Mateusz Cuthbert i gniada klaczka podążali wygodną drogą do odległej o kilka kilometrów Bystrej Rzeki. Droga była ładna, biegła pośród przytulnych gospodarskich zabudowań, przetykanych od czasu do czasu małym laskiem jodłowym lub kotlinką, w której pąki kwiatów zwieszały się z dzikich śliw. Powietrze było słodkie od pyłków unoszących się nad sadami kwitnących jabłoni, a łąki opadały łagodnie w kierunku odległego horyzontu spowitego w perłowo-purpurową mgłę, a do tego:

Mateusz radował się przejażdżką na swój własny sposób, acz zakłócały ją chwile, gdy musiał pozdrawiać mijane kobiety. Na Wyspie Świętego Edwarda przyjął się bowiem taki zwyczaj, że należało się kłaniać każdej spotkanej osobie, niezależnie od tego, czy był to ktoś znajomy, czy też nie.

Mateusz odczuwał przerażenie na widok każdej przedstawicielki płci żeńskiej, z wyjątkiem Maryli i pani Linde. Odnosił wrażenie, że te tajemnicze stworzenia wyśmiewają się z niego. Niewykluczone, że wcale się przy tym nie mylił, gdyż charakteryzował go przedziwny wygląd. Figurę miał niezdarną, jego długie stalowosiwe włosy sięgały aż do zgarbionych pleców, a twarz zasłaniała gęsta, jasnobrązowa broda, jaką nosił od dwudziestego roku życia. Prawdę mówiąc, jako dwudziestolatek niewiele różnił się od dzisiejszego sześćdziesięcioletniego mężczyzny, z wyjątkiem oczywiście siwizny.

Kiedy dojechał do Bystrej Rzeki, nie dostrzegł nawet śladu pociągu. Doszedłszy do wniosku, że jest jeszcze za wcześnie, przywiązał klaczkę przed pobliskim hotelikiem i skierował się na stację. Długi peron był prawie całkowicie wyludniony. Jedyną widoczną osdbą była dziewczynka siedząca nieruchomo na drugim jego końcu. Mateusz, dostrzegłszy kątem oka, że osóbka jest płci żeńskiej, przemknął obok niej chyłkiem w pośpiechu, nawet nie patrząc w jej kierunku. Gdyby tylko zechciał na nią zerknąć, nie mógłby nie zauważyć pełnego napięcia wyczekiwania w jej pozie i wyrazie twarzy. Siedziała, czekając na coś lub na kogoś, a ponieważ była to jedyna rzecz, która w tej chwili pozostawała jej do zrobienia, włożyła całe swe serce w tę czynność.

Mateusz natknął się na zawiadowcę, zamykającego właśnie kasę, co stanowiło widomy znak przygotowań do opuszczenia stacji celem udania się do domu na wieczorny posiłek. Mateusz zapytał go, czy pociąg przyjedzie o piątej bez opóźnienia.

- Pociąg "piątowy" odjechał ze stacji już pół godziny temu - odparł energicznie kolejarz. - I wysadzono z niego gościa jadącego do pana, małą dziewczynkę. Siedzi sobie tam, na peronie. Proponowałem jej przejście do poczekalni dla pań, ale odparła mi poważnie, że woli pozostać na zewnątrz. "Więcej tu pola do popisu wyobraźni" - rzekła. To oryginalne stworzenie, mówię panu.

- Ależ ja nie oczekuję dziewczynki - zaoponował Mateusz. - Przyjechałem tu po chłopca. Powinien tu być. Pani Spencer miała mi go przywieźć z Nowej Szkocji.

Zawiadowca stacji zagwizdał.

- To jakaś pomyłka - rzekł. - Pani Spencer wysiadła wraz z tą dziewuszką z pociągu i zleciła mi opiekę nad nią. Od niej dowiedziałem się, że zamierzacie z siostrą zaadoptować tę dziewczynkę z sierocińca i wkrótce ktoś z was po nią przyjedzie. To wszystko, co mi o tym wiadomo. I zapewniam pana, że nie ukrywam tu w pobliżu innych sierotek.

- Nic z tego nie rozumiem - wyjąkał bezradnie Mateusz, modląc się w duchu, żeby nagle pojawiła się tu Maryla i znalazła jakieś wyjście z tej sytuacji.

- No cóż, najlepiej niech pan zapyta dziewczynkę - powiedział obojętnie zawiadowca. - Założę się, że świetnie wszystko wyjaśni, bo wygląda na bardzo rezolutne dziecko. Może nie mieli już na stanie więcej chłopców takiego rodzaju, jaki panu odpowiada.

Odszedł żwawym krokiem, czując rosnący głód, a nieszczęsny Mateusz pozostał sam z tym, co powinien teraz zrobić, a to zdawało mu się trudniejsze niż napastowanie dzikiego lwa w jego własnej jaskini. Miał podejść do obcej mu dziewczynki, a do tego sierotki, i zapytać ją, dlaczego nie jest chłopcem. Mateuszowi łkało coś w duszy, ale zawrócił na pięcie i niechętnie, szurając nogami, poszedł w kierunku dziewczynki.

Dziecko wodziło nieustannie za nim wzrokiem od chwili, gdy przeszedł obojętnie obok niej, i teraz też jej oczy na nim spoczywały. Mateusz nie patrzył na dziewczynkę, a zresztą nawet gdyby na nią rzucił okiem i tak nie zdołałby uchwycić jej rzeczywistego obrazu. Przeciętny obserwator dostrzegłby w niej jednak dziecko w wieku jedenastu lat, ubrane w kusą, przyciasną, nadzwyczaj brzydką sukienczynę z żółtawej zgrzebnej wełny. Miała też wypłowiały, brązowy, marynarski kapelusz, spod którego opadały wzdłuż pleców dwa bardzo grube warkocze, wyraźnie rudego koloru. Twarzyczka dziewczynki była drobna, blada i gęsto usiana piegami. Usta były wydatne, a oczy wielkie, zielone w jednym oświetleniu, a znów w innym szare i markotne.

Tyle zobaczyłby przeciętny obserwator. Ktoś bardziej spostrzegawczy mógłby zaś zauważyć, że bródka panienki jest spiczasta i mocno zaznaczona, że wielkie oczy są pełne ognia i ożywienia, że usta mają śliczny wykrój i pełne są wyrazu, że czoło jest szerokie. Krótko mówiąc, nasz doskonały obserwator mógłby dojść do wniosku, że w ciele tej zagubionej istotki rodzaju żeńskiego, która tak bardzo onieśmielała i przerażała Mateusza, znalazła siedzibę niezwykła dusza. Mateuszowi oszczędzono jednakże trudu zagadnięcia dziewczynki, ponieważ, gdy tylko ta ostatnia doszła do wniosku, że mężczyzna zmierza do niej, wstała, chwytając chudą rączką obdartą, staromodną torbę z dywanowej tkaniny i wyciągając drugą do Mateusza.

- Zapewne pan Mateusz Cuthbert z Zielonego Wzgórza? - powiedziała nadzwyczaj dźwięcznym, słodkim głosikiem. - Tak się cieszę, że pana widzę. Zaczęłam już się bać, że nie przyjedzie pan po mnie, i wyobrażałam sobie różne powody, które mogły pana zatrzymać. Zdecydowałam już nawet, że jeżeli nie przyjedzie pan dzisiaj wieczorem, wówczas pójdę po torze do tej wielkiej, dzikiej wiśni na zakręcie, wdrapię się na nią i tam spędzę noc. Wcale bym się nie bała. Prawda, że pięknie byłoby spać na dzikiej wiśni, bielusieńkiej od kwitnących pąków w księżycowej poświacie? Prawda, że w marzeniach można by porównać to miejsce z marmurowymi salami zamku? A poza tym byłam przekonana, że jeśli nie zdoła pan przyjechać wieczorem, to na pewno przyjedzie pan jutro rano.

Mateusz wziął niezgrabnie małą, chudą rączkę w swoją dłoń. W tym samym momencie zrozumiał, co zrobi. Nie umiałby powiedzieć temu dziecku o błyszczących oczach, że popełniono błąd. Weźmie ją do domu i niech ten ciężar przejmie na siebie Maryla. Zresztą obojętne kto popełnił pomyłkę - i tak nie można jej pozostawić samej w Bystrej Rzece. Można więc odłożyć te wszystkie pytania i wyjaśnienia aż do chwili, gdy bezpiecznie znajdzie się znów na Zielonym Wzgórzu.

- Przepraszam za spóźnienie - rzekł nieśmiało. - Chodź. Koń czeka tam, koło hotelu. Podaj mi torbę.

- Ależ mogę ją przecież nieść sama - dziewczynka odparła radośnie. - Nie jest ciężka. Mam w niej cały swój dobytek, ale nie waży on wiele. Kiedy nie trzyma się jej w pewien specyficzny sposób, wtedy się otwiera. Lepiej więc, żebym sama ją niosła, ponieważ umiem chronić się przed jej sztuczkami. Strasznie stara jest ta moja dywanowa torba. Och, jak cieszę się, że pan przyjechał, mimo że byłoby miło usnąć na tej kwitnącej wiśni. Czy to prawda, że czeka nas daleka droga? Pani Spencer powiedziała, że mamy do pokonania długą trasę. Podobno dwanaście kilometrów. Tak się cieszę. Po prostu uwielbiam jazdę dwukółką. Ach, jakie to cudowne, że zamieszkam z wami i będę do was należeć. Nigdy do nikogo nie należałam. Naprawdę! Ale najgorszy był sierociniec. Byłam tam co prawda tylko cztery miesiące, ale to wystarczy. Pewnie nigdy nie był pan sierotą w sierocińcu, więc trudno panu to sobie wyobrazić. To najgorsze, co może się komuś przytrafić. Pani Spencer skrytykowała mnie, że tak dosadnie wyrażam się o moim poprzednim miejscu zamieszkania. A ja przecież nie miałam na myśli nic złego. A swoją drogą przyszło mi do głowy, jak łatwo być niegodziwym, zupełnie nie zdając sobie z tego sprawy. Zgadza się pan ze mną? Opiekunowie w sierocińcu byli dobrzy. Ale w takim miejscu trudno sobie cokolwiek wyobrażać. Nic do tego nie nastraja, no może z wyjątkiem pozostałych sierot. Całkiem świetnie można wyobrażać sobie różne rzeczy na ich temat - na przykład, że dziewczynka, która siedzi obok mnie, jest w rzeczywistości córką prawdziwego hrabiego, wykradzioną rodzicom we wczesnym niemowlęctwie przez pozbawioną skrupułów pielęgniarkę, która zmarła, nie wyznawszy prawdy. Często leżałam nocą, nie śpiąc, i wyokrażałam sobie różne rzeczy, ponieważ w ciągu dnia nie miałam na to czasu. Podejrzewam, że to spowodowało moją chudość - jestem strasznie chuda, prawda? Nawet gram tłuszczu nie przyobleka moich kostek. Uwielbiam wyobrażać sobie, że jestem ładną, pulchną dziewczynką, o krągłych ramionkach, z dołeczkami koło łokci.

W tym miejscu towarzyszka Mateusza zamilkła, trochę dlatego, że zadyszała się od potoku własnych słów, a trochę dlatego, że stali już obok powozu. Nie powiedziała już ani słowa, aż wyjechali poza wieś, gdzie droga tak głęboko wrzynała się w miękką glebę, że jej pobocza, które zdobiły kwitnące, dzikie wiśnie i smukłe, białe brzózki, sięgały wyżej niż ich głowy.

Dziewczynka wyciągnęła rączkę i ułamała gałązkę dzikiej wiśni, która otarła się o dwukółkę.

- Czyż to nie piękne? Z czym kojarzy się panu to drzewko wychylające się z pobocza, całe białe i koronkowe? - spytała.

- No cóż, nn...nnie mam pojęcia - rzekł Mateusz.

- Ależ oczywiście z panną młodą, całą w bieli, z uroczą woalką, jak mgiełka. Nigdy nie widziałam ślubu, ale potrafię sobie wyobrazić pannę młodą. Jestem taką brzydulą, że nikt nigdy nie zechce mnie poślubić, chyba że jakiś zagraniczny misjonarz. Przypuszczam, że taki misjonarz mógłby nie być specjalnie wymagający. I przynajmniej miałabym białą suknię. To jest moje najbardziej niedościgłe marzenie o ziemskim luksusie. Tak kocham piękne suknie. Odkąd pamiętam, nigdy nie byłam ładnie ubierana. Ale to nie szkodzi, bo mam przynajmniej do czego tęsknić. A przecież mogę marzyć, że mam piękne stroje. Dziś rano ze wstydem wyjechałam z sierocińca, bo musiałam włożyć tę straszną, starą sukienkę. Wszystkie sieroty muszą nosić odzież z tego samego ciemnego materiału. Pewien kupiec z Miasta Nadziei darował sto metrów tej wełny naszemu domowi. Podobno dlatego, że nie mógł jej sprzedać, ja jednak wolałabym uważać, że zrobił to z dobrego serca. Prawda, że tak lepiej? Kiedy wsiadłyśmy do pociągu, czułam, że oczy wszystkich utkwione są we mnie ze współczuciem. Ale wzięłam się w garść i oddałam się marzeniom - miałam na sobie najcudowniejszą, jedwabną, jasnobłękitną sukienkę - bo, jeśli już marzyć, to o tym, co najpiękniejsze. Głowę osłaniał mi kapelusz, cały w kwiatach i drżących piórach, i jeszcze miałam złoty zegarek, nowe rękawiczki i buciki. To rozweseliło mnie i podróż na wyspę upłynęła mi bardzo przyjemnie. Na statku czułam się świetnie. Pani Spencer też dobrze zniosła tę część podróży, choć zazwyczaj ją mdli. Powiedziała mi, że nie miała czasu na morską chorobę, gdyż cały czas nie mogła spuścić ze mnie oka, obawiając się, że wypadnę za burtę. Uskarżała się, że ciągle znikam jej z pola widzenia i myszkuję po całym statku. Ale jeżeli to uchroniło ją przed chorobą morską, powinna mi dziękować za to myszkowanie, prawda? Musiałam sobie obejrzeć wszystko, bo przecież nie wiem, czy jeszcze kiedykolwiek popłynę statkiem. Och, niech pan spojrzy! Znów kwitnące wiśnie! Pełno ich tu! Ta wyspa jest najbardziej kwitnącym miejscem na świecie. Już ją pokochałam. Tak się cieszę, że tu zamieszkam. Mówiono mi wielokrotnie, że Wyspa Księcia Edwarda jest najpiękniejszym miejscem na ziemi i często wyobrażałam sobie, że tu mieszkam, ale tak naprawdę nigdy nie przypuszczałam, że może mnie spotkać coś tak pięknego. To zachwycające, gdy marzenia się spełniają, prawda? Jakie śmieszne są te czerwone drogi! Kiedy wsiadłyśmy do pociągu w Charlottetown, przesuwały się za oknem jak jaśniejące czerwienią błyskawice. Spytałam panią Spencer, dzięki czemu mają ten kolor. Odparła, że nie wie, i zażądała, żebym ulitowała się nad nią i przestała zarzucać ją pytaniami. Powiedziała, że naliczyła już ich co najmniej tysiąc. Wierzę, że tak było, ale jakżeż inaczej dowiem się czegokolwiek, jeżeli nie będę pytać? A dlaczego te drogi są czerwone?

- No cóż, nnn...nnie mam pojęcia - rzekł Mateusz.

- Tak, to będzie jedno z pytań, na które muszę znaleźć odpowiedź któregoś dnia. Czyż to nie wspaniałe móc odkrywać prawdę dotyczącą rozmaitych zjawisk? Tak cudownie jest żyć, świat jest tak nadzwyczaj interesujący. Nie byłby taki nawet w połowie, gdybyśmy wszystko o nim wiedzieli, prawda? Przecież wtedy nic nie pozostałoby dla wyobraźni i marzeń, czyż nie? Czy nie mówię za dużo? Wszyscy naokoło skarżą się, że jestem zbyt gadatliwa. Czy nie przeszkadza to panu? Jeśli powie pan, to natychmiast zamilknę. Potrafię nic nie mówić, nawet przez dłuższy czas, jeżeli tak postanowię, aczkolwiek nie jest to łatwe.

Mateusz, ku własnemu niepomiernemu zdziwieniu, doskonale się bawił. Jak większość milczków lubił osoby gadatliwe, zawsze wtedy, gdy skore były do paplania, nie wymagając jego wzajemności. Jednakże nigdy nie przyszło mu nawet do głowy, że towarzystwo małej dziewczynki może sprawić mu taką przyjemność. Kobiety były dla niego czymś strasznym, a małe dziewczynki były jeszcze gorsze. Nie znosił ich przekradania się obok niego, z ukradkowymi spojrzeniami, jak gdyby podejrzewały, że połknie je jednym haustem, jeśli odważą się wyrzec choć słowo. Tak wyglądały dobrze ułożone dziewczynki z Avonlea. Ale ta piegowata czarodziejka była zupełnie inna. Chociaż nie nadążał swą spowolniałą inteligencją za jej błyskotliwymi procesami myślowymi, uznał, że jakby polubił jej paplanie. Odezwał się więc nieśmiało, jak to miał w zwyczaju:

- Ależ możesz sobie gadać ile wlezie. Mnie to nie przeszkadza.

- Ach, to się cieszę! Jestem pewna, że się zaprzyjaźnimy. To taka ulga móc zabrać głos, kiedy tylko się zechce; jak nie słyszy się, że dzieci i ryby nie mają głosu. Mówiono mi to już z milion razy. A często śmieją się ze mnie, bo używam wyszukanych słów. Ale przecież kiedy myślę o rzeczach wielkich, nie mogę opowiadać o nich, używając prozaicznych wyrazów, prawda?

