Aslan w Hogwarcie - Antoni Leśniak

Świat baśni zawsze był nieodłącznym składnikiem rozwoju człowieka. Gdyby ich nie było, a można dziś mówić o tym ze stuprocentowa pewnością, bo potwierdzoną badaniami, doszłoby do poważnego zakłócenia w tym procesie, co mogłoby skutkować odczłowieczeniem istoty ludzkiej w wymiarze, o jakim nawet nie chcielibyśmy myśleć.

I choć dzisiaj możemy mówić o pewnym kryzysie tego świata, co uwarunkowane jest błyskawicznym rozwojem nowoczesnych technologii i nowych mediów, które odciągają od czytania, proponując swoje alternatywne, niekoniecznie wartościowe sposoby spędzania czasu, które oferują gotowy produkt nie wymagający myślenia, wrażliwości, a przede wszystkim nie kształtujący wyobraźni, bo narzucający już gotowy obraz i swoje sugestie postrzegania rzeczywistości. Kiedyś świat bajek próbowała zniszczyć Xenia, siostra Arabeli, która zachwyciwszy się i zachłysnąwszy betonowymi wzorcami ze świata ludzi żywcem postanowiła je przeszczepić do baśniowej krainy wywołując tam rewolucje i zakłócenia, które wyrządziły ogromne, niepowetowane szkody i straty. Dzisiaj przed nami stoi zadanie uchronienia tego drogocennego daru jakim jest baśń i zachowania dla potomności całego bogactwa, które ze sobą niesie. I w dobie smartfonów i wszelkiej maści zabawek, które swoją atrakcyjnością przyciągają i odciągają jednocześnie, trzeba uciekać przed sporami o to, co należy do kanonu bajek a co nie, i robić wszystko, by dzieci i młodzież jak najwięcej czytali i pozytywnie kształtowali swój charakter. Wręcz domagamy się przywrócenia czytających wnukom babci i dziadków. Tak, tak, bo bajki, i wiedzieli o tym już i starożytni Chińczycy, i Grecy, i Indianie są odpowiedzialne za to, jakim człowiekiem stanie się ich słuchacz. Zachęta jaka przyświeca niniejszemu tekstowi jest bardzo jasna, przyjrzyjmy się współczesnym, wybranym baśniom, zobaczmy, co ciekawego i dobrego nam przynoszą, i wczytajmy się w ich przesłanie nie bojąc się ani krytycznych analiz ani nadmiernych zachwytów, po prostu zachwyćmy się stworzoną przez nich iluzją, która pomaga nam uśmiechać się i czuć szczęśliwymi, To zadanie baśni, o którym często zapominamy, a ma ono ogromne znaczenie dla naszego życia. Radość i uśmiech na twarzy i poczucie spełnienia po lekturze, która dostarczyła pozytywnych wzruszeń, to bezcenne doświadczenie.

[1] Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, M. Głowińskiego, T. Kostkiewiczowej, A. Okopień- Sławińskiej, Wrocław - Warszawa - Kraków 1989, s. 52.

[2] Ibidem.

[3] Słownik literatury staropolskiej, pod red. T Michałowskiej, Wrocław - Warszawa - Kraków, s. 68.

[4] Bajki ezopowe, tłum. i oprac. M. Golias, Wrocław - Warszawa - Kraków 1961, s. XXIV.

[5] Ibidem, s. XIV.

[6] Słownik literatury staropolskiej, op. cit., s. 69.

[7] A. Nikliborc, Od baśni do prawdy, Warszawa 1981, s. 23.

[8] Bajki ezopowe, op. cit., s. XXXV.

[9] W. Woźnowski, Antologia bajki polskiej, Wrocław - Warszawa - Kraków, 1983, s. V.

[10] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1984, s. 41.

[11] Słownik terminów literackich, op. cit., s. 57-58.

[12] B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, tłum. D. Danek, Warszawa 1986, s. 53.

[13] Ibidem, s. 48.

[14] Ibidem, s. 71.

[15] Ibidem, s. 49.

[16] Ibidem, s. 52.

[17] A. Nikliborc, Od baśni do prawdy, Warszawa 1981, s. 17.

