aby nie próbowali przekra­czać wyznaczonej granicy i nie usiłowali zobaczyć Jahwe. Gdyby do tego doszło, bardzo wielu musia­łoby zginąć. 22 Również kapłani, którzy zazwyczaj mogą zbliżać się do Jahwe, tym razem powinni się oczyścić, aby Jahwe nie poraził ich śmiercią. 23 I odpowiedział Mojżesz Bogu: Lud nie odważy się zbliżyć do góry Synaj. Sam przecież naka­załeś wyznaczyć granicę wokół góry, a ją samą ogłosić świętą. 24 Ale Jahwe nastawał, mówiąc: Zejdź na dół i przyjdź tu razem z Aaronem. Kapłani i zwykli ludzie niech nie usiłują tu wchodzić, aby zobaczyć Jahwe, gdyż musiałbym porazić ich śmiercią. 25 Zszedł więc Mojżesz na dół i wszystko powtórzył ludowi.

Dziesięć przykazań: 20,1-21

20

1 Potem zaczął Bóg wypowiadać słowa: 2 Ja jestem Jahwe, Bóg twój, który cię wywiódł z Egiptu, z domu niewoli. 3 Nie bę­dziesz miał, oprócz Mnie, żadnych bogów. 4 Nie będziesz czynił żad­nego obrazu i żadnego wy­ob­rażenia ani tego, co na niebie, ani tego, co na ziemi, ani tego, co w wodzie, ani tego, co pod ziemią. 5 Nie będziesz się im kłaniał ani nie będziesz im służył, gdyż Ja, Jahwe, Bóg twój, jestem Bogiem zazdrosnym i za występki ojców zsyłam kary na ich dzieci, aż do trzeciego i czwartego pokolenia tak będzie z tymi, którzy Mnie nienawidzą; 6 natomiast aż po tysiączne pokolenie będę okazywał miłosierdzie tym, którzy Mnie mi­łują i zachowują moje przykazania. 7 Nie będziesz wzywał imienia Jahwe, Boga twego, nadaremnie, bo Jahwe nie omieszka ukarać tego, kto wzywa Jego imienia nada­remnie.

8 Pamiętaj o szabacie! Niech to będzie dla ciebie dzień święty. 9 Przez sześć dni wolno ci pracować i wykonywać wszystkie twoje prace. 10 Siódmy jednak dzień jest szaba­tem dla uczczenia Jahwe, Boga twojego. Żadnych prac nie będzie­cie w tym dniu wykonywali ani ty, ani twój syn, ani twoja córka, ani twój sługa, ani twoja służebnica, ani twoje bydło, ani cudzoziemiec mieszkający w obrębie twoich mu­rów. 11 Jahwe bowiem przez sześć dni stwarzał niebo, ziemię, morze i wszystko, co one zawierają, a dnia siódmego odpoczywał. Dlatego zes­łał Jahwe szczególne błogosławień­stwo na dzień szabatu i uświęcił go.

12 Czcij ojca twego i matkę two­ją, abyś mógł długo żyć na tej ziemi, którą Jahwe, twój Bóg, daje ci w po­siadanie.

13Nie będziesz zabijał!

14 Nie będziesz cudzołożył!

15 Nie będziesz kradł!

16 Nie będziesz świadczył fałszywie

przeciwko twemu bratu!

17 Nie będziesz pożądał domu bliźniego twego! Nie będziesz pożą­dał żony bliźniego twego ani jego sługi, ani służebnicy, ani jego wołu, ani osła, ani żadnej rzeczy, która należy do twego bliź­niego!

18 Cały lud słyszał grzmoty i głos trąby; patrzył na ogniste płomienie i na górę spowitą dymem. Ludzie drżeli, widząc [i słysząc] to wszys­tko, i trzymali się z dala od góry. 19 Powiedzieli więc do Mojżesza: Ty mów do nas, a będziemy cię słu­chali. Niech sam Bóg już do nas nie przemawia, gdyż lękamy się, że pomrzemy. 20 Rzekł tedy Mojżesz do ludu: Nie lękajcie się! Bóg przyszedł po to tylko, żeby was wystawić na próbę, a bojaźnią napełnia was po to, żebyście nie grzeszyli. 21 Lud cią­gle trzymał się z dala od góry. Tym­czasem Mojżesz przybliżył się do obłoku, w którym był Bóg.

Prawo ołtarza: 20,22-26

22 A Jahwe rzekł do Mojżesza: Powiesz synom Izraela tak: Byliście świadkami, jak przemawiałem do was z nieba. 23 Nie będziecie sobie robić, obok Mnie, podobizn bożków ze srebra, nie będziecie sobie robić podobizn bożków ze złota. 24 Zbu­dujesz Mi ołtarz z ziemi i będziesz składał na tym ołtarzu ofiary cało­palne tudzież ofiary pojednania z twoich owiec i cielców. Do wszyst­kich miejsc, na których będzie wspomniane moje imię, przyjdę do ciebie i będę ci błogosławił. 25 Gdy będziesz Mi wznosił ołtarz z kamie­nia, nie używaj do tego kamienia ciosanego, bo posługując się ostrym narzędziem, bezcześcisz kamień. 26 Nie będziesz wstępował do mojego ołtarza po stopniach, abyś przypadkiem nie ukazał swojej nagości.

KSIĘGA PRZYMIERZA 21,1-24,18

Wstęp: 21,1

21

1 A oto prawa, które im przekażesz:

Niewolnicy izraelscy: 21,2-11

2 Kiedy nabędziesz za pieniądze jakiegoś niewolnika hebrajskiego, będzie pozostawał na służbie u cie­bie przez sześć lat. Siódmego roku będzie mógł spokojnie odejść bez płacenia okupu. 3 Jeśli został na­byty jako nieżonaty, samotny rów­nież odejdzie; jeśli miał już wtedy żonę, odejdzie z nim także jego żona. 4 Ale jeśli żonę dał mu jego pan, a ona urodziła synów i córki, będzie mógł odejść on sam, a ko­bieta i dzieci pozostaną u pana. 5 Je­żeli jednak sługa ów powie: Ko­cham mojego pana, ale także moją żonę i moje dzieci; nie chciałbym odchodzić - 6 wtedy weźmie go jego pan, przyprowadzi przed oblicze Boże, a potem, zbliżywszy się do drzwi albo do bramy, przekłuje mu ostrym narzędziem ucho. I pozo­stanie ów sługa na zawsze u swo­jego pana.

7 Jeżeli ktoś sprzeda swoją cór­kę w niewolę drugiemu człowie­kowi, to nie wolno jej odejść tak, jak mogą odchodzić niewolnicy. 8 Jeżeli [po pewnym czasie] przes­tałaby się podobać panu, który ją przeznaczył dla siebie, pan ów po­winien zezwolić na jej wykup. Nie może jej jednak sprzedać obcym, bo sprzeniewierzyłby się własnym zobowiązaniom. 9 Jeżeli zaś posta­nowił oddać ją własnemu synowi, to niech ją traktuje jak córkę. 10 Gdyby wziął sobie jeszcze inną kobietę [prócz tej już odtrąconej], to nie może owej niewolnicy krzy­wdzić, odmawiając jej należnego pożywienia, ubrania i wspólnego pożycia. 11 Gdyby o te trzy sprawy nie zadbał, kobieta może odejść cał­kiem swobodnie, bez składania żadnego okupu.

Przepisy karne: 21,12-32

12 Jeśli ktoś ugodzi drugiego człowieka tak, że pozbawi go życia, to i sam musi umrzeć. 13 Ale jeśli nie czyhał na tę śmierć, lecz Bóg do niej dopuścił przez czyjeś ręce, to wskażę ci miejsce, gdzie taki zabójca będzie mógł się schronić. 14 Jeśli jednak ktoś ucieka się na­wet do podstępu, żeby zabić bliź­nie­go, to choćby się już trzymał mo­jego ołta­rza, będzie ukarany śmiercią.

15 Kto by uderzył swego ojca lub swoją matkę, powinien być skazany na śmierć.

16 Kto by porwał drugiego czło­wieka i już go sprzedał albo jeszcze miał go w swoich rękach, powinien być skazany na śmierć.

17 Kto by złorzeczył swemu ojcu lub swojej matce, winien jest śmierci.

18 Gdy dwóch ludzi się poróżni i jeden uderzy drugiego kamieniem lub pięścią nie powodując jego śmierci, tak jednak, że musi on pozostać przez jakiś czas w łóżku, 19 to będzie wolny, gdy ten [poszko­dowany] wstanie z łóżka i będzie mógł wyjść na zewnątrz z laską; jednakże ma obowiązek zapłacić mu za przerwę w pracy i pielęgno­wać go [przez czas niedomagania]. 20 Jeśli ktoś pobije kijem swojego niewolnika lub swoją niewolnicę i ci umrą jeszcze pod jego ręką, to będzie pociągnięty do odpowie­dzialności. 21 Jeśli jednak niewolnik przeżyje przynajmniej jeden dzień lub dwa, to pan nie będzie pocią­gnięty do odpowiedzialności, gdyż pobity jest jego własnością. 22 Jeśli ludzie poróżnią się między sobą i dojdzie przy tym do obrażeń ciała niewiasty brzemiennej, która wsku­tek tego poroni, to sprawca obrażeń powinien - jeśli nie przydarzy się nic poza tym - zapłacić tylko karę, jaką nałoży na niego mąż kobiety brzemiennej i jaką należy zapłacić zgodnie z wyrokiem sędziów. 23 Gdyby jednak doszło do śmierci, zapłaci życiem za życie, 24 odda oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę, 25 oparzeli­nę na opa­rzelinę, ranę za ranę, siniec za si­niec. 26 Je­żeli ktoś ugodzi w oko swojego niewolnika lub swoją nie­wolnicę i spowoduje utratę oka, to utratę oka wynagrodzi wypusz­cze­niem poszkodowanego na wolność. 27 Jeśli ktoś wybije ząb swemu nie­wolnikowi lub swojej niewolnicy, to utratę zęba wynagrodzi wypusz­cze­niem poszkodowanego na wol­ność.

28 Jeżeli czyjś wół zrani rogami jakiegoś mężczyznę lub jakąś kobietę tak ciężko, że w następstwie tego umrą, to należy wołu ukamie­nować, ale mięsa z niego nie można spożywać; natomiast jego właściciel jest wolny od wszelkiej dalszej odpowiedzialności. 29 Jeśli jednak wół już od dłuższego czasu atako­wał ludzi, a jego właściciel, powia­domiony o tym, wcale go nie pilno­wał, to wół, jeśli stał się przyczyną śmierci mężczyzny lub kobiety, zos­tanie ukamienowany, a jego właści­ciel również będzie skazany na śmierć. 30 Jeśliby się zgodzono za­mienić wła­ś­ci­cie­lo­wi [wołu] karę śmierci na okup pieniężny, to powi­nien zapłacić tyle, ile od niego zażą­dają. 31 Tak samo należy postąpić, gdyby wół spowodował śmierć syna albo córki. 32 Jeśli wół zrani śmier­telnie niewolnika lub niewolnicę, właściciel wołu zapłaci trzydzieści srebrników panu niewolnika, a wół zostanie ukamienowany.

Prawo rzeczowe: 21,33-22,14

33 Jeżeli Ktoś pozostawi nie przykrytą studnię już istniejącą albo wykopie nową i jej nie nakryje, a wpadnie do niej jakiś wół albo osioł, 34 właściciel studni musi pokryć straty: zapłaci właścicielowi zwierzęcia jego wartość, ale samo zwierzę zabite będzie należeć do niego. 35 Jeśli czyjś wół zrani rogami wołu innego właściciela i spowo­duje jego śmierć, należy sprzedać wołu, który atakował, a pieniądze podzielić między obydwu właścicieli wołów. Podobnie należy postąpić z mięsem wołu zabitego. 36 Jeśli jednak czyjś wół już od dłuższego czasu atakował rogami, a jego pan wcale go nie pilnował, to wynagro­dzi szkody: odda wołu za wołu, a wół zabity będzie należał do niego.

37 Jeśli ktoś ukradnie wołu albo owcę i zabije je lub sprzeda, zwróci pięć wołów za jednego i cztery owce za jedną.

22

1 Jeśli ktoś złapie złodzieja, gdy ten nocą włamuje się [do domostwa], i pobije go tak, że złodziej umrze, nie będzie winien śmierci zabitego. 2 Gdyby jednak się to stało po wschodzie słońca, będzie winien krwi [zabitego]. Ciężar od­szkodo­wania ponosi [zazwyczaj] złodziej. Jeśli nic nie posiada, nale­ży sprzedać jego samego i zwrócić należność za to, co ukradł. 3 Jeżeli to, co ukradł - na przykład wół, osioł albo owca - znajduje się jesz­cze w jego rękach, odda dwa razy tyle, ile skradł.

4 Jeśli ktoś wyrządzi szkodę drugiemu na polu albo w winnicy przez to, że pozwolił swemu bydłu wejść na cudzy teren, naprawi szkodę tym, co ma najdorodniejsze na swoim polu albo w winnicy. 5 Jeśli wybuchnie pożar i przedo­stawszy się przez osłania­jący żywo­płot, zniszczy snopy albo zboże jeszcze na pniu, albo całe pole, to ten, który spowodował pożar, wi­nien naprawić wszystkie szkody.

6 Jeżeli ktoś da komuś na prze­chowanie pieniądze albo jakieś przedmioty, a rzeczy oddane na przechowanie zostaną skradzione, to złodziej, jeśli się go pochwyci, ma zwrócić wszystko w podwójnej ilości. 7 Jeśli złodziej nie zostanie schwytany, to ten, który rzeczy przechowywał, stawi się przed obli­czem Boga, aby uroczyście oświad­czyć, że nie tknął własności swojego bliźniego. 8 Cokolwiek - czy to wół, osioł, owca, czy to odzienie - zosta­łoby skradzione albo zgubione, jeśli się później odnajdzie i stwierdzi się, że jest to właśnie ta rzecz, obydwie strony stawią się przed Bogiem, a strona uznana przez Boga za win­ną naprawi w dwójnasób szkody wyrządzone bliźniemu. 9 Jeżeli ktoś powierzy drugiemu pieczę nad swoim wołem, owcą lub jakim­kol­wiek innym zwierzęciem, a zwierzę to wtedy właśnie padnie, złamie so­bie nogę lub zostanie uprowadzone, tak że nie będzie można przedsta­wić żadnych świadków, 10 to sprawę należy rozstrzygnąć mocą przysięgi na imię Jahwe: ten, który miał się opiekować zwierzętami, przysięg­nie, że nie tknął własności swego bliźniego. Właściciel zwierząt zabie­rze to, co pozostało, a ten, który się zwierzętami opiekował, wolny będzie od dalszej odpowiedzial­ności. 11 Jeśli jednak [zwierzę] jeszcze u niego zostanie skradzione, powinien za nie zapłacić właści­cielowi. 12 Jeśli zaś zostało rozszar­pane przez jakieś dzikie zwierzę, to na dowód tego powinien dostarczyć to, co po nim pozostało, a wtedy zostanie uwolniony od dalszej od­powiedzialności z tytułu zaistniałej szkody. 13 Jeżeli ktoś pożyczy od drugiego jakieś zwierzę, a ono w tym czasie, pod nieobecność swego właś­ciciela, ulegnie jakie­muś okaleczeniu albo padnie, to właścicielowi należy się odszkodo­wanie za to zwierzę. 14 Jeżeli zaś stało się to w obecności właściciela zwierzęcia, nie należy się żadne odszkodowanie. Jeśli zwierzę zos­tało wynajęte za określoną opłatą, to odszkodowanie będzie stanowić owa opłata.