- Nn...nn...no tt...t...tak, to wydaje mi się sensowne - rzekł Mateusz.

- Zdaniem pani Spencer mój język jest podwieszony tylko w środku. Ale tak nie jest, jest mocno przymocowany tak jak u wszystkich. Powiedziała mi też, że pana gospodarstwo nazywa się Zielone Wzgórze. Na moje pytania dodała, że dookoła niego rośnie wiele drzew. Tak mnie to ucieszyło. Kocham drzewa. A w pobliżu sierocińca nie było ich wcale. Tylko kilka rachitycznych, mizernych roślin przed domem. Z pobielonymi podpórkami wyglądały jakby same też były sierotami. Płakać mi się chciało na ich widok. Często mówiłam do nich - och, biedactwa! Gdybyście rosły w wielkim lesie, w towarzystwie innych drzew, z mchem i dzwoneczkami pokrywającymi kołderką wasze korzenie, a obok przepływałby potoczek i ptaszki świergotałyby na gałęziach, wówczas wzięłybyście się do rozrastania, prawda? Ale tu po prostu nie macie możliwości. Doskonale wiem, co czujecie! Z przykrością rozstałam się z nimi dziś rano. Tak łatwo przywiązujemy się do przedmiotów, prawda? Czy gdzieś w pobliżu Zielonego Wzgórza przepływa strumyczek? Zapomniałam zapytać o to panią Spencer.

- O tak, mamy potoczek tuż obok domu.

- Naprawdę? Zawsze marzyłam o domku w pobliżu potoku. Choć nigdy nie spodziewałam się, że takie marzenie może się ziścić. Sny nie zawsze się spełniają, prawda? Czyż nie byłoby pięknie, gdyby udawało się obrócić każde marzenie w rzeczywistość? Ale teraz czuję się prawie całkiem szczęśliwa. Nie mogę zaznać pełni szczęścia, ponieważ - no proszę, niech pan mi powie, co to za kolor? - Sięgnęła po jeden z lśniących, długich warkoczy i, przeciągnąwszy go nad chudziutkim ramionkiem, pokazała Mateuszowi. Mateusz pojęcia nie miał, jak odróżnić kolor damskich włosów, jednakże w tym przypadku nie mogło być żadnych wątpliwości.

- Rudy, prawda? - rzekł.

Dziewczynka puściła warkocz i pozwoliła mu opaść z powrotem na plecy z westchnieniem tak głębokim, że zdawało się pochodzić co najmniej od samych stóp i zawierać w sobie smutki wielu stuleci.

- Tak, rudy - podchwyciła zrezygnowana. - Rozumie pan teraz, dlaczego nie mogę być w pełni szczęśliwa. Jak ktoś ma rude włosy, to jest bez szans. Wszystkie pozostałe moje wady nie robią mi specjalnej różnicy - piegi, zielone oczy i chudość nie przerażają mnie. Potrafię wyobrażać sobie, że mam piękną, gładką skórę i urocze, fiołkowe oczy jak gwiazdy. Nie umiem jednak przy pomocy wyobraźni rozprawić się z rudymi włosami. A staram się naprawdę. Myślę sobie - mam wspaniałe czarne, kruczoczarne włosy. Ale to mi nic nie daje, to cały czas wiem, że one są czerwonorude, i serce mi krwawi z rozpaczy. Będą moim zmartwieniem przez całe życie. Kiedyś czytałam o dziewczynie, która całe życie cierpiała z powodu strasznego problemu. Ale nie z powodu rudych włosów. Jej głowa była pokryta czystym złotem, układającym się w fale nad alabastrowym czołem. Co to znaczy "alabastrowe czoło"? Nigdy się tego nie dowiedziałam. Czy może mi pan to objaśnić?

- No cóż, niestety, chyba nnn...nnie - rzekł Mateusz, który zaczynał odczuwać zawrót głowy. Czuł się zupełnie tak samo, jak we wczesnej młodości, gdy za namową kolegi wybrał się na piknik, a tam dał się porwać karuzeli.

- Nieważne, w każdym razie cokolwiek to oznacza, było to bez wątpienia urocze, gdyż dziewczyna była bosko piękna. Czy zastanawiał się pan kiedyś, jak to jest, kiedy jest się bosko pięknym?

- Nnnie, nigdy - wyznał niezręcznie Mateusz.

- A ja tak, i to często. A co by pan wolał, gdyby dano panu wybór: być bosko pięknym, oszałamiająco błyskotliwym czy niebiańsko szlachetnym?

- N...n...nie wiem za bardzo.

- Ja też nie. Nie umiem się zdecydować. Ale właściwie to nie ma znaczenia, bo tak naprawdę nie grozi mi żadna z tych cech. A już z całą pewnością nigdy nie będę niebiańsko szlachetna. Pani Spencer mówi... Ojej! Panie Cuthbert! Ojej, panie Cuthbert!! Ach, ojej!

Tego nie powiedziała pani Spencer; dziewczynka nie wypadła też z powozu, ani też Mateusz nie zrobił nic zadziwiającego. Po prostu powóz skręcił i znaleźli się w "alejce". "Alejka", nazywana tak przez mieszkańców Nowego Mostu, stanowiła prawie kilometrowy odcinek drogi, nad którym rozpościerała się kopuła gałęzi wielkich, rozłożystych jabłoni, zasadzonych wiele lat temu przez ekscentrycznego, starego farmera. Nad ich głowami zwieszał się długi, śnieżny baldachim wonnego kwiecia. Pod gałęziami powietrze było przepełnione purpurowym półświatłem, a daleko z przodu obraz nieba pomalowanego zachodem lśnił jak wielkie różowe okno u wylotu katedralnej nawy.

To piękno odebrało dziewczynce mowę. Odchyliła się na oparcie powozu; chude rączki złożyła jak do modlitwy. Buzią zwrócona ku górze chłonęła całą sobą urodę i zapach białej wspaniałości. I potem, kiedy wyjeżdżali z białego tunelu, kierując się po długim zboczu do Nowego Mostu, nie poruszyła się ani nic nie powiedziała. Twarz miała zachwyconą. Jechała zapatrzona daleko w zachód słońca wzrokiem, w którym, na tle towarzyszącego jej blasku, odbijały się wizje tłumnie nawiedzające jej wyobraźnię. Potem przejeehali, nadal w milczeniu, przez Nowy Most, ruchliwie krzątającą się wioseczkę, gdzie rozszczekały się na ich widok psy, mali chłopcy pogwizdywali, a w oknach pojawiły się zaciekawione twarze. Przejechali następnych pięć kilometrów, a dziewczynka się nie odzywała. Widać było, że umie zachować milczenie równie konsekwentnie, jak potrafi paplać.

- Domyślam się, że jesteś bardzo zmęczona i głodna - ośmielił się wreszcie odezwać Mateusz, tłumacząc sobie tym właśnie nagłe zamilknięcie dziecka. - Pozostał nam już krótki odcinek do przebycia, niewiele ponad kilometr.

Powróciła z głębokim westchnieniem ze swej zadumy i popatrzyła na niego rozmarzonym spojrzeniem, przez które przezierała nie całkiem jeszcze przywrócona do realiów dusza, zbłąkana w dalekiej wędrówce wśród gwiazd.

- Och, panie Cuthbert - wyszeptała - ten zakątek, przez który przejechaliśmy, ten biały zakątek - co to było?

- Cóż, ch...ch...chyba masz na myśli alejkę - rzekł Mateusz po kilku chwilach głębokiego zastanowienia. - Tak, to jest ładne miejsce.

- Ładne? Ładne nie jest chyba odpowiednim określeniem. Zresztą "piękne" też się nie nadaje. Te słowa nie są dość wyraziste. Och, to było cudowne, po prostu cudowne. To pierwsza rzecz, jaką udało mi się zobaczyć kiedykolwiek w życiu, w której nie można by już niczego udoskonalić, posługując się wyobraźnią. Zrobiło mi się tak słodko tutaj - położyła rączkę na sercu. - Poczułam jakby igiełki lekkiego bólu, który rozszedł się przyjemnie po całym ciele. Czy doznał pan kiedyś takiego bólu, panie Cuthbert?

- No cóż, nie przypominam sobie, nigdy dotąd mi się to nie przytrafiło.

- Mnie to się zdarza bardzo często - zawsze, jak patrzę na coś obdarzonego urodą godną królów. Ale "alejka" to nieodpowiednia nazwa dla tego uroczego miejsca. Takie określenie nie posiada żadnego znaczenia. Powinniśmy je nazwać, niech... no... pomyślę. O, wiem - Białą Ścieżką Rozkoszy. Czyż nie jest to nazwa z marzeń? Kiedy nie podoba mi się nazwa jakiegoś miejsca lub osoby, zawsze wyobrażam sobie nowe określenie, które potem niezmiennie i wyłącznie stosuję dla jej nazywania w myślach. Jedna z moich koleżanek nazywała się Hepzibacha Jenkins, ale dla mnie nosiła imię Róża de Vere. Inni ludzie mogą nazywać to miejsce "alejką", ale ja zawsze będę mówić o Białej Ścieżce Rozkoszy. Czy rzeczywiście od domu dzieli nas już tylko kilometr? Cieszę się, ale równocześnie jest mi szkoda. Szkoda, bo ta przejażdżka była tak przyjemna, a zawsze odczuwam żal, gdy coś przyjemnego dobiega kresu. Oczywiście po tym może nastąpić coś jeszcze milszego, ale to zawsze jest niewiadome, a jakże często to, co przeżywa się później, wcale nie jest przyjemne. Takie mam, w każdym razie, doświadczenia. Ale cieszę się, że niedługo będziemy w domu. Powiem panu, że nigdy nie miałam prawdziwego domu, odkąd sięgam pamięcią. Czuję znów tę igiełkę miłego bólu na myśl o prawdziwym domu. Czyż to nie jest ładne?

Wjechali właśnie na szczyt wzgórza. W dole rozciągał się staw, przypominający bardziej rzekę ze względu na wydłużony kształt. Brzegi jego łączył przerzucony przez środek most. Od mostu do dolnej części stawu, gdzie pasmo piaszczystych, bursztynowych wzgórz oddzielało jego wodę od dalej położonej ciemnobłękitnej zatoki, toń mieniła się wieloma barwami - najbardziej subtelnymi odcieniami fioletu i różu oraz eterycznej zieleni, a także innymi kolorami niewysłowionej urody. W górnej części stawu, w przezroczystej, falującej toni przeglądały się klony i świerki. Tu i tam nad stawem pochylała swe gałęzie jakaś dzika śliwa, spoglądając z brzegu na swe odbicie, jak biało ubrana dziewczyna skradająca się na paluszkach do zwierciadła. Z moczarów, z krańca stawu, dochodził modląco-żałobny rechot żab. Mały, szary domek wyglądał łobuzersko zza sadu jakłoni spowitego w biel i aczkolwiek zmierzch jeszcze nie zapadł, w jednym z jego okien paliło się światło.

- To staw Barry?ego - rzekł Mateusz.

- Och, to imię zupełnie nie pasuje. Nazwę go - niech no pomyślę - Jeziorem Lśniącej Toni. Tak, to jest właściwa nazwa. Wiem to z powodu miłego dreszczyku. Kiedy trafię w dziesiątkę i wymyślę określenie idealnie pasujące do czegoś, zawsze wtedy przechodzą mnie ciarki. Czy panu też się to zdarza?

Mateusz zadumał się.

- No cóż, tak. Zawsze czuję coś podobnego, widząc te obrzydliwe białe gąsienice, które przekopują grządki z ogórkami. Ciarki mnie przechodzą na ich widok.

- To chyba nie jest ten sam rodzaj dreszczy. A jakie jest pana zdanie? Nie istnieje chyba wiele wspólnego między gąsienicami a jeziorami o lśniącej toni, prawda? Ale dlaczego mieszkańcy nazywają to jezioro stawem Barry?ego?

- Chyba dlatego, że pan Barry mieszka na wzgórzu nad stawem. A jego dom nazywa się Wiśniowy Stok. Gdyby nie ten duży krzew za budynkiem, można by dostrzec stąd Zielone Wzgórze. Teraz musimy przejechać przez most, a potem zostanie kawałek drogi, więc mamy jeszcze niewiele ponad pół kilometra do pokonania.

- Czy pan Barry ma może córeczki? No nie takie bardzo małe, najlepiej mojego rozmiaru?

- Ma jedną w wieku około jedenastu lat. Na imię ma Diana.

- Ach! - dziewczynka wciągnęła głęboko powietrze. - Cóż za doskonale piękne imię!

- No cóż, nnnie wiem. Dla mnie to imię ma w sobie coś barbarzyńskiego. Jane, Mary czy jakieś inne zwykłe imię byłoby odpowiedniejsze. Ale kiedy Diana urodziła się, w domu Barrych mieszkał dyrektor szkoły, którego poproszono o wybranie imienia dla niemowlęcia. Nazwał je Dianą.

- Jaka szkoda, że mnie nie przytrafił się jakiś dyrektor szkoły przy urodzinach. Ach, jesteśmy już przy moście. Zamknę teraz oczy. Jazda po moście zawsze mnie przeraża. Nie mogę ujarzmić mojej wyobraźni, która zawsze w takiej chwili podsuwa mi obraz mostu usuwającego się spode mnie, akurat gdy jestem nad środkiem jeziora. Most składa się na pół, jak niektóre scyzoryki, a ja ląduję w wodzie. Dlatego zamykam oczy. Ale nie wytrzymuję długo i zawsze, mniej więcej w połowie mostu, je otwieram. Ponieważ, rozumie pan, jeśli most ma się rozpaść, to koniecznie muszę to zobaczyć. Jaki świetny łoskot teraz słychać! Ta część przejażdżki po moście najbardziej mi się podoba. Jak cudownie, że na świecie istnieje tak wiele rzeczy, które mogą się nam podobać. No, już przejechaliśmy. Teraz obejrzę się za siebie. Dobranoc, drogie Jezioro Lśniącej Toni. Zawsze żegnam się na noc z wszystkim, co lubię, tak samo jak z ludźmi. Myślę, że to lubią. A ta woda wyraźnie uśmiecha się do mnie.

Kiedy pojechali dalej pod górę i skręcili, Mateusz rzekł:

- Jesteśmy już bardzo blisko domu. To Zielone Wzgórze, tam...

- Och, proszę, niech pan nie kończy - przerwała gorączkowo, chwytając go za uniesioną rękę i zamykając oczy, żeby nie widzieć, w którą stronę wskazuje gestem. - Niech pan pozwoli, że sama zgadnę. Jestem pewna, że odgadnę.

Otworzyła oczy i rozejrzała się. Znajdowali się na szczycie wzgórza. Słońce zaszło jakiś czas temu, ale panorama rozpościerająca się poniżej była nadal przejrzysta w soczystym świetle. Na zachodzie, na tle nagietkowozłocistego nieba, wznosiła się strzelista iglica kościelna. Poniżej widać było małą dolinkę zakończoną w głębi długim, lekko spadzistym zboczem, z wtulonymi weń zabudowaniami gospodarstw porozrzucanymi tu i tam. Spojrzenie dziewczynki przenosiło się z jednej strony w drugą, chciwe piękna i pełne zadumy. W końcu zatrzymało się na zabudowaniach położonych po lewej stronie, cofniętych nieco od drogi, mgliście białych w cieniu kwitnących drzew i zmierzchających lasów. Nad nimi, na nieskazitelnym południowo-zachodnim niebie, lśniła, jak lampa przewodnika lub obietnica, wielka, kryształowo biała gwiazda.

- To tam, prawda? - powiedziała, pokazując.

Mateusz rozładował nadmiar zadowolenia graniczącego z zachwytem, uderzając lekko lejcami po końskim grzbiecie.

- Doprawdy, rzeczywiście odgadłaś! Jestem pewien, że pani Spencer opisała ci nasz dom w wystarczający sposób, żebyś mogła go odnaleźć.

- Wcale nie. Naprawdę mi go nie opisywała! To, co powiedziała, pasowałoby do wszystkich innych domostw w sąsiedztwie. Nie miałam najmniejszego pojęcia, jak wasze gospodarstwo wygląda. A zobaczywszy je po raz pierwszy, poczułam, że to jest mój dom. Och, mam wrażenie, jakbym śniła. I wie pan co? Na pewno mam całą rękę w siniakach, bo już któryś raz z rzędu szczypię się, żeby odpędzić to wrażenie, że śnię. Co parę chwil ogarnia mnie okropne, osłabiające uczucie i wpadam w histerię, że to wszystko dzieje się we śnie. Wtedy właśnie się szczypię, żeby sprawdzić, czy to sen, czy jawa, ale po chwili przychodzi refleksja, że przecież nawet jeżeli to tylko sen, to lepiej, żeby trwał, bo jest piękny. Więc zaprzestaję szczypania. Ale to dzieje się naprawdę. Zbliżamy się do domu.

Z kolejnym westchnieniem zachwytu zapadła znów w milczenie. Mateusz poruszył się niespokojnie. Był zadowolony, że to Maryla, a nie on, będzie musiała powiedzieć tej zabłąkanej istotce, że nie znajdzie tu swego wytęsknionego domu.