[18] Ibidem, s. 18.

[19] Ibidem.

[20] Ibidem, s. 21.

[21] Ibidem, s. 21.

[22] Ibidem, s. 46.

[23] Ibidem, s. 82.

[24] Ibidem, s. 84.

[25] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny A-M, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1999, s. 40.

[26] Z. Białek, Literatura dla dzieci i młodzieży w latach 1918-1939, Warszawa 1987, s. 96.

[27] Ibidem, s. 360.

[28] J. Krzyżanowski, W świecie bajki ludowej, Warszawa, 1980, s. 41.

[29] W. Woźnowski, Wstęp do: Antologia bajki polskiej, Wrocław 1983, s. VI.

[30] Ibidem, s. 21.

[31] J. Ługowska, Bajka w literaturze dziecięcej, Warszawa 1988, s. 76.

[32] J. Ługowska, Ludowa bajka magiczna jako tworzywo literatury, Wrocław, 1981, s. 16.

[33] J. Krzyżanowski, W świecie bajki ludowej, op. cit., s. 49.

[34] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, op. cit., s. 42.

[35] Ibidem.

[36] M. Głowiński, A. Okopień, I. Sławińska, J. Sławiński, Zarys teorii literatury, Warszawa 1986, s. 435.

[37] Słowniki literatury polskiego oświecenia, op. cit., s. 25.

[38] Ibidem.

[39] Ibidem, s. 26

[40] Słownik literatury polskiego oświecenia, op. cit., s. 27.

[41] W. Woźnowski, Wstęp do: Antologia bajki polskiej, op. cit., s. XXXIV.

[42] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, op. cit., s. 41.

[43] W. Woźnowski, Wstęp do: Antologia bajki polskiej, op. cit., s. XXX.

[44] Słownik literatury polskiego oświecenia, op. cit., s. 27.

[1] A. N. Wilson, C.S Lewis. Biography, London 1990, s.38.

[2] M. Coren, Lewis. Człowiek, który stworzył Narnię, tłum. A. Sylwanowicz, Poznań 2005, s. 44.

[3] H. Carpenter, Inklingowie. C.S.Lewis, J.R.R. Tolkien, Charles Williams i ich przyjaciele, tłum. Z. A. Królicki, Poznań 1999, s.176.

[4] Ibidem, s.189.

[5] M. Coren, Lewis.Człowiek..., op. cit., s.40.

[6] J. R. Willis, Radość. Teologia C. S. Lewisa (1898-1963), przeł. K. Mądel, Kraków 1995, s.74.

[7] M. White, C.S. Lewis. Chłopiec, który spisał dzieje Narnii, przeł. I. Scharoch, Warszawa 2007, s.232.

[8] Wszystkie informacje biograficzne pochodzą z następujących biografii C. S. Lewisa: Coren M., Lewis. Człowiek, który stworzył Narnię. Poznań 2005; White M., C.S. Lewis. Chłopiec, który spisał dzieje Narnii, przeł. I. Scharoch, Warszawa 2007; Willis J.R., Radość. Teologia C. S. Lewisa (1898-1963), przeł. K. Mądel, Kraków 1995; Wilson A.N., C.S Lewis. Biography, London 1990;White W., The Image of Man in C. S. Lewis, Nashville 1970; Carpenter H., Inklingowie. C.S.Lewis, J.R.R. Tolkien, Charles Williams i ich przyjaciele, tłum. Z.A.Królicki, Poznań 1999.

[9] Encyklopedia Powszechna, Warszawa 1997, tom IV, s.655.

[10] J. Homplewicz, Wyzwania pedagogiczne wobec perspektyw integracji europejskiej, Rzeszów 1998, s.7.

[11] M. Ochmański, Kształcenie nauczycieli w kontekście integracji europejskiej, Lublin 1997, s.16.

[12] A. Gołąg, Selektywne zapamiętywanie informacji jako wskaźnik postaw moralnych, Warszawa 1999, s. 19.

[13] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1985, s. 58

[14] Ibidem, s. 57.

[15] C. S. Lewis, Koń i jego chłopiec, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1987, s. 25.