Prawo moralne: 22,15-23,9

15 Jeśli jakiś mężczyzna uwie­dzie jakąś dziewicę, i to jeszcze nawet nie zaręczoną, i będzie z nią obcował, zapłaci [rodzinie] wartość posagu i weźmie ją za żonę. 16 Jeżeli ojciec dziewczyny nie zgodzi się dać mu jej za żonę, to uwodziciel [mimo to] uiści taką sumę, jaką powinno się wpłacić jako wartość posagu dziewic.

17 Nie pozwolisz żyć swobodnie czarownicom. 18 Jeśliby ktoś obco­wał cieleśnie ze zwierzęciem, będzie skazany na śmierć. 19 Kto składa ofiary na cześć bożków pogańskich, a nie wyłącznie na cześć Jahwe, zasługuje na karę klątwy.

20 Nie będziesz gnębił ani ucis­kał cudzoziemca, bo przecież i wy wszyscy byliście kiedyś cudzoziem­cami w Egipcie. 21 Nie będziecie wyrządzać żadnej krzywdy ani wdo­wom, ani sierotom. 22 Jeśli kogo­kolwiek z nich skrzywdzisz, będzie wołał do Mnie, a Ja usłucham jego głosu. 23 Zapłonę gniewem i wygi­niecie od mojego miecza. Wtedy wasze żony staną się wdowami, a dzieci sierotami.

24 Jeśli pożyczysz pieniądze komuś z mojego ludu, jakiemuś ubogiemu, który żyje obok ciebie, to nie okażesz się wobec niego lich­wiarzem i nie zażądasz od niego procentu. 25 Jeśli weźmiesz w zas­taw płaszcz od twojego bliźniego, to zwrócisz mu go jeszcze przed za­chodem słońca, 26 bo to jego jedyna szata i jedyne okrycie ciała. Czymże się więc przykryje do snu? Jeżeli będzie się uskarżał przede Mną, wysłucham go, bo jestem miło­sierny.

27 Nie będziesz bluźnił Bogu ani złorzeczył prze­łożonemu twojego ludu.

28 Nie będziesz odkładał na póź­niej składania ofiary z pierwocin twego żniwa i winobrania. Mnie poświęcisz twego pierworodnego syna. 29 Tak samo postąpisz z pier­wszym płodem twojej krowy i owcy; pozostawisz go przez siedem dni przy matce, a ósmego dnia Mi go oddasz.

30 Będziecie moim ludem świę­tym. Nie będziecie jedli mięsa ze zwierząt rozszarpanych w polu przez dzikie zwierzęta. Przezna­czycie to mięso dla psów.

23

1 Nie będziesz rozsiewał fałszywych wieści i nie wycią­gniesz ręki do zło­czyńcy, aby świad­czyć na rzecz jego bezpieczeństwa. 2 Nie będziesz szedł za większością, która źle czyni, ani wypowiadał się na korzyść większości, aby na jej stronę przechylić szalę spra­wiedli­wości. 3 Nie będziesz też okazywał w sądzie specjalnych względów słabszemu.

4 Jeżeli będziesz widział, że twojemu nieprzyjacielowi zabłąkał się wół albo osioł, to nie omieszkasz mu ich odprowadzić. 5 Jeśli zoba­czysz, że osioł twojego nieprzyja­ciela upada pod ciężarem, nie przej­dziesz obojętnie obok niego, ale dołożysz wszelkich starań, aby mu przyjść z pomocą.

6 Gdy będą sądzić ubogiego, nie przyczynisz się do przechylenia szali sprawiedliwości na jego nie­korzyść. 7 Nie będziesz miał nic wspólnego ze sprawą, która się opiera na kłamstwie, i nie dopuś­cisz do skazania na śmierć niewin­nego i sprawiedliwego, bo Ja nigdy nie uniewinnię takiego winnego. 8 Nie będziesz przyjmował podar­ków, gdyż uniemożliwiają jasne rozsądzanie sporów i narażają na szkodę sprawy słuszne.

9 Nie będziesz uciskał cudzo­ziemca; znacie przecież jego los, bo sami byliście cudzoziemcami w ziemi egipskiej.

Prawo szabatu: 23,10-13

10 Przez sześć lat będziesz obsie­wał swoje pola i będziesz z nich zbierał plony. 11 Siódmego jednak roku nie będziesz obsiewał swoich pól, a to, co one urodzą, zostawisz [nie zebrane], żeby mieli czym się pożywić ubodzy twego ludu i żeby jeszcze coś zostało dla zwierząt polnych. Tak samo postąpisz z two­imi winnicami i z drzewami oliw­nymi. 12 Przez sześć dni będziesz wykonywał twe prace, ale siódmego dnia odpoczniesz, dając tym sa­mym wytchnienie twoim wołom i osłom oraz umożliwiając wypo­czy­nek synom twojej niewolnicy i cu­dzo­ziem­com.

13 Weźcie sobie do serca to wszystko, co wam powiedziałem. Na waszych ustach niech się nie znajdzie nigdy imię cudzych bogów, aby nikt nie słyszał, że wypowia­dacie ich imiona.

Trzy główne święta: 23,14-17

14 Trzy razy w roku będziesz ob­chodził święto ku mojej czci. 15 Bę­dziesz obchodził święto Przaś­ników: przez siedem dni będziesz spożywał chleb tylko niekwaszony, tak jak ci to nakazałem, począwszy od określonego dnia w miesiącu Abib, czyli w tym miesiącu, w któ­rym wyszedłeś z Egiptu. I nie bę­dziesz przychodził przed moje ob­licze z pustymi rękami. 16 Będziesz obchodził święto Żniw, czyli inaczej: święto pierwszych owoców twojej pracy, to znaczy tego, co zasiałeś na swoim polu. Wreszcie święto Wszystkich Zbiorów, pod koniec roku, gdy będziesz zbierał z pola wszelki owoc twojej pracy. 17 Trzy razy do roku każdy mężczyzna po­winien stanąć przed Jahwe, swoim Panem.

Przepisy ofiarne: 23,18-19

18 Nie będziesz w ofierze składał krwi z chlebem kwaszonym, a tłu­szczu z mojej świątecznej ofiary nie będziesz przechowywał przez całą noc aż do rana. 19 Pierwociny pło­dów twojej ziemi będziesz składał w domu Jahwe, twojego Boga. Nie będziesz gotował koźlęcia w mleku jego matki.

Postanowienia końcowe: 23,20-33

20 Oto posyłam przed tobą anio­ła, aby cię strzegł podczas twojej drogi i doprowadził do miejsca, jakie dla ciebie przeznaczyłem. 21 Poważaj go i słuchaj jego głosu; nie sprzeciwiaj mu się, bo on nie będzie obojętny na wasze występki, gdyż imię moje jest w nim. 22 Nato­miast jeśli będziesz słuchał jego głosu i uczynisz wszystko, cokol­wiek ci nakażę, będę nieprzy­ja­cielem twoich nieprzyjaciół i prze­ciwni­kiem przeciwników twoich.

23 Anioł mój pójdzie przed tobą i zaprowadzi cię do kraju Amory­tów, Chetytów, Peryzzytów, Kana­nej­czyków, Chiwwitów i Jebuzytów, a Ja ich wszystkich zgładzę. 24 Nie będziesz oddawał czci ich bogom i nie będziesz tym bogom służył. Nie będziesz naśladował praktyk tych ludów, lecz powywracasz i poni­szczysz ich stele.

25 Będziecie służyć Jahwe, waszemu Bogu, a On będzie zsyłał błogosławieństwo na wasz chleb i waszą wodę. Ja będę oddalał od was wszelkie choroby. 26 Nie będzie w twoim kraju matek zabijających własne dzieci ani kobiet bezpłod­nych. A Ja dopełnię liczby dni two­jego życia. 27 Napełnię innych lękiem przed tobą i wywołam za­mieszanie wśród wszystkich ludów, do których przyjdziesz. Wszyscy twoi nieprzyjaciele będą się ratować przed tobą ucieczką. 28 Poślę przed tobą szerszenie, które odpędzą daleko od ciebie Chiwwitów, Kana­nejczyków i Chetytów. 29 Nie usunę ich od razu, w ciągu jednego roku, żeby cały kraj nie stał się pustko­wiem i żeby się nie mnożyły na twoją zgubę dzikie zwierzęta. 30 Będę ich usuwał powoli, stop­niowo robiąc miejsce dla ciebie, tak iż staniecie się ludem na tyle potęż­nym, aby opanować cały kraj. 31 Granice wasze będą się ciągnęły od Morza Czerwonego aż do Morza Filistynów i od Pustyni aż po Rzekę. Wydam bowiem w wasze ręce wszystkich mieszkańców całej krainy, a ty usuniesz ich stamtąd. 32 Żadnego przymierza nie będziesz zawierał ani z nimi, ani z ich bo­gami. 33 Nie będą mieszkać w twoim kraju, aby nie mogli przywieść i ciebie do popełnienia występków przeciw Mnie. Mógłbyś bowiem zacząć służyć ich bogom, co stałoby się dla ciebie przyczyną zguby.

Obrzęd zawarcia przymierza: 24, 1-18

24

1 I rzekł Jahwe do Mojżesza: Wejdźcie do Jahwe, ty i Aaron, Nadab i Abihu oraz sie­demdziesięciu ze starszych Izraela, i pokłońcie się Jahwe z daleka. 2 Tylko Mojżesz zbliży się do Jahwe, reszta zatrzyma się w pewnym od­daleniu, a lud pozostanie na swoim miejscu.

3 Wrócił Mojżesz i przekazał ludowi wszystko, co powiedział i nakazał Jahwe. A cały lud odpo­wiedział jednogłośnie: Wypełnimy wszystko, cokolwiek powiedział Jahwe. 4 A Mojżesz spisał wszystkie słowa Jahwe. Potem, wstawszy wcześnie, zbudował u stóp góry ołtarz i ustawił dwanaście głazów dla upa­miętnienia dwunastu poko­leń izraelskich. 5 Wysłał też mło­dych ludzi, synów Izraela, aby zło­żyli na cześć Jahwe ofiarę całopa­lenia oraz ofiarę dziękczynną z cielców. 6 A Mojżesz wziął jedną połowę krwi i wlał ją do naczyń ofiarnych, drugą zaś wylał na ołtarz. 7 Potem, wziąwszy księgę przymierza, czytał z niej głośno ludowi, który [na zakończenie] odpowiedział: Uczynimy wszystko, cokolwiek powiedział Jahwe, i będziemy Mu po­słusz­ni. 8 Mojżesz wziął krew i pokropił nią lud, mó­wiąc: Oto krew przymierza, które Jahwe zawarł z wami według wszy­stkich tych słów.

9 I wyruszył [ku górze] Mojżesz z Aaronem, Nadabem, Abihu i sie­demdziesięciu starszymi Izraela. 10 I ujrzeli Boga Izraela, a pod Jego stopami jakby ołtarz wykonany ze lśniących szafirów, błękitnych jak samo niebo. 11 Nie podniósł On ręki na wybranych synów Izraela. Pa­trzyli [więc spokojnie] na Boga, a potem jedli i pili.

12 Jahwe powiedział do Moj­żesza: Wejdź do Mnie na górę i pozo­stań tu. Dam ci kamienne tablice, z Prawem i przykazaniami, które zostały spisane dla pouczenia ludu. 13 Wstał tedy Mojżesz z Jozuem, swoim sługą, i wstąpił na Górę Bożą. 14 Do starszych zaś [przedtem jeszcze] powiedział [Mojżesz]: Zaczekajcie tu na nas, aż wrócimy do was. Aaron i Chur pozostaną z wami. Jeżeli ktoś ma jakąś spra­wę do załatwienia, niech zwróci się do nich. 15 Gdy Mojżesz wszedł na gó­rę, zaraz okryły ją obłoki. 16 Chwała Jahwe spoczęła na górze Synaj, którą obłoki okrywały przez sześć dni. Siódmego dnia głos Jahwe odezwał się z obłoków do Mojżesza. 17 Chwała Jahwe dla oczu ludzkich przedstawiała się jak ogień, który wydobywał się ze szczytu góry i wszystko trawił. 18 Mojżesz wszedł w sam środek obłoków i wstąpił na górę, gdzie pozostał przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy.

PRAWO ŚWIĘTOŚCI I KULTU 21,1-24,18

Przybytek i przedmioty kultu: 25,1-27,21

25

1 A oto co powiedział Jahwe do Mojżesza: 2 Powiedz sy­nom Izraela, aby zebrali dla Mnie daninę. Dary przyjmować bę­dzie­cie dla Mnie od każdego człowieka o szczerym sercu. 3 Będziecie otrzy­mywali od ludzi dary ze złota, sre­bra i brązu. 4 Będą wam dawać purpurę fioletową i purpurę szkar­łatną, karmazyn, bisior, sierść ko­zią; 5 skóry baranie barwione na czerwono, skóry z delfinów i drzewo akacjowe; 6 oliwę do świecznika, pachnące olejki do namaszczeń i do sporządzania wonnego kadzidła; 7 kamienie onyksowe i inne drogie kamienie do przyozdobienia efodu i pektorału. 8 Niech Mi zbudują przybytek, abym mógł zamiesz­kać wśród nich. 9[Przy jego budowie] dostosujecie się do wszystkiego, co wam wskażę, do [przedłożo­nego wam] wzorca przybytku oraz do modeli wszystkich sprzętów świą­tynnych.

10 Arkę niech zbudują z drewna akacjowego. Jej długość powinna wynosić dwa i pół łokcia, szerokość półtora łokcia. 11 Obijesz ją złotem we­wnątrz i na zewnątrz, a dokoła przyozdobisz wieńcem ze złota. 12 Sporządzisz nadto cztery złote pierścienie, które umocujesz u czterech stóp arki: dwa pierście­nie z jednej i dwa z drugiej strony. 13 Z drewna akacjowego także będą wykonane drążki, które zostaną również pokryte złotem. 14 Drążki będzie się wkładać w pierścienie po obu bokach arki, żeby można było ją przenosić z miejsca na miejsce. 15 Drążki będą pozostawiane w pier­ścieniach arki; nie będzie się ich stamtąd wyjmować. 16 Do arki wło­żysz Świadectwo, które Ja ci dam. 17 Z czystego złota wykonasz także przebłagalnię, która powinna mieć dwa i pół łokcia długości oraz pół­tora łokcia sze­ro­kości. 18 Wyku­jesz ze złota dwa cheruby i umieścisz je na dwóch końcach przebłagalni: 19 jednego na jednym, drugiego na drugim końcu. Cheruby mają jakby wychodzić z obydwu końców przeb­łagalni. 20 Cheruby powinny mieć skrzydła rozłożone i skierowane ku górze tak, aby okrywały nimi przeb­łagalnię. Powinny być zwrócone do siebie przodem, a twarze mieć po­chylone na prze­bła­galnię. 21 Prze­błagalnia będzie się znajdować na wierzchu arki, do której wnętrza włożysz otrzymane ode Mnie Świa­dectwo. 22 Tam będę się z tobą spotykał i stamtąd - dokładnie: z wierzchu przebła­galni, spomiędzy dwu cherubów umieszczonych nad Arką Świadectwa - będę ci przeka­zywał wszystkie pouczenia dla synów Izraela.