Przejechali przez kotlinkę pani Linde otoczeni już narastającym zmrokiem. Jednak nie było jeszcze tak ciemno, żeby parli Linde nie mogła dostrzec ich ze swego stanowiska obserwacyjnego przy oknie. Następnie wjechali na wzniesienie i w alejkę dojazdową Zielonego Wzgórza. Na myśl o przyjeździe do domu i zbliżającej się chwili ujawnienia nieporozumienia Mateusz zdawał się kurczyć. Myślał nie tyle o Maryli czy o sobie lub też o oczekującym ich kłopocie, co raczej o rozczarowaniu dziewczynki. Kiedy przypominał sobie zachwycone, rozświetlone oczy, nawiedzało go niemiłe uczucie, jak gdyby miał uczestniczyć w akcie morderstwa. Było to takie samo wrażenie, jak to, które towarzyszyło konieczności zabicia jagnięcia, cielaka lub innego niewinnego stworzenia.

Podwórko było zupełnie ciemne, gdy zajechali na miejsce. Liście topoli jedwabiście szeleściły dookoła.

- Słuchamy, jak drzewa mówią przez sen - wyszeptała dziewczynka, kiedy Mateusz zdejmował ją z powozu. - Jakież muszą mieć piękne sny!

A potem, ściskając torbę, która zawierała "cały jej dobytek", poszła za Mateuszem do domu.

W poniedziałek wieczorem, przed piknikiem, Maryla zeszła na dół ze swego pokoju z zakłopotaną twarzą.

- Aniu - powiedziała do małej osóbki pochłoniętej łuskaniem grochu przy nieskazitelnie czystym stole. Ania urozmaiciła sobie pracę śpiewaniem piosenki o Nelly z Leszczynowej Dolinki, a robiła to z taką pasją i ekspresją, że przynosiła tym chlubę swej nauczycielce, Dianie. - Czy widziałaś może moją ametystową broszkę? Zdawało mi się, że wczoraj po powrocie z kościoła wpięłam ją do poduszki od szpilek, ale teraz nie mogę jej nigdzie znaleźć.

- Wi...wi...widziałam ją po południu, kiedy Maryla poszła na spotkanie Towarzystwa Charytatywnego - rzekła wolno Ania. - Przechodziłam obok uchylonych drzwi pokoju Maryli i wtedy właśnie ją zobaczyłam na poduszce, więc weszłam, żeby sobie na nią popatrzeć.

- Czy dotykałaś jej? - spytała ostro Maryla.

- Taaak - przyznała Ania. - Wzięłam ją i przypięłam do sukienki, żeby sprawdzić, jak będzie na mnie wyglądać.

- Nie miałaś prawa zrobić czegoś takiego. To bardzo brzydko, jak mała dziewczynka grzebie w cudzych rzeczach. A w ogóle nie powinnaś była wchodzić do mojego pokoju ani ruszać broszki, która do ciebie nie należy. Gdzie ją położyłaś?

- Z powrotem na biurko. Miałam ją na sobie krócej niż minutę. Nie chciałam grzebać, naprawdę, Marylo! Nie przyszło mi do głowy, że nie wypada wchodzić i przymierzać broszki. Teraz już wiem, że postąpiłam niewłaściwie. I już więcej tego nie zrobię. Mam taką zaletę, że nigdy nie popełniam dwa razy takiego samego wykroczenia.

- Nie odłożyłaś jej na miejsce - rzekła Maryla. - Broszki nie ma nigdzie na biurku. Musiałaś ją gdzieś zabrać, Anno!

- Ależ na pewno ją odłożyłam - rzekła szybko Ania, a Maryla przyglądała jej się podejrzliwie. - Nie pamiętam tylko, czy wpięłam ją do poduszki od szpilek, czy też położyłam na chińskiej tacy. Jestem jednakże zupełnie pewna, że ją odłożyłam.

- Pójdę i jeszcze raz poszukam - rzekła Maryla, postanawiając, że będzie sprawiedliwa. - Jeśli ją odłożyłaś na miejsce, to musi tam nadal być. Ale jeśli jej nie znajdę, będę mieć pewność, że jej nie odłożyłaś, ot co!

Maryla poszła do swojego pokoju, gdzie dokładnie przeszukała nie tylko biurko, lecz także każde inne miejsce, które jej przyszło do głowy. Jednak nigdzie nie znalazłszy broszki, wróciła do kuchni.

- Anno, nigdzie jej nie ma. Sama przyznałaś, że jesteś ostatnią osobą, która miała ją w rękach. Co z nią zrobiłaś? Powiedz mi natychmiast prawdę. Czy wzięłaś ją na dwór i zgubiłaś?

- Nie - zaprzeczyła Ania uroczystym tonem, wytrzymując rozgniewany wzrok Maryli. - Nigdy nie wyniosłam broszki z pokoju Maryli. To jest szczera prawda, powtórzę ją, nawet gdyby miano mnie za to zaprowadzić na szafot, chociaż nie jestem pewna, co to jest szafot. To wszystko, Marylo.

"To wszystko" w zamierzeniu Ani miało dodać wyrazistości jej deklaracji, lecz Maryla potraktowała te słowa jako przejaw zuchwałej krnąbrności.

- Mam wrażenie, że mówisz nieprawdę, Anno - rzekła ostro. - Wiem na pewno. Poczekaj, poczekaj - lepiej nie mów, chyba że jesteś gotowa wyznać całą prawdę. Idź do pokoju i pozostań w nim, aż dojrzeje w tobie chęć odbycia szczerej skruchy.

- Czy mam zabrać ze sobą groch? - spytała Ania pokornie.

- Nie, sama dokończę łuskanie. Zrób, co ci kazałam.

Kiedy Ania wyszła, Maryla ze wzburzonym umysłem zabrała się do wieczornych obowiązków. Martwiła się brakiem cennej broszki. A jeżeli Ania ją zgubiła? Jak brzydko, że zaprzecza, kiedy jest oczywiste, że tylko ona mogła ją wziąć. I robi to z taką niewinną minką!

"Nie wiem, co bym wolała - myślała Maryla, nerwowo łuskając groch. - Oczywiście nie przyszło mi nawet do głowy że chciała ją ukraść czy coś podobnego. Po prostu wzięła ją sobie do zabawy albo żeby coś sobie dzięki niej wyobrażać. Na pewno ją wzięła, bo przecież nie było tu żywego ducha, a ona sama przyznała, że była w moim pokoju. Prawdopodobnie gdzieś zapodziała broszkę i teraz Z lęku przed karą boi się wyznać prawdę. Okropnie robi mi się na myśl, że to dziecko kłamie. To dużo gorsza rzecz niż jej napady złości. Ciężko ponosić odpowiedzialność za wychowanie kogoś, komu nie można zaufać, a Ania pokazała teraz przebiegłość i krętactwo. To sprawia mi dużo większą przykrość niż brak broszki. Gdyby tylko szczerze wyznała prawdę, przełknęłabym to dużo łatwiej".

Przez cały wieczór Maryla co parę chwil przerywała pracę, chodziła do swego pokoju i przeszukiwała ponownie każdą część jego powierzchni. Nadaremnie jednak. Nic nie wyjaśniło się także, gdy Maryla poszła na facjatkę powiedzieć Ani dobranoc. Dziewczynka z uporem podtrzymywała swoją wersję wydarzeń, a Maryla nabierała coraz większej pewności, że to Ania jest winowajczynią.

Następnego ranka opowiedziała wszystko Mateuszowi, który przyjął opowieść i konkluzje Maryli ze zdziwieniem i zmieszaniem. Niełatwo było zachwiać jego zaufanie do Ani, jednakże musiał przyznać, że okoliczności świadczą przeciwko niej.

- Czy jesteś pewna, że nie spadła gdzieś za biurko? - była to jedyna myśl, jaka mu przyszła do głowy w obronie Ani.

- Odsunęłam biurko, wyciągnęłam szuflady, zajrzałam w każdą szparę i szczelinę - odparła Maryla stanowczo. - Broszka zniknęła, a zabrała ją na pewno dziewczynka i teraz kłamie. To jest naga, brzydka prawda, Mateuszu Cuthbert, i nie mamy innego wyjścia, musimy przyjąć ją do wiadomości.

- No dobrze, i co masz zamiar zrokić z tym fantem? - spytał niepocieszony Mateusz, w głębi duszy odczuwając ulgę, że to Maryla, a nie on, musi uporać się z tym problemem. Tym razem nie miał najmniejszego zamiaru się wtrącać.

- Pozostanie w pokoju, aż będzie gotowa wyznać prawdę - zdecydowała Maryla nieubłaganym tonem, wspominając poprzedni wypadek, gdy ta metoda przyniosła oczekiwany skutek. - Sami zobaczymy. Może uda się odnaleźć broszkę, jeśli tylko powie, dokąd ją wzięła. W każdym jednak razie zasługuje, Mateuszu, na surową karę.

- Chyba tak - rzekł Mateusz, biorąc kapelusz - będziesz musiała ją ukarać. Ale ja nie chcę mieć z tym nic wspólnego. Pamiętasz chyba, że sama ostrzegłaś mnie, żebym się nie mieszał.

Maryla poczuła się opuszczona przez wszystkich. Nie mogła skorzystać nawet z rady pani Linde. Z surową miną udała się na facjatkę, a z jeszcze surowszą stamtąd wróciła. Ania stanowczo odmawiała wyznania winy. Z uporem twierdziła, że nie wzięła broszki. Dziewczynka miała na twarzy ślady płaczu i Maryla z trudem opanowała ogarniającą ją falę współczucia. Nim nadeszła noc, Maryla czuła się wykończona.

- Pozostaniesz w pokoju, aż dojrzejesz do wyznania mi prawdy, Aniu. Mam nadzieję, że zdecydujesz się na to - rzekła stanowczo.

- Ale jutro jest piknik, Marylo! - wykrzyknęła Ania. - Maryla nie każe mi chyba tu siedzieć zamiast pójść na piknik, co? Prawda, że Maryla wypuści mnie stąd na popołudnie? Po powrocie z radością zgodzę się tu siedzieć tak długo, jak Maryla zechce, dobrze? Ale muszę pójść na piknik!

- Nie pójdziesz ani na piknik, ani nigdzie indziej, aż wyznasz całą prawdę.

- Och, Marylo - jęknęła Ania.

Ale Maryla już wyszła, zamknąwszy za sobą drzwi.

Środowy poranek powitał wszystkich jasną, piękną pogodą, jak gdyby specjalnie zamówioną na piknik. Ptaki śpiewały dookoła Zielonego Wzgórza. Lilie Madonny w ogrodzie rozsyłały na skrzydłach wiatru na wszystkie strony świata zapach, który wkradał się przez okna i drzwi do wewnątrz domów i przechadzał się po pokojach jak duch błogosławieństwa. Brzózki w dolince kiwały radośnie swymi gałązkami, oczekując porannego pozdrowienia z facjatki Ani. Ale Ani nie było przy oknie. Kiedy Maryla przyniosła jej śniadanie na górę, dziewczynka siedziała sztywno wyprostowana, blada, z zaciśniętymi ustami znamionującymi zdecydowanie i z płonącym wzrokiem.

- Marylo, jestem gotowa do spowiedzi.

- Och! - Maryla odstawiła tacę. Jej metoda poskutkowała ponownie. Lecz ten sukces przepełniał ją goryczą. - Chętnie usłyszę, co masz mi do powiedzenia, Aniu.

- To ja wzięłam broszkę z ametystu - rzekła Ania, jakby powtarzając wyuczoną lekcję. - Wzięłam ją właśnie tak, jak Maryla powiedziała. Właściwie nie miałam zamiaru jej wziąć, gdy wchodziłam do pokoju. Ale wyglądała tak pięknie, Marylo, gdy ją przypięłam do sukienki, że opanowała mnie nieprzezwyciężona pokusa. Pomyślałam sobie, że cudownie byłoby ją wziąć do Dziewiczego Zakątka Wytchnienia i tam odgrywać rolę hrabiny Kordelii Fitzgerald. Z prawdziwą ametystową broszką czułabym się naprawdę wymarzoną hrabiną. Co prawda robiłyśmy z Dianą naszyjniki z głogu, ale czyż można je porównać z prawdziwym ametystem? Więc wzięłam broszkę. Pomyślałam, że zdołam ją odłożyć, zanim Maryla wróci do domu. Wybrałam na powrót dłuższą drogę, żeby się nią nacieszyć. Kiedy przechodziłam przez most wiodący nad Jeziorem Lśniącej Toni, wyjęłam broszkę, żeby jeszcze raz nią się zachwycić. Ależ lśniła w słońcu! I nagle, gdy pochyliłam się nad wodą, broszka wyśliznęła mi się z rąk, o tak, i wpadła do wody. Spadała coraz głębiej, głębiej, na samo dno, cała iskrząc się purpurowo, po czym zatonęła na zawsze w wodach Jeziora Lśniącej Toni. To najlepsza spowiedź na jaką mnie stać, Marylo.

Maryla poczuła gorąco od fali złości, która opanowała ją na te słowa. Dziewczynka wzięła i zgubiła na zawsze jej nieoceniony skarb, a teraz siedziała sobie spokojnie, opisując przebieg całej tej sprawy, bez cienia skruchy czy żalu.

- Aniu, to straszne - rzekła, starając się zachować spokój - jesteś najbardziej podłą dziewczynką, jaką znam.

- Tak, przyznaję - zgodziła się Ania ze spokojem. - I wiem, że zasługuję na karę. Obowiązkiem Maryli jest wymierzenie należnej mi kary. Czy mogłaby Maryla załatwić to natychmiast, bo chciałabym pójść na piknik ze spokojną głową.

- Na piknik! Jeszcze czego! Nie pójdziesz dziś na żaden piknik, Aniu Shirley! Taka będzie twoja kara. I nie jest ona nawet w połowie wystarczająca, zważywszy ciężar twej winy.

- Nie pójdę na piknik! - Ania zerwała się na równe nogi i ścisnęła Marylę za rękę. - Ależ Maryla mi obiecała! Och, Marylo, ja muszę pójść na ten piknik. Przecież dlatego się przyznałam. Maryla może mnie ukarać w dowolny sposób, byle nie tak. Och, proszę, proszę, niech Maryla mnie puści! Jak pomyślę o lodach! Mogę już nigdy więcej nie mieć szansy na ich skosztowanie.

Maryla z kamiennym spokojem odsunęła dłonie Ani.

- Niczego nie wskórasz tymi błaganiami, Aniu! Nie pójdziesz na piknik i ta decyzja jest ostateczna! Ani słowa więcej!

Ania pojęła, że nic nie poruszy Maryli. Złączyła rozpaczliwie ręce, jęknęła i rzuciła się na łóżko, twarzą w poduszkę, łkając i skręcając się z cierpienia w skrajnej rozpaczy i rozczarowaniu.

- Wielkie nieba! - jęknęła Maryla, wychodząc z pokoju. - To dziecko jest szalone. Żadna inna dziewczynka, o zdrowym rozsądku, nie zachowałaby się w taki sposób. W przeciwnym wypadku musiałabym uznać, że jest wyjątkowo podła. No cóż, niestety, chyba pani Linde się nie pomyliła. Ale nikt mnie nie zmuszał do podjęcia tej decyzji, muszę więc sama ponosić teraz jej konsekwencje.

Ranek był pełen goryczy. Maryla starała się zająć sobie każdą wolną chwilę, żeby nie myśleć o tym, co ciężarem legło na jej sercu. Gorączkowo pracowała, szorując ganek i półki na produkty mleczne, choć żadne z tych miejsc nie wymagało sprzątania. Potem wyszła na podwórze i zabrała się do zamiatania. Kiedy obiad był gotów, podeszła do schodów i zawołała Anię. Nad balustradą pojawiła się twarzyczka Ani ze świeżymi śladami łez i tragiczną miną.

- Zejdź na obiad, Aniu.

- Nie chcę obiadu, Marylo - rzekła Ania, łkając. - Nie mogłabym nic przełknąć. Serce mi pękło. Maryla będzie mieć któregoś dnia wyrzuty sumienia za to, co ze mną zrobiła, ale ja Maryli wybaczam. Jak nadejdzie ten dzień poczucia winy, proszę pamiętać, że ja Maryli wybaczyłam. Ale proszę, niech Maryla nie każe mi niczego jeść, a już szczególnie nie przełknę gotowanej wieprzowiny z zieloną fasolką. Gotowana wieprzowina i zielona fasolka są zbyt nieromantyczne, żeby nadawać się dla człowieka dotkniętego nieszczęściem.

Zdenerwowana Maryla powróciła do kuchni i wylała swe wszystkie żale na Mateusza, który był bardzo nieszczęśliwy, targany rozterkami między poczuciem tego, co sprawiedliwe, a bezpodstawnym współczuciem dla Ani.

- Masz rację, Marylo, że nie powinna była wziąć broszki ani też opowiadać na ten temat bajd - przyznał, żałosnym wzrokiem przyglądając się nieromantycznej wieprzowinie z zieloną fasolką, jakby uważał ją za danie nieodpowiednie na kryzysową sytuację - ale ona jest taka mała i niepozorna. Czy nie uważasz, że to zbytnie okrucieństwo zabraniać jej pójścia na piknik, kiedy tak bardzo jej na nim zależy?

- Mateuszu Cuthbert, zadziwiasz mnie. Uważam, że ukarałam ją zbyt delikatnie. A do tego ona zupełnie nie zdaje sobie sprawy z tego, co zrobiła. To martwi mnie najbardziej. Gdyby chociaz okazała prawdziwą skruchę, przyjęłabym to zupełnie inaczej. Zresztą i ty także chyba niczego nie pojmujesz. Wymyślasz w każdej sytuacji jakieś usprawiedliwienie dla niej - widzę to jak na dłoni!