[16] Ibidem, s. 7-8.

[17] Ibidem, s. 8.

[18] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1988, s. 15.

[19] Ibidem, s. 17.

[20] Ibidem, s. 23.

[21] Ibidem, s. 25.

[22] Ibidem, s. 68.

[23] Ibidem, s. 61.

[24] Ibidem, s. 127-128.

[25] Ibidem, s. 137.

[26] Ibidem, s. 106.

[27] F. Alberoni, O przyjaźni, tłum. M. Czerwiński, Warszawa 1994, s. 17.

[28] Ibidem, s. 19.

[29] Ibidem, s. 32.

[30] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s. 18.

[31] Ibidem, s. 19.

[32] Ibidem, s. 45.

[33] Ibidem, s. 123.

[34] Ibidem, s. 35.

[35] Ibidem, s. 64.

[36] Ibidem, s. 102.

[37] Ibidem, s. 93.

[38] C. S. Lewis, Koń i jego chłopiec, op. cit., s. 18.

[39] Ibidem, s. 123.

[40] Ibidem, s. 124.

[41] Ibidem, s. 76.

[42] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 60-61.

[43] Ibidem, s. 114.

[44] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1987, s. 136.

[45] C. S. Lewis, Ostatnia bitwa, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1989, s. 5.

[46] Ibidem, s. 11.

[47] Ibidem, s. 28.

[48] Ibidem, s. 47-48.

[49] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=168, stan na dzień 12 maja 2001.

[50] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s. 5.

[51] Ibidem, s. 5.

[52] Ibidem, s. 141.

[53] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=168, stan na dzień 12 maja 2001.

[54] Lewis C.S., Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 19.

[55] Ibidem, s. 61.

[56] Ibidem, s. 62-63.

[57] Ibidem, s. 62.

[58] Ibidem, s. 80.

[59] Ibidem, s. 48.

[60] Słownik literatury staropolskiej, pod red. T. Michałowskiej, Wrocław 1990, hasło: Arkadia, s. 50.

[61] Ibidem, s. 51.

[62] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[63] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[64] C. S. Lewis., Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s. 10.

[65] Ibidem, s. 36.

[66] Ibidem, s. 95.

[67] Ibidem, s. 97.

[68] C. S. Lewis, Książe Kaspian, tłum. A. Polkowski, Warszawa 1985, s. 91.

[69] Ibidem, s. 102.

[70] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s. 102.

[71] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s. 125.

[72] Ibidem, s. 52.

[73] Ibidem, s. 60.

[74] Ibidem, s. 93.

[75] Ibidem, s. 109.

[76] C. S. Lewis, Książę Kaspian, op. cit., s. 112.

[77] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s. 33.

[78] Ibidem, s. 113.

[79] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 52.

[80] Ibidem, s. 83 - 84.

[81] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s. 114.

[82] C. S. Lewis, Koń i jego chłopiec, op. cit., s. 67.

[83] Ibidem, s. 70.

[84] C. S. Lewis, Ostatnia bitwa, op. cit., s. 101.

[85] S. Wojtasik, Harry Potter i łzy Aslana, w: http://nowezycie.archidiecezja.wroc.pl/numery/112001/08.html, stan na dzień 12 maja 2001.

[86] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[87] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s.94.

[88] J. R. Willis, Radość. Teologia C. S. Lewisa, op. cit., s.84.

[89] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 48.

[90] Ibidem, s. 51.

[91] Ibidem, s. 106.

[92] Ibidem, s. 108.

[93] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s.18.

[94] Ibidem, s. 62.

[95] Ibidem, s. 87-88.

[96] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s.56.

[97] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s. 30

[98] Ibidem, s. 31.

[99] J. R. Willis, Radość. Teologia C. S. Lewisa, op. cit., s. 79.

[100] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s.110.

[101] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textIC=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[102] C. S. Lewis, Ostatnia bitwa, op. cit., s.83.

[103] Ibidem, s. 118.

[104] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textIb=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[105] C. S. Lewis, Książę Kaspian, op. cit., s.41.

[106] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=168, stan na dzień 12 maja 2001.