23 Z drewna akacjowego wyko­nasz również stół, który powinien mieć długości dwa łokcie, szero­kości jeden łokieć, a wysokości pół­tora łokcia. 24 Cały stół obłożysz szczerym złotem i przyozdobisz do­koła wieńcem ze złota. 25 Dokoła stołu umocujesz listwę szeroką na dłoń i przyozdobisz ją złotym wień­cem. 26 Należy też wykonać cztery złote pierścienie i umocować je na czterech rogach stołu, tam gdzie są przymocowane nogi. 27 Pierścienie powinny być przytwierdzone pod listwą tak, by można było w nie wsunąć drążki, które będą służyły do przenoszenia stołu. 28 Drążki należy wykonać z drewna akacjo­wego i pokryć złotem. Będą one słu­żyły do przenoszenia stołu [z miej­sca na miejsce]. 29 Należy sporzą­dzić - również ze szczerego złota - misy, kielichy i czary potrzebne do składania ofiar płynnych. 30 Na stole będą się znajdowały chleby pokładne, zawsze obecne przed mo­imi oczyma.

31 Uczynisz - także ze szczerego złota - świecznik. Sam świecznik, jego trzon i podstawę wykujesz ze złota; jego kielichy, pąki i kwiaty będą wykonane z jednego kawałka materiału. 32 Z jego boków będzie wyrastać sześć ramion: trzy ramio­na z jednej strony świecznika i trzy z drugiej. 33 Z pierwszego ramienia będą wychodziły trzy kielichy kwia­tu migda­ło­we­go, z pąkami i kwiata­mi; również z drugiego ramienia - trzy kielichy kwiatu migdałowego, z pąka­mi i kwiatami. Tak samo będą zakończone wszystkie - w liczbie sześciu - ramiona wycho­dzące z trzonu świecznika. 34 Na sa­mym szczycie trzonu świecz­nika będą się znajdowały cztery kielichy kwiatu migdałowego, z pąkami i kwiatami. 35 Pod dwoma pierw­szymi ramionami, wychodzącymi z trzonu świecznika, będzie się znajdował jeden pąk, jeden również pod dwoma następnymi ramio­nami, wy­chodzącymi z trzonu świe­cznika, i jeden pod dwoma ostat­nimi ramionami, wychodzącymi z trzonu świecznika. Niech tak bę­dzie pod każdym z sześciu ramion, wychodzących z trzonu świecznika. 36 Te pąki i ramiona oraz cały świe­cznik powinny być zrobione z cało­ści tego samego materiału. Powin­no to być złoto kute, najlepszej jakości. 37 Sporządzisz także siedem lamp i umieścisz je na ramionach świecznika tak, by oświetlały zbli­żających się do niego. 38 Szczypce [do węgli] oraz naczynia na popiół będą wykonane również ze szcze­rego złota. 39 Na wykonanie świecz­nika i wszystkich z nim związanych przedmiotów należy przeznaczyć jeden talent szczerego złota. 40 Do­łóż starań, aby wszystko było wyko­nane według wzorów, które zostały [ci] pokazane na górze.

26

1 Zrobisz także przybytek, używając do tego dziesięciu rodzajów tkanin: przede wszystkim użyjesz bisioru kręconego, purpury fioletowej, purpury czerwonej oraz karmazynu, z podobiznami cheru­bów, wykonanymi przez najlep­sze­go tkacza. 2 Tkaniny powinny mieć dwadzieścia osiem łokci długości i cztery łokcie szerokości. Każda tkanina powinna mieć takie same wymiary. 3 Pięć spośród tych tkanin należy połączyć w jedną całość, pięć w drugą. 4 Do brzegów tkaniny two­rzącej pierwszą całość przyszyjesz wstążki z purpury fioletowej, to samo uczynisz z tkaniną tworzącą drugą całość. 5 Ponadto przyszyjesz pięć­dziesiąt wstążek do pierwszej tkaniny [z pierwszej całości] oraz pięćdziesiąt wstążek do tkaniny ostatniej [z drugiej całości], tak żeby sobie nawzajem odpo­wiadały. 6 Sporządzisz też pięćdziesiąt agraf ze złota, za pomocą których połą­czysz ze sobą poszczególne tkaniny, tak żeby przybytek stanowił jedną całość.

7 Oprócz tego wykonasz tkaniny z koziej sierści, by można było z nich sporządzić namiot nad przy­bytkiem. Trzeba zrobić jedenaście tkanin, 8 z których każda powinna mieć trzydzieści łokci długości i cztery łokcie szerokości. Każda spośród jedenastu tkanin powinna mieć takie same wymiary. 9 Połą­czysz ze sobą pięć tkanin w jedną całość i sześć w drugą, ale szóstą, tę, która będzie zwisać przed wej­ściem do namiotu, złożysz we dwo­je. 10 Przyszyjesz pięćdziesiąt wstą­żek do końcowej tkaniny pierwszej całości i pięćdziesiąt wstążek do począt­ko­wej tkaniny z drugiej całości. 11 Sporządzisz też pięćdzie­siąt agraf z brązu, uchwycisz nimi wstążki i połączysz razem nakrycia namiotu, tak że utworzą jedną ca­łość. 12 Część tkaniny, która zosta­nie po wykonaniu całego namiotu, dokładniej mówiąc: połowa tej tka­niny, niech zwisa z tyłu przybytku, 13 ta zaś, która pozostanie z dłu­gości tkanin two­rzących namiot, niech zwisa po jednym łokciu na ściany przybytku, jedna [tkanina] z jednej, a druga z drugiej strony, tak aby okrywały [przybytek]. 14 Na­miot przykryjesz skórami baranimi ubarwionymi na czerwono, a na sam wierzch położysz skóry z del­finów.

15 Nieco wcześniej przygotujesz deski z drewna akacjowego potrze­bne do zbudowania przybytku i us­tawisz je pionowo. 16 Każda deska powinna mieć dziesięć łokci dłu­gości i półtora łokcia szerokości. 17 Każda deska będzie miała po dwa czopy, jeden obok drugiego. Tak przygotujesz wszystkie deski potrzebne do budowy przybytku. 18 A oto liczba desek potrzebnych na cały przybytek: dwadzieścia de­sek na stronę południową, prawą. 19 Do tego czter­dzieści cokołów ze srebra, po dwa cokoły do każdej deski, czyli po jednym do każdego czopu. 20 [Na­stępnie] dwadzieścia desek na drugą, czyli północną stronę przybytku; 21 do tego również czterdzieści cokołów ze srebra, po dwa cokoły do każdej deski. 22 Sześć desek na tylną, czyli zachodnią stronę przybytku. 23 Dwie deski na narożniki, w głębi przybytku. 24 Będą one nałożone jedna na dru­gą, tworząc jednolitą całość od dołu do samej góry, gdzie będzie je łączył pierwszy pierścień. W  Ten sposób zostaną przygotowane wszystkie deski przeznaczone na narożniki. 25 Powinno być takich desek razem osiem; dochodzi do tego szesnaście cokołów ze srebra, po dwa cokoły do każdej deski.

26 Przygotujesz, także z drewna akacjowego, belki poprzeczne: pięć do umocowania desek jednego boku przybytku, 27 pięć do umoco­wania desek drugiego boku i pięć do umocowania desek tylnej, czyli zachodniej strony przybytku. 28 Bel­ka środkowa będzie umocowana wzdłuż wszystkich desek, od jed­nego końca do drugiego. 29 Deski pokryjesz złotem. 30 Cały przybytek wykonasz dokładnie według wzoru, który został ci pokazany na górze.

31 Sporządzisz także zasłonę z purpury fioletowej i z purpury czerwonej oraz z karmazynu i z krę­conego bisioru; na zasłonie będą wykonane cheruby, dzieło najlep­szego tkacza. 32 Zasłonę umocujesz na czterech kolumnach z drewna akacjowego, złoconych. Haczyki [do zawieszania] zasłony będą wyko­nane też ze złota i umieszczone w kolumnach ze srebra. 33 Zawie­sisz zasłonę na specjalnych zacze­pach. I tam właśnie, za zasłoną, umieścisz arkę ze Świadectwem. Zasłona będzie oddzielać miejsce Święte od miejsca Świętego Świę­tych. 34 Nad Arką Świadectwa, w miejscu Świętym Świętych, umieścisz przebłagalnię. 35 Stół ustawisz jeszcze przed zasłoną, a świecznik naprzeciw stołu, po południowej stronie przybytku. Stół będzie się znajdował po stronie pół­nocnej. 36 Przed wejściem do namio­tu zawiesisz zasłonę z purpury fio­letowej, z purpury czerwonej, z kar­mazynu i kręconego bisioru, przy­ozdobioną różnymi figurami. 37 Zas­łona ta powinna być zawieszona na pięciu kolumnach z drewna akacjo­wego. W kolumnach, w pięciu odla­nych ze spiżu cokołach, powinny być umocowane złote haczyki.

27

1 Ołtarz wykonasz również z drewna akacjowego. Oł­tarz powinien być długi na pięć łokci i szeroki także na pięć łokci. Ma być kwadratowy, a jego wyso­kość powinna wynosić trzy łokcie. 2 W cztery narożniki ołtarza wpra­wisz rogi wystające z płyty ołtarzo­wej. Cały ołtarz ma być pokryty brą­zem. 3 Do ołtarza każesz również sporządzić naczynie na popiół, specjalne łopatki, stągwie na wodę, widełki i kadzielnice. Wszystkie te przedmioty uczynisz z brązu. 4 Zro­bisz, także z brązu, kratę do ołtarza w kształcie siatki, do której na czte­rech rogach będą przytwierdzone cztery uchwyty. 5 Kratę umocujesz od dołu pod obramowaniem ołta­rza, tak żeby sięgała do połowy jego wysokości. 6 Zrobisz, także z drew­na akacjowego, drążki do przeno­szenia ołtarza i pokryjesz je brązem. 7 Będzie się je wkładać w specjalne pierście­nie. W czasie przenoszenia ołtarza będą się one znajdowały po obydwu jego stronach. 8 Ołtarz będzie wykonany z desek, pusty w środku. Wykonasz go tak, jak ci zostało to pokazane na górze [Sy­naj].

9 Urządzisz także dziedziniec na zewnątrz przybytku. Od południa granicę dziedzińca niech stanowi zasłona z kręconego bisioru, długa na sto łokci, 10 zawieszona na dwu­dziestu słupach, zaopatrzonych w dwadzieścia cokołów z brązu oraz w haczyki i uchwyty ze srebra. 11 Od strony północnej będzie rów­nież zasłona, długa na sto łokci, zawieszona na dwudziestu słu­pach, zaopatrzonych w dwadzieścia cokołów z brązu oraz w haczyki i uchwyty ze srebra. 12 Od strony zachodniej dziedziniec będzie miał również zasłonę długą na pięćdzie­siąt łokci, za­wieszoną na dziesięciu słupach zaopatrzonych w dziesięć cokołów. 13 Z przodu, czyli od strony wschodniej, dziedziniec będzie miał pięćdziesiąt łokci szerokości. 14 Od strony wejścia będzie się znajdować zasłona długa na piętnaście łokci, zawieszona na trzech słupach, zao­patrzonych w trzy cokoły; 15 po drugiej stronie wejścia - również zasłona długa na piętnaście łokci, zawieszona na trzech słupach, zao­patrzonych w trzy cokoły. 16 Przed wejściem na dziedziniec będzie zawieszona zasłona szeroka na dwadzieścia łokci, wykonana z pur­pury fioletowej i szkarłatnej, z kar­mazynu i bisioru w róż­ne desenie. Zasłona będzie wisieć na czterech kolumnach, zaopatrzonych w czte­ry cokoły. 17 Wszystkie słupy wokół dziedzińca będą zaopatrzone w uch­wyty ze srebra, w haczyki ze srebra i w cokoły z brązu. 18 Dzie­dziniec powinien mieć sto łokci dłu­gości oraz pięćdziesiąt łokci szero­kości i ma się znajdować na pod­wyższeniu liczącym pięć łokci. [Zasłony dzie­dzińca] powinny być zrobione z kręconego bisioru, a co­koły z brązu. 19 Wszystkie przed­mioty przeznaczone do użycia w przybytku, wszystkie paliki [pot­rzebne do umocowania namiotu] oraz wszystkie paliki [wytyczające granice] dziedzińca mają być wyko­nane z brązu.

20 Polecisz też synom Izraela, żeby się zatroszczyli o oliwę wyciś­niętą z oliwek, potrzebną do pod­trzy­mywania ciągłego płomienia świecznika. 21 W Namiocie Spotka­nia, w części znajdującej się przed zasłoną oddzielającą Świadectwo, Aaron i jego synowie będą przygo­towywali oliwę, by od wieczora aż do rana mogła płonąć przed Jahwe. Jest to prawo wieczne i synowie Izraela będą je sobie prze­kazywać z pokolenia na pokolenie.

Szaty kapłańskie: 28,1-43

28

1 Niech przyjdzie do ciebie spośród synów Izraela twój brat Aaron wraz ze swymi synami: Aaron, Nadab, Abihu, Eleazar oraz Itamar, synowie Aarona, niech Mi służą jako kapłani. 2 Aaronowi, twemu bratu, sporządzisz święte szaty, aby zaznaczyć jego godność i dodać mu dostojeństwa. 3 Zwró­cisz się do wszystkich rzemieśl­ni­ków najzdolniejszych i obdarzo­nych przeze Mnie poczuciem pięk­na. Oni to wykonają szaty dla Aaro­na, by mógł być przeznaczony na służbę kapłańską dla Mnie. 4 A oto strój, który należy wykonać: pekto­rał, efod, płaszcz wierzchni, szata bogato zdobiona, tiara i pas. Takie są części świętego stroju, który zos­tanie sporządzony twojemu bratu, Aaronowi, i jego synom, aby mogli Mi służyć jako kapłani. 5 Użyją do tego złota, purpury fioletowej i pur­pury szkarłatnej, karmazynu i krę­conego bisioru.

6 Efod wykonają ze złota, z pur­pury fioletowej i z purpury szkarłat­nej, z karmazynu oraz z krę­co­ne­go bisioru, używanego na piękne tka­niny. 7 [Efod] powinien mieć dwa naramienniki połączone z nim koń­cami. 8 Wiązadła efodu, znajdujące się na wierzchu i służące do umoco­wywania go [do szat], będą uczy­nione w ten sam sposób i z tych samych ma­teriałów, co cały efod, czyli ze złota, z purpury fioletowej i z purpury czerwonej, z karmazynu i z krę­conego bisioru. 9 Potem weź­miesz dwa kamienie onyksowe i wy­piszesz na nich imiona synów Izraela; 10 sześć imion na jednym kamieniu i sześć na drugim, według kolejności ich urodzenia. 11 A zro­bisz to tak, jak się tnie drogie ka­mienie, aby wykonać z nich pieczę­cie; tak i ty wypiszesz na dwu kamykach imiona synów Izraela i umieścisz je w oprawach ze złota. 12 Obydwa kamienie zostaną przy­mocowane do naramienników efo­du jako "kamienie wspomnienia" dla synów Izraela. I tak będzie nosił Aaron ich imiona na swoich dwu ramionach dla pamięci przed Jah­we. 13 Oprawy [dla kamieni] sporzą­dzisz ze złota. 14 Ze złota także uczy­nisz dwa łańcuszki, skręcone na kształt sznurków. Łańcuszki te, po­dobne do sznurów, przytwierdzisz do opraw kamieni.