- Ona jest taka mała - kontynuował Mateusz zatrwożonym głosem. - Trzeba wziąć pod uwagę, że nigdy nikt nie usiłował jej wychowywać.

- Zgadza się. Teraz właśnie jej wychowywanie zostaje rozpoczęte.

Ta odpowiedź uciszyła Mateusza, ale sprawiał wrażenie nieprzekonanego. Obiad był żałosnym posiłkiem. Jedynym radosnym jego elementem był parobek Jerry Buote, którego doskonały humor Maryla potraktowała jednakże jako osobistą obelgę. Kiedy naczynia zostały już pozmywane, ciasto na chleb zaczynione, a kury nakarmione, Maryla przypomniała sobie, że w poniedziałkowe popołudnie po powrocie z zebrania Towarzystwa Charytatywnego, zdejmując swój najlepszy koronkowy szal, zauważyła w nim maleńką dziurkę. Postanowiła więc teraz pójść ją zacerować.

Szal leżał w pudełku w kufrze Maryli. Kiedy Maryla wzięła go do ręki, słońce wpadające do środka poprzez winną latorośl, która oplatała gęsto okno, padło na coś zamotanego w szalu - coś, co błyszczało i skrzyło się fasetami fioletowych iskier. Maryla pochwyciła z zapartym tchem ametystową broszkę, której zapięcie wczepiło się w nitki koronki.

- Ach! Litości! - wykrzyknęła Maryla słabnącym głosem. - A co to znowu? Moja broszka leży tu sokie spokojnie, a ja tymczasem opłakuję jej pogrzeb na dnie stawu Barry'ego! Cóż napadło tę dziewczynę, żeby przyznać, że to ona ją wzięła i zgubiła? Oświadczam z całą stanowczością, że uważam Zielone Wzgórze za zaczarowane. Pamiętam teraz, że po zdjęciu szala w poniedziałek po południu położyłam go na chwilę na biurku. Przypuszczam, że to właśnie wtedy broszka przyczepiła się do niego. Coś takiego!

Maryla pobiegła do facjatki z broszką w dłoni. Ania wypłakała się już i siedziała nieszczęśliwa przy oknie.

- Aniu Shirley - rzekła uroczyście Maryla - właśnie odnalazłam moją broszkę, przyczepioną do mego czarnego, koronkowego szala. Chciałabym teraz dowiedzieć się, po co opowiedziałaś mi tę historyjkę dziś rano.

- No bo Maryla powiedziała, że będę musiała zostać w pokoju, aż się przyznam - odparła Ania znużonym głosem - więc uznałam, że lepiej będzie, jak spełnię życzenie Maryli i wtedy będę mogła pójść na piknik. Wieczorem długo myślałam i wymyśliłam spowiedź, starając się nadać jej jak najkardziej interesującą treść. Powtarzałam ją sobie kilka razy, żeby dokładnie pamiętać, co powiedzieć. Ale Maryla i tak mi nie pozwoliła iść na piknik, więc cały mój wysiłek poszedł na marne.

Maryla nie potrafiła opanować śmiechu. Ale męczyło ją sumienie.

- Aniu, bijesz wszelkie rekordy! Tym razem jednak to ja nie miałam racji - widzę to teraz. Nie powinnam była poddawać w wątpliwość twoich słów, bo przecież nigdy nie przyłapałam cię na kłamstwie. Oczywiście nie powinnaś przyznawać się do czegoś, czego nie zrokiłaś. To nie zasługuje na pochwałę, ale właściwie to ja sama cię do tego zachęciłam. Więc jeżeli wybaczysz mi, Aniu, ja wybaczę także tobie i wrócimy do normalnego życia. A teraz przygotuj się na piknik.

Ania zerwała się na równe nogi z szybkością rakiety.

- Ale Marylo, czy nie jest za późno?

- Nie, dopiero druga. Dopiero zaczynają się zbierać. A podwieczorek zacznie się dopiero za godzinę. Umyj buzię, uczesz włosy i włóż sukienkę w kratkę. Ja w tym czasie przygotuję ci koszyk. W domu jest mnóstwo upieczonych ciasteczek. I zaraz powiem Jerry'emu, żeby zaprzągł klaczkę i zawiózł cię na piknik.

- Och, Marylo! - wykrzyknęła Ania, przefruwając do umywalki. - Pięć minut temu byłam tak nieszczęśliwa, że żałowałam, iż w ogóle się urodziłam, a teraz bym się nie zamieniła nawet z aniołem.

Ania, która powróciła wieczorem do domu na Zielonym Wzgórzu po zakończeniu pikniku, była zupełnie inna - przepełniona szczęściem i zmęczeniem, w błogostanie trudnym do opisania.

- Och, Marylo! Co za klawe przyjęcie! Klawe - to nowe słowo, którego nauczyłam się dzisiaj od Mary Alice Bell. Czyż nie jest pełne ekspresji? Wszystko było cudne. Podwieczorek był wspaniały, a potem pan Harmon Andrews wziął nas na przejażdżkę łódką po Jeziorze Lśniącej Toni - po sześcioro na raz. Janka Andrews o mały włos nie wypadła. Pochyliła się, żeby narwać lilii wodnych, i gdyby pan Andrews nie złapał jej za pasek sukienki, w chwilę później wpadłaby do wody i zapewne utonęła. Jaka szkoda, że to mnie się nie przytrafiło. Cóż za romantyczna przygoda - cudem uniknąć utonięcia. A jak można by to potem opowiadać. A potem dostaliśmy lody. Brak mi słów, żeby je opisać. Zapewniam Marylę, że były wyszukane w smaku.

Wieczorem, cerując skarpety, Maryla opowiedziała całą historię Mateuszowi.

- Pragnę wyznać, że popełniłam omyłkę - zakończyła uroczyście - ale nauczyłam się czegoś przy tej okazji. Nie potrafię opanować śmiechu, kiedy pomyślę o spowiedzi Ani, chociaż chyba nie powinnam tak reagować, bo w gruncie rzeczy było to kłamstwo. No, ale przecież nie było w nim nic złego, czego nie można by powiedzieć, gdyby Ania kłamała, żeby ukryć swą winę. Zresztą w jakiś sposób ponoszę odpowiedzialność za to kłamstwo. Czasami trudno to dziecko zrozumieć. Mam jednak nadzieję, że wyrośnie z niej porządne stworzenie. A jedna rzecz jest pewna - w domu, w którym ona mieszka, nigdy nie będzie nudno.

- Czy wie pani - tak zaczęła od pytania swoje wyznanie Ania - zdecydowałam, że polubię tę jazdę. Wiem z doświadczenia, że możliwe jest radowanie się rozmaitymi przeżyciami, jeśli tak się wcześniej postanowi. Oczywiście, trzeba tę decyzję podjąć stanowczo. Podczas naszej przejażdżki nie będę myślała o powrocie do schroniska. Skupię się całkowicie i wyłącznie na podróży. Och, proszę spojrzeć! Tam widać jedną wczesną dziką różyczkę! Już zakwitła. Czyż nie jest śliczna? Czy nie uważa pani, że cudownie być różą? A gdyby do tego róże umiały mówić. Jestem pewna, że mogłyby opowiedzieć nam mnóstwo cudownych rzeczy. Prawda, że kolor różowy to najbardziej cudowna barwa? Kocham róż, ale nie mogę go nosić. Rudowłosi nie mogą ubierać się na różowo, nawet w marzeniach. A czy może słyszała pani kiedyś o kimś, którego rude włosy zmieniły kolor w późniejszym wieku?

- No, nigdy o czymś takim nie słyszałam - rzekła Maryla bezlitośnie. - I nie sądzę, żeby tobie miało się coś takiego przydarzyć.

Ania westchnęła.

- I tak straciłam następną nadzieję. Moje życie to prawdziwe cmentarzysko niespełnionych nadziei. To zdanie wyczytałam gdzieś w książce i ciągle je powtarzam, żeby się pocieszyć po przebytym rozczarowaniu.

- Naprawdę nie wiem, skąd tu można czerpać pociechę - rzekła Maryla.

- Ależ to jasne - to brzmi tak ładnie i romantycznie. Zupełnie jakbym była heroiną z jakiejś powieści. Uwielbiam romantyczność, a cmentarzysko pełne niespełnionych nadziei to szczyt romantyzmu, jaki może nam podsunąć wyobraźnia, prawda? Cieszę się, że mam takie romantyczne cmentarzysko. Czy będziemy przejeżdżać przez Jezioro Lśniącej Toni?

- Nie pojedziemy przez Staw Barry'ego, bo o nim chyba mówisz. Pojedziemy przesmykiem nadbrzeżnym.

- "Przesmyk nadkrzeżny? - to bardzo ładnie brzmi - rozmarzyła się Ania. - Czy ta droga jest równie ładna jak jej nazwa? Kiedy pani powiedziała "przesmykiem nadbrzeżnym", od razu go ujrzałam oczyma wyobraźni. Białe Piaski to też piękna nazwa, acz Avonlea jest piękniejsze. Avonlea to cudo. Brzmi jak muzyka. Jak daleko do Białych Piasków?

- Niecałe dziesięć kilometrów, a ponieważ zdecydowałaś się paplać bez przerwy, może dla odmiany opowiesz mi wszystko, co wiesz o sobie.

- Tyle tylko, że to co wiem o sobie, nie jest warte opowiadania - szybko podchwyciła Ania. - Ale gdyby pozwoliła mi pani opowiedzieć to, co wyobrażam sobie na swój temat, to byłoby o wiele bardziej interesujące.

- Nie, nie mam ochoty na żadne wytwory twojej wyobraźni. Trzymaj się, proszę, suchych faktów. Zacznij od początku. Gdzie się urodziłaś i ile masz lat?

- W marcu skończyłam jedenaście - odparła Ania, z rezygnacją ograniczając się do nagich faktów. - Urodziłam się w Bolingbroke w Nowej Szkocji. Ojciec mój nazywał się Walter Shirley, a pracował jako nauczyciel w miejscowym liceum. Mama miała na imię Bertha. Prawda, że Walter i Bertha świetnie do siebie pasują? Tak się cieszę, że moi rodzice mieli ładne imiona. Okropnie bym się czuła, gdyby mój ojciec miał na imię na przykład Jedediah, czy coś równie brzydkiego.

- Uważam, że jest to zupełnie pozbawione znaczenia. Nieważne, czy masz ładne, czy brzydkie imię, najważniejsze, żebyś się przyzwoicie zachowywała - zawyrokowała Maryla, czując się zobowiązaną do zaszczepienia Ani dobrej i pożytecznej nauki.

- Bo ja wiem - powiedziała Ania w zamyśleniu. - Kiedyś przeczytałam w jakiejś książce, że róża pachniałaby równie słodko, nawet gdyby ukryła się pod innym określeniem, ale nie potrafię w to uwierzyć. Róża nie byłąby równie ładna, gdyby nazwać ją ostem lub kapustą. Myślę, że mój tata byłby dobrym człowiekiem, nawet gdyby dano mu na imię Jedediah, ale byłby to dla niego na pewno krzyż. Wracając do rodziców, mama też uczyła w liceum, ale po ślubie przestała pracować. Małżeństwo nałożyło na nią dość okowiązków i bez tego. Pani Tomaszowa opowiadała, że oboje byli dziecinni i biedni jak kościelne myszy. Zamieszkali w maleńkiej, żółtej chatce w Bolingbroke. Nigdy nie widziałam tego domku, ale za to wyobrażałam go sobie tysiące razy. Jestem pewna, że nad oknem salonu wił się bluszcz, na podwórku rosły bzy, a przy bramie konwalie. Tak, no i oczywiście we wszystkich oknach wisiały muślinowe firanki, które każdemu budynkowi dodają godności i szyku. Tam się urodziłam. Pani Tomaszowa mówiła mi, że byłam najbardziej szkaradnym niemowlęciem, jakie widziała - byłam taka chuda i drobna, tylko oczy miałam duże, ale moja mama uważała, że jestem piękna. Myślę, że matka jest lepszym obserwatorem, niż uboga kobieta przychodząca sprzątać, prawda? Cieszę się, że mama była ze mnie zadowolona. Byłoby mi przykro, gdybym dowiedziała się, że ją rozczarowałam. Nie żyła długo po porodzie. Umarła na tyfus, kiedy miałam zaledwie trzy miesiące. Jaka szkoda, że żyła tak krótko! Nie mogłam nigdy powiedzieć do niej "mamo". Byłoby cudnie, gdybym miała wspomnienia o tym, jak zwracałam się do niej w ten sposób. A ojciec zmarł niecałe cztery dni później, także na tyfus. To uczyniło mnie sierotą i wszyscy zastanawiali się, co ze mną zrobić, tak w każdym razie opowiadała pani Tomaszowa. Widzi pani, już wtedy nikt mnie nie chciał. Taki już mi los pisany. Tata i mama pochodzili oboje z daleka i wiadomo było, że nikt z ich krewnych nie żyje. Wreszcie pani Tomaszowa zadeklarowała się mnie wziąć, choć była biedna i miała męża pijaka. Wychowała mnie "karmieniem z ręki". Czy słyszała może pani kiedyś o tym, że dzieci wychowywane "karmieniem z ręki" są lepsze od wychowywanych inaczej? Pytam o to, bo za każdym razem, gdy byłam niegrzeczna, pani Tomaszowa mówiła do mnie z wyrzutem, że to nieprawdopodobne, żeby dziewczynka wychowana jak ja, "karmieniem z ręki", była tak wstrętna. Państwo Tomaszowie wyjechali z Bolingbroke do Marysville, a ja mieszkałam u nich aż do ukończenia ośmiu lat. Pomagałam im opiekować się dziećmi - czwórka była młodsza ode mnie. Zapewniam panią, że miałam ręce pełne roboty od rana do nocy. Potem pan Tomasz zginął pod kołami pociągu i jego matka wzięła do siebie Tomaszową z dziećmi, ale mnie nie chciała. Tomaszowa znalazła się, jak to mówią, w kropce, nie wiedząc, co ze mną począć. Wtedy, słysząc o moich sukcesach z dziećmi, przyszła do niej pani Hammond i zaoferowała przyjęcie mnie do swego domu. Udałyśmy się w górę rzeki. Dom stał na małej polance pośród pniaków. Było to bardzo samotne miejsce. Nie mogłabym tam mieszkać, gdyby nie przychodziła mi na ratunek moja wyobraźnia. Pan Hammond prowadził mały tartak, a pani Hammond miała ośmioro dzieci. Trzykrotnie przytrafiły się jej bliźnięta. Lubię dzieci umiarkowanie, ale bliźnięta trzy razy pod rząd to przesada. Powiedziałam to pani Hammond stanowczo, kiedy przyszła na świat ostatnia para. Strasznie męczyło mnie codzienne ich dźwiganie. Mieszkałam tam przez dwa lata, ale po śmierci męża pani Hammond przestała się zajmować domem. Poumieszczała dzieci u krewnych, a sama pojechała do Stanów. Ja musiałam przenieść się do sierocińca w Hopetown, nikt bowiem mnie nie chciał. Zresztą tam też mnie nie chcieli. Twierdzili, że są nadmiernie zatłoczeni. Ale nie mieli wyjścia. Spędziłam tam cztery miesiące, aż do chwili, gdy przyjechała po mnie pani Spencer.

Ania zakończyła swoją relację następnym westchnieniem, tym razem ulgi. Najwyraźniej nie lubiła mówić o swoich doświadczeniach na świecie, który jej nie chciał.

- Czy chodziłaś w ogóle do szkoły? - spytała Maryla, kierując klacz w opadający w dół nadbrzeżny przesmyk.

- Niewiele, trochę w ostatnim roku mego pobytu u Tomaszowej. Kiedy zamieszkałam w górnym biegu rzeki, byliśmy tam bardzo daleko od miasta. Nie było, jak dotrzeć do szkoły zimą, a latem dzieci miały wakacje. Pozostawała więc jedynie wiosna i jesień. Ale, oczywiście, uczyłam się, będąc w sierocińcu. Umiem nieźle czytać i znam mnóstwo urywków poezji na pamięć - Bitwę pod Hohenlinden, Edynburg zalany powodzią, Hulanki na Renie, a najwięcej z Pani Jeziora i Pór roku Jamesa Thomsona. Czyż nie kocha pani poezji i tego uczucia, jakie towarzyszy ciarkom przebiegającym po plecach? Jest taki urywek w czytance do piątej klasy pod tytułem Upadek Polski - jakież to emocjonujące. Oczywiście ja jeszcze nie dotarłam do piątej klasy. Byłam dotąd najdalej w czwartej, ale starsze dziewczynki często pożyczały mi swoje książki.

- A te kobiety, Tomaszowa i pani Hammond, były dobre dla ciebie? - spytała Maryla, kątem oka zerkając na Anię.

- A... a...ach - wyjąkała Ania. Jej wrażliwą twarzyczkę zalał gwałtowny rumieniec, spod którego wyzierało zakłopotanie. - One chciały być dobre i miłe. A jak widzi pani, że ktoś zamierza być dla pani uprzejmy, to łatwo mu wybaczyć, kiedy to mu nie bardzo wychodzi. Miały tyle kłopotów na głowie. Trudno żyć z mężem pijakiem, prawda? A takie rodzenie bliźniaków trzy razy pod rząd jest chyba jeszcze gorsze, co? Ale i tak jestem pewna, że one były zdecydowane okazać mi dobroć.