[107] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s.78.

[108] C. S. Lewis, Książę Kaspian, op. cit., s.153.

[109] Ibidem, s. 158.

[110] C. S. Lewis, Podróż "Wędrowca do świtu", op. cit., s.27.

[111] Ibidem, s. 95-96.

[112] C. S. Lewis, Podróż "Wędrowca do świtu", op. cit., s. 140.

[113] Ibidem, s. 159.

[114] Ibidem, s. 162.

[115] Ibidem, s. 175.

[116] Ibidem, s. 180.

[117] Ibidem, s. 182.

[118] Ibidem, s. 185.

[119] Ibidem, s. 227.

[120] Ibidem, s. 244.

[121] Ibidem, s. 245.

[122] C. S. Lewis, Koń i jego chłopiec, op. cit., s. 11.

[123] Ibidem, s. 55.

[124] C. S. Lewis, Ostatnia bitwa, op. cit., s. 33.

[125] Ibidem, s. 128.

[126] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 26.

[127] Ibidem, s. 38.

[128] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[129] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s.52.

[130] Ibidem, s. 60.

[131] Ibidem, s. 112.

[132] J. R. Willis, Radość. Teologia C.S. Lewisa, op. cit., s. 55.

[133] C. S. Lewis, Lew, Czarownica i stara szafa, op. cit., s.118.

[134] C. S. Lewis, Książę Kaspian, op. cit., s. 91.

[135] Ibidem, s. 146.

[136] J. R. Willis, Radość. Teologia C.S. Lewisa, op. cit., s.55.

[137] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit., s.8.

[138] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[139] J. R. Willis, Radość. Teologia C. S. Lewisa, op. cit., s. 56.

[140] Ibidem.

[141] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 111.

[142] Ibidem, s. 127.

[143] J. R. Willis, Radość. Teologia C. S. Lewisa, op. cit., s. 58.

[144] Ibidem, s. 59.

[145] C. S. Lewis, Siostrzeniec czarodzieja, op. cit., s. 82.

[146] Ibidem, s. 91.

[147] C. S. Lewis, Koń i jego chłopiec, op. cit., s. 97.

[148] Ibidem, s. 98.

[149] Ibidem, s. 99.

[150] Ibidem, s. 119.

[151] C. S. Lewis, Srebrne krzesło, op. cit. s.17.

[152] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[153] http://www.radio.com.pl/katolicka/felieton.asp?textID=167, stan na dzień 12 maja 2001.

[1] Jak powstał Harry Potter, z J. K. Rowling rozm. L. Fraser, Poznań 2001, s. 5.

[2] Ibidem, s. 17.

[3] K. Korwin-Piotrowska i S. Kępińska, Moje największe marzenie, "Gala" 2001, nr 4, s. 43.

[4] Jak powstał Harry Potter..., s. 8.

[5] Ibidem, s. 9.

[6] Ibidem, s. 11.

[7] J. R. Rowling, Harry Potter i Więzień Azkabanu, tłum. A. Polkowski, Poznań 1999, s. 100.

[8] Jak powstał Harry Potter..., s. 23.

[9] Ibidem, s. 24.

[10] Ibidem, s. 25.

[11] Ibidem, s. 29.

[12] Ibidem, s. 32.

[13] Ibidem, s. 35.

[14] Ibidem, s. 35.

[15] Ibidem, s. 40.

[16] J. R. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, tłum. A. Polkowski, Poznań 2000, s. 5.

[17] Ibidem, s. 61.

[18] Ibidem, s. 22.

[19] Ibidem, s. 59.

[20] Ibidem, s. 57.

[21] Ibidem, s. 114.

[22] Kochamy Harrego Pottera. Listy czytelników, s. 19.

[23] Ibidem, s. 21-22.

[24] J. R. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, s. 25.

[25] Ibidem, s. 130.

[26] Ibidem, s. 233.

[27] M. Oramus, Czarodziej Harry, "Polityka" 2000, nr 48, s. 45.

[28] J. R. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, s. 142.

[29] Ibidem, s. 149.

[30] Ibidem, s. 152.