15 Zrobisz także pektorał, pot­rzebny do wydawania wyroków; [niech będzie] wykonany szcze­gólnie pięknie, w ten sam sposób co i efod. Użyjesz do tego złota, pur­pury fioletowej i purpury czerwonej, karmazynu i kręconego bisioru. 16 Powinien mieć kształt kwadratu i składać się we dwoje. Jego długość i szerokość ma wynosić jedną piędź. 17 Będzie wysa­dzany czterema rzę­dami drogich kamieni. W pierw­szym rzędzie znajdą się rubin, to­paz i szmaragd, 18 w drugim granat, szafir i beryl, 19 w trzecim opal, agat i ametyst, 20 w czwartym chryzolit, onyks i jaspis. Wszystkie te kamie­nie będą osadzone w oprawach ze złota. 21 Poszczególne kamienie będą nosiły imiona dwunastu sy­nów Izraela - będzie ich dwa­ naście, tak jak imion. Imiona będą wyryte na kamieniach, tak jak robi się pie­częcie. Na każdym kamieniu będzie imię jednego pokolenia. 22 Do pek­torału należy wykonać łańcuszki ze szczerego złota, skręcone na kształt sznurów. 23 U góry pektorału umo­cujesz dwa pierścienie ze złota, a dwa inne pierścienie umieścisz na dole. 24 Dwa sznury ze złota prze­ciągniesz przez pierścienie przy­twierdzone na końcach pektorału, 25 a pozostałe dwa końce sznurów przymocujesz do obydwu opraw i spuścisz je przodem od naramien­ników. 26 Zrobisz kolejne dwa pierś­cienie ze złota i umocujesz je na dwu końcach spodu pektorału, od strony wewnętrznej, dotykającej bezpośrednio do efodu. 27 Wyko­nasz wreszcie ostatnie dwa pierś­cienie ze złota i przymocujesz je u dołu obydwu naramienników efo­du, po stronie zewnę­trznej, w miej­scu gdzie do efodu są przyszyte jego wiązadła. 28 Wstążką z purpury fioletowej, przecią­gniętą od pierś­cieni pektorału do pierścieni efodu, połączysz pektorał z efodem w ten sposób, że pektorał będzie się znaj­dował ponad wiązadłami efodu i nie będzie się z niego zsuwał. 29 I tak oto Aaron, wycho­dząc do świątyni, będzie miał na swym sercu imiona synów Izraela, wypisane na Pekto­rale Wyroków ku wiecznej pamięci przed obliczem Jahwe. 30 Do Pekto­rału Wyroków dołączysz urim i tummim, aby były na sercu Aarona, ilekroć będzie stawał przed Jahwe. W ten sposób Aaron będzie miał zawsze na swym sercu [spra­wę] wyrokowania o synach Izraela przed obliczem Jahwe.

31 Pod efod każesz wykonać szatę, całą z purpury fioletowej. 32 W środku niech ma otwór na głowę, cały oblamowany specjalną tkaniną - tak jak otwór jakiejś zbroi - żeby szata nie rozdarła się [przy wkładaniu i zdejmowaniu]. 33 U do­łu dookoła na brzegach całej szaty wyszyjesz jabłka granatu z purpury fioletowej, z purpury czerwonej oraz z karmazynu, a pomiędzy [grana­tami] - dzwonki złote. 34 Dookoła na dolnym skraju szaty będą zawie­szone dzwonki ze złota na przemian z granatami. 35 Będzie je nosił Aaron podczas pełnienia służby. Głos dzwonków będzie słyszany przy wchodzeniu [Aarona] do Miejs­ca Świętego przed oblicze Jahwe i przy jego wychodzeniu stamtąd; inaczej umarłby.

36 Zrobisz także diadem ze szczerego złota i wypiszesz na nim - tak jak się robi napis na pieczęci - słowa: "Świętość dla Jahwe". 37 Wstążką z purpury fioletowej przymocujesz go do tiary, aby był widoczny od przodu. 38 Taki dia­dem będzie nosił na swoim czole Aaron. Tym samym będzie on brał na sie­bie wszelkie niedoskonałości świę­tych darów, które synowie Izraela składają [Jahwe] we wszystkich rodzajach ich ofiar. Dia­dem będzie zawsze na jego czole, gdy znajdzie się przed obliczem Jahwe, aby mógł dostąpić przebaczenia. 39 Zrobisz także suknię z bisioru. Z bisioru będzie również wykonana tiara i pas różnobarwny.

40 Synowie Aarona będą też no­sić specjalne szaty, pasy i mitry, żeby zaznaczyć w ten sposób swoją godność i dostojeństwo. 41 Tak ubierzesz twojego brata Aarona, a razem z nim jego synów. Namaś­cisz ich również, wprowadzisz w urzędowanie i po­świę­cisz na służbę kapłańską dla Mnie. 42 Niech sobie też sporządzą spodnie ze lnu dla okrycia nagości, od nerek aż po kostki. 43 Aaron i jego synowie po­winni je nosić, gdy będą wchodzić do Namiotu Spotkania albo gdy będą się zbliżać do ołtarza, aby peł­nić swą świątynną służbę. W ten sposób nie dopuszczą się [jednego z] wykroczeń i nie zasłużą na karę śmierci. Jest to wieczne prawo wy­dane dla Aarona i jego potomków.

Konsekracja kapłanów: 29,1-37

29

1 A oto, co uczynisz, poświęcając ich na służbę kapłań­ską dla Mnie: Weźmiesz młodego cielca i dwa barany bez żadnej ska­zy, 2 chleby przaśne i placki niekwa­szone przyprawione oliwą, i cias­tka, również bez kwasu i skropione oliwą. Wszystko powinno być zro­bione z najlepszej mąki pszennej 3 i złożone w jednym koszu, aby mo­gło być ofiarowane razem z młodym cielcem i dwoma baranami. 4 Spro­wadzisz Aarona i jego synów przed wejście do Namiotu Spotkania i obmyjesz ich wodą. 5 Potem, wzią­wszy strój kapłański, nałożysz na Aarona suknię, szatę pod efod, efod z pektorałem i przymocujesz wią­zania pektorału. 6 Na głowę włożysz mu tiarę, a na nią - dia­dem świę­tości. 7 Potem weźmiesz oliwy do namaszczenia i wylejesz ją na jego głowę, dokonując w ten sposób namaszczenia. 8 Następnie każesz przybliżyć się jego synom i przyo­dziejesz ich w suknie. 9 Przepaszesz też pasem Aarona i jego synów i wręczysz synom Aarona mitry. Urząd kapłański będzie do nich na­leżał na wieki, a ty wprowadzisz w to urzędowanie Aarona i jego sy­nów. 10 Następnie każesz przypro­wadzić przed Namiot Spotkania cielca, a Aaron i jego synowie położą swoje ręce na jego głowie. 11 Za­bijesz cielca w obecności Jahwe, przed wejściem do Namiotu Spot­kania, 12 i własnym palcem umo­czonym w krwi cielca pomażesz rogi wystające z czterech narożników ołtarza, a resztę krwi wylejesz u stóp ołtarza. 13 Wszystek tłuszcz zebrany z wnętrzności, powłokę wątroby, obie nerki i tłuszcz, który je pokrywa - wszystko to zebraw­szy, spalisz na ołtarzu. 14 Natomiast poza obozem [świętym] spalisz mię­so cielca, jego skórę i całą mierzwę. Będzie to ofiara za grzechy. 15 Potem weźmiesz jednego barana, na któ­rego głowie niech położą swoje ręce Aaron i jego synowie. 16 Zabijesz barana, zbierzesz jego krew i rozle­jesz ją wokół ołtarza. 17 Następnie potniesz barana na części, weź­miesz jego wnętrzności i nogi, umy­jesz je i położysz na pokrojonym mięsie i na głowie barana. 18 I tak każesz spalić na ołtarzu całego ba­rana. Będzie to ofiara całopalenia na cześć Jahwe, woń przyjemna, ofiara spalana dla Jahwe. 19 Potem weźmiesz drugiego barana, na którego głowie niech znów położą swoje ręce Aaron i jego synowie. 20 Zabijesz barana, weźmiesz trochę jego krwi, pomażesz nią zewnętrzną część prawego ucha Aarona oraz zewnętrzną część prawych uszu jego synów, a także kciuk ich pra­wych rąk i duże palce prawych nóg. Potem resztę krwi wylejesz dookoła ołtarza. 21 Następnie weźmiesz krew, uprzednio pozostawioną na ołtarzu, oraz oliwę przeznaczoną do namaszczeń i pokropisz Aarona, cały jego strój oraz jego synów ra­zem z ich szatami. W taki to sposób on sam, jego strój, a także jego synowie i ich szaty zostaną poświę­cone. 22 Weźmiesz tłuszcz barana, jego ogon, tłuszcz zebrany z wnęt­rzności, powłokę wątroby, obydwie nerki razem z tłuszczem, który je pokrywa, oraz prawą łopatkę - gdyż jest to "baran ustanowienia na urzędzie" - 23 a nadto włożysz do kosza trochę przaśnego chleba pokładnego, jeden bochen chleba, placki na oliwie i jedno ciastko. 24 Wszystko to wezmą w swoje ręce Aaron i jego synowie, a ty wykonasz darami obrzęd ofiarnego kołysania przed Jahwe. 25 Potem weźmiesz wszystko z ich rąk i spalisz na ołta­rzu jako całopalenie, ofiarę spala­nia jako woń przyjemną dla Jahwe. 26 Weźmiesz mostek z barana, który służył do wprowadzenia na urząd Aarona, i wykonasz nim obrzęd ofiarnego kołysania dla Jahwe; mostek zatrzymasz potem dla sie­bie. 27 [Następujące] części uznasz za święte: mostek poddany [obrzę­dowi ofiarnego] kołysania i łopatkę, która była podnoszona. Zostały one bowiem wzięte z barana ofiarowa­nego podczas uroczystości wprowa­dzenia na urząd, z barana, który był własnością Aarona i jego synów. 28 Będziesz to oddawał zawsze Aaro­nowi i jego synom jako należność przysługującą im na wieki. Jest to bowiem ofiara podniesienia i syno­wie Izraela mają oddzielić specjalną cząstkę ze swych ofiar dziękczyn­nych jako ofiarę unoszoną dla Jahwe.

29 Szaty kapłańskie Aarona odziedziczą jego synowie. Przyw­dzieją je podczas obrzędu ich na­maszczania i wprowadzania na urząd. 30 Przez siedem dni będzie się w owe szaty ubierał ten spośród jego synów, który będzie po nim kapłanem, czyli ten, który będzie wchodził do Namiotu Spotkania, aby pełnić służbę świątynną. 31 Po­tem weźmiesz barana ofiarowanego przy wprowadzaniu na urząd i ka­żesz ugotować jego mięso w miej­scu poświę­co­nym. 32 Przed wej­ściem do Namiotu Spotkania Aaron i jego synowie będą spożywać mięso baranie i chleb, który się znajduje w koszu. 33 Będą spożywać z tego, co było składane w ofierze przebła­galnej za ich wprowadzenie na urząd i za ich poświęcenie na służ­bę kapłańską. Żaden cudzoziemiec nie może z tego spożywać, bo są to potrawy święte. 34 Jeśli zostanie coś z mięsa z uroczystości wprowa­dze­nia na urząd lub z chleba, wszystko spalisz. Nie będzie się tego spoży­wać, bo są to potrawy święte. 35 W ten sposób zatem będziesz postępo­wał z Aaronem i jego synami, zgod­nie ze wskazaniami, które ci dałem. Będziesz ich wprowadzał na urząd przez siedem dni. 36 Każdego dnia będziesz składał młodego cielca w ofierze przebłagalnej za grzechy. Dzięki tej ofierze będziesz uwalniał ołtarz od grzechów, poświęcając go przez obrzęd namaszczenia. 37 Przez siedem dni będą składane ofiary ma­jące na celu oczyszczenie ołta­rza, który następnie poświęcisz. Ołtarz będzie szczególnie święty, i wszystko, co zetknie się z ołta­rzem, będzie święte.

Inne przepisy kultyczne: 29,38-30,38

38 Każdego dnia, po wszystkie czasy, będziesz składał w ofierze na ołtarzu dwa jednoroczne baranki. 39 Jednego z tych baranków ofiaru­jesz rano, drugiego zaś złożysz w ofierze o zmierzchu. 40 Razem z pierwszym barankiem ofiarujesz jedną dziesiątą efy mąki, zmiesza­nej z jedną czwartą hinu oliwy wy­ciśniętej z oliwek. Złożysz także ofiarę płynną z jednej czwartej hinu wina. 41 O zmierzchu ofiarujesz drugiego baranka, a razem z nim złożysz ofiarę [z mąki i oliwy] oraz ofiarę płynną, tak samo jak rano. Jest to ofiara miłej woni, spalona dla Jahwe, 42 całopalenie nieustan­ne, które powinno być podtrzymy­wane przez was, z pokolenia na po­kolenie, wobec Jahwe, przed wej­ściem do Namiotu Spotkania, tam gdzie się spotkam z wami, żeby z tobą rozmawiać. 43 Spotkam się tam z synami Izraela i miejsce to będzie uświęcone przez moją chwa­łę. 44 To Ja poświęcę Namiot Spot­kania i ołtarz, Ja poświęcę Aarona i jego synów Izraela i będę ich Bo­giem, który ich wyprowadził z ziemi egipskiej, aby zamieszkać wśród nich, Ja, Jahwe, ich Bóg.

30

1 Wykonasz wreszcie z drewna akacjowego ołtarz do spalania kadzidła. 2 Dłu­gość ołtarza powinna wynosić jeden łokieć i sze­rokość też jeden łokieć. Będzie on miał kształt kwadratu, a jego wyso­kość powinna wynosić dwa łokcie. Wystające z narożników rogi niech stanowią całość z ołtarzem. 3 Płytę ołtarza, jego wszystkie boki oraz ro­gi pokryjesz szczerym złotem i ople­ciesz cały ołtarz złotym wieńcem. 4 Po bokach, poniżej wieńca, umo­cujesz dwa pierścienie, również ze złota; przytwierdzisz je z dwóch stron tak, aby można było wkładać w nie drążki do przenoszenia ołta­rza. 5 Owe drążki zrobisz z drewna akacjowego i pokryjesz je złotem. 6 Ustawisz ołtarz przed zasłoną od­dzielającą Arkę Świadectwa, tuż przed przebłagalnią znajdującą się nad miejscem Świadectwa, tam gdzie będę się z tobą spotykał. 7 Aaron będzie palił tam kadzidło; będą je palić każdego poranka, gdy Aaron sam zacznie przy­gotowywać lampy; 8 będą też je palić o zmierz­chu, gdy Aaron zacznie umieszczać lampy na świeczniku. Kadzidło powinno być spalane przed Jahwe przez wszystkie wasze pokolenia. 9 Na tym ołtarzu nie możecie spalać kadzidła innego niż przepisane; nie możecie tam składać ofiar całopal­nych ani żadnych ofiar suchych, ani ofiary płynnej. 10 Jeden raz w roku Aaron złoży ofiarę przebła­gania na rogach wysta­ją­cych z oł­tarza. Również jeden raz w roku będzie mocą krwi ofiary sprawowa­ny wśród waszych potomków ob­rzęd przebłagania. W oczach Jahwe będzie [ten obrzęd] czymś bardzo świętym.