Maryla nie zadała już więcej żadnego pytania. Ania oddała się w ciszy zachwytowi nad przesmykiem nadbrzeżnym, a Maryla prowadziła gniadą klacz w roztargnieniu, popadłszy w głęboką zadumę. Naraz serce jej przejęła litość dla dziewczynki. Jakiegoż ciężkiego życia zaznała: bez miłości, w biedzie, pracując ponad siły i nie otrzymując nic w zamian. Maryla była bowiem dość inteligentna, żeby czytać pomiędzy wierszami opowieść Ani i odgadnąć ukrytą tam prawdę. Nic dziwnego, że tak zachwyciła ją perspektywa zamieszkania w prawdziwym domu. Jaka szkoda, że trzeba ją odesłać. A gdyby tak Maryla spełniła nieoczekiwaną zachciankę Mateusza i pozwoliła jej pozostać? Tak bardzo mu na tym zależy. A dziewczynka wydaje się miłą i posłuszną istotką.

"Ma za wiele do powiedzenia - myślała Maryla - ale można ją tego oduczyć. A ponadto, w tym co mówi, nie ma nic ordynarnego czy pospolitego. Zachowuje się jak dama. Z pewnością pochodzi Z dobrej rodziny?.

Droga nadbrzeżna była ukryta wśród lasu, dzika i ponura. Po prawej stronie rósł gęsty zagajnik jodłowy zakartowany wieloletnią szamotaniną z wiatrami wiejącymi od zatoki. Po lewej wznosiły się strome skały z czerwonego piaskowca, miejscami tak blisko drogi, że koń mniej rozsądny niż gniada klaczka mógłby wystawić na próbę nerwy swoich pasażerów. Na dole u stóp skał znajdowały się zwały kamieni pożłobionych przybrzeżnymi falami, małe piaszczyste zatoczki wyłożone otoczakami, klejnotami oceanu, dalej w głębi rozlewała się migotliwa i błękitna morska toń, a nad nią fruwały mewy ze skrzydłami błyskającymi srebrem w świetle słońca.

- Czyż to morze nie jest cudowne?! - wykrzyknęła Ania, przerywając długie milczenie, w czasie którego cała skoncentrowała się na patrzeniu. - Pewnego razu, w czasach kiedy mieszkałam u pani Tomaszowej w Marysville, wynajęła ona wóz i zabrała nas na cały dzień nad morze, odległe ponad piętnaście kilometrów. Cóż to była za radość. Mimo że cały czas musiałam opiekować się maluchami, później przez całe lata wspominałam każdą maleńką chwilę tego dnia. Tutaj wybrzeże jest ładniejsze niż w Marysville. I te mewy! Są takie wspaniałe! Czy chciałaby pani być mewą? Ja bym chciała - ale tylko wtedy, gdybym nie mogła być dziewczynką. Chyba zgodzi się pani, że byłoby cudownie budzić się o świcie, pikować nad powierzchnią wody, a potem wznosić się nagle wysoko, aż do błękitu, a znów nocą lecieć z powrotem do gniazda. Tak, potrafię sobie wyobrazić, że sama unoszę się jak one w powietrzu. A cóż to za wielkie domostwo, tam nad nami?

- To hotel w Białych Piaskach. Prowadzi go pan Kirke, ale sezon jeszcze się nie zaczął. Są tu tłumy Amerykanów, którzy cenią sobie nasze wybrzeże jako odpowiednie miejsce na letnie wakacje.

- Bałam się, że to już dom pani Spencer - rzekła Ania żałosnym tonem. - Nie chcę tam jechać. Mam wrażenie, że tam czeka mnie koniec mojego świata.

Ania zdążyła już spędzić dwa tygodnie na Zielonym Wzgórzu, zanim pani Linde przybyła, aby ją obejrzeć. Należy oddać sprawiedliwość pani Linde, że to nie ona ponosiła odpowiedzialność za ten stan rzeczy. Ostry i niezwykły o tej porze roku atak grypy powalił tę szlachetną damę i skazał na pozostawanie w łóżku cały czas po ostatniej wizycie na Zielonym Wzgórzu. Choroby zdarzały się pani Linde tak rzadko, że łatwo jej było okazywać pogardę ludziom nimi dotkniętym. Jednakże, jej zdaniem, grypa była czymś zupełnie różnym od wszelkich chorób i zasługiwała na miano "specjalnego zrządzenia zesłanego przez los". Zaledwie doktor pozwolił jej wystawić nos poza dom, pani Linde pośpieszyła na Zielone Wzgórze, nie mogąc już się doczekać spotkania z sierotą przyjętą przez Marylę i Mateusza, z powodu której całe Avonlea huczało od domysłów i plotek.

Ania korzystała w pełni z każdego poranka przeżytego na Zielonym Wzgórzu. Znała już każde drzewo i krzak w okolicy. Odkryła, że na dole, poniżej sadu jabłkowego, biegnie dróżka, która ciągnie się do końca pasma lasu. Przebiegła aż do jej krańca, przyglądając się fantastycznej przyrodzie: potoczkowi z mostkiem, zagajnikowi jodłowemu i romantycznemu daszkowi utworzonemu przez dzikie wiśnie, paprociom gęsto porastającym brzegi ścieżki i gałązkom klonów oraz górskich jesionów.

Zaprzyjaźniła się ze strumyczkiem przepływającym przez dolinkę, który okazał się cudownie głęboki, przejrzysty i lodowato zimny. Wzdłuż jego brzegu rozrzucone były gładkie, czerwone kamienie, a obrzeże porastały wielkie kępy paproci wodnej, nasuwającej myśl o palmach. Kawałek dalej przerzucono przez strumyk mostek z pniaków, który poprowadził roztańczone stopy Ani na lesiste wzgórze, gdzie rządził wieczny półmrok, pod gęsto rosnącymi jodłami i świerkami. Jedynymi kwiatami były tu czerwcowe dzwoneczki, najskromniejsze i najsłodsze z leśnego kwiecia, a oprócz tego zauważyć można było parę bladych, eterycznych rozgwiezdników, jakby duchów zeszłorocznych kwiatów. Pajęczyny lśniły pomiędzy drzewami jak srebrne nitki, a gałązki jodłowe i poszycie zdawały się przyjaźnie zagadywać do Ani.

Wszystkie te zachwycające eskapady odbywały się w krótkich przerwach, kiedy pozwalano jej na półgodzinną zabawę. Ania omawiała potem szczegółowo swoje odkrycia z Marylą i Mateuszem, doprowadzając ich swoim gadulstwem do bólu głowy. Przyznać jednak trzeba, że Mateusz nie narzekał z tego powodu. Słuchał jej opowiadań z niemym wyrazem radości na twarzy. Maryla pozwalała na to "paplanie" aż do momentu, kiedy przyłapywała siebie na rosnącym zainteresowaniu. Wtedy zawsze szybko studziła zapał Ani, rzucając jej krótkie polecenie, żeby zamilkła.

Ania była w sadzie, kiedy nadeszła pani Linde, pokonawszy pieszo, z własnej woli, trasę wśród soczystych, drżących traw, rudawych w wieczornym słońcu. Szlachetna dama miała doskonałą okazję do szczegółowego omówienia choroby, z opisem każdego bólu i bicia serca. Robiła to z tak wyraźnym zadowoleniem, że Maryli przyszło do głowy, iż chorowanie na grypę musi być czymś całkiem miłym. Kiedy wszystkie szczegóły zostały wyczerpująco przeanalizowane, pani Linde przeszła do prawdziwej przyczyny swej wizyty.

- Doszły mnie zadziwiające wiadomości o tobie i Mateuszu.

- Wyobraź sobie, że sama także się temu dziwię - rzekła Maryla. - Ale szok zaczyna mi powoli przechodzić.

- To okropne, że popełniono taką pomyłkę - rzekła pani Linde ze współczuciem. - Czy nie mogłaś jej odesłać?

- Oczywiście, że mogłam, ale oboje z Mateuszem zdecydowaliśmy się tego nie robić. Dziewczynka bardzo przypadła mu do gustu. Zresztą przyznać muszę, że sama też ją bardzo lubię, chociaż widzę jej wady. Dom nie jest już ten sam. To błyskotliwa osóbka.

Maryla z przekory powiedziała więcej, niż zamierzała, gdy w oczach pani Linde dostrzegła krytykę.

- Wzięliście na siebie wielką odpowiedzialność - powiedziała ponuro pani Linde. - Szczególnie dlatego, że nigdy nie mieliście żadnego doświadczenia z dziećmi. Niewiele wiecie o niej i jej prawdziwym usposobieniu, a nigdy nie wiadomo, co wyrośnie z takiej dziewczynki. Ale na pewno nie chcę, Marylo, ciebie zniechęcić.

- Nie jestem wcale zniechęcona - odparła sucho Maryla. - Kiedy decyduję się coś zrobić, nic nie może mnie od tego odwieść. Zapewne zechcesz poznać Anię. Zawołam ją.

Ania natychmiast wbiegła z twarzyczką roziskrzoną zachwytem, jaki towarzyszył jej wędrówkom po sadzie. Jednakże, onieśmielona niespodziewaną obecnością nieznajomej osoby, zatrzymała się z zażenowaniem w drzwiach. Była bez wątpienia dziwnie wyglądającą istotą, w krótkiej, ciasnej sukience, pochodzącej jeszcze z sierocińca, spod której było widać nader chude i zbyt długie nogi. Jej piegi rozmnożyły się i bardziej uwidoczniły. Wiatr zmierzwił włosy na odkrytej główce i podkreślił ich jaskrawość; nigdy dotąd nie wyglądały na tak czerwone.

- No cóż, z pewnością nie wybrano ciebie ze względu na urodę - pani Linde zaaplikowała Ani na wstępie kąśliwą uwagę. Jak wiemy, była ona jedną z tych rozkosznych osób, które z dumą głoszą wszystko, co im ślina na język przyniesie, bez żadnego lęku lub oszczędzania kogokolwiek. - Jest straszliwie chuda i nieładna. Chodź no tu, dziewczynko, niech na ciebie popatrzę. Wielkie nieba, widział kto kiedy takie piegi? I te włosy koloru marchewki! Podejdź tu, dziecko, proszę!

Ania "podeszła tu", ale niezupełnie tak, jak oczekiwała tego pani Linde. Jednym skokiem przemieściła się przez kuchnię i znalazła się przed jej obliczem. Twarz Ani pokrył szkarłatny rumieniec, usta drżały, a cała jej szczupła postać trzęsła się od stóp do głów ze złości.

- Nienawidzę pani! - krzyknęła, krztusząc się i tupiąc stopami w podłogę. - Nienawidzę, nienawidzę, nienawidzę - a każdemu wybuchowi złości towarzyszyło głośniejsze tupnięcie. - Jak śmie pani nazywać mnie chudą i brzydką? Jakim prawem wypomina mi pani piegi i rude włosy? Jest pani niegrzeczną, nieuprzejmą kobietą, pozbawioną serca.

- Aniu! - wykrzyknęła skonsternowana Maryla.

Ale Ania nadal stała z nieustraszoną miną przed panią Linde, z głową uniesioną do góry, błyszczącymi oczami, ściśniętymi pięściami i gwałtownym oburzeniem emanującym z każdego skrawka jej ciała.

- Jak śmie pani mówić mi takie rzeczy?! - powtórzyła gwałtownie. - A jak ktoś wyraziłby się tak o pani? Czy byłoby to miłe? Jak przyjęłaby pani oświadczenie, że jest pani gruba i niekształtna, a do tego pozkawiona krztyny wyobraźni? Powiem to, nawet jeślibym miała zranić pani uczucia! Mam zresztą nadzieję, że je zranię! Pani skrzywdziła mnie tak, jak nikt dotąd! Nawet pijany mąż pani Tomaszowej nigdy tak mnie nie zranił. I nigdy tego pani nie wybaczę, nigdy, nigdy!

Po czym nastąpiły kolejne tupnięcia.

- Cóż to za temperament! - wykrzyknęła osłupiała pani Linde.

- Aniu, idź do siebie i zostań tam aż do mojego przyjścia - rzekła Maryla, z trudem odzyskując mowę.

Ania wybuchnęła łkaniem i popędziła do drzwi na korytarz, którymi trzasnęła tak, że aż zaszczękały ze współczuciem blaszane naczynia wiszące na ścianie ganku. Potem przeleciała przez sień i po schodach jak huragan, po czym następny huk poinformował wszystkich, że drzwi od facjatki po wschodniej stronie zostały zatrzaśnięte równie gwałtownie.

- Cóż, nie zazdroszczę czekającego ciebie zadania wychowania tego stworzenia, Marylo - rzekła nadzwyczaj uroczyście pani Linde.

Maryla otworzyła usta, żeby powiedzieć, że brak jej słów, aby wyrazić przeprosiny i ubolewanie. To, co powiedziała zamiast tego, było zagadką dla niej samej w tym momencie i zawsze potem, kiedykolwiek o tym pomyślała.

- Nie powinnaś była tak mówić o jej wyglądzie, Rachelo.

- Marylo Cuthbert, chyba nie sugerujesz, że popierasz jej straszliwy wybuch złości, który nam zaprezentowała? - spytała pani Linde z oburzeniem.

- Nie - odparła powoli Maryla - nie chcę jej usprawiedliwiać. Była bardzo niegrzeczna i zostanie za to skarcona. Musimy jednak traktować ją pobłażliwie, wiedząc, że nie miała od kogo nauczyć się przyzwoitego zachowania, a ponadto byłaś dla niej zbyt okrutna, Rachelo.

Maryla z satysfakcją zaakcentowała ostatnie zdanie ponownie zdziwiona swoim zachowaniem, zaś pani Linde wstała z obrażoną miną.

- Widzę, Marylo, że od tej pory będę musiała uważać na swoje własne słowa, gdyż uczucia przywiezionych nie wiadomo skąd sierot są tu najważniejsze. Och nie, nie jestem rozgniewana, nie martw się. Zbyt ci współczuję, żeby odczuwać złość. Czekają cię kłopoty z tą dziewczynką. Gdybyś jednak wzięła pod uwagę moją radę - czego bez wątpienia nie mam co się spodziewać, aczkolwiek wychowałam dziewięcioro dzieci, a dwoje pochowałam - to najlepiej będzie, jeśli do skarcenia jej wykorzystasz pewną ilość brzozowych witek. Dla tego rodzaju dziecka to najbardziej zrozumiały język. Jej temperament jest równie ognisty jak jej włosy. No cóż, Marylo. Dobranoc. Mam nadzieję, że będziesz wpadać do mnie jak zwykle. Nie możesz jednak spodziewać się po mnie, że zjawię się tu ponownie, narażając się na nowy atak i obraźliwe słowa. To dla mnie zupełnie nowe doświadczenie.

Z tymi słowami pani Linde wyszła z godnością, o ile tego określenia można użyć, mówiąc o tęgiej kobiecie o kaczkowatym chodzie. Maryla natomiast z wielką powagą na twarzy udała się na poddasze.

W drodze na górę zastanawiała się, co powinna zrobić. Odczuwała zażenowanie na myśl o scenie, której była świadkiem. Co za pech, że ze wszystkich znajomych Ania wybrała właśnie panią Linde, aby ujawnić swój temperament. Maryla zdała sobie sprawę, że być może powinna się tego wstydzić, ale odczuwała raczej upokorzenie niż zasmucenie z powodu odkrycia tak poważnej wady w usposobieniu Ani. A jak ma ją ukarać? Sugestia użycia witek brzozowych, których skuteczność mogłyby udowodnić dzieci pani Linde, nie przemawiała do Maryli. Nie wyobrażała sobie bicia dziewczynki. Nie, trzeba znaleźć inny sposób ukarania Ani, który uzmysłowiłby jej powagę popełnionego wykroczenia. Maryla zastała Anię z twarzą wtuloną w poduszkę, gorzko łkającą w całkowitej nieświadomości, że jej ubłocone buciki leżą na nieskazitelnie czystej pościeli.

- Aniu - powiedziała miłym głosem.

Żadnej reakcji.

- Aniu - powtórzyła nieco bardziej ostrym tonem - zejdź natychmiast z łóżka i wysłuchaj, co mam ci do powiedzenia.

Ania zsunęła się z łóżka i usiadła sztywno na krześle obok, z napuchniętą od płaczu twarzą, ze śladami łez na policzkach, a oczy miała z uporem utkwione w podłodze.

- Piękne zachowanie, Aniu, nie ma co mówić. Czy nie wstyd ci?

- Nie miała prawa nazywać mnie brzydką, a moich włosów marchewkowymi - odparła Ania wymijająco, z buntem w głosie.

- To ty nie miałaś najmniejszego prawa, żeby wpaść w taką furię i tak ją zaatakować. Najadłam się wstydu za ciebie - i to bardzo! Tak chciałam, żebyś była miła dla pani Linde, a ty naraziłaś mnie na wstyd. Zupełnie nie rozumiem, dlaczego wpadłaś we wściekłość, słysząc słowa pani Linde, że jesteś ruda i nieładna. Przecież sama ciągle to powtarzasz.

- Ale to jest zupełnie co innego, kiedy samemu coś się mówi, a co innego słyszeć to z ust innych - załkała Ania. - Można zdawać sobie sprawę z tego, że się ma jakieś wady, ale cały czas pozostaje złudzenie, że inni myślą inaczej. Pewno Maryla myśli, że mam potworny temperament, ale ja naprawdę nie mogłam się powstrzymać. Kiedy usłyszałam to wszystko, coś straszliwie wzburzyło się we mnie i zaczęło mnie dławić. Musiałam wyładować to na niej.

- Muszę powiedzieć, że dałaś bardzo udane przedstawienie! Pani Linde będzie miała piękną opowiastkę na twój temat, Aniu. I możesz być pewna, że rozpowie ją wszędzie dookoła. Straszne, kiedy taka mała dziewczynka nie umie zapanować nad sobą w taki sposób, Aniu.