[31] Ibidem, s. 148.

[32] Harry może zamknąć nasze horyzonty nim nam je otworzy, z A. Fulińską rozm. A. Klich, "Gazeta Wyborcza" 2001, nr 250, dod. s. 24.

[33] Ibidem, s. 25.

[34] Kochamy Harrego Pottera..., s. 36.

[35] Ibidem, s. 44.

[36] M. Zając, Promocja książki dziecięcej, Warszawa 2000, s. 154.

[37] G. Friedman, Enseigment et culture de massa, Paris, 1962, s. 3 cyt. za: A. Kłosowska, Kultura masowa. Warszawa 1980, s. 105.

[38] M. Zając, Promocja książki dziecięcej, s. 163.

[39] W. Orliński, Artemis Fowl, "Gazeta Wyborcza" 2002, nr 62, dod. s. 17.

[40] Harry może zamknąć nasze horyzonty..., s. 24.

[41] Kochamy Harrego Pottera. Listy czytelników, Warszawa, 2002, s. 149-150.

[42] J. R. R. Tolkien, Drzewo i liść oraz Mythopeia, tłum. J. Kokot, J. Z. Lichański, K. Sokołowski, Poznań 1994, s. 11.

[43] Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom. I, Warszawa 1962, s. 636.

[44] S. Jaworski, Słownik szkolny. Terminy literackie, Warszawa 1990, s. 23.

[45] J. R. R. Tolkien, Drzewo i liść..., s. 17.

[46] Ibidem, s. 17.

[47] Ibidem, s. 18.

[48] Ibidem, s. 21.

[49] Ibidem, s. 48.

[50] Ibidem, s. 42.

[51] Ibidem, s. 49.

[52] Ibidem, s. 51.

[53] Ibidem, s. 57-58.

[54] Ibidem, s. 60.

[55] Ibidem.

[56] Ibidem, s. 61.

[57] Ibidem, s. 62.

[58] Ibidem, s. 70.

[59] Kochamy Harrego Pottera. Listy czytelników, s. 48.

[60] Ibidem, s. 233.

[61] Ibidem, s. 37-39.

[62] Ibidem, s. 28.

[63] Ibidem, s. 30.

[64] Ibidem, s. 38-39.

[65] Ibidem, s. 24.

[66] Ibidem, s. 27.

[67] Ibidem, s. 72.

[68] Ibidem, s. 15.

[69] Ibidem, s. 36.

[70] Ibidem, s.18.

[71] A. Posacki, Harry Potter i Gabriel Amorth, w: http://www.gavagai.pl/society/harry-potter.php, stan na dzień 12 maja 2001.

[72] Ibidem.

[73] por. Kościół przeciwny Potterowi, w: http://www.kosciol.pl/article, stan na dzień 12 maja 2001.

[74] Cyt. za Strzępka, op. cit.

[75] Ibidem.

[76] por. New Age jest ruchem pseudoreligijnym, prądem kulturowym, a może bardziej poszukiwaniem nowego stylu życia opartego na nowej moralności i nowym myśleniu, dostosowanym do potrzeb dzisiejszego człowieka. Stanowi mieszaninę różnych religii (buddyzmu, hinduizmu, chrześcijaństwa), filozofii wschodu, wierzeń, osiągnięć świata nauki (np.: psychologii, psychiatrii czy astrofizyki) oraz rozmaitych poglądów. Znajdziemy tu także elementy magii, spirytyzmu, mitów, ekologii i Bóg wie czego jeszcze. W istocie jest to dziwny stwór - zlepek, do którego wszystko pasuje. Każdy może znaleźć tu coś dla siebie i dorzucić coś od siebie. To dziwne zjawisko, będące nowoczesną postacią okultyzmu, jest prawdopodobnie efektem rozterki, jaką przezywa współczesny zagubiony człowiek rzucony w zamęt zmaterializowanego świata. Czując się samotny i opuszczony, z jednej strony łapczywie poszukuje Boga, Jego miłości; z drugiej zaś strony - wychowywany w hołdzie dla własnej wolności odrzuca Jego przykazania. Szuka więc dla siebie "religii" alternatywnej, takiej, w której epicentrum byłby on sam, a nie Bóg. Pisał o tym Jan Paweł II w swojej książce Przekroczyć próg nadziei: "Jest to (New Age - przyp. red.) tylko nowa moda uprawiania gnozy, to znaczy takiej postawy ducha, która w imię głębokiego poznania Boga ostatecznie odrzuca Jego Słowo, zastępując Je tym, co jest wymysłem samego człowieka (...)", w: http://www.sekty.iq.pl/katalog/newage.html, stan na dzień 12 maja 2001.