11 I przemówił Jahwe do Mojże­sza w te słowa: 12 Kiedy będziesz liczył wszystkich synów Izraela, aby dokonać ich urzędowego spisu, każdy z nich złoży dla Jahwe okup za siebie, aby nie spadło na nikogo z nich żadne nieszczęście jeszcze podczas przeprowadzania spisu. 13 Wszyscy podlegający spisowi powinni zapłacić po pół sykla, trzy­mając się przy tym wagi obowiązu­jącej w przybytku, czyli licząc dwa­dzieścia ger za jeden sykl. To pół sykla winno się złożyć na ofiarę dla Jahwe. 14 Ofiarę tę będzie uiszczał każdy spośród synów Izra­ela podlegających spisowi, jeśli tylko ma dwadzieścia albo więcej lat. 15 Bogaty nie będzie miał obo­wiązku dawać więcej niż pół sykla, a biedny nie będzie miał prawa zap­łacić mniej niż pół sykla jako okup dla Jahwe za siebie. 16 Pieniądze te, zebrane od synów Izraela jako okup, przeznaczysz na wydatki związane ze służbą w Namiocie Spotkania. Będą one dla synów Izraela jakby przypomnieniem w oczach Jahwe okupu złożone­go za siebie.

17 Potem przemówił Jahwe do Mojżesza w te słowa: 18 Każesz spo­rządzić, na podstawie z brązu, duże naczynie, również brązowe, do ob­myć [rytualnych]. Umieścisz je pomiędzy Namiotem Spotkania a oł­tarzem i napełnisz wodą. 19 Aaron i jego synowie będą w tym naczyniu obmywać ręce i nogi. 20 Będą się obmywać w tej wodzie przed wejściem do Namiotu Spot­kania, gdy będą mieli zbliżyć się do ołtarza, aby pełnić swoją służbę, albo gdy będą mieli składać ofiarę całopalenia na cześć Jahwe; w przeciwnym razie grozi im nie­bezpieczeństwo śmierci. 21 Obmyją sobie nogi i ręce, aby uniknąć śmierci. Prawo to będzie zawsze, z pokolenia na pokolenie, obowią­zywać Aarona i jego potomków.

22 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 23 Wybierz spośród najcenniejszych wonności pięćset sykli pierwszego wyciągu mirry, połowę tego, to jest dwieście pięć­dziesiąt sykli, wonnego cynamonu i tyleż, czyli dwieście pięćdziesiąt sykli, wonnej trzciny, 24 pięćset sykli kasji - według sykli przy­bytku, oraz jeden hin oliwy z oliwek. 25 Uczynisz z tego olej święty do na­maszczeń w postaci wonnej ma­ści, wykonanej według najlepszych umiejętności tych, którzy trudnią się przygotowywaniem wonności. Olej będzie służył do świętych na­maszczeń. 26 Na­maś­cisz tym ole­jem Namiot Spotkania i Arkę Świa­dectwa, 27 stół i wszystkie związane z nim przybory, świecznik i wszys­tkie jego dodatki, 28 ołtarz kadzenia z tym wszystkim, co do niego nale­ży, i naczynie do obmyć razem z jego podstawą. 29 Namaś­cisz je i staną się święte. Od tego momen­tu święte będzie również wszystko, cokolwiek zetknie się z nimi. 30 Na­maścisz także Aarona i jego synów i po­święcisz ich, aby Mi służyli jako kapłani. 31 I tak powiesz synom Izraela: Jest to olej święty do nama­szczenia dla was i [dla waszych potomków z] pokolenia na pokole­nie. 32 Oleju tego nie będziecie wy­lewać na ciało zwykłego człowieka ani nie będziecie usiłowali wytwo­rzyć czegoś podobnego, gdyż jest [to olej] święty i świętym pozostanie dla was. 33 Kto by zaś sporządzał [taką maść] i użył jej do namaszczenia kogoś, kto nie jest kapłanem, bę­dzie wyłączony ze swojej społecz­ności.

34 Powiedział Jahwe do Mojże­sza: Przygotuj sobie następujące wonności: pachnącą żywicę, mu­szelki, wonne galbanum, czyste i pachnące kadzidło - wszystko w równej ilości. 35 Sporządzisz z tego wonne kadzidło według najlep­szych umiejętności tych, którzy wytwarzają wonności. Kadzidło po­winno być posolone, czyste i święte. 36 Zetrzesz je na proszek i zostawisz przed miejscem Świadectwa w Na­miocie Spotkania, gdzie będę się spotykał z tobą; [kadzidło to] będzie dla was rzeczą świętą. 37 Ka­dzid­ła o takim składzie jak to, które masz przygotować, nie będziecie sporzą­dzać dla siebie, gdyż jest ono przez­naczone, jako rzecz święta, dla Jah­we. 38 Kto by zaś sporządził sobie takie kadzidło, aby sprawiać sobie przyjemność jego wonią, będzie wyłączony ze swojej społecz­ności.

Wykonawcy robót: 31,1-11

31

1 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 2 Patrz, oto wezwałem do siebie po imieniu Be­saleela, syna Uriego, syna Chura z pokolenia Judy. 3 Napełniłem go duchem Bożym, mądrością, rozu­mem i umiejętnością wykonywania wszelkich robót, 4 dokonywania różnych odkryć, obrabiania złota, srebra i brązu. 5 Będzie on też umiał szlifować i obsadzać [w oprawach] kamienie, rzeźbić w drewnie i wyko­nywać wszelkie inne dzieła. 6 Do­dam mu do pomocy Oholiaba, syna Achisamaka z pokolenia Dana. Napełniłem też mądrością serca wszystkich co sprawniejszych rze­mieślników, aby mogli wykonać wszystko, co ci poleciłem, to zna­czy: 7 Namiot Spotkania, Arkę Świadectwa ze znajdującą się nad nią przebłagalnią, wszystkie sprzę­ty potrzebne do namiotu, 8 stół i jego przybory, szczerozłoty świecz­nik ze wszystkim, co do niego na­leży, ołtarz kadzenia, 9 ołtarz cało­palenia i wszystkie przybory do niego, naczynie, wraz z podstawą, do obmyć, 10 szaty święte i święty strój dla kapłana Aarona oraz dla jego synów szaty do posługi kapłań­skiej. 11 Nadto olej do namaszczeń i kadzidło do spalania w przybytku. Wszystko to powinni wykonać dok­ładnie według poleceń, jakie ci dałem.

Szabat: 31,12-17

12 Jahwe przemówił do Mojżesza w te słowa: 13 Tak powiedz synom Izraela: Zachowujcie na wieki moje szabaty, bo są one znakiem, który został ustanowiony pomiędzy Mną a wami dla wszystkich waszych pokoleń, abyście mogli poznać, że Ja, Jahwe, was uświęcam. 14 Za­chowujcie tedy szabat, bo to dla was rzecz święta. Ten, kto by nie uszanował szabatu, zasłuży sobie na karę śmierci, a kto by tego dnia wykonywał jakieś prace, będzie wyłączony ze swojej społeczności. 15 Będziecie pracować przez sześć dni, ale dzień siódmy będzie dniem całkowitego odpoczynku. Będzie to dzień poświęcony Jahwe. Kto by w dniu szabatu wykonywał jakieś prace, zasłuży sobie na karę śmier­ci. 16 Synowie Izraela będą pilnie przestrzegać szabatu i świętować w tym dniu, oni sami i wszyscy ich potomkowie, na znak wiecznego przymierza. 17 Będzie to na wieki znak [ugody] między Mną a synami Izraela. Jahwe bowiem też przez sześć dni stwarzał niebo i ziemię, a siódmego dnia zaprzestał i od­począł.

Złamanie przymierza: 31,18-33,6

18 Skończywszy przemawiać na górze do Mojżesza, Jahwe dał mu dwie kamienne Tablice Świadec­twa, zapisane palcem Boga.

32

1 A ludzie widząc, że Mojżesz opóźnia się ze swoim pow­rotem z góry, zebrali się przed Aaro­nem i powiedzieli do niego: Chodź, uczyń nam boga, który nas popro­wadzi dalej, bo nie wiemy, co stało się z Mojżeszem, który nas wypro­wadził z Egiptu. 2 Rzekł na to Aaron: Przynieście mi złote kolczyki, które wasze niewiasty noszą w uszach, oraz [obrączki] waszych synów i córek. 3 Wszyscy tedy zdjęli ozdo­by, jakie mieli w uszach, i przynieśli je do Aarona. 4 On przyjął wszystkoz ich rąk, kazał przetopić i odlać z tego złotego cielca. Wtedy oni zawołali: Izraelici, oto wasz Bóg, który was wyprowadził z ziemi egip­skiej. 5 Widząc to, Aaron zbudował przed nim ołtarz i ogłosił: Jutro będziemy obchodzili święto na cześć Jahwe. 6 Następnego dnia, wstawszy bardzo rano, złożyli ofiarę całopalenia oraz ofiary biesiadne. Potem ludzie usiedli, żeby się na­jeść i napić, a następnie zaczęli się bawić.

7 Tymczasem Jahwe powiedział do Mojżesza: Zejdź z góry, bo oto lud, który wyprowadziłeś z Egiptu, bardzo źle sobie poczyna. 8 Szybko zeszli z drogi, którą im pokazałem. Ulali sobie z metalu cielca, padają przed nim na twarz, składają mu ofiary i wołają: Izraelu, oto twój Bóg, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej. 9 I dalej mówi Jahwe do Mojżesza: Widzę, że jest to lud twardego karku. 10 Zostaw Mnie więc w spokoju! Niech mój gniew zapłonie przeciw nim i niech ich strawi! Ciebie zaś uczynię ojcem wielkiego narodu. 11 Mojżesz jednak zaczął błagać Jahwe, mówiąc: Dlaczegóż to, Jahwe, masz zapło­nąć gniewem przeciwko ludowi, który wy­prowadziłeś z ziemi egip­skiej swoją mocą wielką i silną prawicą? 12 Dlaczego mają sobie drwić Egipcjanie, mówiąc: To na ich zgubę wyprowadził ich [z Egiptu]; po to, żeby poginęli w górach i znik­nęli z powierzchni ziemi. Zechciej więc poskromić swój gniew i nie czyń już zła, jakie postanowiłeś zgo­tować Twojemu ludowi. 13 Wspom­nij na Abrahama, Izaaka i Izraela, to jest na te sługi Twoje, którym przysię­gając na samego siebie, dałeś taką obietnicę: Rozmno­żę waszych potomków jak gwiazdy na niebie, a kraj, o którym mówiłem, dam potomkom waszym i będą go posiadać na wieki. 14 I poniechał Jahwe zła, jakie zamierzał uczynić swemu ludowi.

15 A Mojżesz zstąpił z góry, trzy­mając w rękach dwie Tablice Świa­dectwa, zapisane w dwóch kolum­nach i po obydwu stronach. 16 Całe tablice były dziełem Boga, pismo wyryte na tablicach też było pis­mem Boga.

17 Tymczasem Jozue, usły­szaw­szy krzyki wznoszone przez lud, po­wiedział do Mojżesza: Z obozu do­chodzą okrzyki wojenne. 18 A Moj­żesz odrzekł: Nie jest to ani okrzyk zwycięstwa, ani głos rozpaczy po klęsce. Słyszę głosy ludzkiego śpiewu. 19 Kiedy zaś zbliżył się do obozowiska, zobaczył cielca i ludzi tańczących. I zapłonął Mojżesz gniewem. Wypuścił z rąk tablice, które się rozbiły u stóp góry. 20 Po­tem kazał zabrać cielca, którego sobie uczynili, i rzucić go do ognia. A gdy spłonął cały i rozsypał się w pył, rozrzucił ten pył na wodę i kazał ją pić synom Izraela.

21 I rzekł Mojżesz do Aarona: Cóż ci ten lud uczynił, że doprowa­dziłeś go do tak ciężkiego występ­ku? 22 Aaron odrzekł: Niech się mój pan nie unosi na mnie gniewem. Wiesz przecież, jak bardzo skory jest ten lud do złego. 23 Oni sami powiedzieli do mnie: Uczyń nam boga, który by nas poprowadził dalej, bo nie wiemy, co stało się z Mojżeszem, który nas wyprowa­dził z ziemi egipskiej. 24 Wtedy ja rzekłem: Niech ci, którzy mają jakieś złoto, złożą je tutaj. I oddali mi wszystko, a ja wrzuciłem to w ogień - i tak oto powstał ten cie­lec. 25 I widział Mojżesz, że ludzie stracili już cierpliwość; za sprawą Aarona przestał się liczyć z czym­kolwiek i stał się pośmiewiskiem dla wszystkich jego nieprzyjaciół.

26 Stanął tedy Mojżesz u wejścia do obozowiska i powiedział: Niech zbliżą się do mnie wszyscy, którzy nie odstąpili od Jahwe! I natych­miast zebrali się wokół niego wszy­scy synowie Lewiego. 27 I powie­dział do nich tak: W ten sposób mówi Jahwe, Bóg Izraela: Niech każdy z was przypasze sobie miecz! Prze­mierzycie obozowisko wzdłuż i wszerz od jednej bramy do drugiej, i pozabijacie swoich braci, przy­jaciół, rodziców. 28 Synowie Lewiego uczynili tak, jak im nakazał Moj­żesz. I zginęło tego dnia około trzech tysięcy mężczyzn spośród całego ludu. 29 I powiedział Mojżesz: Poś­więcacie się dziś dla Jahwe, ponieważ każdy z was wystąpił przeciw własnemu synowi i przeciw własnemu ojcu, aby On udzielił wam swego błogosławieństwa.

30 A dnia następnego Mojżesz powiedział do ludu: Dopuściliście się bardzo wielkiej zbrodni. Pójdę teraz do Jahwe i może wybłagam dla was przebaczenie. 31 Wrócił tedy Mojżesz do Jahwe i powiedział: Lud ten dopuścił się, niestety, bardzo wielkiej zbrodni: 32 zrobili sobie boż­ka ze złota. Przebacz im ten wystę­pek. A jeśli nie, to wymaż mnie z księgi, którą napisałeś. 33 Na to rzekł Jahwe do Mojżesza: Wymażę z mojej księgi tego, kto dopuścił się przeciw Mnie wykroczenia. 34 A te­raz wracaj i prowadź twój lud tam, gdzie ci kazałem, a mój anioł będzie szedł przed tobą. Ale w dniu mojego nawiedzenia ukarzę ich za ich zbrodnię. 35 I tak zesłał Jahwe karę na lud za to, że na jego żądanie Aaron uczynił cielca.