- Niech Maryla wyobrazi sobie, jak by się czuła, gdyby powiedziano jej w oczy, że jest chuda i brzydka - broniła się Ania wśród łez.

Dawne wspomnienie wzburzyło naraz Marylę. Kiedyś, gdy była całkiem mała, usłyszała z ust jakiejś ciotki niepochlebną uwagę o sobie: "Jaka szkoda, że jest taka ciemna i brzydka". Maryla przypomniała sobie, jak długo bolały ją te słowa.

- Nie twierdzę, że pani Linde miała rację, mówiąc do ciebie to, co powiedziała, Aniu - przyznała, łagodniejąc. - Znana jest z nadmiernie szczerego wypowiadania każdej myśli, która jej przyjdzie do głowy. To nie może jednak tłumaczyć twojego zachowania. Ta pani była dla ciebie obcą osobą, a do tego moim gościem, dużo starszym od ciebie. To powinno wystarczyć, abyś okazała jej szacunek. Byłaś grubiańska i zuchwała i - tu Marylę naszła jak olśnienie myśl o odpowiedniej karze - pójdziesz do niej, powiesz, że przepraszasz za wybuch złości i poprosisz ją o wybaczenie.

- Tego nie będę mogła nigdy zrobić - rzekła z ponurą determinacją Ania. - Może mnie Maryla ukarać w inny sposób. Na przykład zamknąć mnie w ciemnym, mokrym lochu z wężami i ropuchami i podawać mi do jedzenia jedynie suchy chleb i wodę, a ja nie będę mogła narzekać. Ale nie mogę prosić pani Linde o wybaczenie.

- Nie mam w zwyczaju zamykać ludzi w ciemnych, mokrych lochach - Maryla odparła sucho - tym bardziej że trudno byłoby znaleźć coś takiego w Avonlea. Bez wątpienia, musisz przeprosić panią Linde i bądź spokojna, że dopnę swego. Pozostaniesz tu w pokoju, aż się przełamiesz i powiesz mi, że jesteś gotowa to zrobić.

- A więc pozostanę tu na zawsze - rzekła żałośnie Ania - ponieważ nie mogę powiedzieć pani Linde, że żałuję tego, co powiedziałam. Jakżeż miałabym to zrobić? Wcale nie żałuję. Tylko mi przykro, że rozgniewałam Marylę. Ja po prostu cieszę się, że jej to powiedziałam. Dało mi to wielką satysfakcję. Nie mogę powiedzieć, że czegoś żałuję, kiedy wcale nie odczuwam takiego uczucia, prawda? Nawet nie jestem w stanie wyobrazić sobie żalu.

- Miejmy nadzieję, że twoja wyobraźnia nabierze bardziej twórczego charakteru do rana - rzekła Maryla, zbierając się do wyjścia. - Masz przed sobą całą noc na przemyślenie swojego zachowania i nabranie lepszego humoru. Powiedziałaś, że będziesz starała się być dobrym dzieckiem, jeśli pozostaniesz na Zielonym Wzgórzu, jednakże dzisiaj wieczorem nie bardzo to udowodniłaś.

Pozostawiwszy Anię z tą uwagą do przemyślenia, Maryla zeszła do kuchni, poważnie zakłopotana i jednocześnie bardzo poruszona. Była równie zła na siebie, co na Anię, bowiem za każdym razem, gdy wspominała osłupiałą minę pani Linde, usta jej drżały z rozbawienia i ogarniała ją trudna do powstrzymania chęć wybuchnięcia śmiechem.

Pani Linde mieszkała właśnie w tym miejscu, w którym główna droga do Avonlea zagłębiała się w małą kotlinkę obramowaną olchami i frędzlami paproci. Przecinał ją potok, który rozpoczynał swój bieg w odległym źródełku, w lesie starego Cuthberta. Mówiono, że na odcinku prowadzącym przez lasy potoczek był nieokiełznany i kręty, a towarzyszyły mu tajemnicze stawy i wodospady. Zanim jednakże dotarł do kotlinki pani Linde, zmieniał się w spokojną, dobrze ułożoną rzeczkę, bowiem nawet potoczek nie ośmieliłby się przemknąć pod drzwiami pani Linde bez zachowania należytych manier i form. Zapewne był świadomy, że pani Linde siedzi przy oknie, wodząc surowym wzrokiem za wszystkim, co się rusza w pobliżu, począwszy od potoczków, a skończywszy na dzieciach. Gdyby dostrzegła coś niezwykłego lub nie na miejscu, nie żałowałaby wysiłków, by dociec kryjącej się za tym tajemnicy.

Jest wielu ludzi w Avonlea i gdzie indziej, którzy pasjami zajmują się sprawami sąsiadów kosztem rozwiązywania swoich własnych problemów. Pani Linde była jedną z tych niezwykłych postaci, które potrafią zarządzać jednocześnie swoimi i cudzymi sprawami. Była nadzwyczajną gospodynią. Dom jej lśnił czystością. Prowadziła kółko krawieckie, pomagała w Szkółce Niedzielnej, była najgorliwszą podporą kościelnego Stowarzyszenia Charytatywnego i Komitetu Pomocy na rzecz Misji Zagranicznych. A do tego wszystkiego pani Linde znajdowała jeszcze dość czasu na wielogodzinne wysiadywanie przy kuchennym oknie, kiedy to robiła kołdry na bawełnianej osnowie; a miała ich już szesnaście na swoim koncie. To osiągnięcie stanowiło dla gospodyń z Avonlea powód do zazdrości, tym bardziej, że pani Linde pracowała z wielką wprawą, nie spuszczając jednocześnie z oka głównego traktu, który przechodził w poprzek kotlinki, a potem wił się pod górę stromego, czerwonego wzgórza wznoszącego się dalej. Ponieważ Avonlea zajmowało mały trójkąt półwyspu, rzuconego w Zatokę Świętego Wawrzyńca, otoczonego z dwóch stron wodą, każdy kto udawał się do Avonlea lub je opuszczał, musiał pokonać tę pagórkowatą drogę i wystawić się na krytyczne spojrzenie wszystkowidzących oczu pani Linde. Siedziała tam także pewnego popołudnia na początku czerwca. Ciepłe, jasne słońce ogrzewało jej okno. Sad na zboczu poniżej domu tonął w spływającym welonie różowo-białych pąków, rozbrzmiewających brzęczeniem rojów pszczół. Tomasz Linde, potulny człowieczek, którego całe Avonlea zwało "mężem pani Linde", siał późną rzepę na pagórkowatym polu za szopą. Podobnie zapewne także Mateusz Cuthbert robił to samo na swoim czerwonym polu w pobliżu strumyka obok Zielonego Wzgórza. Pani Linde była o tym przekonana, gdyż z jego własnych ust usłyszała poprzedniego wieczoru, w sklepie Williama J. Blaira, jak zwierzał się Piotrowi Morrisonowi z zamiaru wysiania rzepy następnego popołudnia. Oczywiście odpowiadał wówczas na pytanie Piotra, jakżeby mogło być inaczej! Przecież nigdy w życiu nie przytrafiło się nikomu usłyszeć czegokolwiek z ust Mateusza Cuthberta z jego własnej nieprzymuszonej woli.

A mimo to, teraz właśnie, o godzinie pół do czwartej w normalny dzień pracy, Mateusz Cuthbert pojawił się na drodze i spokojnie powożąc dwukółką, przejechał kotlinkę i wjechał na wzgórze.

A do tego jeszcze miał na sokie najlepszy garnitur i koszulę z białym kołnierzykiem, co stanowiło niechybny dowód, że wyjeżdża poza miasto. Dodać jeszcze należy, że do pojazdu, którym jechał, zaprzężona była gniada klaczka, no i że wszystko to razem świadczyło o tym, że czeka go dość odległa podróż. Dokąd to udawał się Mateusz Cuthbert i w jakim celu?

Gdyby chodziło o jakiegokolwiek innego mieszkańca Avonlea, pani Linde, błyskotliwie składając razem wszystkie elementy układanki, zdołałaby zgrabnie odgadnąć odpowiedź na oba pytania. Jednakże Mateusz tak rzadko opuszczał swoje domostwo, że tylko jakaś nader pilna i niezwykła przyczyna mogła go zmusić do wyjazdu. Był to wyjątkowo nieśmiały człowiek, któremu nie w smak było przebywanie wśród obcych lub podróżowanie wiążące się z koniecznością częstszego zabierania głosu. Mateusz odświętnie wystrojony, z białym kołnierzykiem i w dwukółce, stanowił rzadko spotykany widok. Chociaż pani Linde długo łamała sobie głowę, tym razem nie potrafiła znaleźć żadnego rozwiązania, co całkowicie zepsuło jej radosne, popołudniowe samopoczucie.

- Wpadnę na Zielone Wzgórze po herbacie i dowiem się od Maryli, dokąd i po co pojechał - zdecydowała wreszcie ta zacna niewiasta. - Zazwyczaj nie jeździ o tej porze roku do miasta. Nie ma też zwyczaju składać nikomu wizyt. Gdyby zabrakło mu ziarna siewnego, nie wystroiłby się tak odświętnie ani też nie brałby dwukółki, żeby jechać go dokupić. A znowu gdyby miał przywieźć doktora, nie jechałby tak wolno. Jednakże coś musiało się wydarzyć od ukiegłego wieczoru, coś, co zmusiło go do tego wyjazdu. Jestem bezgranicznie zdziwiona, ot co! Nie zaznam chwili spokoju, dopóki się nie dowiem, co za przyczyna wygnała Mateusza Cuthberta z Avonlea.

No i konsekwentnie, po herbacie, pani Linde wyruszyła. Podróż nie była daleka. Wielki, przysadzisty, umajony sadem dom Cuthbertów stał w niewielkiej odległości, przy drodze pnącej się nad kotlinką pani Linde.

Prawdę mówiąc, długa aleja dojazdowa wpłynęła na znaczne oddalenie domostwa Cuthbertów. Budując je, ojciec Mateusza, równie cichy i nieśmiały jak jego syn, celowo usunął się najdalej jak mógł od swych bliźnich. Cud, że nie zdecydował się na ukrycie Zielonego Wzgórza gdzieś w głębi leśnych chaszczy. Zielone Wzgórze zostało zbudowane na najbardziej oddalonym skrawku wykarczowanej ziemi i stało tam do tej pory, prawie niewidoczne z głównego traktu, wzdłuż którego rozłożyły się, przychylnie nastawione do towarzystwa innych, pozostałe domostwa Avonlea. Pani Linde uważała, że takie miejsce nie zasługuje na nazwę domu.

- Czyż pobyt w takiej głuszy można określić mianem mieszkania - powiedziała do siebie, krocząc po trawie obok alejki dojazdowej, zrytej głębokimi koleinami i porośniętej krzewami dzikiej róży. - Nic dziwnego, że Mateusz i Maryla zdziwaczeli, żyjąc tu samotnie, z dala od innych. Z drzewami trudno się zaprzyjaźnić, choć, gdyby to było możliwe, tym dwojgu nie brakowałoby przyjaciół. Ja zdecydowanie wolę mieć bliski kontakt z ludźmi. Ale, prawdę rzekłszy, wyglądają na zupełnie zadowolonych. Ale to tylko dlatego, że się przyzwyczaili. Człowiek może przyzwyczaić się do wszystkiego, nawet do stryczka, jak rzekł pewien skazaniec pochodzenia irlandzkiego.

W towarzystwie tych myśli pani Linde wkroczyła z podjazdu na podwórko Zielonego Wzgórza. Było ono bardzo schludne i ocienione zielenią. Z jednej strony obsadzono je wielkimi, dziś leciwymi wierzbami, a z drugiej wymuskanymi, czarnymi topolami. Nawet nadzwyczaj wyostrzony wzrok pani Linde nie z dolał dostrzec na podwórku żadnego zbędnego kamyczka czy niepotrzebnego patyka. Zresztą podejrzewała, że Maryla Cuthbert zamiata podwórko równie często, jak ona sama sprząta swój dom. Tu można by jeść prosto z ziemi, nie obawiając się przysłowiowego pyłku kurzu.

Pani Linde zapukała delikatnie w kuchenne drzwi i weszła do środka, słysząc zaproszenie. Kuchnia na Zielonym Wzgórzu była wesołym pomieszczeniem - czy może raczej zasługiwałaby na to miano, gdyby nie było tu tak chorobliwie czysto, przez co sprawiała wrażenie obiektu muzealnego. Okna jej wychodziły na wschód i na zachód. Przez zachodnie okno, z którego widać było podwórko z tyłu domu, wdzierał się potok soczystego czerwcowego słońca. Wschodnie okno było pokryte zielenią obrastającej je winorośli. Stąd wystarczyło rzucić okiem, by dojrzeć po lewej stronie biało kwitnące wiśnie w sadzie, a także smukłe brzózki w dole, w kotlince przy potoczku. Tutaj siadywała Maryla Cuthbert, choć rzadko to jej się zdarzało; zawsze była nieco nieufna wobec promieni słońca, które zdawały się jej nader roztańczone i nieodpowiedzialne i dlatego nie pasowały do tego świata, który, jej zdaniem, powinien być traktowany poważnie. I teraz siedziała tu, robiąc na drutach, a stół za jej plecami nakryty był do kolacji. Zanim pani Linde zamknęła za sobą drzwi, zdążyła już dostrzec wszystko, co znajdowało się na stole. Położono na nim trzy talerze, co oznaczało, że Maryla oczekuje kogoś, kto przyjedzie z Mateuszem. Jednakże na stole stały zwykłe, codzienne naczynia, marmolada z dzikich jabłek i kawałki pokrojonego ciasta, zaledwie jednego rodzaju. Oznaczało to, że nie oczekiwano żadnego nadzwyczajnego gościa. Dlaczego w takim razie Mateusz włożył biały kołnierzyk i zaprzągł gniadą klaczkę? Pani Linde czuła zawrót głowy, nadwerężając swój umysł dla rozwiązania tej niezwykłej tajemnicy, otaczającej spokojne, dalekie od niezwykłości Zielone Wzgórze.

- Dobry wieczór, moja droga - powiedziała szybko Maryla. - Wyjątkowo piękny jest ten wieczór, prawda? Siadaj, proszę. Jak się ma twoja rodzina?

Coś, co z braku odpowiedniejszej nazwy można by nazwać przyjaźnią, istniało od zarania ich znajomości, mimo, a może właśnie dlatego, że tak bardzo się różniły.

Maryla była wysoką, szczupłą kobietą, kanciastą i pozbawioną wszelkich okrągłości. Jej ciemne włosy przetkane były siwymi pasmami. Zwijała je zawsze w mały, twardy węzeł z tyłu głowy, z którego wystawały groźnie dwie metalowe szpilki. Wyglądała na kobietę o wąskich horyzontach, surowych zasadach i taką faktycznie była. Jedynie w wyrazie jej ust było coś nietypowego. Gdyby były nieco pełniejsze, można by powiedzieć, że widać w nich ślad skrywanego skrzętnie poczucia humoru.

- Mamy się wszyscy bardzo dobrze - powiedziała pani Linde. - Natomiast przestraszyłam się o ciebie, kiedy zobaczyłam dziś Mateusza wyruszającego w podróż. Przyszło mi do głowy, czy czasem nie jedzie po lekarza.

Usta Maryli skrzywiły się ze zrozumieniem. Spodziewała się pani Linde, wiedząc, że tak nieoczekiwany widok Mateusza, wybierającego się na przejażdżkę, wystawi na zbyt wielką próbę jej niepohamowaną ciekawość.

- Ależ nie. Czuję się świetnie, chociaż wczoraj bardzo bolała mnie głowa - powiedziała. - Mateusz pojechał do Bystrej Rzeki po chłopczyka z sierocińca w Nowej Szkocji. Mały przyjeżdża popołudniowym pociągiem.

Nawet gdyby Maryla powiedziała, że Mateusz udał się do Bystrej Rzeki na spotkanie z przybyłym z Australii kangurem, pani Linde nie doznałaby większego szoku. Na chwilę odebrało jej mowę. Było nie do pomyślenia, żeby Maryla mogła z niej kpić, ale w tej chwili pani Linde była skłonna ją o to podejrzewać.

- Czy mówisz poważnie, Marylo? - spytała, odzyskawszy wreszcie głos.

- Tak. Oczywiście - rzekła Maryla, jak gdyby sprowadzanie chłopców z sierocińca w Nowej Szkocji było częścią normalnej wiosennej pracy na każdej farmie w Avonlea, nie zaś jakimś niewyobrażalnym wręcz odstępstwem od tutejszej codzienności.

Pani Linde zdała sobie sprawę, że jest właśnie w trakcie przechodzenia poważnego wstrząsu. Myśli jej składały się z samych wykrzykników. Chłopiec! Maryla i Mateusz Cuthbert mają adoptować chłopca! Z sierocińca! Bez wątpienia świat staje na głowie! Teraz już na pewno nic jej nie zdziwi! Nic!

- Doprawdy, skąd ten pomysł? - spytała z dezaprobatą. Cała ta sprawa była realizowana bez zasięgnięcia jej rady, a więc oczywiście nie może spotkać się z jej akceptacją.