[77] Kilka słów od tłumacza, czyli krótki poradnik dla dociekliwych, w: J. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, Poznań 2000, s.323.

[78] Ibidem, okładka s.4.

[79] J. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, tłum. A. Polkowski, Poznań 2000, s.5.

[80] Harry Potter - dyskretny urok New Age, w: http://www.krajski.com/not103.htm#063, stan na dzień 12 maja 2001

[81] Ibidem. Autor jest wykładowcą historii filozofii na Uniwersytecie kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, znanym i cenionym publicystą, autorem wielu książek. Od wielu lat ogarnia swoją refleksją obszary ludzkiej myśli, zarówno tej klasycznej, głębokiej, nie budzącej kontrowersji, ale także penetruje niepokojące współczesne zjawiska stanowiące zagrożenie wiary, ponure dziedziny magii, okultyzmu, tajemnych zrzeszeń. Autor bardzo szybko reaguje na pojawiające się symptomy zagrożeń, sygnalizuje je, poddaje obiektywnej ocenie, ostrzega, służy swoim doświadczeniem i wiedzą.

[82] J. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny, s.5.

[83] Ibidem, s.5.

[84] W. Kulbat, Powrót do zaczarowanego świata, w: http://www.archidiecezja.lodz.pl/czytelnik/kulbat/t9.html stan na dzień 12 maja 2001.

[85] A. Sporniak, Bardzo stara magia, "Tygodnik Powszechny", (7) 2005.

[86] Ibidem.

[87] J. Rowling, Harry Potter i Czara Ognia, Poznań, 2003.

[88] A. Sporniak, op. cit.

[89] W. Kulbat, Powrót do zaczarowanego świata, w: http;//www.archidiecezja.lodz.pl/czytelni/kulbat/t9.html, stan na dzień 12 maja 2001.

[90] Ibidem.

[91] Ibidem.

[92] Ibidem.

[93] A. Węgrzecka, Harry Potter a chrześcijanie, w: http://www.kosciol.pl/article, stan na dzień 12 maja 2016.

[94] Krajski, op. cit.

[95] Posacki, op. cit.

[96] A. Wieczorkowska, Harry Potter zwykła fantazja czy wcielenie zła?, w: http://www.opoka.org.pl/varia/sekty/harry_zly.html, stan na dzień 12 maja 2016.

[97] Mk 9.40.

[98] J. Dunin-Borkowski, Odczarować Pottera, w: http://www.katolik.net.pl/index stan na dzień 12 maja 2016.

[99] Przewodnik Katolicki 2002 nr 2, s.38.

[100] J. R. R. Tolkien, O baśniach, cyt. za M. Gumkowski, Przybywajcie do Śródziemia!, "Polityka" 15.02.1997.

[101] Ibidem 15.02.1997.

[102] Por. A. Sporniak, op. cit.

[103] G. Leszczyński, Wiadomości Agencji Informacyjnej (KAI) 22.02.2001.

[104] D. Terakowska, op. cit.

[105] M. Eliade, Mity, sny i misteria, tłum. K. Kocjan, Warszawa 1994, s.15.

[106] D. Terakowska, op. cit.

[107] Aleksandra Klich rozmawia z Dorotą Terakowską: Harry Potter powinien zostać szkolną lekturą http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127291,489730.html? disableRedirects=true, stan na dzień 08.01.2016.

[108] B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, tłum. D. Danek, Warszawa 1985 s.44.

[109] J. Dunin, op. cit.

[110] P. Czapliński, Harlequin dla dzieci, "Gazeta Wyborcza" 20.03.2001.