33

1 Jahwe powiedział do Mojżesza: idź, ruszajcie stąd, ty i lud, który wyprowa­dziłeś z ziemi egipskiej. Idź do kraju, który pod przysięgą przyrzekłem dać Abraha­mowi, Izaakowi i Jakubowi, kiedy to powiedziałem, że dam go two­jemu potomstwu. 2 Poślę przed tobą anioła i wypędzę Kananejczyków, Amorytów, Chetytów, Peryzzytów, Chiwwitów i Jebuzytów. 3 Idź do kraju płynące­go mlekiem i miodem, ale Ja już nie będę szedł pośrodku was. Musiałbym bowiem was w drodze wytracić, bo jesteście na­rodem o twardym karku. 4 Słysząc te gorzkie słowa, cały lud zaczął odprawiać pokutę i zdjął wszelkie kosztowne ozdoby. 5 Rzekł tedy Jahwe do Mojżesza: Powiedz synom Izraela tak: Jesteście ludem o twar­dym karku. Jeślibym choć na chwilę znalazł się wśród was, mu­siałbym was wytracić. Odrzućcie tedy wszelkie kosztowne ozdoby, a Ja już będę wiedział, co powinie­nem z wami uczynić. 6 Synowie Izraela pozdejmowali więc wszelkie kosztowności, zanim odeszli od góry Horeb.

Odnowa przymierza: 33,7-34,35

7 Mojżesz wziął swój namiot i rozbił go w pewnej odległości od obozowiska. Nazwał go Namiotem Spotkania. Każdy, kto szukał Jah­we, udawał się do Namiotu Spotka­nia, znajdującego się poza obozo­wiskiem. 8 Kiedy zaś do Namiotu Spotkania udawał się Mojżesz, powstawał z miejsca cały lud; wszy­scy gromadzili się przy wejściach do swych namiotów i dopóty nie spu­szczali z oczu Mojżesza, dopóki do niego nie wszedł. 9 A kiedy Mojżesz już znajdował się wewnątrz, obłok zstępował z góry i zasłaniał wejście do namiotu, w którym Jahwe roz­mawiał z Mojżeszem. 10 Cały lud patrzył na słup z obłoku znajdujący się przed wejściem do namiotu. Powstawał zatem cały lud i każdy upadał na twarz przed wejściem do swego namiotu. 11 A Jahwe rozma­wiał z Mojżeszem twarzą w twarz, tak jak człowiek rozmawia ze swoim przyjacielem. Potem wracał Mojżesz do obozowiska. Tylko jego sługa Jo­zue, syn Nuna, młody człowiek, nie wychodził z namiotu.

12 I powiedział Mojżesz do Jah­we: Każesz mi pro­wadzić dalej ten lud, ale jeszcze nie pozwoliłeś mi poznać tego, którego zamierzasz wysłać ze mną. A przecież powie­działeś: Znam cię z imienia, zna­lazłeś łaskę w moich oczach. 13 A teraz, jeśli rzeczy­wiście znalazłem łaskę w Twoich oczach, pozwól mi poznać Twoje drogi, pozwól mi poznać Ciebie samego i przekonać się, iż jesteś dla mnie łaskawy. Popatrz na tych ludzi! Przecież to Twój naród. 14 A Jahwe na to: Moje oblicze będzie szło z tobą, dopóki nie zaznasz odpocznienia. 15 Wów­czas rzekł Mojżesz: Jeżeli nie pój­dziesz z nami, nie pozwól nam ru­szać się z tego miejsca. 16 Po czymże bowiem poznam, że znalazłem łas­kę w Twoich oczach, ja i Twój lud, jeżeli nie po tym, że będziesz nam towarzyszył w drodze? I to właśnie będzie odróżniać mnie i Twój lud od innych narodów, zamieszkują­cych ziemię. 17 A Jahwe rzekł do Mojżesza: Uczynię, o co prosisz, bo znalazłeś łaskę w moich oczach, a Ja znam cię po imieniu.

18 I powiedział Mojżesz: Pozwól mi ujrzeć Twoją chwałę. 19 A Jahwe na to: Sprawię, że ukaże ci się cały mój majestat, i ujawnię tobie imię Jahwe, bo udzielam swojej łaski, komu chcę, a miłosierny jestem dla tego, dla kogo chcę być miłosierny. 20 I dodał Jahwe: Nie zobaczysz mo­jego oblicza, bo nikt z ludzi nie mo­że Mnie zobaczyć i żyć dalej. 21 I tak jeszcze mówił Jahwe: Oto miejsce blisko Mnie. Staniesz tu na tej ska­le. 22 Gdy będzie przechodzić tędy moja chwała, odsunę cię w rozpad­linę między skałami i zatrzymam na tobie moją rękę, dopóki nie przejdę dalej. 23 Gdy zabiorę moją rękę, zo­baczysz Mnie z tyłu, ale oblicza mojego nie ujrzysz.

34

1 I powiedział Jahwe do Mojżesza: Spo­rządź na nowo dwie kamienne tablice, takie jak te pierwsze, a Ja znów wypiszę na nich słowa, takie same jak te, które były na tablicach rozbitych przez ciebie. 2 Bądź gotów na jutro, bo wczesnym rankiem będziesz mu­siał udać się na górę Synaj. Będziesz tam na Mnie czekał, na samym szczycie góry. 3 Niech nikt nie wchodzi z tobą na górę i niech się nikt na niej nie pokazuje; niech nawet owce i woły nie przechodzą obok góry.

4 Sporządził więc Mojżesz dwie tablice, dokładnie takie same jak pierwsze, i wstawszy bardzo wczes­nym rankiem, udał się na górę Synaj, tak jak mu nakazał Jahwe. W rękach niósł dwie kamienne tablice. 5 Jahwe zstąpił w obłoku, zatrzymał się obok niego i wypowie­dział swoje imię: Jahwe. 6 Potem przeszedł Jahwe przed nim, wołając głośno: Jahwe, Jahwe, Bóg miło­sierny i litościwy, nieskory do gnie­wu, bogaty w dobroć i wierność. 7 Swoją łaskawość okazuje ludziom aż po tysiączne pokolenia, prze­ba­cza ich niegodziwość, niewierność i grzech. Ale nie pozostawia ich bez żadnej kary. Za występki ojców będą odpowiadać synowie i wnuki aż po trzecie i czwarte pokolenie. 8 Wtedy Mojżesz skłonił się głęboko, a potem upadł na twarz i powie­dział: 9 jeżeli znalazłem łaskę w oczach mojego Pana, to niech Pan mój raczy iść z nami, mimo że jest to naród o twardym karku. Niech Pan wybaczy nam nasze niegodziwości i grzechy i niech nas uczyni swoim dziedzictwem. 10 I powiedział Jahwe: Postanowiłem zawrzeć z wami przymierze. Na oczach całego ludu dokonam cu­dów, które się nie zdarzyły dotąd nigdzie na ziemi i u żadnego na­rodu. Wszystkie sąsiednie ludy zobaczą, jak straszne jest to, czego Jahwe dokona wśród was. 11 Zapa­miętaj sobie dokładnie to, co ci dziś nakazuję. Oto Ja przepędzę [z two­jej drogi] Amorytów, Kananejczy­ków, Chetytów, Peryzzytów, Chiw­witów i Jebuzytów. 12 Strzeż się zawierania jakichkolwiek układów z mieszkańcami kraju, który masz wziąć w posiadanie. Mogliby bo­wiem przygotować w ten sposób ja­kąś zasadzkę na ciebie. 13 Prze­ciw­nie, burzcie po drodze ich ołtarze, łamcie ich stele i niszczcie ich aszery.

14 Nie będziesz czcił żadnego in­nego boga, bo Jahwe ma również imię "Zazdrosny". Jahwe jest Bo­giem zazdrości.

15 Nie zawieraj więc żadnego przymierza z miesz­kańcami tego kraju. Mogłoby się bowiem zdarzyć, że uprawiając nierząd ze swoimi bogami i składając im ofiary, zdo­łaliby także was wciągnąć do współ­udziału i sprawić, że sami zaczęli­byście spożywać z ich ofiar. 16 Wre­szcie mogłoby też dojść do tego, że zaczęlibyście brać ich córki za żony dla waszych synów, a one uprawia­jąc nierząd ze swymi bogami, mo­głyby nakłonić i waszych synów do uprawiania nierządu z ich bogami.

17 Nie będziesz odlewał sobie bożków z metalu.

18 Będziesz obchodził święto Przaśników. Przez siedem dni bę­dziesz jadł chleb tylko przaśny, tak jak ci nakazałem, poczynając od ustalonego dnia w mie­siącu Abib, bo to właśnie w miesiącu Abib wy­szedłeś z Egiptu.

19 Wszystko, co pierworodne, należy do Mnie, także pierworodne płci męskiej spośród bydła, cielców i owiec. 20 Za pierworodne oślątko złożysz okup w postaci jednego ba­ranka. Gdybyś go nie wykupił, masz mu złamać kark. Złożysz też okup za każdego pierworodnego spośród twoich synów. I nie bę­dziesz się pokazywał przed moim obliczem z pustymi rękami.

21 Będziesz pracował przez sześć dni, a siódmego dnia będziesz odpo­czywał, i to nawet w okresie orki i żniwa.

22 Będziesz obchodził święto Tygodni, święto Pierwszych Plonów Zboża oraz święto Żniwa przy koń­cu roku.

23 Trzy razy w roku wszyscy męż­czyźni stawią się przed obli­czem Pana, Jahwe, Boga Izraela. 24 Ja bowiem wypędzę sprzed ciebie obce narody i bardzo rozszerzę twoje granice. Nikt nie zaatakuje twojego kraju w tym czasie, kiedy będziecie szli, żeby się stawić trzy razy w roku przed obliczem Jahwe, twojego Boga.

25 Nie będziesz składał w ofierze krwi razem z chlebem zakwaszo­nym, a to, co zostanie z ofiary świę­ta Paschy, nie może być przecho­wywane do rana dnia następnego.

26 Najlepsze pierwociny z plo­nów twojej ziemi będziesz przynosił do domu Jahwe, twojego Boga. Nie pozwolisz też gotować koźlęcia w mleku jego matki.

27 Powiedział Jahwe do Mojże­sza: Zapisz sobie te słowa, bo wed­ług tych słów zawieram przymierze z tobą i z całym Izraelem.

28 I pozostawał tam Mojżesz z Jahwe przez czter­dzieści dni i czterdzieści nocy, nie jedząc chle­ba i nie pijąc wody. I zapisał Jahwe na tablicach słowa przymierza. Słów było dziesięć. 29 I wrócił Moj­żesz z góry Synaj. Schodząc z góry, trzymał w rękach dwie Tablice Świadectwa. A nie wiedział Mojżesz o tym, że cała jego twarz promie­niała blaskiem po rozmowie z Jah­we. 30 Kiedy Aaron i wszyscy syno­wie Izraela zobaczyli, że twarz Mojżesza promieniuje blaskiem, bali się do niego zbliżyć. 31 Wtedy Mojżesz sam przywołał ich do sie­bie. Przyszedł tedy Aaron i wszyscy starsi całego zgromadzenia, a [Moj­żesz] przemówił do nich. 32 Potem przyszli wszyscy synowie Izraela, a on przekazał im wszelkie polece­nia, jakie otrzymał od Jahwe na gó­rze Synaj. 33 A kiedy Mojżesz przes­tał mówić, zakrył sobie twarz zasłoną. 34 Kiedy znów szedł, aby rozmawiać z Jahwe, zdejmował zasłonę na czas, jaki tam pozosta­wał. Po powrocie przekazywał synom Izraela wszystkie polecenia Jahwe. 35 A synowie Izraela, patrząc na Mojżesza, widzieli, jak pro­mie­nieje blaskiem jego twarz. Wtedy Mojżesz znów zakrywał sobie twarz zasłoną do czasu ponownego uda­nia się na rozmowę do Jahwe.

Prawo szabatu: 35,1-3

35

1 Zwoławszy całe zgromadzenie Izraela, Mojżesz po­wiedział: Oto, co nakazał nam Jahwe: 2 Będziesz pracował przez sześć dni, ale dzień siódmy będzie dla was święty. W tym dniu będzie­cie zażywali całkowitego odpo­czynku dla uczczenia Jahwe. Kto by zaś pracował tego dnia, zasłuży na karę śmierci. 3 Nawet ognia nie będziecie rozpalać w domach wa­szych w dzień szabatu.

Podatek świątynny: 35,4-29

4 I dalej mówił Mojżesz do całego zgromadzenia synów Izraela: Oto, co jeszcze nakazał Jahwe: 5 Z wszy­stkiego, co posiadacie, macie skła­dać daninę dla Jahwe. Każdy z was, powodowany potrzebą serca, będzie składał daninę dla Jahwe: ze złota, ze srebra i z brązu; 6 z purpury fiole­towej, z purpury czerwonej, z kar­mazynu, z bisioru, z koziej sierści, 7 ze skór baranich farbowanych na czerwono, ze skór delfinów z drew­na akacjowego, 8 z oliwy, aby pod­trzymywać światło świecznika, z różnych wonności potrzebnych do wyrobu oleju namaszczenia i ka­dzidła, 9 z kamieni onyksu i z in­nych drogich kamieni, którymi przyozdabia się efod i pektorał. 10 Poza tym każdy, kto odznacza się jakąś umieję­tnoś­cią, powinien się zgłosić, aby pomóc w wykonaniu tego wszystkiego, co Jahwe nakazał przygo­tować, 11 a mianowicie: przy­bytek razem z namiotem i jego nakryciem, pierścienie, deski, belki poprzeczne, słupy z cokołami, 12 arkę i drążki [do jej przenoszenia], przebłagalnię, zasłonę przedziela­jącą, 13 stół z drążka­mi [do jego przenoszenia] i wszystkimi przy­borami, chleby pokładne, 14 świecz­nik z wszystkimi przyborami, lam­py i oliwę do świecznika, 15 ołtarz do spalania kadzidła i drążki [do przenoszenia ołtarza], olej do na­maszczeń i różne wonności do spo­rządzania kadzidła, zasłonę przy wejściu do przybytku, 16 ołtarz cało­palenia z kratą brązową i drążkami oraz wszystkimi przyborami, na­czynie do obmyć z podstawą, 17 zas­łonę przy wejściu na dziedziniec, 18 paliki [potrzebne do ustawienia] przybytku, paliki ze sznurami [pot­rzebne do wytyczania] dziedzińca, 19 szaty święte do spełniania służby w przybytku, strój kapłański dla arcykapłana Aarona oraz szaty dla jego synów do wypełniania posług kapłańskich. 20 Całe zgromadzenie synów Izraela odeszło od Mojżesza. 21 Wszyscy, którym to nakazywało serce i którzy byli chętni do czynie­nia dobra, zaczęli przychodzić i przynosić dla Jahwe dary potrze­bne do zbudowania Namiotu Spot­kania i do pokrycia wydatków zwią­zanych ze służbą w namiocie i ze sporządzeniem szat świętych. 22 Przychodzili zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Wszyscy, którym to nakazywało serce, przynosili spin­ki, kolczyki, pierścienie, bransolety, różne przedmioty ze złota. Każdy złożył dla Jahwe coś ze złota. 23 Ci wszyscy, którzy posiadali u siebie purpurę fioletową albo purpurę czerwoną, karmazyn, bisior, sierść kozią, skóry baranie farbowane na czerwono oraz skóry delfinów, przy­nosili to [wszystko dla Jahwe]. 24 Wszyscy ci, którzy chcieli złożyć daninę ze srebra albo brązu, przy­nosili swój dar dla Jahwe. Wszyscy ci, którzy posiadali u siebie drewno akacjowe, potrzebne do wyrobu różnych przedmiotów kultu, rów­nież je przynosili. 25 Wszystkie szczególnie uzdolnione kobiety przędły wła­snoręcznie i przynosiły to, co zrobiły: purpurę fioletową, purpurę czerwoną, karmazyn i bi­sior. 26 Inne, też powodowane pot­rzebą serca i o zręcznych palcach, przędły sierść kozią. 27 Przełożeni ludu przynosili kamienie onyksu i inne kamienie do przyozdobienia efodu i pektorału, 28 różne wonności i oliwę do świecznika oraz oliwę do namaszczeń i do pachnącego ka­dzidła. 29 Wszyscy synowie Izraela, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, słuchając nakazu serca, aby przy­czynić się do wykonania tego wszy­stkiego, co Jahwe przez Mojżesza nakazał uczynić, pośpieszyli z do­browolnymi ofiarami dla Jahwe.