- Cóż, myśleliśmy o tym od dawna, prawdę rzekłszy od początku zimy - odparła Maryla. - Tuż przed świętami Bożego Narodzenia pani Spencer, podczas wizyty u nas, opowiedziała nam o planowanym na wiosnę wzięciu dziewczynki z sierocińca w Miasteczku Nadziei. Mieszka tam jej kuzynka i pani Spencer, podczas odwiedzin u niej, dowiedziała się wszystkiego o sierocińcu. Tak to nam zapadło w serce, że od owej chwili ciągle mówiliśmy o tym z Mateuszem. Pomyśleliśmy, że lepiej będzie wziąć chłopca. Mateusz starzeje się. Skończył już sześćdziesiątkę i nie jest już tak żwawy, jak kiedyś. Z jego sercem też nie jest najlepiej. Sama wiesz, jak trudno załatwić kogoś do pomocy. Jedyni chętni to ci niewyrośnięci, przygłupi chłopcy francuskiego pochodzenia. Jak nareszcie zdołasz takiego przyuczyć do pracy w polu i dostosować do swoich wymagań, znika, żeby podjąć pracę w fabryce konserw z homarów lub żeby zrobić karierę w Stanach. Na początku Mateusz sugerował, żeby sprowadzić jakiegoś chłopca ze Starego Kraju. Na to mogłam powiedzieć tylko "nie". Może by się i sprawdził. Nie wykluczam tego, ale nie chcę nawet prókować z jakimś londyńskim ulicznikiem. Powiedziałam mu więc - weźmy przynajmniej chłopca tu urodzonego. Wiem, że obojętnie kogo weźmiemy, zawsze łączy się z tym ryzyko, ale będę spokojniejsza i lepiej będę spała w nocy, jeśli chłopiec będzie naszym krajanem. Tak więc ostatecznie zdecydowaliśmy się poprosić panią Spencer o wybranie dla nas chłopca, kiedy pojedzie po swoją dziewuszkę. W zeszłym tygodniu dotarła do nas wiadomość o jej wyjeździe, więc daliśmy jej znać, wykorzystując w tym celu rodzinę Ryszarda Spencera w Carmody. Powiadomiliśmy ją, że będziemy oczekiwać dorodnego, mądrego chłopca w wieku dziesięciu lub jedenastu lat. Uznaliśmy, że ten wiek będzie najlepszy. Dziecko będzie wystarczająco duże, żeby wdrożyć je od początku do pewnych prac, a jednocześnie dość małe, żeby nie mieć jakichś fatalnych nawyków. Pomyśleliśmy, że możemy mu stworzyć dobry dom i zapewnić naukę. Dostaliśmy telegram od pani Spencer - listonosz przyniósł go niedawno ze stacji. Wynika z niego, że przyjeżdżają dziś po południu, pociągiem o siedemnastej. Dlatego właśnie Mateusz udał się do Bystrej Rzeki na spotkanie z chłopcem. Pani Spencer dopilnuje, żeby tam wysiadł, bo, jak wiesz sama, jedzie dalej do Białych Piasków.

Pani Linde miała w zwyczaju szczerze mówić wszystko, co myśli - do tego dodać należy, że była z tego swego obyczaju szalenie dumna. Odchrząknęła i postanowiła wyrzucić z siebie wszystko, co ma na wątrobie, ustaliwszy w duchu swoje nastawienie psychiczne do zadziwiających wydarzeń.

- No cóż, Marylo, powiem ci szczerze, że moim zdaniem decydujesz się na lekkomyślny krok - rzecz bardzo ryzykowną, ot co! Skąd możesz wiedzieć, jakie dziecko tobie się przytrafi. Sprowadzasz do domu obcego chłopca, nie wiedząc zupełnie nic na jego temat. Nie znasz jego usposobienia, nie wiesz, jacy byli jego rodzice ani na jakiego wyrośnie człowieka. Nie dalej jak w zeszłym tygodniu czytałam w gazecie o pewnym małżeństwie, gdzieś na zachód od nas, które przyjęło chłopaka z sierocińca, a ten podpalił nocą ich dom - umyślnie podpalił, Marylo! Spłonęli w łóżkach prawie na popiół. I znam jeszcze inny przypadek - przypadek adoptowanego chłopca, który miał zwyczaj wysysać surowe jajka. Nie mogli go od tego w żaden sposób odzwyczaić! Gdybyś spytała mnie o radę w tej kwestii, powiedziałabym tobie, żebyś opamiętała się, póki można, i nie myślała nawet o czymś takim, ale ty uznałaś oczywiście, że sama wiesz lepiej.

Ta katastroficzna, hiobowa wizja roztoczona przed Marylą nie zdawała się stanowić dla niej ani powodu do obrazy, ani też do przerażenia. Spokojnie kontynuowała robótkę.

- Nie przeczę, że w tym, co mówisz, jest trochę prawdy. Sama także odczuwam pewien niepokój. Ale Mateuszowi bardzo zależało. Widać to było już od pierwszej chwili, więc uległam. Mateusz tak rzadko czegoś pragnie, że kiedy już się to zdarzy, uważam, że nie mam prawa mu odmówić. A co do ryzyka - wiąże się prawie ze wszystkim, co robimy na tym świecie. Zresztą nigdy nie ma pewności, nawet w przypadku własnych dzieci - nie wszystkie z nich wyrastają na porządnych ludzi. A poza tym Nowa Szkocja jest tuż obok Wyspy. Co innego, gdyby miał tu przybyć z Anglii lub ze Stanów. Niemożliwe, żeby ktoś pochodzący z tak bliskiej okolicy bardzo się od nas różnił.

- No cóż, mam nadzieję, że wszystko skończy się dobrze - rzekła pani Linde tonem, który miał dobitnie obrazować jej bolesne wątpliwości. - Tylko żebyś potem nie mówiła, że ciebie nie przestrzegałam, jeżeli puści z dymem Zielone Wzgórze lub wrzuci trochę strychniny do studni. Słyszałam o takim przypadku w Nowym Brunszwiku, gdzie dziecko z sierocińca zrobiło coś takiego. Cała rodzina zmarła w straszliwych bólach. Tylko wówczas chodziło o dziewczynkę.

- No, przynajmniej to niebezpieczeństwo nas nie dotyczy, bo my nie będziemy wychowywać dziewczynki - rzekła Maryla, jak gdyby zatrute studnie były wyłączną specjalnością niegrzecznych dziewczynek, a więc w przypadku chłopca nie mogły im grozić. - Nigdy nie zgodziłabym się na wzięcie dziewczynki na wychowanie. Dziwię się, dlaczego pani Spencer robi coś takiego. Ale ona najchętniej wzięłaby sobie na głowę cały sierociniec, gdyby tylko mogła.

Pani Linde chętnie pozostałaby do pojawienia się Mateusza wraz ze sprowadzonym, osieroconym chłopcem. Zdała sobie jednak sprawę, że trwałoby to jeszcze co najmniej dwie godziny, więc podjęła decyzję, że pójdzie na farmę Roberta Bella i podzieli się nowiną z sąsiadami. Będzie to bez wątpienia sensacja, której nic nie może się równać. Pani Linde nie odczuwała z niczego tak wielkiej satysfakcji, jak z zadziwiania swoich rozmówców sensacyjnymi wiadomościami. Wyniosła się więc, żegnana z uczuciem ulgi przez Marylę, której wątpliwości i lęki naraz odżyły pod wpływem tych pesymistycznych przestróg.

- Cóż, nigdy bym się tego nie spodziewała! - wykrzyknęła pani Linde, kiedy znalazła się w bezpiecznej odległości. - Chyba śnię, naprawdę mam takie wrażenie. Cóż, szkoda mi tego biednego chłopca, bez wątpienia. Mateusz i Maryla nie mają przecież pojęcia o dzieciach. Na pewno będą domagali się od niego większej mądrości i rozsądku, niż gdyby był własnym dziadkiem. Choć tak naprawdę jest wątpliwe, czy taki chłopiec miał kiedykolwiek w ogóle dziadka. Czuję się jakoś dziwnie, gdy pomyślę, że na Zielonym Wzgórzu pojawi się dziecko. Nigdy dotąd nie mieszkał tam nikt młody. Przecież nawet Mateusz i Maryla byli już dorośli, gdy wybudowano nowy dom, aczkolwiek patrząc dziś na nich, trudno uwierzyć, że w ogóle byli kiedyś dziećmi. Wcale nie chciałabym być na miejscu tego chłopca, ot co - tymi słowy odezwała się pani Linde do krzewów dzikiej róży z głębi swego serca. Gdyby jednak mogła zobaczyć dziecko czekające właśnie w tej chwili cierpliwie na stacji Bystra Rzeka, jej współczucie byłoby znacznie większe i głębsze.

Jednakże dojechały tam i to we właściwym czasie. Pani Spencer mieszkała w dużym, żółtym domu w Zatoce Białych Piasków. Wyszła na ich spotkanie do drzwi z życzliwą twarzą, na której mieszało się zdziwienie z serdecznością, znamionującą gościnność.

- Kochane, kochane moje, jesteście ostatnimi osobami, jakich mogłabym się dzisiaj spodziewać, ale naprawdę cieszę się na wasz widok. Czy wprowadzi pani konia? Jak się masz, Aniu?

- Czuję się dobrze, dziękuję - odpowiedziała Ania bez cienia uśmiechu na twarzy. Wyglądała na osobę dotkniętą strasznym nieszczęściem.

- Myślę, że zabawimy chwilę, żeby dać wytchnienie klaczy - rzekła Maryla - obiecałam Mateuszowi, że wrócę wcześnie do domu. Prawda jest taka, pani Spencer, że ktoś popełnił niezwykły błąd. Przyjechałam, aby go wyjaśnić. Powiedzieliśmy pani bratu, Robertowi, że chcemy chłopca w wieku dziesięciu lub jedenastu lat.

- Marylo Cuthbert, to niemożliwe! - rzekła pani Spencer przejęta zdziwieniem. - Robert przekazał informację, przysyłając tu swoją córeczkę Nancy. Mała powiedziała nam, że chcecie dziewczynkę - prawda, Floro Jane? - zwróciła się do córki, która pojawiła się na schodach.

- Oczywiście, takie były jej słowa, panno Cuthbert - poparła ją żarliwie Flora Jane.

- Tak mi przykro - rzekła pani Spencer - to okropne, ale naprawdę to nie jest moja wina, panno Cuthbert. Starałam się wykonać pani zlecenie co do joty i cały czas zdawało mi się, że zrobiłam to zgodnie z pani oczekiwaniami. Nancy jest okropnie lekkomyślną dziewczynką. Wielokrotnie już zasłużyła na burę za niedbalstwo.

- To była nasza wina - przyznała Maryla z rezygnacją. - Powinniśmy przyjechać osobiście i sami uzgodnić tę ważną kwestię, a nie korzystać z tak zorganizowanego przekazu ustnego. Cóż jednak, błąd został popełniony, a jedyne, co pozostaje nam teraz do zrobienia, to jego naprawienie. Czy można odesłać dziewczynkę do sierocińca? Chyba przyjmą ją z powrotem w tej sytuacji, co?

- Myślę, że tak - powiedziała pani Spencer z zastanowieniem. - Nie przypuszczam jednak, żeby istniała konieczność jej odsyłania. Pani Blewett wpadła do mnie wczoraj i wyraziła chęć sprowadzenia, za moim pośrednictwem, małej dziewczynki, potrzebnej jej do pomocy. Jak pani zapewne wie, pani Blewett ma pokaźną rodzinkę i z trudem radzi sobie z obowiązkami. Ania będzie w sam raz osóbką, jakiej potrzębuje. To po prostu szczęśliwe zrządzenie losu.

Maryla wcale nie sprawiała osoby podzielającej tę opinię. Oto przytrafiła się jej całkiem niespodziewana szansa pozbycia się niechcianej sieroty, a ona nawet nie odczuwała wdzięczności dla losu. Znała panią Blewett jedynie z widzenia. Z daleka zdawała się jędzowatą osobą, nader kościstą, bez jednego grama tłuszczu. Słyszała o niej wiele - miała opinię okropnego woźnicy, a poza tym nieroba. Zwalniane coraz to panny służące opowiadały straszne historie o jej wybuchach wściekłości i nieustannej złośliwości, a także o klótliwych dzieciach, pozwalających sobie na ciągłe impertynencje. Maryla poczuła wyrzuty sumienia na myśl o wydaniu dziewczynki na pożarcie tej lwicy.

- Wejdźmy do środka i omówmy tę sprawę - zaproponowała.

- Och, właśnie w tej chwili nadchodzi tu pani Blewett! - wykrzyknęła pani Spencer, prowadząc gości przez przedsionek do saloniku, gdzie uderzył je przenikliwy chłód, jak gdyby powietrze tak długo przesiewano przez ciemnozielone, zaciągnięte żaluzje, że straciło każdą cząstkę posiadanego ciepła.

- Doskonale się składa, bo możemy natychmiast załatwić sprawę. Proszę usiąść w fotelu, panno Cuthbert. A ty, Aniu, usiądź tu na otomanie i proszę, nie wierć się. Już wynoszę wasze kapelusze. Floro Jane, wyjdź i nastaw imbryk. Dzień dobry, pani Blewett. Właśnie mówimy, jakie to szczęście, że pani przyszła. Pozwolą panie, że je przedstawię: pani Blewett, panna Cuthbert. Przeproszę panie na chwilę. Zapomniałam powiedzieć Florze Jane, żeby wyciągnęła drożdżówki z pieca.

Pani Spencer oddaliła się, odsłoniwszy żaluzje. Ania, siedząc w milczeniu na otomanie, z rączkami złożonymi na brzuchu, wpatrywała się jak zafascynowana w panią Blewett. Czy teraz oddadzą ją w ręce tej kobiety o ostrych rysach twarzy i spojrzeniu wwiercającym się w człowieka? Czuła, jak coś ściska ją za gardło, a oczy szczypią bezlitośnie. Zaczęła się już lękać, że nie pohamuje płaczu, kiedy powróciła pani Spencer, zarumieniona i promieniejąca, idealna osoba, żeby stawić czoło jakiejkolwiek trudności - fizycznej lub psychicznej, żeby przemyśleć ją i od ręki załatwić.

- Zdaje się, że popełniono omyłkę co do tej dziewczynki, pani Blewett - rzekła. - Miałam wrażenie, że pan i pani Cuthbert chcą adoptować dziewczynkę. Tak mi z pewnością powiedziano. Ale okazuje się, że potrzebny jest im chłopiec. Więc, jeżeli nie zmieniła pani wczorajszej decyzji, myślę, że ta osóbka spełni pani wymagania idealnie.

Pani Blewett obrzuciła Anię od stóp do głów taksującym spojrzeniem.

- Ile masz lat i jak się nazywasz? - spytała.

- Ania Shirley - wyjąkała Ania, kurcząc się pod spojrzeniem pani Blewett i tym razem nie ośmielając się wysunąć żadnych roszczeń co do pisowni bądź wymowy swego imienia. - Mam jedenaście lat.

- Hm! Nie wyglądasz na ten wiek. Strasznie jesteś chuda. Nie wiem, ale właściwie takie chude są chuba najlepsze. No cóż, jeśli zdecyduję się na ciebie, będę oczekiwać wysiłku i staranności - masz być dobrą, mądrą i pełną szacunku dla starszych. Będziesz musiała zarobić na swoje utrzymanie. Co do tego nie ma wątpliwości. Tak, całkiem prawdopodobne, że pozbawię panią tego kłopotu, panno Cuthbert. Moje maleństwo jest okropnie nieposłuszne i jestem wykończona zajmowaniem się nim. Jeśli nie ma pani nic przeciwko temu, wezmę ją zaraz do domu.

Maryla spojrzała na Anię i rysy jej złagodniały na widok bladej twarzyczki z wyrazem niemej rozpaczy - rozpaczy małej, bezradnej istoty, złapanej po raz któryś z rzędu w pułapkę, z której ledwo zdołała umknąć. Maryla nabrała nieodpartego przekonania, że jeśli odrzuci błaganie zawarte w tym spojrzeniu, nigdy w życiu nie uwolni się od wyrzutów sumienia. Do tego nie lubiła pani Blewett. Przekazać wrażliwe dziecko, o nadzwyczajnej błyskotliwości, takiej kobiecie! Nie może obarczać siebie odpowiedzialnością za coś takiego.

- No cóż, nie wiem - rzekła powoli. - Nie powiedziałam wcale, że Mateusz i ja zdecydowaliśmy ostatecznie, iż jej nie zatrzymamy. Właściwie powinnam dodać, że Mateusz jest gotów przyjąć Anię do naszego domu. A ja przyjechałam tylko, żeby wyjaśnić, jak doszło do pomyłki. Myślę, że lepiej, żebym ją wzięła z powrotem do domu i omówiła wszystko z Mateuszem. Nie czuję się upoważniona do podejmowania decyzji bez niego. Jeśli uznamy, że lepiej będzie ją oddać, wówczas odwiezie ją pani jutro wieczorem. Ale jeśli nie przyjedzie, będzie to oznaczać, że zostaje u nas. Czy takie rozwiązanie odpowiada pani, pani Blewett?

- No cóż, nie mam innego wyjścia - rzekła niechętnie pani Blewett.

W czasie przemowy Maryli na twarzy Ani zaczęło migotać światełko nadziei. Najpierw znikła rozpacz, potem pojawiła się iskierka. Jej oczy nabrały głębi i wyrazistości porannych gwiazd. Dziewczynka zmieniła się, a chwilę później, kiedy pani Spencer wyszła ze swoim gościem szukać jakiegoś przepisu, po który pani Blewett właściwie przyszła, Ania skoczyła na równe nogi i przypadła do Maryli.

- Och, panno Cuthbert, czy dobrze słyszałam, istnieje szansa, że zostanę na Zielonym Wzgórzu? - powiedziała zdyszanym szeptem, jak gdyby głośne wyrażenie tej nadziei mogło rozbić ją jak bańkę mydlaną. - Czy naprawdę pani to powiedziała? Czy to tylko moja wyobraźnia?

- Aniu, lepiej będzie, jeśli zaczniesz trzymać tę twoją wyobraźnię pod kontrolą, o ile nie umiesz już odróżniać rzeczywistości od marzeń - powiedziała Maryla kłótliwie. - Tak, słyszałaś te słowa z moich ust, ale nic ponadto. Decyzji jeszcze nie podjęto! Może oddamy cię pani Blewett. Ona na pewno potrzebuje kogoś takiego jak ty bardziej od nas.

- Wolę wrócić do sierocińca niż zamieszkać u niej - rzekła Ania gwałtownie. - Wygląda zupełnie jak świder.

Maryla ukryła uśmiech w przekonaniu, że Anię należy skarcić za te słowa.

- To wstyd, żeby mała dziewczynka tak brzydko wyrażała się o damie i obcej osobie - powiedziała ostro. - Idź z powrotem na swoje miejsce, usiądź cicho, panuj nad językiem i zachowuj się, jak przystoi grzecznej dziewczynce.

- Spróbuję zastosować się do tego i wszelkich innych pani życzeń, tylko proszę mnie zatrzymać - powiedziała Ania, pokornie wracając na otomanę.

Kiedy wieczorem zjawiły się z powrotem na Zielonym Wzgórzu, Mateusz wyszedł im na spotkanie na drogę dojazdową. Maryla dojrzała go z daleka, jak niecierpliwie chodzi pod domem i odgadła, w czym rzecz. Była przygotowana na uczucie ulgi, jakie zagościło na jego twarzy, gdy ujrzał, że przynajmniej jeszcze ten raz przywiozła dziewczynkę ze sobą. Maryla nie odezwała się jednak nawet słowem do Mateusza na temat drążącej go kwestii, dopóki nie znaleźli się oboje za stodołą, w odległej części podwórza, gdzie wzięli się do dojenia. Opowiedziała mu wtedy pokrótce historię Ani i przebieg rozmowy z panią Spencer.

- Nie oddałbym nawet psa tej Blewettowej - rzekł Mateusz niezwykłym dla niego, stanowczym tonem.

- Ja także nie zachwycam się jej sposobem bycia - przyznała Maryla - ale nie mamy innego wyjścia, chyba że zdecydujemy się ją tutaj zatrzymać, a ponieważ ty tego pragniesz, myślę, że ja właściwie nie mam nic przeciwko temu. Dużo o tym myślałam, aż wreszcie przyzwyczaiłam się do tej myśli. Odczuwam to jako swoisty obowiązek. Nigdy nie wychowywałam żadnego dziecka, a co dopiero dziewczynki, i boję się, że mogę sobie z tym nie poradzić. Postaram się. Jeżeli o mnie chodzi, może zostać.

Twarz Mateusza jaśniała zachwytem.

- Cóż, wiedziałem, że tak zaczniesz na to patrzeć, Marylo - odparł. - To takie interesujące stworzonko.

- Wolałabym usłyszeć, że jest pożyteczną osókką - replikowała Maryla - ale to już będzie zadanie dla mnie, żeby nauczyć ją pracowitości. I pamiętaj, Mateuszu, że nie masz wtrącać się do moich metod. Stara panna może nie być obeznana z metodami wychowania dzieci, ale na pewno poradzi sobie lepiej niż stary kawaler, więc pozostaw ją w mojej gestii. Jeżeli przestanę sobie radzić, wtedy będzie dość czasu, abyś ty przejął stery.

- Dobrze, dobrze, Marylo, możesz cały czas stawiać na swoim - powiedział Mateusz uspokajająco. - Tylko proszę ciebie, bądź dla niej dobra i uprzejma na ile się da, nie doprowadzając dziewczynki do zmanierowania. Wydaje mi się, że to taki typ dziecka, z którym dobrocią można zrobić wszystko.

Maryla prychnęła, aby wyrazić pogardę dla wszelkich opinii Mateusza w delikatnej materii odnoszącej się do rodzaju żeńskiego, po czym chwyciła wiadro i poszła odnieść je do mlecznej spiżarni.

"Dziś nie powiem jej, że może tu zostać - rozmyślała, przelewając mleko do wirówki. - Z podniecenia nie zdoła zasnąć ani na chwilę. Marylo Cuthbert, ależ dałaś się przekabacić! Czyż przyszło ci kiedykolwiek do głowy, że dożyjesz takiego dnia, w którym zaadoptujesz osieroconą dziewczynkę? To rzeczywiście zastanawiające, ale jeszcze bardziej zadziwiający jest udział Mateusza w tej całej sprawie; Mateusza, który całe życie tak panicznie bał się i unikał małych dziewczynek! No nic, zdecydowaliśmy się na ten eksperyment i jedynie niebo wie, co z tego wyniknie".

- Pora, żeby Ania wróciła i zajęła się szyciem - rzekła do siebie Maryla, patrząc na zegar, a potem wyglądając na rozgrzane sierpniowym słońcem podwórze, gdzie wszystko zdawało się drzemać w upale. - Bawiła się z Dianą pół godziny dłużej, niż jej pozwoliłam, a teraz wysiaduje na stosie drewna, gawędząc z Mateuszem - buzia jej się wcale nie zamyka. Przecież wie doskonale, że powinna już siedzieć nad robótką! A on oczywiście wsłuchany w nią jak urzeczony! Nigdy nie widziałam tak zaślepionego mężczyzny. Im więcej Ania mówi, im dziwniejsze plecie bajdy, tym on jest bardziej wniebowzięty. Aniu Shirley, przyjdź tu natychmiast, czy mnie słyszysz?

Następujące po sobie głośne pukanie w wychodzące na zachód okno przywróciło Anię do rzeczywistości i po chwili biegła już do domu z podwórka, z błyszczącymi oczami, lekko zaróżowionymi policzkami i rozpuszczonymi włosami, fruwającymi za nią jak uniesiony w powietrzu strumień czerwieni.

- Och, Marylo! - wykrzyknęła bez tchu - w przyszłym tygodniu odbędzie się piknik urządzony przez Szkółkę Niedzielną, na polu pana Harmona Andrews, tuż obok Jeziora Lśniącej Toni. Pani Bell z panią Linde zrobią lody. Pomyśl tylko, Marylo - lody! Och, Marylo, czy będę mogła pójść?

- Popatrz, proszę, Aniu, na zegar! O której godzinie kazałam ci przyjść?

- O drugiej. Ale czyż ten piknik nie będzie czymś wspaniałym, Marylo? Czy mogę pójść, proszę! Nigdy nie byłam na żadnym pikniku - marzyłam o piknikach, lecz nigdy...

- Tak, kazałam ci przyjść o drugiej. A jest za kwadrans trzecia. Chciałabym dowiedzieć się od ciebie, Aniu, dlaczego jesteś nieposłuszna?

- No, chciałam, Marylo, bardzo chciałam. Ale Maryla nie ma pojęcia, jak fascynujący jest Dziewiczy Zakątek Wytchnienia. No, a potem oczywiście musiałam opowiedzieć Mateuszowi o pikniku. Mateusz jest tak miłym słuchaczem. Proszę, niech mi Maryla pozwoli!

- Będziesz musiała nauczyć się stawiać opór fascynacji Zakąt..., czy jak tam to nazywasz. Kiedy daję ci polecenie powrotu o konkretnej godzinie, masz wrócić punktualnie, nie zaś pół godziny później! Nie musisz także zatrzymywać się na pogawędki z życzliwie słuchającymi cię osobami. Natomiast co do pikniku, to jesteś uczennicą Szkółki Niedzielnej i z pewnością nie mam zamiaru odmówić ci prawa uczestniczenia w pikniku, gdzie będą wszystkie inne dziewczynki.

- Ale, ale - zawahała się Ania - Diana mówiła mi, że każdy musi wziąć koszyk jedzenia. Maryla wie, że ja nie umiem gotować i..., i... mogę jakoś na piknik pójść bez bufiastych rękawów, ale czułabym się potwornie upokorzona, gdybym musiała pójść bez koszyka. Bardzo mi to leży na sercu.

- No to się nie martw. Upiekę ci co trzeba do koszyka.

- Och, kochana, życzliwa Marylo! Maryla jest taka dla mnie dobra. Taka jestem Maryli wdzięczna.

Wyczerpawszy zapas swoich wykrzykników, Ania rzuciła się w ramiona Maryli i z zachwytem ucałowała jej bladą twarz. Maryli coś takiego przytrafiło się po raz pierwszy w życiu. Nigdy dotąd dziecięca buzia nie ucałowała jej tak serdecznie z własnej, nieprzymuszonej woli. Przejęło ją ponownie błogie uczucie szczęścia. W głębi duszy bardzo ucieszyła ją impulsywna pieszczota Ani, ale ze zmieszania powiedziała nieco zbyt zgryźliwie:

- No, no, daj już spokój z tym cmok nonsensem. Wolę, żebyś ściśle wykonywała moje polecenia. Co się zaś tyczy gotowania, zamierzam rozpocząć twoją naukę w najbliższym czasie. Ale jesteś tak trzpiotowata, Aniu. Ciągle czekam, żebyś nabrałą trochę rozumu i uspokoiła się, zanim zacznę. W trakcie gotowania trzeba skupić się na pracy. Nie możesz zastygnąć w bezruchu i pozwolić swoim myślom na dalekie podróże. Teraz wyciągnij swoje łatki i proszę cię, zrób kilka kwadracików przed herbatą.

- Nie lubię łatek - rzekła Ania płaczliwie, wyciągając koszyk z robótką i siadając z westchnieniem przed stosikiem czerwonych i białych kratek. - Myślę, że szycie niektórych szmatek może być miłe. Ale w łatkach nie ma żadnego pola do popisu dla wyobraźni. Robię szew za szwem, a rezultatu nie widać. Ale przyznaję, że wolę być Anią z Zielonego Wzgórza przyszywającą łatki, niż Anią z innego miejsca, która nie miałaby nic do roboty poza zabawą. Bardzo chciałabym, żeby czas biegł równie szybko w trakcie zszywania łatek, co podczas zabawy z Dianą. Och, tak nam cudownie razem, Marylo. Ja jestem głównym dostawcą wytworów wyobraźni, to mi dobrze wychodzi. A Diana jest po prostu doskonała pod każdym innym względem. Maryla zna to poletko po obu stronach potoczka, które rozciąga się między gospodarstwem rodziców Diany a naszym? Należy do pana Williama Bella, a na jego skraju znajduje się mały pierścień białych brzóz - cóż to za romantyczne miejsce, Marylo. Zrobiłyśmy sobie tam z Dianą domek. Nazywamy go Dziewiczym Zakątkiem Wytchnienia. Czyż nie jest to poetycka nazwa? Zapewniam Marylę, że jej wymyślenie kosztowało mnie sporo czasu. W pewnej chwili, już prawie zasypiałam, gdy doznałam olśnienia. Diana popadła w zachwyt, słysząc to określenie. Pięknie urządziłyśmy nasz domek. Tak bardzo pragnę, żeby Maryla przyszła go obejrzeć, dobrze? Wielkie kamienie, całe pokryte mchem, służą nam jako krzesła, a pomiędzy gałęziami sąsiednich drzew wiszą półki z desek, na których ustawiłyśmy naczynia. Są co prawda wyszczerbione, ale to przecież najprostsza rzecz na świecie wyobrazić sobie, że są w idealnym stanie. Mamy kawałek ślicznego talerza ozdobionego bordowo-żółtym bluszczem. Trzymamy go w salonie, gdzie mamy też szkło z krainy wróżek, piękne jak marzenie senne. Diana znalazła je w lesie, za kurnikiem. Szkło to cieszy wzrok maleńkimi, tęczowymi kręgami, które jeszcze nie zdążyły urosnąć i nabrać dorosłego wyglądu. Wiemy od mamy Diany, że szkło to pochodzi z lampy, która kiedyś wisiała w ich domu. Ale przyjemniej wyobrazić sobie, że to pozostałość po balu wróżek, zapomniana z powodu pośpiechu, z jakim stąd się rozbiegły. Mateusz obiecał nam zrobić stół. A tę malutką sadzawkę na polu rodziców Diany nazwałyśmy Zwierciadłem Wierzb. Tę nazwę wymyśliłam dzięki książce, którą pożyczyła mi Diana. To wspaniała lektura, Marylo. Bohaterka miała pięciu narzeczonych. Mnie wystarczyłby jeden, a Maryli? Była bardzo atrakcyjna, ale nie miała lekkiego życia. Mdlała jak na zawołanie. Jaka szkoda, że ja tak nie potrafię. To takie romantyczne, prawda, Marylo? Ale teraz już nabrałam siły i zdrowia, choć jestem nadal szczupła. Mam ponadto wrażenie, że przytyłam trochę. A Maryli jak się wydaje? Przypatruję się co rano łokciom, żeby sprawdzić, czy tworzą się na nich nareszcie dołeczki. Dla Diany szyją nową sukienkę z rękawkami do łokci, którą włoży na piknik. Tak bardzo bym chciała, żeby było ładnie w środę. Chyba nie przeżyłabym rozczarowania, gdyby coś uniemożliwiło mi pójście na piknik. No, może bym nie umarła, ale to by pozostawiło nieuleczoną ranę w mym sercu do końca życia. Późniejsze pikniki, choćby ich było ze sto, nie zdołałyby jej zagoić. Nie byłyby w stanie wynagrodzić tego jedynego pikniku. Na Jeziorze Lśniącej Toni będą łódki, a ponadto będziemy objadać się lodami, jak już Maryla wie. Nigdy dotąd nie skosztowałam lodów. Diana usiłowała objaśnić mi ich smak, ale, niestety, lody należą do tych rzeczy, które nie mieszczą się w mojej wyobraźni.

- Aniu, mówisz bez przerwy od dziesięciu minut, z zegarkiem w ręku - rzekła Maryla. - A teraz, ot tak z ciekawości, chcę przekonać się, czy zdołasz zachować milczenie przez taką samą długość czasu.

Ania umilkła, spełniając życzenie Maryli. Ale i tak przez wszystkie pozostałe dni tygodnia jedynie piknik zajmował wszystkie jej myśli i marzenia. Tylko o nim mówiła.

W sobotę padało i Ania wpadła w taką rozpacz na myśl, że deszcz może trwać do środy, czy nawet dłużej, że Maryla dała jej do przyszycia dodatkową łatkę, sądząc, że uspokoi to nerwy dziewczynki. W niedzielę Ania zwierzyła się Maryli w drodze powrotnej z kościoła, że poczuła dreszcz emocji, kiedy pastor zapowiedział z ambony piknik.

- Przeszedł mnie dreszcz z góry na dół, Marylo! Tak naprawdę to do tej pory nie całkiem wierzyłam, że ten piknik się odbędzie. Ciągle mi się zdawało, że to jedynie twór mojej wyobraźni. Ale kiedy pastor ogłasza coś z ambony, musisz w to wierzyć.

- Zbyt dużą wagę przywiązujesz, Aniu, do przedmiotów - rzekła Maryla z westchnieniem. - Obawiam się, że czeka cię w życiu jeszcze wiele rozczarowań.

- Ależ Marylo, przecież oczekiwanie tego, co ma nas spotkać, to zapowiedź przyjemności! - wykrzyknęła Ania. - Można nie otrzymać niektórych z tych rzeczy, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby o nich marzyć. Pani Linde mówi "błogosławieni niech będą ci, którzy niczego nie oczekują, gdyż nie spotka ich rozczarowanie". A ja uważam, że lepiej jest przeżyć rozczarowanie, niż żyć bez marzeń.

Maryla, jak zwykle przed wyjściem do kościoła, przypięła ametystową broszkę. Pójście do kościoła bez tej ozdoby byłoby dla niej takim samym świętokradztwem, jak zostawienie w domu Biblii czy dziesięciocentówki przeznaczonej na tacę.

Broszka była największym skarbem Maryli. Pewien wuj żeglarz ofiarował ją jej matce, która z kolei przekazała ją w spadku swej córce. Broszka była staromodna. Miała kształt owalu, wewnątrz którego mieścił się pukiel włosów matki Maryli. Maryla niewiele wiedziała o cennych kamieniach, nie umiała więc w pełni docenić ich jakości. Zachwycała się jednak urodą ametystowej ozdoby i cieszyło ją jej fioletowe migotanie pod szyją, na tle skromnej, brązowej sukienki z satyny, chociaż sama tego migotania właściwie zazwyczaj nie widziała.

Ania oniemiała z zachwytu, gdy po raz pierwszy ujrzała broszkę.

- Och, Marylo, to doskonałość i perfekcyjna elegancja. Jak Maryla może skupić się na kazaniu czy mszy, mając na sobie tę broszkę. Ja bym na pewno nie mogła. Ametysty są rozczulające. Zawsze uważałam, że najpiękniejsze są diamenty, ale teraz widzę, że to ametysty. Dawno temu, zanim ujrzałam po raz pierwszy diament, wiele czytałam o tych kamieniach i usiłowałam je sobie wyobrazić. Myślałam, że to będą pięknie błyszczące, purpurowe kamyki. Kiedy pewnego dnia zobaczyłam prawdziwy diament w czyimś pierścieniu, aż popłakałam się z rozczarowania. Był naprawdę ładny, ale spodziewałam się czegoś innego. Czy Maryla pozwoli mi wziąć broszkę na chwilę do ręki? Czy Maryla myśli, że ametysty mogą być duszyczkami fiołków?