Wykonawcy robót: 35,30-36,7

30 I powiedział Mojżesz do synów Izraela: Oto wybrał Jahwe Besa­leela, syna Uriego, syna Chura z po­kolenia Judy. 31 Napełnił go du­chem Bożym, mą­drością i umie­jętnością wykonywania różnych prac, [a mianowicie] 32 jak należy wytwarzać przedmioty ze złota, sre­bra i brązu, 33 jak obrabiać i obsa­dzać kamienie, jak z drewna wyra­biać różne przedmioty. 34 Obdarzył go także zdolnościami do naucza­nia innych. Podobne zdolności otrzymał również Oholiab, syn Achisamaka z pokolenia Dana. 35 Obdarzył ich [Jahwe] umiejętno­ścią sporządzania wszelkich rzeźb, tkania w różne desenie purpury fio­letowej, purpury czerwonej, karma­zynu, bisioru. Potrafili wykonywać wszelkie prace i byli w nich pełni pomysłowości.

36

1 Besaleel, Oholiab i wszyscy mężczyźni znający się na rzemiośle, obdarzeni przez Jah­we pomysłowością i sprawnością po­trzebną do wykonania różnych przedmiotów kultu, niech zrobią wszystko dokładnie tak, jak rozka­zał Jahwe.

2 Przywołał tedy Mojżesz Besa­leela, Oholiaba i wszystkich męż­czyzn znających się na rzemiośle i obdarzonych przez Jahwe pomy­słowością; wszystkich, którzy z po­trzeby serca byli gotowi zabrać się do wszelkiego dzieła. 3 Wzięli od Mojżesza wszystkie dary, złożone przez synów Izraela dla sporządze­nia przedmiotów kultu w przy­by­tku, przy czym ludzie ciągle jeszcze przynosili Mojżeszowi dobrowolne dary. 4 Wtedy wszyscy mężczyźni sprawni w rzemiośle, wykonujący przedmioty kultu, przerwali na pewien czas swoje prace, przyszli do Mojżesza 5 i powiedzieli: Ludzie przynoszą o wiele więcej, niż trzeba na wykonanie prac zleconych przez Jahwe. 6 Wtedy Mojżesz kazał wydać dla wszystkich ludzi w całym obozowisku zarządzenie, aby już nikt więcej, ani spośród mężczyzn, ani spośród kobiet, nie przynosił darów na święty przybytek. I nie przyjmowano już od ludzi niczego. 7 To, co zebrano, wystarczało, i to z nadmiarem, na sporządzenie przedmiotów potrzebnych dla przy­bytku.

Budowa i wyposażenie przybytku: 36,8-38,31

8 Wszyscy najbardziej sprawni spośród rzemieślników wykonali przybytek z dziesięciu kawałków różnych tkanin z kręconego bisio­ru, z purpury fioletowej, z purpury czerwonej, z karmazynu z wyhaf­towanymi na nich cherubinami, według umiejętności najbieg­lej­szego tkacza. 9 Długość każdego kawałka tkaniny wynosiła dwadzie­ścia osiem łokci, a sze­rokość cztery łokcie. Wszystkie tkaniny były tych samych rozmiarów. 10 Pięć tkanin połączono w jedną całość, pięć - w drugą. 11 Do brzegu tkaniny, znajdującej się na końcu pierwszej całości, były umocowane wstążki z purpury fioletowej. 12 Pięć­dziesiąt takich wstążek przyszyto do pierw­szej tkaniny, pięćdziesiąt także do tkaniny znajdującej się na końcu drugiej całości. Wstążki były tak rozmieszczone, że wzajemnie do siebie pasowały. 13 Zrobiono rów­nież pięćdziesiąt złotych agraf, za pomocą których po­łączono skrajne tkaniny, tak że cały przybytek two­rzył jedną całość.

14 Utkano następnie tkaninę z sierści koziej, żeby z niej wykonać namiot nad przybytkiem. Zrobiono w sumie jedenaście kawałków takiej tkaniny. 15 Długość każdego kawałka wynosiła trzydzieści łokci, a szerokość - sześć łokci. Wszyst­kie tkaniny miały takie same wy­miary. 16 Połączono pięć tkanin w jedną całość i sześć w drugą. 17 Przyszyto pięć­dziesiąt wstążek do brzegu tkaniny znajdującej się na końcu pierwszej całości i pięć­dziesiąt wstążek do skraju tkaniny znajdującej się na końcu drugiej całości. 18 Wykonano również pięć­dziesiąt brązowych agraf, za pomo­cą których połączono tkaniny namiotu, tak że utworzyły jedną całość. 19 Jedno nakrycie namiotu sporządzono ze skór baranich far­bowanych na czerwono, drugie, na sam wierzch, ze skór delfinów.

20 Przygotowano również deski na wykonanie przybytku. Deski z drewna akacjowego ustawiono pionowo. 21 Długość deski wynosiła dziesięć łokci, a szerokość półtora łokcia. 22 Każda deska miała dwa czopy, jeden koło drugiego. Tak były wykonane wszystkie deski na cały przybytek. 23 Przygotowano na przy­bytek takie oto deski: dwadzieścia desek na ścianę południową, po prawej stronie. 24 Pod dwu­dzie­stoma deskami umieszczono czterdzieści coko­łów ze srebra, po dwa cokoły do każdej deski, jako podkłady dla obydwu czopów. 25 Na drugą ścianę przybytku, tę od stro­ny północnej, przygotowano dwa­dzieścia desek, 26 z czterdziestoma cokołami srebrnymi, po dwa cokoły do każdej deski. 27 Na ścianę tylną przybytku, od strony zachodniej, było gotowych sześć desek, 28 po­nadto po dwie deski na narożniki przy ścianie tylnej. 29 Były one połączone ze sobą, tworząc jedną całość od dołu do samej góry, czyli do pierwszego pierścienia. W ten sposób wstawiono po dwie deski na obydwu narożnikach. 30 Przygoto­wano ponadto osiem desek ze sreb­rnymi cokołami, w sumie szes­naś­cie cokołów, po dwa do każdej deski.

31 Wykonano z drewna akac­jowego belki poprzeczne, pięć do desek jednej strony ściany bocznej przybytku 32 i pięć belek poprze­cznych do drugiej strony ściany bocznej przybytku, i wreszcie pięć do desek tworzących ścianę tylną, czyli zachodnią, przybytku. 33 Belka środkowa sięgała, w poprzek wszy­stkich desek, od jednego końca do drugiego. 34 Pokryto deski złotem, ze złota również zrobiono pierś­cie­nie, w które wchodziły belki poprze­czne, także pozłacane.

35 Sporządzono zasłonę z pur­pury fioletowej, z purpury czerwo­nej, z karmazynu i z bisioru kręconego. Wyhaftowano na niej podo­bizny cherubów. Było to dzieło bar­dzo sprawnego tkacza. 36 Do zawie­szenia zasłony przygotowano cztery słupy akacjowe, całe pokryte złotem, ze złotymi haczykami. Doszły do tego cztery cokoły ze sre­bra. 37 Nad wejściem do namiotu zawieszono zasłonę. Wykonano ją z purpury fioletowej, z purpury czerwonej, z karmazynu i z krę­co­nego bisioru; całość ułożono w róż­ne desenie. 38 Do zawieszenia zasłony zrobiono pięć kolumn z haczykami. Pokryto złotem kapitele kolumn i uchwyty. Pięć cokołów do nich pokryto brązem.

37

1 Besaleel zbudował arkę z drewna akacjowego. Jej długość wynosiła dwa i pół łokcia, szerokość półtora łokcia i wyso­kość też półtora łokcia. 2 Pokrył ją szcze­rym złotem wewnątrz i na zewnątrz, a dokoła zawiesił złoty wieniec. 3 Ulał do niej cztery pierścienie, które umocował u czterech stóp arki, dwa z jednej strony i dwa z drugiej. 4 Zrobił też drążki z drew­na akacjowego i pokrył je złotem. 5 Następnie wsunął drążki w pier­ścienie znajdujące się po bokach arki, żeby można było ją przenosić. 6 Wykonał także przebła­galnię ze szczerego złota. Jej długość wyno­siła dwa i pół łokcia, a szerokość półtora łokcia. 7 Uczynił ponadto ze złota dwa cheruby. Wykute ze złota, 8 zostały umieszczone na dwóch końcach przebła­galni, jeden cherub z jednej strony, drugi cherub z dru­giej strony. Umieścił je tak, jakby wychodziły z samej przebłagalni, po obu jej końcach. 9 Cheruby miały skrzydła wyciągnięte ku górze w ten sposób, że pokrywały nimi przebła­galnię. Siedziały zwrócone do siebie przodem, a ich twarze były pochy­lone nad przebłagalnią.

10 Zrobił również stół z drewna akacjowego. Jego długość wynosiła dwa łokcie, szerokość jeden łokieć, a wysokość półtora łokcia. 11 Cały stół pokrył złotem i otoczył wieńcem również ze złota. 12 Przybił dokoła listwę, szeroką na jedną dłoń, i do niej przymocował wieniec ze złota. 13 Odlał też cztery pierścienie ze złota, które przytwierdził w czterech rogach stołu, tam gdzie znajdowały się nogi stołu. 14 Pierścienie były przymocowane do listwy. Wsuwało się w nie drążki do przenoszenia stołu. 15 Wykonał z drewna akacjo­wego drążki i pokrył je złotem. Służyły one do przenoszenia stołu. 16 Sporządził ponadto przedmioty, które znajdują się zazwyczaj na stole, a więc misy, naczynia, pu­chary i dzbany do składania ofiar płynnych. Wszystko to zostało uczynione z czystego złota.

17 Zrobił świecznik ze szczerego złota. Świecznik, razem ze swoją podstawą i trzonem, był wykonany ze złota kutego. Z tego samego ka­wałka złota uczynił kielichy, pąki i kwiaty. 18 Z boków [świecznika] wychodziło sześć ramion: trzy ra­miona świecznika z jednej jego strony i trzy ramiona świecznika z drugiej strony. 19 Na jednym ra­mieniu znajdowały się trzy kielichy kwiatów migdałowych z pąkiem i kwiatami. Tak samo było na wszy­stkich sześciu ramionach, wychodzących ze świecznika. 20 Na szczycie trzony świecznika znajdo­wały się cztery kielichy kwiatów migdałowych, z pąkami i kwiatami. 21 Jeden pąk znajdował się pod dwoma pierwszymi ramionami wychodzącymi z trzonu świecznika, jeden pąk pod dwoma następnymi i jeden pąk pod dwoma ostatnimi ramionami wychodzącymi z trzonu świecznika. I tak było z sześcioma ramionami wychodzącymi z trzonu świecznika. 22 Pąki i ramiona były wykonane z tego samego kawałka materiału co i cały świecznik: wszy­stko było zrobione z czystego złota kutego. 23 Zrobił też siedem lamp oraz szczypce [do obcinania kno­tów] i naczynia na popiół, wszystko ze szczerego złota. 24 Zużyto cały ta­lent złota czystego na sporządzenie świecznika z wszystkimi jego przy­borami.

25 Z drewna akacjowego wyko­nał także ołtarz do spalania kadzi­dła. Jego długość wynosiła jeden łokieć i szerokość jeden łokieć. Był kwadratowy, wysoki na dwa łokcie. Rogi, które z niego wystawały, two­rzyły z nim jedną całość. 26 Pokrył go czystym złotem z wierzchu, po bokach ze wszystkich stron, także wystające z niego rogi [pokrył zło­tem]. Dokoła zwisał wieniec ze złota. 27 Do ołtarza dorobił dwa pier­ścienie ze złota, umocował je pod wieńcem z dwóch stron, by można było wsunąć w nie drążki i prze­nosić ołtarz. 28 Drążki wykonał z drewna akacjowego i pokrył je zło­tem. 29 Przygotował olej do świętego namaszczenia i wonności do kadzi­dła, sporządzonego według najlep­szej sztuki tych, którzy zajmują się wyrobem wonności.

38

1 Zbudował też ołtarz całopalenia z drewna akacjo­wego. Długość ołtarza wynosiła pięć łokci i również pięć łokci liczyła jego szerokość. Miał on kształt kwadra­towy, a jego wyso­kość wynosiła trzy łokcie. 2 Z czterech naroż­ników stołu wystawały rogi pokryte brą­zem. 3 Dorobił także wszystkie przybory ołtarzowe: naczynia na popiół, łopatki, naczynie do obmyć, widełki i kadzielnice. Wszystkie te przedmioty zostały uczynione z brązu. 4 Wykonał także kratę ołtarzową w formie siatki, którą umieścił pod krawędzią ołtarza, na połowie jego wysokości. 5 Ponadto odlał cztery pierścienie brązowe, które przytwierdził do czterech ro­gów kraty brązowej. W pierścienie wkładało się drążki [do przeno­sze­nia ołtarza]. 6 Drążki zrobił z drew­na akacjowego i pokrył je złotem. 7 Następnie wsunął drążki w pierś­cienie, z dwóch stron ołtarza, żeby można było ołtarz przenosić [z miej­sca na miejsce]. Ołtarz był zbity z desek, wewnątrz pusty.

8 Wykonał też wielkie naczynie brązowe do obmyć, na podstawie także uczynionej z brązu i pokrytej lusterkami kobiet, które się zbierały przed wejściem do Namiotu Spot­kania.

9 Wreszcie urządził dziedziniec. Od południa, po stronie prawej, wykonana z kręconego bisioru zasło­na dziedzińca miała sto łokci dłu­gości. 10 Było po tej stronie dwa­dzieścia słupów z brązowymi coko­łami. Haczyki na słupach i zaczepy były zrobione ze srebra. 11 Od stro­ny północnej zasłony miały razem sto łokci długości. Stało tam dwa­dzieścia słupów z brą­zowymi coko­łami. Haczyki na słupach i zaczepy były wykonane ze srebra. 12 Od strony zachodniej długość zasłon liczyła pięćdziesiąt łokci. Było tam dziesięć słupów i dziesięć cokołów. Haczyki na słupach i zaczepy były ze srebra. 13 Od wschodu, czyli od strony przedniej, dziedziniec miał pięćdziesiąt łokci długości. 14 Była tam jedna zasłona, długa na pięt­naście łokci, sięgająca od jednego krańca do wejścia, zawieszona na trzech słupach z trzema cokołami, 15 i druga, również długa na pięt­naście łokci, sięgająca od drugiego krańca także do wejścia, zawie­szo­na też na trzech słupach z trzema cokołami. 16 Wszystkie zasłony, tworzące razem jakby ogrodzenie dziedzińca, były wykonane z krę­conego bisioru. 17 Cokoły przy słu­pach były z brązu, haczyki i zaczepy na cokołach ze srebra, a ich głowice były pokryte również srebrem. Wszystkie słupy dziedzińca były zaopatrzone w srebrne klamry. 18 Zasłona zwisająca nad wejściem na dziedziniec była wykonana z purpury fioletowej, z purpury czerwonej, z karmazynu i z kręco­nego bisioru; całość ułożono w róż­ne desenie. Długość tej zasłony wynosiła dwadzieścia łokci, a wyso­kość pięć łokci. 19 Cztery słupy i ich cztery cokoły były wykonane z brą­zu, a haczyki i uchwyty - ze srebra. Srebrem również były pokryte gło­wice. 20 Wszystkie paliki do całego przybytku oraz do wytyczenia dzie­dzińca były zrobione z brązu.

21 A oto suma wszystkich wy­datków na przybytek, na Przybytek Świadectwa. Obliczeń dokonali, na polecenie Mojżesza, lewici pod kie­rownictwem Itamara, syna arcyka­płana Aarona. 22 Besaleel, syn Uriego, syna Chura z pokolenia Judy, sporządził wszystko, co Jah­we polecił Mojżeszowi. 23 Pomagał mu Oholiab, syn Achisamaka z po­kolenia Dana, bardzo sprawny w sztuce rzeźbienia, mający wiele różnych pomysłów, wykonujący tkaniny o pięknych i różnych wzo­rach z purpury fioletowej, z pur­pu­ry czerwonej, z karmazynu i z bisio­ru. 24 Złota, pocho­dzącego z darów, zużyto na wszystkie prace w całym przybytku dwadzieścia dziewięć talentów i siedemset trzydzieści sykli, licząc według sykli przybytku. 25 Srebro, pocho­dzące od tych, co byli spisani na zgromadzeniu, ważyło ogółem sto talentów i tysiąc siedemset siedemdziesiąt pięć sykli. 26 Po jednym beka na głowę, czyli po pół sykla, licząc według sykla przybytku, pobierano od każ­dego, kto podlegał spisowi, poczy­nając od dwudziestego roku życia wzwyż. W ten sposób opodatko­wano sześćset trzy tysiące pięciuset pięćdziesięciu mężczyzn. 27 sto talentów srebra zużyto na odlanie cokołów do całego przybytku oraz cokołów pod słupy do zawieszania zasłon. Zużyto sto talentów srebra na sto cokołów, czyli po jednym ta­lencie na każdy cokół. 28 Tysiąc sie­demset siedemdziesiąt pięć sykli srebra wyszło na haczyki do słu­pów, na pokrycie głowic i uchwy­tów. 29 Brązu, pochodzącego z da­rów, było w sumie siedemdziesiąt talentów i dwa tysiące czterysta sykli. 30 Wykonano z niego cokoły przy wejściu do Namiotu Spotka­nia, ołtarz całopalenia z kratą brą­zową i wszystkimi przyborami ołta­rzowymi, 31 cokoły z ogrodzenia dziedzińca oraz przy wejściu na dziedziniec, a także wszystkie paliki wytyczające granicę dziedzińca.

Wykonanie szat kapłańskich: 39,1-31

39

1 Z purpury fioletowej, z purpury czerwonej i z kar­mazynu wykonano święte szaty do posługi w przybytku oraz szaty kap­łańskie dla Aarona, według wska­zań danych przez Jahwe Mojże­szowi. 2 Efod zrobiono ze złota, z purpury fioletowej i z purpury czerwonej oraz z karmazynu i z krę­conego bisioru. 3 Złoto było rozku­wane na cienkie blaszki, które cięto na wąskie pasemka i przetykano nimi purpurę fioletową, purpurę czer­woną, karmazyn i bisior, ukła­dając wszystko w różne desenie. 4 Wykonano również dwa nara­mienniki, połączone z obydwoma [górnymi] końcami efodu. 5 Prze­chodzące po wierzchu wiązadła do przymocowania efodu tworzyły jedną z nim całość i były wykonane w taki sam sposób, to znaczy ze zło­ta, z purpury fioletowej i z purpury czerwonej oraz z kręcone­go bisioru, wszystko według wskazań, danych przez Jahwe Mojżeszowi. 6 Kamie­nie onyksowe osadzono w opra­wach ze złota i wyryto na nich imiona synów Izraela, tak jak robi się pieczęcie. 7 Kamienie onyksowe zostały umieszczone na naramien­nikach efodu jako kamienie pa­mięci dla synów Izraela, zgodnie z tym, co Jahwe nakazał Mojże­szowi.

8 Wykonano też, bardzo zręcz­nie, pektorał według tej samej sztuki co efod, ze złota, z purpury fioletowej, z purpury czerwonej, z karmazynu i z krę­conego bisioru. 9 Miał on kształt kwadratu i składał się we dwoje, jego długość i szero­kość wynosiła jedną piędź. 10 Był przyozdobiony czterema rzędami kamieni: pierwszy rząd tworzyły ru­bin, topaz i szmaragd; 11 drugi - granat, szafir i beryl; 12 trzeci - opal, agat i ametyst; 13 czwarty - chryzo­lit, onyks i jaspis. Wszystkie kamienie były osadzone w złotych oprawach, każdy w swoim rzędzie. 14 Na kamieniach były wyryte imio­na synów Izraela, razem dwanaście imion. Były one wyryte takim sa­mym sposobem, jak robi się pieczę­cie. Na każdym kamieniu znajdo­wało się imię jednego z dwunastu pokoleń izraelskich. 15 Do pektorału były przytwierdzone złote łańcusz­ki, skręcone na kształt sznura. 16 Nadto dwie oprawy ze złota i dwa złote pierścienie na obu końcach pektorału. 17 Przez pierścienie na końcach pektorału przewleczono dwa sznury 18 i przymocowano oby­dwa końce do sznurów do złotych opraw, które zostały umieszczone z przodu, na naramiennikach efo­du. 19 Zrobiono jeszcze dwa inne pierście­nie ze złota i przymocowano je u góry, po wewnętrz­nej stronie pektorału, zwróconej do efodu. 20 Zrobiono w końcu jeszcze dwa złote pierścienie i przyczepiono je u dołu obydwu naramienników efodu, od strony przedniej, koło wiązań ponad przepaską efodu. 21 Za pomocą wstążki z purpury fioletowej, przeciągniętej od jed­nych pierścieni efodu do drugich, umocowano pektorał tak, żeby się nie zsuwał poniżej wiązadeł efodu. W ten sposób pektorał stanowił zawsze jedność z efodem, tak jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi.

22 Sporządzono też szatę pod efod - dzieło znakomitego tkacza - całą z purpury fioletowej. 23 Na jej środku było wycięcie, podobne do otworu w zbroi, obszyte dokoła, żeby się szata nie rozdzierała. 24 Na dolnym skraju szaty wyszyto owoce granatu, używa­jąc do tego purpury fioletowej, purpury czerwonej, kar­mazynu i kręconego bisioru. 25 Z czystego złota wykonano dzwonki, które umocowano również dokoła dolnego brzegu szaty, między owo­cami granatu. 26 Kolejno nastę­po­wały więc po sobie dzwonek i granat wzdłuż całego brzegu szaty, przyw­dziewanej na czas służby [w przy­bytku], zgodnie z tym, co Jahwe na­kazał Mojżeszowi.

27 Uczyniono też z bisioru, me­todą tkacką, suknie dla Aarona i jego synów, 28 tiarę z bisioru a także mitry, również z bisioru, jako strój na głowę, 29 i spodnie, także z kręconego bisioru, oraz pas z bi­sioru kręconego, z purpury fioleto­wej, z purpury czerwonej, z karma­zynu, bogato wyszywane, tak jak to Jahwe nakazał Mojżeszowi.

30 Przygotowano ponadto pięk­nie zdobiony złotem diadem święty i wypisano na nim, tak jak się to robi na pieczęciach, słowa: Świę­tość dla Jahwe. 31 Diadem został przywiązany, za pomocą wstążki z purpury fioletowej, do tiary, wyso­ko, tak jak to Jahwe nakazał Mojże­szowi.

Zakończenie prac: 39,32-43

32 Tak oto wykonano całe dzieło budowy przybytku i Namiotu Spot­kania. Wszystko to wykonali syno­wie Izraela dokładnie tak, jak Jah­we nakazał Moj­żeszowi. Tak wszystko zrobili. 33 I pokazano Moj­żeszowi przybytek, namiot z wszys­tkimi jego przedmiotami, agrafy, deski, belki poprzeczne, słupy z cokołami, 34 pokrycie ze skór bara­nich farbowanych na czerwono, po­krycie ze skór delfinów, zasłonę oddzielającą, 35 Arkę Świadectwa z drążkami do jej przenoszenia i z przebłagalnią, 36 stół z wszyst­kimi jego przyborami i z chlebami pokładnymi, 37 szcze­rozłoty świecz­nik z jego lampami, ustawionymi w szeregu, i wszystkie przybory [potrzebne do obsługi świecznika]; oliwę do świecznika, 38 ołtarz złoty, olej do namaszczania, wonności na kadzidło i zasłonę wiszącą nad wej­ściem do namiotu, 39 ołtarz brązowy z jego kratą, drążkami i wszystkimi przyborami, naczynie do obmyć z jego podstawą, 40 za­słony two­rzące dziedziniec, wszystkie słupy z co­kołami, zasłonę przy wejściu na dziedziniec, sznury i paliki oraz wszystkie przedmioty potrzebne do pełnienia służby w przybytku i w Namiocie Spotkania; 41 szaty do sprawowania służby w przybytku, strój kapłański dla Aarona i szaty dla jego synów do pełnienia funkcji kapłańskich. 42 Wszystko to syno­wie Izraela wykonali dokładnie według wskazań, jakie Jahwe dał Mojżeszowi. 43 Mojżesz obejrzał dokładnie wszystko, co zrobili. A zrobili wszystko dokładnie tak, jak Jahwe nakazał. I po błogosławił ich Mojżesz.

Poświęcenie przybytku: 40,1-38

40

1 Jahwe tak przemówił do Mojżesza: 2 W pierwszym dniu pierwszego miesiąca posta­wisz przybytek wraz z Namiotem Spotkania. 3 Umieścisz tam Arkę Świadectwa i przykryjesz arkę zasłoną. 4 Przyniesiesz stół i poło­żysz na nim wszystko, co powinno się tam znajdować. Ustawisz także świecznik, a na nim lampy. 5 Pos­tawisz również przed Arką Świadec­twa ołtarz ze szczerego złota i za­wiesisz zasłonę przy wejściu do przybytku. 6 Przed wejściem do przybytku i do Namiotu Spotkania ustawisz ołtarz całopalenia. 7 Po­między Namiotem Spotkania a oł­tarzem umieścisz naczynie do obmyć i napełnisz je wodą. 8 Urzą­dzisz dziedziniec dokoła i zawiesisz zasłonę przy wejściu na dziedziniec. 9 Potem weźmiesz olej namaszcze­nia i namaścisz przybytek i wszy­stko, co się w nim znajduje. Namaś­cisz go i wszystkie znajdujące się w nim przedmioty. I będzie odtąd święty. 10 Namaś­cisz ołtarz cało­paleń i wszystkie jego przybory. Poświęcisz ołtarz i od tego czasu będzie bardzo święty. 11 Namaścisz wreszcie naczynie do obmyć z jego podstawą i je poświęcisz. 12 Potem sprowadzisz Aarona i jego synów w pobliże wejścia do Namiotu Spot­kania i obmyjesz ich wodą. 13 Nas­tępnie nałożysz na Aarona jego święty strój, namaścisz go i poś­więcisz i będzie mi służył jako kapłan. 14 Każesz także sprowadzić synów Aarona i włożywszy na nich ich szaty, 15 namaścisz ich tak, jak namaściłeś ich ojca, i będą mi słu­żyć jako kapłani. Dzięki temu na­maszeczniu staną się kapłanami na wieki pośród ich potomków.

16 Mojżesz uczynił wszystko, co mu nakazał Jahwe. Dokładnie tak zrobił. 17 W pierwszym dniu pier­wszego miesiąca drugiego roku przybytek został wzniesiony. 18 Moj­żesz zbudował przybytek, umoco­wał cokoły, umieścił w nich deski, założył belki poprzeczne, postawił słupy. 19 Potem zbudował nad przy­bytkiem namiot i pokrył go według wskazań danych Mojżeszowi przez Jahwe. 20 Następnie wziął Świa­dectwo i położył je w arce. Wsunął w pierścienie arki drążki, a na wierzchu umieścił przebłagalnię. 21 Arkę wniósł do przybytku, po czym, zawiesiwszy zasłonę oddzie­lającą, zakrył nią Arkę Świadectwa, zgodnie z tym, co Jahwe nakazał Mojżeszowi. 22 W Namiocie Spot­kania postawił stół po stronie pół­nocnej przybytku, poza zasłoną. 23 Na stole położył chleby przed Jah­we, tak jak to Jahwe polecił Mojże­szowi. 24 Świecznik ustawił w Na­miocie Spotkania, naprzeciw stołu, od strony południowej przybytku, 25 a na świeczniku umieścił lampy, według wskazań danych przez Jah­we Mojżeszowi. 26 Ołtarz ze złota postawił również w Namiocie Spot­kania, przed zasłoną. 27 Kazał na nim zapalić kadzidło, zgodnie z po­leceniem wydanym przez Jahwe Moj­żeszowi. 28 Nad wejściem do przybytku zawiesił zasłonę. 29 Przy wejściu do Namiotu Spotkania ustawił ołtarz całopalenia i złożył na nim ofiarę całopalenia i ofiarę suchą, według wskazań danych przez Jahwe Mojżeszowi. 30 Pomię­dzy Namiotem Spotkania a ołta­rzem umieścił naczynie do obmyć, napełniając je wodą. 31 Mojżesz, Aaron i jego synowie tam właśnie obmyli sobie ręce i nogi. 32 Gdy mieli wejść do Namiotu Spotkania, aby zbliżyć się do ołtarza, najpierw ob­mywali się, tak jak Jahwe nakazał Mojżeszowi. 33 Urządził też [Mojżesz] wokół przybytku i ołtarza dzie­dzi­niec i zawiesił zasłonę przy wejściu na dziedziniec. W ten sposób doko­nał Mojżesz swego dzieła.

34 Wtedy obłok okrył Namiot Spotkania, a chwała Jahwe napeł­niła przybytek. 35 Mojżesz nie mógł już wejść do Namiotu Spotkania, bo obłok zakrywał namiot, a chwała Jahwe wypełniała cały przybytek. 36 Synowie Izraela, jak długo trwała ich wędrówka, wyruszali w dalszą drogę zawsze wtedy, kiedy obłok unosił się znad przybytku. 37 Dopó­ki obłok się nie unosił, nie ruszali się z miejsca, czekając, aż uniesie się obłok. 38 W ciągu dnia bowiem na przybytku spoczywał obłok Jah­we, a podczas nocy ukazywał się wszystkim synom Izraela ogień w obłoku. I tak było przez cały czas ich wędrówki.